Τρεις Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ στη Μεγαλόπολη ορίζει Υπουργική Απόφαση που υπογράφεται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, και τους δύο Υφυπουργούς.

Οι περιοχές αυτές καταλαμβάνουν έκταση 1.794,71 στρεμμάτων και βρίσκονται εντός του πυρήνα της Ζώνης Απολιγνιτοποίησης.

Προορίζονται για την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάρκων με ή χωρίς αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η ανάπτυξη των έργων και η αδειοδοτική τους διαδικασία θα εκκινήσει μετά την έκδοση σχετικής απόφασης από τη Ρυθμιστική Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) για την άρση του κορεσμού, μετά από σχετική εισήγηση του αρμόδιου Διαχειριστή. Οι ζώνες αυτές βρίσκονται εκτός προστατευόμενων περιοχών των μείζονων μεταναστευτικών οδών για τα πτηνά και τα θαλάσσια θηλαστικά και εκτός περιοχών όπου η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ της συγκεκριμένης τεχνολογίας αναμένεται να έχει σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Κατανέμονται σε τρία διαφορετικά τμήματα:

- ΠΕΑ-1 συνολικής έκτασης 11.291,4 στρ. στο βόρειο τμήμα της Περιοχής Επέμβασης, μεταξύ Τ.Κ. Πλάκας και Θωκνίας,
- ΠΕΑ-2 συνολικής έκτασης 269,54 στρ., στην ευρύτερη περιοχή της Τ.Κ. Μαραθούσσης με μικρό τμήμα στην Τ.Κ. Χωρέμη,
- ΠΕΑ-3 συνολικής έκτασης 233,77 στρ., στην Τ.Κ. Χωρέμη με μικρό τμήμα στην Τ.Κ. Τριποτάμου.

Το παρόν δελτίο παρουσιάζει την ανάλυση της ομάδας ΜΕΤΕΟ του ΕΑΑ για τις συνθήκες ξηρασίας στην Ελλάδα κατά την 10η Αυγούστου 2026. Η ανάλυση βασίζεται στην απόκλιση της υγρασίας των στρωμάτων υπεδάφους από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα σε δύο στρώματα:

1. το επιφανειακό στρώμα 7-28 εκατοστών, όπου η υγρασία εδάφους αποκρίνεται πιο άμεσα στις μετεωρολογικές συνθήκες και διαμορφώνεται κυρίως από τις μετεωρολογικές συνθήκες των τελευταίων εβδομάδων
2. το βαθύτερο στρώμα 28-100 εκατοστών, το οποίο έχει μεγαλύτερη αδράνεια στις μεταβολές του καιρού και αντικατοπτρίζει τις συνθήκες των τελευταίων μηνών

Με βάση τα δεδομένα υγρασίας εδάφους της υπηρεσίας Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζουμε τον κανονικοποιημένο δείκτη υγρασίας εδάφους (SSMI) λαμβάνοντας υπόψη τις τωρινές συνθήκες καθώς και αυτές κατά την περίοδο αναφοράς 1991-2020. Στις περιπτώσεις που ο δείκτης αυτός είναι σημαντικά αρνητικός κατατάσσουμε την ξηρασία στα επίπεδα 1 έως 5 ανάλογα με το μέγεθός του, τα οποία υποδηλώνουν ήπια, μέτρια, σημαντική, έντονη και ακραία ξηρασία. Στις περιπτώσεις όπου ο δείκτης SSMI είναι σημαντικά θετικός τότε έχουμε σχετικό πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος. 

Τα κυριότερα σημεία για τις συνθήκες κατά την 10η Αυγούστου είναι τα εξής:

• Οι συνθήκες σχετικής υγρασίας εδάφους στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας δεν έχουν μεταβληθεί σημαντικά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα (Εικόνα 1).
• Μεγάλο μέρος της χώρας παραμένει σε κανονικές συνθήκες ή συνθήκες πλεονάσματος υγρασίας για τα δεδομένα της εποχής και στα δύο στρώματα υπεδάφους.
• Στο επιφανειακό στρώμα παρατηρείται αύξηση της σχετικής υγρασίας εδάφους (από την 10η Ιουλίου) και επικράτηση ήπιας ξηρασίας ή κανονικών συνθηκών ή πλεονάσματος υγρασίας στις δυτικές ακτές και τα νησιά του Ιονίου, στην Θράκη, στην ανατολική Στερεά Ελλάδα, στη Ρόδο και στην ανατολική Κρήτη. Μείωση της υγρασίας εδάφους από πλεόνασμα (κατά την 10η Ιουλίου) σε κανονικές συνθήκες παρατηρείται σε μεγάλο μέρος της Πίνδου.
• Στο βαθύτερο στρώμα, είχαμε μείωση της υγρασίας σε περιοχές της Ηπείρου, με μεγάλο μέρος της πλέον να χαρακτηρίζεται από ήπια έως έντονη ξηρασία. 

Εικόνα 1. Επίπεδα ξηρασίας στην Ελλάδα κατά την 10η Αυγούστου 2026 στα στρώματα υπεδάφους 7-28 εκ. (αριστερά) και 28-100 εκ. (δεξιά). Οι περιοχές που βρίσκονται σε κατάσταση σχετικής ξηρασίας είναι χρωματισμένες σύμφωνα με την 5-βάθμια κλίμακα στο άνω δεξιά άκρο του χάρτη. Περιοχές όπου η εδαφική υγρασία είναι σημαντικά πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα απεικονίζονται με πράσινο, ενώ περιοχές με εδαφική υγρασία κοντά στην μέση τιμή απεικονίζονται με άσπρο. Η μαύρη διαγράμμιση στον δεξιά χάρτη υποδηλώνει περιοχές με ιδιαίτερα ρηχό/πετρώδες έδαφος (< 40 εκ.) όπου η εκτίμηση του μοντέλου αναμένεται να έχει μικρότερη αξιοπιστία.

Η περιεκτικότητα σε νερό στα στρώματα αυτά του υπεδάφους είναι κρίσιμα για την ανάπτυξη και απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών και αντικατοπτρίζει την επίδραση του υετού, την εξατμισοδιαπνοής και της απορροής/διήθησης νερού στο έδαφος σε ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Όταν η εδαφική υγρασία σε αυτά είναι αρκετά κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα μιας συγκεκριμένης περιοχής, αυτό συνεπάγεται συνθήκες (σχετικής) ξηρασίας και άρα παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.

Όπως προαναφέρθηκε, τα επίπεδα ξηρασίας αυτά έχουν σχετική και όχι απόλυτη έννοια. Αντικατοπτρίζουν την κατάσταση του εδάφους σε σχέση με τις μέσες συνθήκες της περιόδου αναφοράς (1991-2020). Για παράδειγμα, αν η εδαφική υγρασία είναι αρκετά χαμηλή για τα δεδομένα μιας περιοχής την συγκεκριμένη περίοδο του έτους, τότε ενδέχεται να έχουμε έως και επίπεδο 5 ξηρασίας (ακραία ξηρασία) χωρίς να είναι τελείως ξερό το έδαφος. Παρομοίως, αν η εδαφική υγρασία είναι ιδιαίτερα χαμηλή σε απόλυτο βαθμό, αλλά σε κανονικά για την εποχή επίπεδα, τότε έχουμε κανονικές συνθήκες ξηρασίας (ο δείκτης SSMI είναι ελαφρώς αρνητικός ή θετικός). Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ελλείψει επιτόπιων παρατηρήσεων οι τιμές εδαφικής υγρασίας αποτελούν εκτίμηση εξειδικευμένου μοντέλου για την επιφάνεια της Γης (ERA5-Land) και κατά τόπους ενδέχεται να υπάρχουν αποκλίσεις από τις πραγματικές συνθήκες.

Σε προσωρινή αναστολή της έκδοσης νέων οικοδομικών αδειών για χρονικό διάστημα ενός έτους προχώρησε ο Δήμος Θήρας στην περιοχή της Περίσσας, διευρύνοντας το αυστηρό καθεστώς οικοδομικού «φρένου» που εφαρμόζεται σταδιακά σε ολόκληρο το νησί. Η απόφαση για την Περίσσα ελήφθη με στόχο την ανάσχεση της έντονης οικιστικής και τουριστικής πίεσης, καθώς και την αντιμετώπιση κρίσιμων ζητημάτων γεωλογικής καταλληλότητας και προστασίας της παράκτιας ζώνης.

Σε προσωρινή αναστολή της έκδοσης νέων οικοδομικών αδειών για χρονικό διάστημα ενός έτους προχώρησε ο Δήμος Θήρας στην περιοχή της Περίσσας, διευρύνοντας το αυστηρό καθεστώς οικοδομικού «φρένου» που εφαρμόζεται σταδιακά σε ολόκληρο το νησί. Η απόφαση για την Περίσσα ελήφθη με στόχο την ανάσχεση της έντονης οικιστικής και τουριστικής πίεσης, καθώς και την αντιμετώπιση κρίσιμων ζητημάτων γεωλογικής καταλληλότητας και προστασίας της παράκτιας ζώνης.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση επιδιώκει με το μέτρο αυτό να αποτρέψει τη δημιουργία νέων τετελεσμένων, εν αναμονή της ολοκλήρωσης των απαιτούμενων ειδικών γεωτεχνικών μελετών.

Παράλληλα, στον «πάγο» παραμένει η οικοδομική δραστηριότητα και στις εκτός σχεδίου περιοχές ολόκληρης της Σαντορίνης. Μέσω διαδοχικών νομοθετικών παρατάσεων, απαγορεύεται η έκδοση αδειών για νέες τουριστικές εγκαταστάσεις και μεγάλες αναπτύξεις, σε μια προσπάθεια να ανακοπεί η αλόγιστη επιβάρυνση των υποδομών ύδρευσης, αποχέτευσης και μεταφορών που δοκιμάζονται σκληρά από τον υπερτουρισμό.

Ολα τα παραπάνω προσωρινά μέτρα αναστολής αναμένεται να διατηρηθούν μέχρι την επίσημη έγκριση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) του Δήμου Θήρας. Το νέο αυτό χωροταξικό εργαλείο φιλοδοξεί να θέσει οριστικούς κανόνες, σαφείς χρήσεις γης και καθορισμένα όρια φέρουσας ικανότητας, εξασφαλίζοντας την ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη, την ασφάλεια των κατοίκων και τη διατήρηση του μοναδικού τοπίου του ηφαιστειακού συμπλέγματος.

Τρεις είναι συνολικά οι επεκτάσεις που σχεδιάζονται από την Ελληνικό Μετρό και το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών στο Μετρό Θεσσαλονίκης. Η πρώτη είναι η γνωστή επέκταση από το σταθμό Δημοκρατίας μέχρι το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου, και οι άλλες δύο από τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό προς Εύοσμο και Κορδελιό.

Η δεύτερη και τρίτη επέκταση είναι το πρώτο τμήμα της νέας γραμμής η οποία θα συνεχίζει και προς κέντρο και δυτικά. Στη συνέχεια έχουμε το κεντρικό τμήμα της γραμμής όπου θα συνδέεται με τον ΝΕΟ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ και το σταθμο ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ της γραμμής 1 και ακολούθως η χάραξη προβλέπει να οδεύει υπογείως από την οδό Τσιμισκή. Θα έχει τον σταθμό ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ στην καρδιά της πόλης επί της μεγάλης πλατεία, θα συνεχίζει με τον σταθμό ΧΑΝΘ και θα συνδέεται και πάλι με την γραμμή 1 στον σταθμό ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ που γίνεται συγκοινωνιακός κόμβος της πόλης. Θα είναι ο μοναδικός σταθμός που θα έχει δύο επίπεδα και θα εξυπηρετεί τις δύο γραμμές όπως στην Αθήνα.

Το δυτικό τμήμα της νέας γραμμής περιλαμβάνει τους σταθμούς ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΤΟΥΜΠΑ, ΧΑΡΙΛΑΟΥ και τερματίζει με τον σταθμό ΑΓΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ.

Το πρώτο βήμα

Ως πρώτο βήμα η Ελληνικό Μετρό προχώρησε στην ενεργοποίηση της σύμβασης για τις πρόδρομες εργασίες στα δυτικά προάστια της Θεσσαλονίκης Μετρό, “σφυρίζοντας” την έναρξη για την μελλοντική επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης.

Όπως ανέφερε από ραδιοφωνικό σταθμό της πόλη ο Διευθυντής του Μετρό Θεσσαλονίκης, Νίκος Δένης, η ΕΜ προχώρησε στην ενεργοποίηση σύμβασης όπου είχε ανάδοχο από το 2023 με τις οποίες θα πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες τοπογραφικές μελέτες, διερεύνηση δικτύων κοινής ωφέλειας, αλλά και τομές σε διάφορα σημεία για να διαπιστωθεί η ύπαρξη αρχαιολογικών ευρημάτων, την γεωλογική κατάσταση του υπεδάφους στην περιοχή κ.α.

Ο κ. Δένης σημείωσε πως πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα για την επόμενη επέκταση του δικτύου της πόλης ενώ είπε πως προετοιμάζεται ο φάκελος για την διεκδίκηση της χρηματοδότησης της βασικής εργολαβίες που θα οδηγήσει στην δημοπράτηση του έργου. Ουσιαστικά στόχος είναι η χρηματοδότηση να εξασφαλιστεί μέχρι το τέλος του 2027.

Την σύμβαση έχει αναλάβει η ΑKTOR και η διάρκεια της έχει εκτιμηθεί σε έξι μήνες σε πρώτη φάση και συνολικά 18 μήνες. Αυτό σημαίνει πως μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2027, θα υπάρχει σαφής εικόνα για τα βασικά χαρακτηριστικά των τριών επεκτάσεων. Στο σύνολο των 18 μηνών θα έχει αποφασιστεί και ποια-ποιες επεκτάσεις θα προτεραιοποιηθούν για να προχωρήσει η υλοποίηση τους.

Να θυμίσουμε πως μέχρι πρόσφατα η επέκταση που έμοιαζε να “παίρνει κεφάλι” είναι αυτή που ξεκινά ως νέος κλάδος της βασικής γραμμής από τον σταθμό ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ και θα καταλήγει στο νοσοκομείο Παπαγεωργίου.

Η βορειοδυτική επέκταση της Γραμμής 1, συνολικού μήκους 7,96 χιλιομέτρων, θα διακλαδώνεται στον σταθμό Δημοκρατίας και περιλαμβάνει έξι σταθμούς: Νεάπολη (Λεωφόρος Ανδρέα Παπανδρέου – Καραμανλή – Ελ. Βενιζέλου), Τερψιθέα (Πάρκο Ρόδων), Σταυρούπολη (Λαγκαδά στο ύψος των οδών Σμύρνης, Μεσολογγίου και Λαμπράκη), Πολίχνη (Λαγκαδά, Λεωφόρο Στρατού και Ψαρών), Ευκαρπία (κόμβος Περιφερειακής, 25ης Μαρτίου και Λεωφόρο Στρατού) και Παπαγεωργίου (πάρκινγκ του νοσοκομείου), όπου θα κατασκευαστεί νέο αμαξοστάσιο.

Παράλληλα υπάρχουν ακόμα δύο επεκτάσεις προς τα δυτικά της πόλης με δύο κλάδους. Το κοινό που έχουν οι δύο κλάδοι είναι πως ξεκινούν απόν Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό και θα έχουν κοινό τον σταθμό Αμπελόκηποι.

Από εκεί και έπειτα ο πρώτος κλάδος θα περιλαμβάνει τους σταθμούς Μενεμένη, Εύοσμος, Περιφερειακή και θα καταλήγει στον Άνω Εύοσμο.

Ο δεύτερος κλάδος θα περιλαμβάνει τους σταθμούς ΚΤΕΛ Μακεδονία (όπου θα συνδέεται με τον σταθμό των ΚΤΕΛ προσφέροντας σύνδεση με το δίκτυο της πόλης), Επτανήσου, Κορδελιό.

Αυτοί οι δύο κλάδοι ουσιαστικά παρουσιάζονται για πρώτη φορά και δίνουν τα χαρακτηριστικά της εικόνας του δικτύου στο μέλλον. Ουσιαστικά με τις τρεις αυτές επεκτάσεις το Μετρό θα αποκτήσει επιπλέον 14 νέους υπόγειους σταθμούς ανεβάζοντας το σύνολο στους 32.

Να θυμίσουμε πως η βασική γραμμής διαθέτει συνολικά 13 σταθμούς οι οποίοι λειτουργούν από τον Νοέμβριο του 2024 και πιθανότατα μέχρι το τέλος Αυγούστου θα προστεθούν επιπλέον 5 σταθμοί της επέκτασης προς Καλαμαριά.

Για την λειτουργία της επέκτασης το μόνο που απομένει είναι η ολοκλήρωση των δοκιμαστικών δρομολογίων και οι πιστοποιήσεις καθώς και η σχετική άδεια από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.

Ο πρωτόγνωρος πρόωρος καύσωνας του Ιουνίου και η ξηρασία που πλήττει την αγροτική παραγωγή, τη ναυσιπλοΐα και την παραγωγή ενέργειας θα μπορούσαν να γίνουν η νέα κανονικότητα για την Ευρώπη, η οποία θερμαίνεται δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.

Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη, συμπεριλαμβανομένων των ωκεανών, αυξάνεται σήμερα κατά 0,27 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία, ενώ στην Ευρώπη κατά περίπου 0,56 βαθμούς, σύμφωνα με την κλιματική υπηρεσία του Copernicus, του ευρωπαϊκού δικτύου παρατήρησης της Γης.

Ως αποτέλεσμα, η Ευρώπη είναι σήμερα 2,5 βαθμούς Κελσίου θερμότερη σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, σχεδόν δύο φορές πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο των 1,4 βαθμών.

Ένας λόγος της διαφοράς είναι το γεγονός ότι η θερμοκρασία στην ξηρά αυξάνεται ταχύτερα από ό,τι στους ωκεανούς, οι οποίοι μπορούν να απορροφήσουν μεγαλύτερες ποσότητες θερμότητας, και επιπλέον ψύχονται μέσω της εξάτμισης.

Η Ευρώπη όμως έχει την πρωτιά όσον αφορά την ξηρά, με το ρυθμός αύξησης των 0,56 βαθμών ανά δεκαετία να ξεπερνά τη Βόρεια Αμερική (0,42 βαθμοί), τη Νότια Αμερική (0,27 βαθμοί), την Αυστραλία (0,23 βαθμοί), την Αφρική (0,36 βαθμοί) και την Ασία (0,46 βαθμοί).

H Ευρώπη (σκούρο πορτοκαλί) θερμαίνεται ταχύτερα από τις υπόλοιπες ηπείρους (ανοιχτό πορτοκαλί) και βρίσκεται πίσω μόνο σε σχέση με την Αρκτική Ικόκκινο)> Η διακεκομμένη γραμμή αντιστοιχεί στον παγκόσμιο μέσο όρο (C3S/ECMWF)
H Ευρώπη (σκούρο πορτοκαλί) θερμαίνεται ταχύτερα από τις υπόλοιπες ηπείρους (ανοιχτό πορτοκαλί) και βρίσκεται πίσω μόνο σε σχέση με την Αρκτική Ικόκκινο)> Η διακεκομμένη γραμμή αντιστοιχεί στον παγκόσμιο μέσο όρο (C3S/ECMWF)

Η διαφορά σε σχέση με τις άλλες ηπείρους οφείλεται σε έναν συνδυασμό γεωγραφικών και μετεωρολογικών παραμέτρων, εξηγεί το Copernicus.

Ο πρώτος παράγοντας είναι το γεγονός ότι η Ευρώπη εκτείνεται μέχρι την Αρκτική, η οποία, παρόλο που δεν έχει ξηρά, είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη περιοχή του πλανήτη, με το θερμόμετρο να ανεβαίνει κατά 0,75 βαθμούς ανά δεκαετία.

Βασικός λόγος είναι το λιώσιμο του θαλάσσιου πάγου, ο οποίος κανονικά ανακλά την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο Διάστημα. Η απώλεια πάγου αφήνει εκτεθειμένες μεγάλες θαλάσσιες εκτάσεις, οι οποίες απορροφούν ακτινοβολία.

Ένας δεύτερος παράγοντας είναι η μείωση της χιονοκάλυψης στην ίδια την Ευρώπη, με αποτέλεσμα την απορρόφηση περισσότερης ηλιακής ακτινοβολίας από το έδαφος. Τον Μάρτιο του 2015, αναφέρει ο Guardian, οι εκτάσεις που καλύπτονταν από πάγο ήταν μειωμένες κατά περίπου 1,3 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα –περισσότερο από τη συνολική έκταση της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Ελβετίας και της Αυστρίας- σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020, μια πτώση κατά 31%.

Ο τρίτος παράγοντας, σύμφωνα με το Copernicus, είναι οι μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, οι οποίες οδηγούν σε πιο συχνούς, πιο έντονους και πιο παρατεταμένους καύσωνες.

Το φαινόμενο αυτό, επισημαίνουν οι New York Times, είναι πιο έντονο στη Δυτική Ευρώπη, η οποία επηρεάζεται από μεταβολές στον αεροχείμαρρο που εμποδίζει τη ροή ψυχρού αέρα από τον Ατλαντικό.

Και ένας τέταρτος παράγοντας είναι –περιέργως- η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς τα αιωρούμενα σωματίδια και τα αερολύματα της βιομηχανίας μειώνουν την ποσότητα ηλιακής ακτινοβολίας που φτάνει ως το έδαφος, και επιπλέον ευνοούν τον σχηματισμό νεφών που ανακλούν θερμότητα. Οι εκπομπές ρύπων μειώθηκαν με την επιβολή ορίων τη δεκαετία του 1980.

Hotspot η Μεσόγειος

Ο ρυθμός θέρμανσης της Ευρώπης ποικίλλει πάντως ανά εποχή, με το θερμόμετρο να ανεβαίνει πιο αργά την άνοιξη. Ο χειμώνας είναι η εποχή που θερμαίνεται πιο γρήγορα στο μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ενώ το καλοκαίρι θερμαίνεται ταχύτερα στη Δυτική Ευρώπη.

Ο μέσος ετήσιος ρυθμός διαφέρει επίσης ανά περιοχή, με τη νοτιοανατολική Ευρώπη –συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας- να θερμαίνεται ταχύτερα από τη δυτική και νοτιοδυτική Ευρώπη, κατά περίπου 0,5-1,0 βαθμούς ανά δεκαετία.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε hotspot της κλιματικής αλλαγής εν μέρει επειδή βρέχεται από τη Μεσόγειο, η οποία είναι μια ημίκλειστη θάλασσα με περιορισμένη ανταλλαγή νερού με τον Ατλαντικό, κάτι που μεγεθύνει τη συσσώρευση θερμότητας.

Ένας άλλος λόγος που η νοτιοανατολική Ευρώπη θερμαίνεται πιο γρήγορα είναι η μείωση των βροχοπτώσεων, η οποία περιορίζει την εξάτμιση υγρασίας που κανονικά κρατά πιο δροσερό το έδαφος.

Τεράστιες είναι οι επιπτώσεις στον πλανήτη από τα Κέντρα Δεδομένων, προειδοποιεί ο ΟΗΕ, ενώ οι αντιδράσεις από κατοίκους όπου δημιουργούνται αυτά τα κέντρα αυξάνεται παντού στον κόσμο. Μέχρι το 2030, τα παγκόσμια κέντρα δεδομένων που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη προβλέπεται  ότι θα καταναλώνουν 945 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας με τεράστιες επιπτώσεις στον πλανήτη μας, σύμφωνα με Έκθεση του ΟΗΕ.

Αντιδράσεις από κοινωνία πολιτών, κυρίως στις ΗΠΑ

Η αντίδραση των κατοίκων πολλών περιοχών όπου υφίστανται ήδη ή πρόκειται να δημιουργηθούν κέντρα δεδομένων αυξάνεται σε όλο τον κόσμο.

Κυρίως στις ΗΠΑ όπου υπάρχουν τα πιο πολλά κέντρα δεδομένων, οι διαμαρτυρίες είναι συχνό φαινόμενο.

Δημοσκόπηση του Ρόιτερς τον Ιούνιο κατέδειξε ότι μόνο το ένα τρίτο των Αμερικανών εγκρίνει τον ρυθμό κατασκευής κέντρων δεδομένων και μόνο το 14% είναι εντάξει με την ιδέα να κατασκευαστεί κέντρο δεδομένων κοντά στην γειτονιά του.

Πρόσφατα πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ η 'εθνική ημέρα διαμαρτυρίας κατά των κέντρων δεδομένων' με 142 διαμαρτυρίες σε 42 πολιτείες.

Την ίδια ώρα, περισσότερες από 300 πόλεις, κωμοπόλεις και κομητείες στις ΗΠΑ έχουν επιβάλει απαγορεύσεις ή μορατόριουμ στην κατασκευή κέντρων δεδομένων.

Τους πρώτους τρεις μήνες του 2026, 75 μεγάλα έργα άνω των 130 δισεκατομμυρίων δολαρίων καθυστέρησαν ή ακυρώθηκαν εν μέρει λόγω οργανωμένης διαμαρτυρίας των κατοίκων. 

Τον Ιούλιο, η κυβερνήτης της Νέας Υόρκης υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα για τη δημιουργία του πρώτου μορατόριουμ της χώρας για νέα κέντρα δεδομένων υπερκλίμακας, ενώ αρκετές άλλες πολιτείες, συμπεριλαμβανομένων της Πενσυλβάνια, του Μίσιγκαν και της Νότιας Καρολίνας, εξετάζουν παρόμοιο μέτρο. 

Οι επιπτώσεις στο περιβάλλον

Σύμφωνα με την Εκθεση του ΟΗΕ, μέχρι το 2030, τα παγκόσμια κέντρα δεδομένων που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη προβλέπεται  ότι θα καταναλώνουν 945 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας με τεράστιες επιπτώσεις στον πλανήτη μας. Η Εκθεση καλεί σε επείγουσα δράση για προστασία των πόρων της Γης.

Αυτό είναι σχεδόν τριπλάσιο από τη συνδυασμένη ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας του Πακιστάν, του Μπαγκλαντές και της Νιγηρίας - χώρες που συνολικά φιλοξενούν περισσότερους από 650 εκατομμύρια ανθρώπους.

Το  υδατικό τους αποτύπωμα θα ισούται με τις βασικές ετήσιες οικιακές ανάγκες νερού όλων των 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων στην Υποσαχάρια Αφρική και το χερσαίο τους αποτύπωμα θα ξεπεράσει τα 14.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα, περίπου διπλάσιο από την μητροπολιτική περιοχή της Τζακάρτα, όπου ζουν περισσότεροι από 32 εκατομμύρια άνθρωποι.

Αυτά τα ανησυχητικά ευρήματα παρουσιάζονται λεπτομερώς σε Εκθεση με τίτλο «Περιβαλλοντικό Κόστος της Χρήσης Ενέργειας της Τεχνητής Νοημοσύνης: Αποτύπωμα Άνθρακα, Νερού και Γης», από το Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο των Ηνωμένων Εθνών για το Νερό, το Περιβάλλον και την Υγεία (UNU-INWEH).

Οι ερευνητές έχουν προειδοποιήσει και στο παρελθόν για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τα κέντρα δεδομένων. Αλλά οι επιστήμονες του ΟΗΕ υποστηρίζουν τώρα ότι το περιβαλλοντικό κόστος της Τεχνητής Νοημοσύνης και των κέντρων δεδομένων δεν μπορεί να γίνει κατανοητό μόνο μέσω των εκπομπών άνθρακα.

Στην Εκθεσή τους, αναφέρονται στο αποτύπωμα άνθρακα, νερού και γης από τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από την Τεχνητή Νοημοσύνη σε όλο τον κόσμο και επισημαίνουν τις μεγάλες διαφορές μεταξύ αυτών των αποτυπωμάτων στους 20 μεγαλύτερους κόμβους κέντρων δεδομένων στον κόσμο.

«Αυτή η έκθεση δεν αποτελεί επιχείρημα κατά της τεχνητής νοημοσύνης, ενός τεχνολογικού μετασχηματισμού που βελτιώνει τις ζωές δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο», δήλωσε ο καθηγητής Kaveh Madani, Διευθυντής του UNU-INWEH, ο οποίος ηγήθηκε της ερευνητικής ομάδας.

 «Είναι μια έκκληση για υπεύθυνη χρήση της και για την αντιμετώπιση των επιπτώσεών της προληπτικά, ώστε να καταστεί βιώσιμη και δίκαιη. Έχουμε ένα στενό παράθυρο για να διασφαλίσουμε ότι η ραχοκοκαλιά της τεχνολογικής επανάστασης της εποχής μας αναπτύσσεται εντός των πλανητικών ορίων και ότι οι κοινότητες που παρέχουν τα κρίσιμα ορυκτά για την προώθηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και αυτές που φιλοξενούν τις υποδομές και τα ηλεκτρονικά απόβλητά της είναι επίσης μεταξύ εκείνων που επωφελούνται από αυτήν».

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν ευθύνεται μόνο για τις ανησυχητικές ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου που υπερθερμαίνουν τον πλανήτη μας, καθώς το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της τεχνολογίας επεκτείνεται επίσης με ρυθμό που θα μπορούσε να επιβαρύνει τους φυσικούς πόρους του πλανήτη.

Τα κέντρα δεδομένων, που αποτελούν υποδομές για τροφοδότηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, θα μπορούσαν να καταναλώνουν μέχρι και 945 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως έως το 2030, δηλαδή σχεδόν τριπλάσια από τη συνδυασμένη ετήσια χρήση ηλεκτρικής ενέργειας του Πακιστάν, του Μπαγκλαντές και της Νιγηρίας, χωρών που συνολικά φιλοξενούν περισσότερους από 650 εκατομμύρια ανθρώπους.

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Εθνη,  αυτό είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.

Μέχρι το 2030, η χρήση νερού για την τροφοδότηση των κέντρων δεδομένων της Τεχνητής Νοημοσύνης θα είναι ίση με τις ανάγκες 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων.

«Εκτός από το αποτύπωμα άνθρακα, κάθε μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται από τα κέντρα δεδομένων φέρει επίσης ένα «αποτύπωμα νερού» για ψύξη και παραγωγή ενέργειας, και ένα «αποτύπωμα Γης» που σχετίζεται με την παραγωγή ενέργειας και τις αλυσίδες εφοδιασμού», τονίζει ο ΟΗΕ.

Όπως αναφέρεται στην Εκθεση, η κατανάλωση νερού που σχετίζεται με την Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να ισούται με τις βασικές ετήσιες εγχώριες ανάγκες 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων μέχρι το τέλος της δεκαετίας, ενώ το αποτύπωμα γης της μπορεί να ξεπεράσει τα 14.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα, περίπου διπλάσιο από το μέγεθος της μητροπολιτικής περιοχής της Τζακάρτα.

Η Εκθεση επισημαίνει ένα κρίσιμο κενό στον τρόπο μέτρησης του περιβαλλοντικού αντίκτυπου της Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ιδίως εκείνες που συνδέονται με την εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων, τείνουν να ιεραρχούνται κατά προτεραιότητα, αλλά αυτή η προσέγγιση παραβλέπει άλλα περιβαλλοντικά κόστη, τονίζεται.

Οι λύσεις που θεωρούνται «πράσινες» από τη μία άποψη μπορεί να επιδεινώσουν τις πιέσεις σε άλλες, ιδίως σε περιοχές που αντιμετωπίζουν ήδη έλλειψη πόρων. Για παράδειγμα, η μετάβαση σε ορισμένες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορεί να μειώσει τις εκπομπές άνθρακα, αλλά μπορεί να αυξήσει σημαντικά την κατανάλωση νερού και τη χρήση γης.

Η καθημερινή χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ο κύριος ένοχος

Ο ΟΗΕ σημειώνει ότι η δημόσια συζήτηση έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στην ενέργεια που απαιτείται για την εκπαίδευση προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά η μελέτη διαπιστώνει ότι η καθημερινή χρήση αντιπροσωπεύει περίπου το 80 έως 90% της συνολικής ζήτησης ενέργειας.

«Η κλίμακα είναι εντυπωσιακή: μια ευρέως χρησιμοποιούμενη υπηρεσία Τεχνητής Νοημοσύνης εκτιμάται ότι επεξεργάζεται περίπου 2,5 δισεκατομμύρια μηνύματα την ημέρα, καταναλώνοντας εκατοντάδες γιγαβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας κάθε χρόνο» τονίζεται.

Η χρήση ενέργειας ποικίλλει επίσης σημαντικά ανάλογα με την εργασία. Η δημιουργία μιας μόνο εικόνας Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να απαιτήσει περισσότερες από χίλιες φορές την ενέργεια της απλής ταξινόμησης κειμένου, ενώ η παραγωγή βίντεο απαιτεί ακόμη μεγαλύτερους πόρους.

«Οι βελτιώσεις στην αποδοτικότητα από μόνες τους είναι απίθανο να αντισταθμίσουν αυτές τις αυξανόμενες απαιτήσεις. Η έκθεση επισημαίνει το λεγόμενο φαινόμενο ανάκαμψης, στο οποίο το χαμηλότερο κόστος και η βελτιωμένη απόδοση οδηγούν σε υψηλότερη χρήση, αυξάνοντας τελικά τη συνολική κατανάλωση πόρων» σημειώνει ο ΟΗΕ.

Τοπικό κόστος, παγκόσμια οφέλη

Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της υποδομής Τεχνητής Νοημοσύνης δεν κατανέμονται ομοιόμορφα, αναφέρει ο ΟΗΕ, τονίζοντας ότι ενώ τα οφέλη της τεχνολογίας είναι παγκόσμια, το κόστος της συχνά συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες περιοχές.

Σε ορισμένες χώρες, σημειώνει, τα κέντρα δεδομένων αντιπροσωπεύουν ήδη ένα σημαντικό μερίδιο της εθνικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ασκώντας πίεση στα ενεργειακά συστήματα. Σε άλλες, οι αναπτυσσόμενες εγκαταστάσεις καταναλώνουν σε μεγάλο βαθμό από τα αποθέματα νερού, μερικές φορές εν μέσω συνθηκών ξηρασίας.

Ταυτόχρονα, η Εκθεση προειδοποιεί για μια αυξανόμενη πρόκληση ηλεκτρονικών αποβλήτων, με την υποδομή Τεχνητής Νοημοσύνης να προβλέπεται να παράγει έως και 2,5 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων ετησίως έως το 2030. Μεγάλο μέρος αυτού του βάρους είναι πιθανό να πέσει σε χώρες με χαμηλότερο εισόδημα με περιορισμένη ικανότητα ασφαλούς απόρριψης.

«Η παραγωγή κρίσιμων ορυκτών που απαιτούνται για υλικό Τεχνητής Νοημοσύνης εγείρει επίσης ανησυχίες σχετικά με την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και τις κοινωνικές ανισότητες στις περιοχές εξόρυξης» αναφέρει.

Ένα διευρυνόμενο ψηφιακό και περιβαλλοντικό χάσμα

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η επέκταση της υποδομής Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργεί επίσης νέες ανισότητες στην πρόσβαση και την επιρροή.

Όπως αναφέρει η Εκθεση, περισσότερο από το 90% της υπολογιστικής ικανότητας που ειδικεύεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη συγκεντρώνεται σε μόνο δύο χώρες - τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Ταυτόχρονα, πάνω από 150 έθνη δεν διαθέτουν σημαντική εγχώρια υποδομή Τεχνητής Νοημοσύνης.

«Αυτή η ανισορροπία όχι μόνο περιορίζει τις οικονομικές ευκαιρίες, αλλά εγείρει και ερωτήματα περιβαλλοντικής δικαιοσύνης, καθώς ορισμένες χώρες επωμίζονται το περιβαλλοντικό κόστος χωρίς να συμμετέχουν στα οφέλη της ανάπτυξης που βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη».

Προς μια υπεύθυνη Τεχνητή Νοημοσύνη

Παρά τα ευρήματα αυτά, οι ερευνητές τονίζουν ότι η Εκθεση δεν αποτελεί επιχείρημα κατά της ίδιας της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αντίθετα, ζητά επείγουσα δράση για να διασφαλιστεί ότι η τεχνολογία αναπτύσσεται εντός των ορίων του πλανήτη μας.

Η μελέτη, προστίθεται, σκιαγραφεί ένα πλαίσιο για ένα «οικοσύστημα υπεύθυνης Τεχνητής Νοημοσύνης», που βασίζεται σε αρχές όπως η διαφάνεια, η αποτελεσματικότητα από τον σχεδιασμό, η ισότητα, η ευθύνη του κύκλου ζωής, η παγκόσμια συνεργασία και η βιώσιμη χρήση.

«Οι κυβερνήσεις καλούνται να ενσωματώσουν την υποδομή της Τεχνητής Νοημοσύνης στον ενεργειακό, υδάτινο και χωροταξικό σχεδιασμό, ενώ οι εταιρείες ενθαρρύνονται να σχεδιάζουν συστήματα που ελαχιστοποιούν την κατανάλωση πόρων. Και οι χρήστες έχουν να διαδραματίσουν ρόλο επιλέγοντας εφαρμογές με χαμηλότερο αντίκτυπο, όπου είναι δυνατόν».

Η Εκθεση υποστηρίζει ότι το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την τεχνολογική καινοτομία αλλά και από τις επιλογές διακυβέρνησης που γίνονται σήμερα.

Η υπηρεσία «Αναζήτηση διαθεσιμότητας-Πωλήσεις Αεροφωτογραφιών» αναπτύχθηκε από το ν.π.δ.δ. Ελληνικό Κτηματολόγιο, στο πλαίσιο της συνεχούς προσπάθειας βελτίωσης των παρεχόμενων ψηφιακών υπηρεσιών του.

Το Ελληνικό Κτηματολόγιο έχει προχωρήσει στην σάρωση του συνόλου των αεροφωτογραφιών του αρχείου του και αυτήν την στιγμή έχουν ενταχθεί στην εφαρμογή 386.000 αεροφωτογραφίες, καλύπτοντας ποσοστό άνω του 95% του συνολικού αρχείου (η παλαιά εφαρμογή περιλάμβανε 80.000 αεροφωτογραφίες, κυρίως του Ν. Αττικής). Το υπόλοιπο ποσοστό αφορά διαβαθμισμένες αεροφωτογραφίες, οι οποίες είναι υπό επεξεργασία και δεν θα είναι διαθέσιμες στο κοινό το επόμενο διάστημα.

Οι ανωτέρω αεροφωτογραφίες (θετικά) προέρχονται από την σάρωση των πρωτοτύπων αρνητικών και έχουν τύχει επεξεργασίας ιστογράμματος, ώστε να παρουσιάζουν βελτιωμένα χαρακτηριστικά φωτεινότητας και αντίθεσης, σε σχέση με το πρωτότυπο, και διατίθενται στα 400 & 1.000 dpi.

Η νέα υπηρεσία είναι εμπλουτισμένη με πολλές νέες δυνατότητες, μεταξύ των οποίων η δυνατότητα ηλεκτρονικής πώλησης (e-shop) αεροφωτογραφιών σε ψηφιακή μορφή.

Για τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις σας, προκειμένου να προβούμε σε περαιτέρω βελτιώσεις, επικοινωνήστε στο eshop@ktimatologio.gr

Για κάθε περαιτέρω πληροφορία, παρακαλούμε απευθυνθείτε στο Ελληνικό Κτηματολόγιο τηλ. 2106505700 email:eshop@ktimatologio.gr

Φοιτητές και φοιτήτριες από την Ελλάδα μιλούν για τις σπουδές τους σε αναγνωρισμένη Πολυτεχνική Σχολή στην Κύπρο.

Η Κύπρος προσελκύει όλο και μεγαλύτερους αριθμούς φοιτητών και φοιτητριών από την Ελλάδα. Κοντινή απόσταση από την Ελλάδα με πολλές καθημερινές πτήσεις, ίδια γλώσσα και κουλτούρα, μία από τις ασφαλέστερες χώρες στον κόσμο, φιλικό, φιλόξενο περιβάλλον και ένα πολύ καλά δομημένο σύστημα εκπαίδευσης με σύγχρονες υποδομές.

Μαζί μας μοιράζονται τις εμπειρίες τους νέοι και νέες από την Ελλάδα που επέλεξαν την Πολυτεχνική Σχολή ενός από τα μεγαλύτερα, αναγνωρισμένα από τον ΔΟΑΤΑΠ, Πανεπιστήμια της Κύπρου, του Πανεπιστημίου Frederick.

«Επέλεξα το Πανεπιστήμιο Frederick γιατί κάποιος γνωστός το πρότεινε στον πατέρα μου, ο οποίος είναι πολιτικός μηχανικός. Ενώ στην αρχή είχα ενδοιασμούς επειδή είναι ιδιωτικό Πανεπιστήμιο και φοβόμουνα λόγω του ότι θα άλλαζα χώρα, γρήγορα ένιωσα ότι έκανα πολύ καλή επιλογή. Η καθημερινότητά μου στο πανεπιστήμιο και στη Λευκωσία είναι πολύ ωραία. Ενώ περίμενα ότι δεν θα έχει φοιτητική ζωή, τελικά δεν ισχύει αυτό. Βγαίνουμε έξω, περνούμε χρόνο στην καφετέρια στο Πανεπιστήμιο, ενώ και η εστία βοήθησε πολύ με την κοινωνικοποίηση. Ήμασταν όλοι άγνωστοι μεταξύ μας, χωρίς κανένα δικό μας άνθρωπο κοντά μας, γεγονός που μας οδήγησε στο να κάνουμε εύκολα φιλίες και να δεθούμε πολύ με τα άτομα με τα οποία ήρθαμε κοντά. Όταν φεύγεις για σπουδές μακριά από το σπίτι σου, αυτονομείσαι και δημιουργείς από την αρχή τον δικό σου κοινωνικό κύκλο, αναλαμβάνεις υποχρεώσεις και μαθαίνεις να ζεις μόνος σου. Όσον αφορά τη φοίτηση, η δομή του προγράμματος σε βοηθά να προσαρμοστείς. Σου παρέχει όλα τα απαραίτητα εφόδια για να τα πας καλά στις σπουδές σου. Τα μαθήματα είναι διαχειρίσιμα όταν τα παρακολουθείς και διαβάζεις συστηματικά, ενώ η ύλη που μας δίνεται είναι πολύ στοχευμένη και περιλαμβάνει ακριβώς όσα χρειάζονται. Οι καθηγητές είναι όλοι πολύ καλοί και πρόθυμοι να βοηθήσουν τους φοιτητές και τις φοιτήτριες. Θα ενθάρρυνα κι άλλα παιδιά να επιλέξουν την Κύπρο για σπουδές».

Αλίκη Μυγδάλη, φοιτήτρια στο πρόγραμμα Πολιτικός Μηχανικός

«Είμαι φοιτητής Μηχανολόγος Μηχανικός στο Πανεπιστήμιο Frederick και η εμπειρία μου μέχρι σήμερα είναι ιδιαίτερα θετική. Το πρόγραμμα σπουδών είναι καλά οργανωμένο, δίνοντας έμφαση στην πρακτική εφαρμογή, συνδυάζοντας όμως τη θεωρητική γνώση, γεγονός που με έχει βοηθήσει να αναπτύξω τόσο τις τεχνικές μου γνώσεις όσο και την κριτική μου σκέψη. Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ με καθηγητές που ήταν πάντα πρόθυμοι να με καθοδηγήσουν και να με υποστηρίξουν. Η διαθεσιμότητά τους, η μεταδοτικότητα και το πραγματικό ενδιαφέρον τους για την πρόοδο των φοιτητών συνέβαλαν σημαντικά στην ακαδημαϊκή μου εξέλιξη. Μέσα από εργασίες, εργαστηριακά μαθήματα και ανατροφοδότηση σε projects, κατάφερα να βελτιώσω την αναλυτική μου σκέψη και να αποκτήσω μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στην επίλυση τεχνικών προβλημάτων.

Παράλληλα, η φοιτητική ζωή στην Κύπρο αποτελεί μια πολύ όμορφη εμπειρία. Η Λευκωσία είναι μια ζωντανή και ασφαλής πόλη, με αρκετές επιλογές για ψυχαγωγία, δραστηριότητες και κοινωνικοποίηση, ενώ το πολυπολιτισμικό περιβάλλον του πανεπιστημίου δίνει την ευκαιρία να γνωρίσει κανείς ανθρώπους από διαφορετικές χώρες και κουλτούρες.

Συνολικά, η επιλογή μου να σπουδάσω στο Πανεπιστήμιο Frederick ήταν μία από τις καλύτερες αποφάσεις που έχω πάρει. Νιώθω ότι το πανεπιστήμιο μου παρέχει όλα τα απαραίτητα εφόδια για να εξελιχθώ σε ακαδημαϊκό σε επαγγελματικό επίπεδο αλλά και σε προσωπικό και το προτείνω ανεπιφύλακτα σε κάθε μελλοντικό φοιτητή.»

 Μανώλης Κόνσολας, φοιτητής προγράμματος Μηχανολόγος Μηχανικός

«Ως φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Frederick, έχοντας ολοκληρώσει τα τρία πρώτα έτη των σπουδών μου και ετοιμαζόμενη να ξεκινήσω το τέταρτο, μπορώ να πω με σιγουριά ότι η εμπειρία μου μέχρι σήμερα είναι ιδιαίτερα θετική και ουσιαστική. Το πρόγραμμα σπουδών είναι απαιτητικό, αλλά παράλληλα δημιουργικό και σύγχρονο. Μέσα από τα αρχιτεκτονικά εργαστήρια, τα μαθήματα σχεδιασμού και τις διάφορες εργασίες, έχω αναπτύξει τόσο τις τεχνικές όσο και τις δημιουργικές μου δεξιότητες, ενώ παράλληλα έχω μάθει να αντιμετωπίζω κάθε νέα πρόκληση με κριτική σκέψη και επαγγελματισμό. Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του προγράμματος είναι οι καθηγητές, οι οποίοι είναι πάντα πρόθυμοι να καθοδηγήσουν και να υποστηρίξουν τους φοιτητές. Η συνεχής ανατροφοδότηση και η ενθάρρυνσή τους με βοήθησαν να εξελιχθώ τόσο ακαδημαϊκά όσο και προσωπικά. Παράλληλα, η φοιτητική ζωή στην Κύπρο είναι μια μοναδική εμπειρία. Το φιλικό περιβάλλον, η συνεργασία με συμφοιτητές και οι ευκαιρίες που προσφέρει το πανεπιστήμιο δημιουργούν μια όμορφη και ολοκληρωμένη φοιτητική καθημερινότητα. Νιώθω σίγουρη ότι έκανα τη σωστή επιλογή. Ανυπομονώ να συνεχίσω τις σπουδές μου, να αποκτήσω ακόμη περισσότερες γνώσεις και εμπειρίες και να εξελιχθώ τόσο ως φοιτήτρια όσο και ως μελλοντική αρχιτέκτονας».

Αλεξάνδρα Αναστασίου, φοιτήτρια προγράμματος Αρχιτέκτονα Μηχανικού (Integrated Master)

 «Άκουσα ότι στην Κύπρο υπήρχαν κάποια πολύ καλά ιδιωτικά πανεπιστήμια και ψάχνοντας περισσότερο κατέληξα ότι το Frederick ήταν το καλύτερο στον κλάδο μου. H εμπειρία μου ήταν πολύ θετική μέχρι τώρα. Μπαίνοντας στο πανεπιστήμιο γνώρισα αρκετά παιδιά, από Ελλάδα και από Κύπρο, πράγμα που βοήθησε πολύ την προσαρμογή μου. Γενικά το πανεπιστήμιο προωθεί πολύ τη συνεργασία και τις σχέσεις μεταξύ των φοιτητών, τόσο στα μαθήματα όσο και εκτός. Το όλο περιβάλλον σού προσφέρει μια πολύ ανθρώπινη εμπειρία σπουδών. Υπάρχει μια ποιότητα η οποία, για μένα τουλάχιστον, είναι πολύ σημαντική. Υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για να διευρύνεις τις γνώσεις σου, να ενημερωθείς για ευκαιρίες που υπάρχουν στον τομέα σου, αλλά και να δικτυωθείς με περισσότερο κόσμο. Υπάρχει γενικά πολύ καλή επικοινωνία και ανά πάσα στιγμή μπορείς να μπεις στο γραφείο του καθηγητή και να συζητήσεις οποιοδήποτε θέμα. Οι καθηγητές είναι πολύ προσιτοί και σε στηρίζουν επιλύοντας απορίες, βοηθώντας σε να προχωρήσεις και να βγάλεις τον καλύτερο σου εαυτό».

Αλέξανδρος Τόντη, φοιτητής στο πρόγραμμα Ηλεκτρολόγος Μηχανικός

Tο Πανεπιστήμιο Frederick είναι αναγνωρισμένο από τον Διεπιστημονικό Οργανισμό Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης (Δ.Ο.Α.Τ.Α.Π) της Ελλάδας ως ομοταγές ίδρυμα προς τα Ελληνικά Α.Ε.Ι. 

Η Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου είναι η μοναδική Πολυτεχνική Σχολή σε ιδιωτικό Πανεπιστήμιο στην Κύπρο. Έχει μακρά ιστορία και παράδοση στον χώρο της Μηχανικής και έχει καθιερωθεί για την υψηλού επιπέδου διδασκαλία και έρευνα που προσφέρει. Αποτελεί την παλαιότερη ακαδημαϊκή κοινότητα στον τομέα της εκπαίδευσης μηχανικών στην Κύπρο, με θετικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη της έρευνας και της καινοτομίας στον τομέα της μηχανικής. Έχοντας ως προτεραιότητα την ανάδειξη υψηλής ποιότητας αποφοίτων με ισχυρά επιστημονικά προσόντα, έχει μέχρι σήμερα χιλιάδες απόφοιτους διπλωματούχους μηχανικούς, που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών και επαγγελματικών αναγκών στον τομέα της μηχανικής στην Κύπρο, την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Προσφέρει προγράμματα σπουδών στους τομείς της Μηχανικής (Μηχανολόγος Μηχανικός, Ηλεκτρολόγος Μηχανικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανολόγος Μηχανικός Οχημάτων), της Τεχνολογίας (Πληροφορική, Μηχανικός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών), πενταετές δίπλωμα - Integrated Master Αρχιτέκτονα Μηχανικoύ, καθώς και μεταπτυχιακά και διδακτορικά προγράμματα σε τομείς αιχμής.  

Πρόγραμμα Προσαρμογής

Το Πανεπιστήμιο Frederick, με στόχο να διασφαλίσει όσο το δυνατόν περισσότερο την ακαδημαϊκή επιτυχία των νεοεισερχόμενων φοιτητών και φοιτητριών, προσφέρει δωρεάν Πρόγραμμα Προσαρμογής. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μια σειρά από δωρεάν δραστηριότητες που πραγματοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου, πριν από την επίσημη έναρξη των μαθημάτων: εντατικά προπαρασκευαστικά μαθήματα, διαδραστικά εργαστήρια ανάπτυξης δεξιοτήτων και πολλές ψυχαγωγικές και αθλητικές δραστηριότητες.

Οι ενδιαφερόμενοι/ες μπορούν να επικοινωνήσουν με το Γραφείο Διασύνδεσης του Πανεπιστημίου στην Ελλάδα (Ακαδημίας 98-100, Πλατεία Κάνιγγος, 2ος όροφος, 10677), που είναι στελεχωμένο από εξειδικευμένους/ες λειτουργούς για παροχή αναλυτικής ενημέρωσης για τα προγράμματα σπουδών, τις υπηρεσίες, τα δίδακτρα και τις υποτροφίες του Πανεπιστημίου. 

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να καλέσετε στο τηλέφωνο 210 3311288, να στείλετε email στο adminfo@frederick.ac.cy ή να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.frederick.ac.cy. 

Έναρξη μαθημάτων: 5 Οκτωβρίου 2026

Έναρξη προγράμματος προσαρμογής: 7 Σεπτεμβρίου 2026.

Καθώς η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης προκαλεί επενδυτική έκρηξη στις υπολογιστικές υποδομές, τράπεζες και διαχειριστές κεφαλαίων εξετάζουν πλέον όχι μόνο την πιστοληπτική ικανότητα του επενδυτή και τις τεχνικές προδιαγραφές του έργου, αλλά και την πιθανότητα κοινωνικών αντιδράσεων.

Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, χρηματοδότες στρέφονται προς περιοχές με σαφέστερο αδειοδοτικό πλαίσιο και μικρότερη πιθανότητα καθυστερήσεων. Η κοινωνική αποδοχή εξελίσσεται έτσι από ζήτημα εταιρικής επικοινωνίας σε παράμετρο του πιστωτικού κινδύνου.

Το μέγεθος του προβλήματος είναι ήδη σημαντικό. Μόνο κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, τουλάχιστον 75 έργα συνολικής αξίας περίπου 130 δισ. δολαρίων συνάντησαν αντιδράσεις από τοπικές κοινωνίες, σύμφωνα με την Data Center Watch.

Οι κάτοικοι εκφράζουν ανησυχίες για την υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και νερού, τον θόρυβο, την αλλοίωση του τοπίου και το ενδεχόμενο μετακύλισης του κόστους των νέων ενεργειακών υποδομών στους λογαριασμούς ρεύματος. Κυβερνήσεις, ρυθμιστικές αρχές και δημοτικές διοικήσεις σε διαφορετικές περιοχές αρχίζουν, παράλληλα, να περιορίζουν, να αναστέλλουν ή ακόμη και να απαγορεύουν την κατασκευή νέων μονάδων.

Η Κάρεν Φανγκ, παγκόσμια επικεφαλής χρηματοδότησης υποδομών και βιωσιμότητας στην Bank of America, εξήγησε στο Reuters ότι οι τράπεζες εξετάζουν πρωτίστως την ετοιμότητα και την πιστωτική ποιότητα κάθε έργου. Στην ετοιμότητα περιλαμβάνονται πλέον όχι μόνο οι άδειες, αλλά και η υποστήριξη των κατοίκων της περιοχής.

Οι χρηματοδότες δεν μπορούν, ωστόσο, να αγνοήσουν το μέγεθος της αγοράς. Η Goldman Sachs υπολογίζει ότι οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας θα επενδύσουν πάνω από 6 τρισ. δολάρια σε υποδομές AI έως το 2030, ποσό πολλαπλάσιο των κεφαλαίων που διοχετεύθηκαν στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές κατά την εποχή των dot-com.

JPMorgan, Morgan Stanley και Bank of America συμμετέχουν ήδη στη χρηματοδότηση ορισμένων από τα μεγαλύτερα έργα. Η δημιουργία ενός τραπεζικού δανείου αρχίζει συνήθως τουλάχιστον έναν χρόνο πριν από την κατασκευή και απαιτεί τεχνικούς, περιβαλλοντικούς, πολεοδομικούς και ασφαλιστικούς ελέγχους. Εάν ένα έργο καθυστερήσει ή ακυρωθεί λόγω τοπικών αντιδράσεων, οι τράπεζες κινδυνεύουν να χάσουν σημαντικό χρόνο και πόρους. Γι’ αυτό και οι εκταμιεύσεις συνδέονται όλο και συχνότερα με την εξασφάλιση όλων των απαιτούμενων αδειών και συμβάσεων.

Χαρακτηριστικό είναι το data center που σχεδιάζουν BlackRock και Meta στο Ελ Πάσο του Τέξας. JPMorgan και Morgan Stanley διαχειρίστηκαν έκδοση ομολόγων 12,3 δισ. δολαρίων, την ώρα που μέρος της τοπικής κοινωνίας αντιδρά στην επένδυση.

Στο Ιλινόι, η CyrusOne αντιμετωπίζει αντιδράσεις για μονάδα ύψους 500 εκατ. δολαρίων, ενώ εταιρείες στις οποίες περιλαμβάνονται η Morgan Stanley και η KKR Capital Markets έχουν οργανώσει πιστωτική γραμμή 9,7 δισ. δολαρίων για τον όμιλο. Μέρος της χρηματοδότησης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για νέες κατασκευές μόνον εφόσον έχουν εξασφαλιστεί όλες οι άδειες και οι μισθώσεις. Αντίστοιχα, η Bank of America συμβουλεύει την εταιρεία που αναπτύσσει συγκρότημα data centers 16 δισ. δολαρίων στο Μίσιγκαν για λογαριασμό της Oracle. Παρά τις αντιδράσεις κατοίκων, το έργο εξακολουθεί να προχωρά. Για να περιορίσουν τις ενστάσεις και το ενεργειακό ρίσκο, ορισμένοι κατασκευαστές εξετάζουν πλέον την εγκατάσταση αυτόνομων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής μέσα ή κοντά στα data centers.

Η λύση μπορεί να μειώσει την πίεση στα υφιστάμενα δίκτυα, αλλά προσθέτει κόστος και νέα περιβαλλοντικά και αδειοδοτικά ζητήματα. Η τραπεζική αξιολόγηση γίνεται επομένως πιο σύνθετη: ένα έργο δεν αρκεί να διαθέτει ισχυρό τεχνολογικό πελάτη και μακροχρόνια ζήτηση. Πρέπει επίσης να εξασφαλίζει ενέργεια, νερό, άδειες και τη συναίνεση της περιοχής που θα το φιλοξενήσει.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για την Ελλάδα, όπου αναπτύσσονται νέες υποδομές cloud και data centers. Η διαθεσιμότητα ισχύος, το κόστος ενίσχυσης των δικτύων και η κατανομή των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο την αδειοδότηση, αλλά και τους όρους με τους οποίους θα χρηματοδοτηθούν οι επενδύσεις.

Κατά το τρίτο δεκαήμερο του Ιουλίου 2026, η ξηρασία επηρεάζει μεγάλο μέρος της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης, με εκτεταμένες περιοχές στις κατηγορίες Warning και Alert του Συνδυασμένου Δείκτη Ξηρασίας (CDI).

Οι δυσμενέστερες συνθήκες καταγράφονται στην Ουγγαρία, όπου περίπου το 65% της χώρας επηρεάζεται από έντονη ξηρασία, καθώς και στη Γαλλία (27%), την Σερβία (28%) και το Λουξεμβούργο (29%). Ιδιαίτερα έντονη είναι η κατάσταση και σε τμήματα των Βαλκανίων και της κεντρικής Ευρώπης.

Συνολικά, περίπου το 44% της Ευρώπης βρίσκεται υπό συνθήκες ξηρασίας, με τον κύριο πυρήνα του προβλήματος να εντοπίζεται στη δυτική και κεντρική Ευρώπη.

Το ΤΕΕ σε εφαρμογή των διατάξεων του  άρθρου 20 του Ν. 4736/2020 (ΦΕΚ Α’ 200 / 20.10.2020) θα συγκροτήσει την 24η Έκδοση του Καταλόγου Διπλωματούχων Μηχανικών Μελών του, υποψηφίων για την έκδοση βεβαιώσεων ολοκλήρωσης εργασιών και τη διενέργεια αυτοψιών σε σταθμούς παραγωγής ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ σε όλη την Ελληνική Επικράτεια.

Κατάλογος Διενέργειας Αυτοψίας σταθμών Α.Π.Ε. ή ΣΗΘΥΑ

Ο Κατάλογος, που επικαιροποιείται κάθε τρείς (3) μήνες  περιλαμβάνει τους υποψήφιους Μηχανικούς,  με συναφή με το αντικείμενο ειδικότητα, που πληρούν  τα κριτήρια που καθορίστηκαν με Απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής κατά αλφαβητική σειρά ανά Περιφερειακή Ενότητα σε όλη την Επικράτεια.

Τα μέλη του ΤΕΕ που εντάσσονται στον Κατάλογο και τους ανατίθεται έργο σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου, από ενδιαφερόμενους κατόχους σταθμούς παραγωγής ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, θα συντάσσουν έκθεση αυτοψίας σχετικά με την ολοκλήρωση ή μη της εγκατάστασης του σταθμού, που θα συνοδεύει δήλωση με την οποία θα πρέπει να βεβαιώνεται ότι έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες εγκατάστασης του έργου.

Η δήλωση, συνοδευόμενη από την έκθεση αυτοψίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου, θα κατατίθεται από τους ενδιαφερόμενους κατόχους σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ στον αρμόδιο Διαχειριστή μαζί με τη Δήλωση Ετοιμότητας για τη σύνδεση του σταθμού με το Δίκτυο ή το Σύστημα.

Κριτήρια για ένταξη Μηχανικών στον Κατάλογο

Κάθε  υποψήφιος για ένταξη στο κατάλογο θα πρέπει να πληροί τα ακόλουθα κριτήρια:

Κριτήριο 1

α) Να διαθέτει ειδικότητα Μηχανολόγου Μηχανικού ή Ηλεκτρολόγου Μηχανικού ή Μηχανολόγου-Ηλεκτρολόγου Μηχανικού ή Ναυπηγού Μηχανικού ή Ναυπηγού-Μηχανολόγου Μηχανικού ή Μηχανικού Περιβάλλοντος ή Μηχανικού Παραγωγής & Διοίκησης

ή

β) Να διαθέτει ειδικότητα άλλη από αυτή που αναφέρεται στο ανωτέρω σημείο α’ (ήτοι Πολιτικού Μηχανικού ή Αρχιτέκτονα Μηχανικού ή Αγρονόμου Τοπογράφου Μηχανικού ή Χημικού Μηχανικού ή Μεταλλειολόγου-Μεταλλουργού Μηχανικού ή Μηχανικού Η/Υ ή Μηχανικού Χωροταξίας & Πολεοδομίας ή Μηχανικού Ορυκτών Πόρων) και να διαθέτει εμπειρία σε ένα (1) έργο τουλάχιστον 200 KW  ή σε δύο (2) τουλάχιστον  έργα επίβλεψης κατασκευής ή και λειτουργίας σταθμού ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ ή παραλαβής σταθμού ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ ίδιας τεχνολογίας με αυτό στον οποίο θα διενεργηθεί η αυτοψία.

Για την τεκμηρίωση της εμπειρίας προσκομίζεται βεβαίωση εργοδότη στην οποία αναγράφεται το έργο ΑΠΕ και η περίοδος απασχόλησης του μηχανικού στην επίβλεψη κατασκευής ή λειτουργίας ή την παραλαβή του σταθμού.

Ως βεβαίωση εργοδότη για την εφαρμογή του παρόντος νοείται βεβαίωση του κυρίου του σταθμού ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ, του κατασκευαστή του, του φορέα λειτουργίας του ή αντίστοιχου φορέα, ανεξαρτήτως μορφής της μεταξύ τους σχέσης.

Κριτήριο 2

Να έχει συμπληρώσει 3 έτη από την εγγραφή του στο ΤΕΕ.

Υποβολή Αίτησης – Δικαιολογητικά

 Η εγγραφή στον κατάλογο  γίνεται  αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικής εφαρμογής στην  ηλεκτρονική δ/νση : https://web.tee.gr/sys-ape-shtya/

 με χρήση  των προσωπικών  κωδικών κάθε Μηχανικού  myΤΕΕ .

Κάθε Διπλωματούχος Μηχανικός έχει δικαίωμα να υποβάλει αίτηση ΜΟΝΟ για μια Περιφερειακή Ενότητα λαμβάνοντας υπόψη είτε τη διεύθυνση  μόνιμης κατοικίας του είτε τη διεύθυνση επαγγελματικής του έδρας.

Ο έλεγχος των αιτήσεων γίνεται σύμφωνα με τα τηρούμενα  στοιχεία του μηχανικού που έχουν καταχωρηθεί στο Μητρώο Μελών του Τ.Ε.Ε. και τα υποβαλλόμενα δικαιολογητικά

• Περισσότερες πληροφορίες και Εγχειρίδιο χρήσης : https://web.tee.gr/sys-ape-shtya/katalogos-michanikon/
• Η Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος αφορά ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΜΟΝΟ ΣΕ ΝΕΕΣ ΑΙΤΗΣΕΙΣ για ενσωμάτωση νέων υποψηφίων για τη διενέργεια αυτοψιών.  
• Αιτήσεις που  κατά την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής σύμφωνα με την παρούσα πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος βρίσκονται σε κατάσταση «προσωρινή αποθήκευση» δεν λαμβάνονται υπόψη.

Στην προκήρυξη ανοικτού ηλεκτρονικού διαγωνισμού για την αποκατάσταση και ανάδειξη του κτιρίου του Ανακτόρου και την ανάπλαση του προαύλιου χώρου του Αχιλλείου στην Κέρκυρα προχωρά η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), θυγατρική του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, σε συνεργασία με την Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (PPF), σηματοδοτώντας την έναρξη της επόμενης σημαντικής φάσης για την ολοκληρωμένη αναβάθμιση ενός από τα πλέον αναγνωρίσιμα πολιτιστικά τοπόσημα της χώρας.

Το έργο, το οποίο έχει ενταχθεί στα Έργα Στρατηγικής Σημασίας, είναι εκτιμώμενης αξίας 11,52 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ και χρηματοδοτείται από ίδιους πόρους της ΕΤΑΔ. Η συνολική προθεσμία εκτέλεσής του ορίζεται σε 28 μήνες από την υπογραφή της σύμβασης.

Τον διαγωνισμό διενεργεί η Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, η οποία ενεργεί κατ’ εντολή, για λογαριασμό και στο όνομα της ΕΤΑΔ, ως Δικαιούχου του έργου. Η συμβολή του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου είναι καθοριστική για την προώθηση και υλοποίηση ενός σύνθετου έργου ιδιαίτερης πολιτιστικής και αναπτυξιακής σημασίας.

Αποκατάσταση και σύγχρονη μουσειακή λειτουργία

Το έργο αφορά στην αποκατάσταση και απόδοση του συγκροτήματος του Αχιλλείου σε σύγχρονη μουσειακή λειτουργία και περιλαμβάνει την ολοκλήρωση της αποκατάστασης του Ανακτόρου και του Θυρωρείου, καθώς και την αναβάθμιση του περιβάλλοντος χώρου του συγκροτήματος.

Ειδικότερα, προβλέπονται η ολοκλήρωση των αρχιτεκτονικών, στατικών και ηλεκτρομηχανολογικών εργασιών στο Ανάκτορο, επεμβάσεις για την αποκατάσταση της στατικής του επάρκειας σύμφωνα με τις σύγχρονες προδιαγραφές, η ολοκλήρωση των εργασιών στο Θυρωρείο και των υποδομών και δικτύων του συγκροτήματος, καθώς και η ανάπλαση του προαύλιου χώρου. Το έργο περιλαμβάνει επίσης την εγκατάσταση του απαραίτητου φωτισμού, την προμήθεια και τοποθέτηση μουσειακών κατασκευών και εξειδικευμένες εργασίες συντήρησης.

Το Αχίλλειο στη νέα εποχή

Ο διαγωνισμός αποτελεί κομβικό βήμα στον συνολικό σχεδιασμό της ΕΤΑΔ για την αποκατάσταση, ανάδειξη και επανενεργοποίηση του Αχιλλείου, με στόχο να αναδειχθεί εκ νέου η ιστορική και αρχιτεκτονική σημασία του και να δημιουργηθεί μια σύγχρονη μουσειακή και επισκεπτική εμπειρία, με σεβασμό στην ιδιαίτερη ταυτότητα του μνημείου.

Η επένδυση εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της ΕΤΑΔ για την προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη αξιοποίηση των ακινήτων πολιτιστικού χαρακτήρα που διαχειρίζεται. Στην περίπτωση του Αχιλλείου, ο σχεδιασμός συνδυάζει την προστασία και αποκατάσταση του μνημείου, τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και της μουσειακής λειτουργίας και την αναβάθμιση της εμπειρίας του επισκέπτη, ώστε το Αχίλλειο να ενισχύσει τον ρόλο του ως σημαντικού πολιτιστικού προορισμού της Κέρκυρας και της χώρας.

Με την προκήρυξη του διαγωνισμού, η ΕΤΑΔ περνά πλέον από την ωρίμαση στην υλοποίηση της επόμενης φάσης του έργου, επενδύοντας ίδιους πόρους για τη διαφύλαξη και ανάδειξη ενός εμβληματικού ακινήτου της δημόσιας περιουσίας και τη δημιουργία των προϋποθέσεων για τη σύγχρονη και βιώσιμη λειτουργία του σε βάθος χρόνου.

Οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς μπορούν να υποβάλουν ηλεκτρονικά τις προσφορές τους μέσω του ΕΣΗΔΗΣ έως τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2026.

Το ηφαίστειο της Αίτνας στη Σικελία της Ιταλίας εισήλθε εκ νέου σε κατάσταση ηφαιστειακής δραστηριότητας με τα φαινόμενα να ξεκινούν την Παρασκευή 07 Αυγούστου και να κορυφώνονται την Κυριακή 09 και τη Δευτέρα 10 Αυγούστου 2026.

Χρησιμοποιώντας δεδομένα του δορυφόρου Sentinel-5P του προγράμματος Copernicus, η επιστημονική ομάδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr οπτικοποίησε τις συνολικές ποσότητες ηφαιστειακού διοξειδίου του θείου (SO2) σε ολόκληρη την ατμοσφαιρική στήλη πάνω από κάθε σημείο του χάρτη.

Ακολουθώντας τους επικρατούντες ανέμους, το ηφαιστειακό νέφος κινήθηκε νότια-νοτιοδυτικά διασχίζοντας τη Μεσόγειο θάλασσα, φτάνοντας μέχρι και τα παράλια της Αφρικής, στην Τρίπολη, πρωτεύουσα της Λιβύης.

Τα δεδομένα αφορούν το μεσημέρι της Δευτέρας 10 Αυγούστου 2026. Επιλέχθηκε το SO2 διότι αποτελεί βασική παράμετρο των εκπομπών από ηφαιστειακές εκρήξεις, εκπέμπεται σε μεγάλες ποσότητες και ανιχνεύεται σχετικά εύκολα από τους δορυφόρους. Επιπλέον, η επιλογή του SO2 παρέχει μια καθαρή εικόνα για την έκταση και την τροχιά μεταφοράς του ηφαιστειακού νέφους, απομονώνοντάς το από τις υπόλοιπες πηγές σωματιδίων, όπως η σκόνη.

Με ταχύτητα προχωρά ο σχεδιασμός για την προστασία και αποκατάσταση των περιοχών της Δυτικής Αττικής που επλήγησαν από την πυρκαγιά της 31ης Ιουλίου 2026.

Μέσα σε λίγες ημέρες ολοκληρώθηκε η χαρτογράφηση των καμένων εκτάσεων, ενώ εκδόθηκε η απόφαση ορισμού της Τράπεζας Πειραιώς ως Αναδόχου Αποκατάστασης για τις εκτάσεις αρμοδιότητας του Δασαρχείου Αιγάλεω.

Η σχετική απόφαση αφορά τη χρηματοδότηση της εκπόνησης της απαιτούμενης μελέτης και της άμεσης υλοποίησης των αναγκαίων αντιδιαβρωτικών και πρώτων αντιπλημμυρικών έργων, συνολικού προϋπολογισμού 1,5 εκατ. ευρώ, χωρίς ΦΠΑ.

Με την ολοκλήρωση των συγκεκριμένων βημάτων, ο σχεδιασμός περνά πλέον στη φάση της υλοποίησης, σε συνέχεια των αποφάσεων της Διυπουργικής Σύσκεψης υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και του σχεδίου που παρουσιάστηκε στις 6 Αυγούστου από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τον Γενικό Γραμματέα Δασών και τον Γενικό Διευθυντή Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ.

Ειδικότερα, το αρμόδιο Τμήμα Δασικών Χαρτών της Γενικής Διεύθυνσης Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ ολοκλήρωσε χθες το πλήρες χαρτογραφικό υλικό με τα απαραίτητα γεωχωρικά δεδομένα. Παράλληλα, εκδόθηκαν οι σχετικοί χάρτες σφοδρότητας καύσης, με τη χρήση τριών διαφορετικών προσεγγίσεων, ώστε τα αποτελέσματα να είναι συγκρίσιμα. Αξιοποιώντας τα στοιχεία αυτά, σε συνδυασμό με τα δεδομένα των επιτόπιων αυτοψιών, εκπονείται ήδη η μελέτη για τα αναγκαία αντιδιαβρωτικά και τα πρώτα αντιπλημμυρικά έργα.

Οι παρεμβάσεις θα επικεντρωθούν στις κρίσιμες θέσεις που θα προσδιοριστούν από τη μελέτη, με στόχο τη συγκράτηση των εδαφών και των φερτών υλικών και τον περιορισμό του κινδύνου πλημμυρικών φαινομένων στις πληγείσες και στις κατάντη περιοχές. Τα αντιδιαβρωτικά και τα πρώτα αντιπλημμυρικά έργα θα ξεκινήσουν πριν από τις 15 Σεπτεμβρίου, ώστε οι πρώτες αναγκαίες παρεμβάσεις να έχουν δρομολογηθεί πριν από την έναρξη της περιόδου των έντονων βροχοπτώσεων, με στόχο να ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους. Σε αυτά περιλαμβάνονται κορμοδέματα, κορμοφράγματα, κλαδοπλέγματα και σανιδότοιχοι όπου απαιτούνται.

Η επί του πεδίου τεχνική υλοποίηση των έργων θα πραγματοποιηθεί από εξειδικευμένους φορείς που θα ορίσει η Τράπεζα Πειραιώς, σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος, σύμφωνα με την εγκεκριμένη μελέτη και τους κανόνες της δασικής επιστήμης και υπό την εποπτεία και τις συνεχείς οδηγίες της αρμόδιας Δασικής Υπηρεσίας.

Ο θεσμός του Αναδόχου Αποκατάστασης και Αναδάσωσης θεσπίστηκε το 2021 και επιτρέπει την άμεση συνεργασία της Πολιτείας με ιδιωτικούς φορείς για τη χρηματοδότηση και την ταχεία υλοποίηση έργων προστασίας και αποκατάστασης σε πληγείσες δασικού χαρακτήρα εκτάσεις.

1. Τι είναι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ);

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που δημοσιεύθηκε με την Κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και Τουρισμού Όλγας Κεφαλογιάννη την Παρασκευή 7 Αυγούστου (ΦΕΚ Δ’ 658/7-8-2026), αποτελεί ένα εθνικό σχέδιο που για πρώτη φορά καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα.

To ΕΧΠ-Τ αποσκοπεί στον προσδιορισμό στρατηγικών κατευθύνσεων και μεσο-μακροπρόθεσμων στόχων σε εθνικό επίπεδο, για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας.

Στόχος του είναι η τουριστική ανάπτυξη να γίνεται με πιο οργανωμένο και βιώσιμο τρόπο, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε περιοχής.

Με απλά λόγια, το ΕΧΠ-Τ:

• βάζει σαφείς, ενιαίους και διαφανείς κανόνες για τις νέες τουριστικές επενδύσεις,
• οργανώνει καλύτερα την ανάπτυξη ξενοδοχείων και άλλων τουριστικών υποδομών,
• προστατεύει τις περιοχές που δέχονται αυξημένες τουριστικές πιέσεις,
• δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά και στις περιοχές με περιβαλλοντική ευαισθησία και
• καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό για τα επόμενα χρόνια.

Επισημαίνεται ότι το ΕΧΠ-Τ περιλαμβάνει αφ’ ενός συγκεκριμένες ρυθμίσεις για την τουριστική ανάπτυξη, οι οποίες είναι άμεσα εφαρμόσιμες από την ημέρα έκδοσης του ΦΕΚ του ΕΧΠ-Τ, δηλαδή ισχύουν ήδη από 7 Αυγούστου, αφ’ ετέρου κατευθύνσεις στα άλλα επίπεδα σχεδιασμού (Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια κ.ά) προκειμένου να ενσωματωθεί, χωρίς συγκρούσεις με άλλες χρήσεις, η ολοκληρωμένη στρατηγική της τουριστικής πολιτικής σε κάθε χωρική ενότητα της Ελλάδας.

Η χώρα έτσι αποκτά, για πρώτη φορά ουσιαστικά, ένα στρατηγικό θεσμικό κείμενο για τη χωρική ανάπτυξη του τουρισμού.

2. Τι αλλάζει στο εξής με το νέο ΕΧΠ-Τ;

Για πολλά χρόνια η χώρα δεν διέθετε ένα σύγχρονο και επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός τουρισμός εξελισσόταν δυναμικά και αντιμετώπιζε νέες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή και οι αυξημένες πιέσεις σε δημοφιλείς προορισμούς. Ως έναν βαθμό, η οργάνωση της τουριστικής ανάπτυξης και οι ανάγκες του ελληνικού τουρισμού καλύπτονταν από τα Περιφερειακά Χωροταξικά Σχέδια.

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έρχεται να καλύψει το υφιστάμενο κενό και να θέσει σαφείς κανόνες και κατευθύνσεις για την τουριστική ανάπτυξη σε εθνικό επίπεδο, με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής.

3. Ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι και οι στρατηγικές κατευθύνσεις του ΕΧΠ-Τ;

Βασικός στόχος του ΕΧΠ-Τ είναι η ανάπτυξη του τουρισμού με όρους βιωσιμότητας και με σεβασμό στις δυνατότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Το νέο χωροταξικό σχέδιο επιδιώκει τη βελτίωση της συνολικής τουριστικής εμπειρίας, την ανάδειξη περισσότερων μορφών τουρισμού πέρα από το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα» και τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου, μέσα από ποιοτικές και σύγχρονες τουριστικές υποδομές.

Το ΕΧΠ-Τ στηρίζει τη χωρική εξισορρόπηση και διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας, την υποστήριξη θεματικών μορφών τουρισμού, παράλληλα με τον τουρισμό ήλιου και θάλασσας, την προώθηση σύγχρονων τουριστικών προϊόντων, καταλυμάτων και ειδικών τουριστικών υποδομών υψηλής ποιότητας.

Επίσης, δίνει έμφαση στη διασύνδεση μορφών τουρισμού και παραγωγικών κλάδων, τη μείωση διαπεριφερειακών και ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων, την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, την ενίσχυση οργανωμένων μορφών χωροθέτησης, την ολοκληρωμένη διαχείριση προορισμών και την αντιμετώπιση φαινομένων πίεσης.

Κεντρικές κατευθύνσεις αποτελούν επιπρόσθετα, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η προώθηση μεταφορικών, περιβαλλοντικών και ψηφιακών υποδομών, καθώς και η πράσινη μετάβαση και μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τουριστικών καταλυμάτων.

4. Πώς κατηγοριοποιείται ο εθνικός χώρος και με ποια κριτήρια;

Η βασική κατηγοριοποίηση γίνεται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας.

Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι περιοχές διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:

(Α) Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης,

(Β) Αναπτυγμένες περιοχές,

(Γ) Αναπτυσσόμενες περιοχές,

(Δ) Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και

(Ε) Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.

Παράλληλα, προβλέπεται ειδικότερη κατηγοριοποίηση για τις νησιωτικές περιοχές. Τα νησιά -πλην της Κρήτης και της Εύβοιας- κατηγοριοποιούνται επιπλέον βάσει της έκτασής τους σε τρεις διακριτές ομάδες, με διαφορετικές κατευθύνσεις και όρους ανάπτυξης για την κάθε ομάδα. Ειδικότερα, η Ομάδα Ι περιλαμβάνει νησιά με έκταση άνω των 250 τ.χλμ., ενώ οι μικρότερες νησιωτικές περιοχές εντάσσονται σε ομάδες με πιο εξειδικευμένες προβλέψεις και αυξημένες δυνατότητες προστασίας του τοπίου και του περιβάλλοντος.

5. Συνεπώς, ποιες οι πρακτικές συνέπειες αυτής της κατηγοριοποίησης;

Η κατηγοριοποίηση των περιοχών σε ζώνες Α–Ε και των νησιών σε Ομάδες Ι–ΙΙΙ καθορίζει στην πράξη τους όρους με τους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός σε κάθε περιοχή. Επηρεάζει τον τρόπο ανάπτυξης των τουριστικών επενδύσεων που επιτρέπονται, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες, καθώς και τους όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε περιοχής.

Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), δηλαδή σε περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική ανάπτυξη, δίνεται προτεραιότητα κυρίως στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων καταλυμάτων, με αυστηρότερους όρους για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Για νέα ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα.

Για τα νησιά, επιτρέπονται νέα τουριστικά καταλύματα μέχρι 100 κλινών για τα πρώτα 16 στρέμματα του γηπέδου. Για τμήμα γηπέδου άνω των 16 στρεμμάτων εφαρμόζεται το όριο των  6 κλινών/στρέμμα, έως το μέγιστο όριο αριθμό κλινών της κατηγορίας (Β).

Στις Αναπτυγμένες περιοχές (Β) διατηρείται η έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση, αλλά με ηπιότερους περιορισμούς. Το ελάχιστο γήπεδο για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου αυξάνεται στα 12 στρέμματα, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες. Παράλληλα, ενισχύονται οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάπτυξη σύγχρονων τουριστικών υποδομών.

Στις Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ) προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τουριστικών δραστηριοτήτων και καταλυμάτων, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος. Στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) δίνεται έμφαση στην ήπια ανάπτυξη νέων προορισμών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής, ενώ οι Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε) αφορούν κυρίως ειδικές μορφές τουρισμού, όπως ορεινός, ιαματικός, θαλάσσιος ή καταδυτικός τουρισμός.

Η Ομάδα Ι αφορά τα μεγάλα νησιά άνω των 250 τ.χλμ., όπου προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης τουριστικής ανάπτυξης.

Για τα μικρότερα νησιά των Ομάδων ΙΙ και ΙΙΙ εφαρμόζονται πιο αυστηρές κατευθύνσεις προστασίας του τοπίου και περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων μονάδων (έως 100 κλίνες), με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την προώθηση πιο ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης.

Σε περιπτώσεις χωρικής ταύτισης δύο ή περισσότερων κατευθύνσεων/ρυθμίσεων για συγκεκριμένη περιοχή, υπερισχύουν οι πιο προστατευτικές για το περιβάλλον προβλέψεις, με σκοπό τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της φυσιογνωμίας του νησιωτικού χώρου.

6.⁠ ⁠Τι αλλάζει ως προς την απαιτούμενη αρτιότητα στις εκτός σχεδίου περιοχές για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων (ανά  κατηγορία);

Με την έκδοση του ΦΕΚ του ΕΧΠ-Τ και μέχρι τον καθορισμό χρήσεων γης, όρων και περιορισμών δόμησης από εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου, για τις περιοχές κατηγορίας Α, Β, Γ, Δ και Ε, πλέον, ως ρύθμιση, η ελάχιστη αρτιότητα στα γήπεδα εκτός σχεδίου είναι:

(Α) 16 στρέμματα (από 8 στρ. έως 4 στρ. κατά παρέκκλιση που ίσχυε ως σήμερα),

(Β) 12 στρέμματα (από 8 στρ. έως 4 στρ. κατά παρέκκλιση που ίσχυε ως σήμερα),

(Γ) & (Δ) 8 στρέμματα (από 8 στρ. έως 4 στρ. κατά παρέκκλιση που ίσχυε ως σήμερα)

(Ε) 8 στρέμματα έως 4 στρέμματα κατά παρέκκλιση (δηλ. διατηρείται όπως ισχύει σήμερα), εφόσον όμως πρόκειται για τουριστική επένδυση που πληροί σωρευτικά αυστηρές πολεοδομικές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές προδιαγραφές.

Επιπλέον, καθορίζονται οι κατηγορίες τουριστικών καταλυμάτων που μπορούν να αναπτυχθούν σε κάθε περιοχή, με έμφαση κυρίως σε ξενοδοχεία υψηλότερων προδιαγραφών, όπως μονάδες 3, 4 και 5 αστέρων στις περιοχές Α, Β και Γ.

7. Τι ισχύει εφεξής για την παράκτια ζώνη;

Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει αυστηρούς και άμεσα εφαρμοστέους κανόνες προστασίας για την παράκτια ζώνη, με στόχο τη διατήρηση του φυσικού τοπίου και την προστασία του παράκτιου χώρου. Ειδικότερα, ως ρύθμιση, στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή, απαγορεύονται στο εξής πλήρως νέες διαμορφώσεις και κατασκευές. Εξαιρούνται μόνο έργα που αφορούν πρόσβαση άτομα με αναπηρία, πρόσβαση ασθενοφόρου και συγκεκριμένες παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία για τον αιγιαλό και την παραλία.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του τοπίου, στη φέρουσα ικανότητα των παράκτιων περιοχών και στην πιο οργανωμένη ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.

8. Πώς αντιμετωπίζεται η προστασία περιοχών του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών;

Το νέο ΕΧΠ-Τ προβλέπει πρόσθετες κατευθύνσεις προστασίας για τις περιοχές του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, με έμφαση στην ήπια και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.

Στόχος είναι η διασφάλιση του φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου και της βιοποικιλότητας, μέσα από αυστηρότερους όρους δόμησης, περιορισμούς ως προς την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης και αυξημένες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης και τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας, όπου απαιτείται.

9. Πώς το ΕΧΠ-Τ επηρεάζει το ρυθμιστικό περιβάλλον για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις;

Το ΕΧΠ-Τ καθορίζει το πλαίσιο και τους κανόνες με τους οποίους θα μπορούν να ρυθμίζονται τουριστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ενδεικτικά, προωθούνται μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως:

α) ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία,

β) η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος,

γ) η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας,

δ) ο περιορισμούς ως προς την ανάπτυξη νέας προσφοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη πίεση ή ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων νεόδμητων κατοικιών.

10. Πώς επηρεάζει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο υφιστάμενες άδειες και ήδη εγκεκριμένα σχέδια;

Για διαδικασίες αδειοδότησης τουριστικών εγκαταστάσεων, έγκρισης ΟΥΤΔ ή ΕΠΣ, που βρίσκονται σε εξέλιξη κατά την ημερομηνία δημοσίευσης του Πλαισίου, οι νέες διατάξεις δεν εφαρμόζονται εφόσον πριν από τη δημοσίευση είχε εκδοθεί αρμοδίως συγκεκριμένη πράξη ή είχε υποβληθεί πλήρης σχετικός φάκελος.

Ενδεικτικά, η μεταβατική προστασία καλύπτει περιπτώσεις ΑΕΠΟ ή εισήγησης περιβαλλοντικής έγκρισης, υπαγωγής σε ΠΠΔ, πλήρους φακέλου ΜΠΕ ή ΣΜΠΕ, προέγκρισης ΕΠΣ, προέγκρισης οικοδομικής άδειας ή οικοδομικής άδειας, πλήρους φακέλου προέγκρισης δόμησης και εγκρίσεων υπαγωγής σε αναπτυξιακή νομοθεσία ή χρηματοδοτικά προγράμματα.

Το ΕΧΠ-Τ λειτουργεί ως κατευθυντήριο και δεσμευτικό πλαίσιο για τα υποκείμενα σχέδια (ΤΠΣ, ΕΠΣ κ.λπ.), καθώς και για τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα οποία θα πρέπει σταδιακά να εναρμονίζονται με τους κατευθύνσεις του κατά την αναθεώρηση ή τροποποίησή τους.

11. Πώς εναρμονίζεται το ΕΧΠ-Τ με άλλες δραστηριότητες που επηρεάζουν τον τουρισμό;

Το ΕΧΠ-Τ προβλέπει ρυθμίσεις και κατευθύνσεις για τη συνύπαρξη του τουρισμού με άλλους σημαντικούς τομείς δραστηριότητας, όπως η βιομηχανία, οι εξορύξεις, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), οι υδατοκαλλιέργειες κ.ά. Ειδικότερα για αιολικά πάρκα, εντός των περιοχών (Α) και (Β) και για νησιά της Ομάδας ΙΙ επιτρέπεται η ανάπτυξη τους για αυτοκατανάλωση.

Στόχος είναι η καλύτερη χωρική οργάνωση των διαφορετικών χρήσεων και δραστηριοτήτων, ώστε να περιορίζονται πιθανές συγκρούσεις, να προστατεύεται το περιβάλλον και το τοπίο και να διασφαλίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη των τουριστικών προορισμών.

12. Σε τι διαφέρει το ΕΧΠ-Τ που αναρτήθηκε σε διαβούλευση τον Ιούλιο του 2024 από αυτό που θεσμοθετήθηκε;

Το τελικό κείμενο που θεσμοθετήθηκε διατηρεί τον βασικό στρατηγικό προσανατολισμό του κειμένου διαβούλευσης του 2024, αλλά ενσωματώνει προσαρμογές που προκύπτουν από τη διαδικασία της εκτεταμένης διαβούλευσης, τη ΣΜΠΕ, τη Μελέτη Δέουσας Εκτίμησης, τις γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων οργάνων και την περιβαλλοντική έγκριση.

Οι διαφοροποιήσεις αφορούν ιδίως στην ενσωμάτωση περισσότερων και πιο εξειδικευμένων κατευθύνσεων για την αυξημένη προστασία του νησιωτικού χώρου, του παράκτιου χώρου, των περιοχών Natura/προστατευόμενων περιοχών και των ευαίσθητων τοπίων, τη μεγαλύτερη έμφαση στη φέρουσα ικανότητα, τις περιβαλλοντικές επιδόσεις των καταλυμάτων, την ένταξη των νεοκλασικών κτηρίων στις τουριστικές ρυθμίσεις, την περεταίρω ενίσχυση της τουριστικής δραστηριότητας στις περιοχές (Ε), τον περιορισμό διάσπαρτης εκτός σχεδίου δόμησης και τη ρητή σύνδεση με εξειδικευμένο μηχανισμό παρακολούθησης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε προσθήκες/εξειδικεύσεις των μεταβατικών διατάξεων, στις πρόσθετες ρυθμίσεις για τα νησιά και στις προτεινόμενες κατευθύνσεις για βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Οικονομικές απώλειες που έως το 2050 μπορεί να φτάσουν το 8% του παγκόσμιου ΑΕΠ και το 10%-15% του ΑΕΠ στις χώρες χαμηλού εισοδήματος ενδέχεται να προκαλέσει η ανεπαρκής επένδυση στην υδατική ασφάλεια, σύμφωνα με νέα έκθεση του ΟΟΣΑ. Μόνο οι σωρευτικές ζημιές από πλημμύρες και ξηρασίες εκτιμάται ότι μπορεί να ανέλθουν σε 5,6 τρισ. δολάρια έως τα μέσα του αιώνα, αναδεικνύοντας το νερό σε μία από τις κρισιμότερες οικονομικές προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.

Στον αντίποδα, κάθε 1 δολάριο που επενδύεται σε ύδρευση και αποχέτευση μπορεί να δημιουργήσει κατά μέσο όρο περίπου 4 δολάρια οικονομικού και κοινωνικού οφέλους, μέσω της καλύτερης δημόσιας υγείας, της υψηλότερης παραγωγικότητας, της ενίσχυσης της επισιτιστικής ασφάλειας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η απόσταση ανάμεσα στο κόστος της αδράνειας και στην απόδοση της έγκαιρης παρέμβασης αποτυπώνει τη βασική μετατόπιση που επιχειρεί ο ΟΟΣΑ: το νερό δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα ακόμη περιβαλλοντικό ή τεχνικό ζήτημα, αλλά ως κρίσιμη υποδομή για την ανάπτυξη, την ενέργεια, τη βιομηχανία, τη γεωργία, τη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή.

Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ, με τίτλο «Financing Water Security: Models and Approaches for Investments that Last», διαπιστώνει ότι οι διαθέσιμοι πόροι είναι λιγότεροι από όσους απαιτούνται. Το βασικό συμπέρασμα είναι πιο σύνθετο. Οι οικονομίες συχνά επενδύουν και με λάθος τρόπο, χρηματοδοτώντας την κατασκευή νέων έργων χωρίς να διασφαλίζουν τα κεφάλαια, τα κίνητρα και τους μηχανισμούς λογοδοσίας που απαιτούνται για να παραμένουν οι υποδομές λειτουργικές, ανθεκτικές και οικονομικά βιώσιμες επί δεκαετίες.

Η προειδοποίηση έρχεται με φόντο τις πιέσεις στα αποθέματα γλυκού νερού εντείνονται. Η πληθυσμιακή αύξηση, η αστικοποίηση, η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων και τα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα δοκιμάζουν ταυτόχρονα τους διαθέσιμους πόρους και τις υφιστάμενες υποδομές ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης. Οι χρηματοδοτικές αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα, σημειώνει ο Οργανισμός, θα καθορίσουν όχι μόνο την επάρκεια των υπηρεσιών νερού, αλλά και την οικονομική ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή για πολλές δεκαετίες. Η υδατική ασφάλεια εξελίσσεται, έτσι, σε μία από τις σημαντικότερες οικονομικές προκλήσεις του 21ου αιώνα. 

Το νερό πίσω από την ενέργεια και την παραγωγή

Η οικονομική αξία του νερού υπερβαίνει κατά πολύ τους λογαριασμούς ύδρευσης. Σχεδόν κάθε παραγωγική δραστηριότητα χρειάζεται επαρκείς ποσότητες νερού και αξιόπιστα δίκτυα. Η συνολική αξία των άμεσων και έμμεσων χρήσεων των γλυκών υδάτων αποτιμήθηκε για το 2021 σε περίπου 58 τρισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 60% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Στον υπολογισμό περιλαμβάνονται η στήριξη της γεωργικής και βιομηχανικής παραγωγής, αλλά και οικοσυστημικές υπηρεσίες, όπως η προστασία από ακραία φαινόμενα, η διατήρηση της βιοποικιλότητας και οι λειτουργίες ρύθμισης και σταθεροποίησης του κλίματος.

Η εξάρτηση είναι ιδιαίτερα εμφανής στον ενεργειακό τομέα. Η υδροηλεκτρική ενέργεια αντιστοιχεί περίπου στο 18% της παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγής, ενώ σε 28 αναπτυσσόμενες χώρες καλύπτει περίπου το 50% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, οι βιομηχανικές διεργασίες απορροφούσαν το 2021 σχεδόν το 15% των παγκόσμιων απολήψεων γλυκού νερού. Στη γεωργία, έρευνα που επικαλείται ο ΟΟΣΑ έδειξε ότι η άρδευση αύξησε κατά 55% τις αποδόσεις αραβοσίτου σε ξηρές περιοχές της Κίνας, ενισχύοντας την επισιτιστική ασφάλεια και τα αγροτικά εισοδήματα.

Ανάλογη είναι η επίδραση στη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκεντρώνει η έκθεση, η καλύτερη πρόσβαση σε καθαρό νερό και αποχέτευση μπορεί, σε ορισμένες περιοχές, να περιορίσει έως 69% τη συχνότητα των διαρροϊκών ασθενειών και κατά 14% τις οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού. Η μείωση της νοσηρότητας περιορίζει τις δαπάνες των συστημάτων υγείας και τις απώλειες παραγωγικού χρόνου.

Η χρηματοοικονομική διάσταση γίνεται ήδη ορατή στις επιχειρήσεις. Το 2020, οι κίνδυνοι που συνδέονταν με το νερό απειλούσαν επιχειρηματική αξία συνολικού ύψους 301 δισ. δολαρίων. Το 2022, αντίθετα, εταιρείες εκτίμησαν ότι επενδύσεις στην αποδοτική χρήση και στην ανθεκτικότητα του νερού μπορούσαν να αποφέρουν πρόσθετο όφελος άνω των 250 εκατ. δολαρίων ανά επιχείρηση. Το νερό αποτελεί, συνεπώς, ταυτόχρονα κίνδυνο για την παραγωγή και πεδίο επενδυτικών ευκαιριών.

Το κόστος των φθηνών τιμολογίων και της ελλιπούς συντήρησης

Παρά τη σημασία του πόρου, οι υφιστάμενες επενδύσεις συχνά δεν δημιουργούν διαρκή αξία. Η δημόσια συζήτηση και τα χρηματοδοτικά προγράμματα προκρίνουν συνήθως νέα έργα, επειδή είναι περισσότερο ορατά, ενώ αφήνουν σε δεύτερο πλάνο τη λειτουργία, την προληπτική συντήρηση και την αντικατάσταση εξοπλισμού. Έτσι, δίκτυα που σχεδιάστηκαν για πολυετή χρήση υποβαθμίζονται ταχύτερα και απαιτούν ακριβότερες παρεμβάσεις στο μέλλον.

Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκονται και τα τιμολόγια. Σε πολλές περιπτώσεις διατηρούνται τεχνητά χαμηλά για κοινωνικούς λόγους, χωρίς όμως η διαφορά να καλύπτεται με σταθερούς και επαρκείς πόρους. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα έσοδα από τα τιμολόγια καλύπτουν κατά μέσο όρο περίπου το 70% του χρηματοοικονομικού κόστους παροχής των υπηρεσιών νερού, ενώ το υπόλοιπο 30% προέρχεται από δημόσια χρηματοδότηση. Σε αρκετές χώρες, τα έσοδα δεν επαρκούν ούτε για τις λειτουργικές δαπάνες, πόσο μάλλον για την ανανέωση των παγίων.

Σε ευρύτερο διεθνές επίπεδο, η εικόνα είναι ακόμη πιο πιεστική. Σε περισσότερες από τις μισές χώρες που συμμετείχαν σε σχετική έρευνα, τα τιμολόγια επέτρεπαν την ανάκτηση μόλις του 80% των λειτουργικών εξόδων, χωρίς να καλύπτονται οι κεφαλαιακές ανάγκες. Στα κράτη-μέλη του ΟΗΕ που χρειάζονται ταχύτερη πρόοδο για την επίτευξη των στόχων ύδρευσης, αποχέτευσης και υγιεινής, η κάλυψη των λειτουργικών εξόδων υποχωρούσε στο 19%.

Το επενδυτικό έλλειμμα συσσωρεύεται σιωπηρά. Οι αγωγοί γερνούν, οι βλάβες και οι διαρροές αυξάνονται και οι επόμενες γενιές καλούνται να καλύψουν πολύ υψηλότερο κόστος αποκατάστασης. Οι μεγάλες απώλειες νερού αποτελούν, κατά τον ΟΟΣΑ, έναν από τους σαφέστερους δείκτες υποεπένδυσης στη συντήρηση. Δεν επιβαρύνουν μόνο τον ισολογισμό των φορέων ύδρευσης: απαιτούν περισσότερη άντληση για την κάλυψη της ίδιας ζήτησης, αυξάνουν την κατανάλωση ενέργειας και εντείνουν την πίεση στα φυσικά αποθέματα.

Παρόμοιο πρόβλημα εμφανίζεται στα αρδευτικά δίκτυα. Η ελλιπής συντήρηση, η ανεπαρκής διοίκηση και οι αποσπασματικές επενδύσεις οδηγούν σε πρόωρη απαξίωση υποδομών που προορίζονταν να λειτουργούν επί δεκαετίες. Η καθυστέρηση, επομένως, δεν εξοικονομεί χρήματα· μεταφέρει μεγαλύτερο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος στο μέλλον.

Οι προειδοποιήσεις του ΟΟΣΑ αποκτούν άμεση ελληνική διάσταση, καθώς η παρατεταμένη ανομβρία και η πίεση στα υδατικά αποθέματα συναντούν χρόνιες αδυναμίες, όπως οι απώλειες στα δίκτυα, ο κατακερματισμός των αρμοδιοτήτων, οι δυσκολίες χρηματοδότησης και οι μεγάλες εποχικές αυξήσεις της ζήτησης εξαιτίας της άρδευσης και του τουρισμού. Σε αυτό το περιβάλλον, η πρώτη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα επιχειρεί να μετατοπίσει τη διαχείριση του νερού από τις αποσπασματικές παρεμβάσεις και την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών προς έναν ενιαίο, προληπτικό και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Το νερό αναγνωρίζεται πλέον ως στρατηγικός εθνικός πόρος και ζήτημα εθνικής ασφάλειας, ενώ οι επτά άξονες της Στρατηγικής καλύπτουν, μεταξύ άλλων, την ποσοτική και ποιοτική επάρκεια, την προστασία από ξηρασίες και πλημμύρες, την ψηφιακή παρακολούθηση των δικτύων, τον περιορισμό της κατανάλωσης ιδίως στην άρδευση, την επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένου νερού και την οικονομική βιωσιμότητα των υπηρεσιών ύδατος. Το θεσμικό σκέλος αυτής της μεταρρύθμισης αποτυπώνεται στο σχέδιο νόμου για τους παρόχους υπηρεσιών ύδατος, το οποίο επιχειρεί να περιορίσει έναν χάρτη που αριθμεί περισσότερους από 735 φορείς, προβλέποντας, μεταξύ άλλων, την ένταξη 70 παρόχων στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ. Στο επενδυτικό πεδίο, η ΕΥΔΑΠ έχει καταρτίσει πρόγραμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025-2034, από το οποίο 755,5 εκατ. ευρώ προορίζονται για τα δίκτυα ύδρευσης και 968,8 εκατ. ευρώ για τα έργα της Ανατολικής Αττικής, με στόχο τη μείωση των διαρροών στο 10% έως το 2029, σύμφωνα με την οικονομική έκθεση της εταιρείας. 

Τα τέσσερα μοντέλα χρηματοδότησης

Στις προτάσεις πολιτικής του, ο ΟΟΣΑ επιλέγει τέσσερα μοντέλα με δυνατότητα να κινητοποιήσουν πόρους ή να συνδέσουν τα χρήματα με μετρήσιμα και μακροχρόνια αποτελέσματα: τα βιώσιμα ομόλογα, την ισλαμική χρηματοδότηση, τη χρηματοδότηση βάσει αποτελεσμάτων και τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει πράσινα, κοινωνικά και βιώσιμα ομόλογα, blue και water bonds, καθώς και sustainability-linked bonds. Οι ειδικές εκδόσεις με χαρακτηρισμό «water» ή «blue» αυξήθηκαν αισθητά τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν όμως να αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1% της αγοράς βιώσιμων ομολόγων. Πολλά έργα νερού χρηματοδοτούνται μέσω γενικότερων πράσινων τίτλων, ενώ το απαιτούμενο μέγεθος των εκδόσεων δυσκολεύει την πρόσβαση μικρών έργων.

Για να διευρυνθεί η αγορά, ο ΟΟΣΑ προτείνει ενιαία πρότυπα για τα ομόλογα νερού, ομαδοποίηση μικρότερων έργων σε διαφοροποιημένα χαρτοφυλάκια, ενίσχυση της πιστοληπτικής ικανότητας των εκδοτών και ανάπτυξη δημοτικών ομολόγων ή τίτλων σε τοπικό νόμισμα. Ζητεί επίσης υποχρεωτική δημοσιοποίηση των επιπτώσεων, ανεξάρτητη επαλήθευση και κοινές μεθοδολογίες, καθώς στα sustainability-linked bonds καταγράφονται κίνδυνοι χαμηλής φιλοδοξίας, περιορισμένης διαφάνειας και ανεπαρκών προσαυξήσεων επιτοκίου σε περίπτωση αστοχίας των στόχων.

Η δεύτερη κατηγορία είναι η ισλαμική χρηματοδότηση, δηλαδή ένα σύστημα επενδύσεων συμβατό με το ισλαμικό δίκαιο, το οποίο αποφεύγει τον συμβατικό τόκο και συνδέει τη χρηματοδότηση με πραγματικά έργα ή περιουσιακά στοιχεία. Η αγορά έφθασε τα 3,4 τρισ. δολάρια το 2023 και αναπτύσσεται με ρυθμό περίπου 10% ετησίως, αλλά μόλις το 0,2% των ισλαμικών τραπεζικών επενδύσεων κατευθύνεται σήμερα στο νερό. Ο ΟΟΣΑ διακρίνει περιθώρια αξιοποίησης κυρίως μέσω των sukuk, των λεγόμενων «ισλαμικών ομολόγων» που συνδέονται με συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία, υπό την προϋπόθεση ότι θα διαμορφωθούν σαφείς κανόνες και κοινά πρότυπα για τη χρηματοδότηση υδατικών έργων.

Το τρίτο μοντέλο συνδέει την εκταμίευση με αποτελέσματα και όχι απλώς με την έναρξη ενός έργου. Επιχορηγήσεις βάσει αποτελεσμάτων, δάνεια συνδεδεμένα με επιδόσεις και development impact bonds μπορούν να προβλέπουν πληρωμές μόνο όταν επιτυγχάνονται ανεξάρτητα επαληθεύσιμοι στόχοι: νέες συνδέσεις, μείωση διαρροών, βελτίωση της ποιότητας ή διατήρηση της λειτουργίας σε βάθος χρόνου. Η προσέγγιση ενισχύει τη λογοδοσία, αλλά έχει υψηλό κόστος σχεδιασμού και επαλήθευσης, δυσκολεύεται να αναπτυχθεί σε μεγάλη κλίμακα και μεταφέρει αυξημένο χρηματοοικονομικό κίνδυνο στους φορείς υλοποίησης. Ο ΟΟΣΑ εισηγείται τυποποιημένες διαδικασίες επαλήθευσης, ειδικές δομές διαχείρισης των πληρωμών για τον περιορισμό του κόστους συναλλαγών και τεχνική βοήθεια προς τους φορείς υλοποίησης.

Τέλος, οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ)  μπορούν να κινητοποιήσουν ιδιωτικά κεφάλαια και τεχνογνωσία για έργα νερού, αναθέτοντας στον ιδιώτη όχι μόνο την κατασκευή, αλλά και τη λειτουργία και συντήρησή τους για πολλά χρόνια. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω συμβάσεων παραχώρησης ή σχημάτων κατασκευής, λειτουργίας και μεταβίβασης του έργου στο Δημόσιο. Η επιτυχία, όμως, εξαρτάται από τους όρους της σύμβασης. Εάν οι κίνδυνοι και τα κόστη μεταφερθούν δυσανάλογα στο Δημόσιο, το έργο μπορεί να επιβαρύνει τους φορολογουμένους χωρίς να βελτιώσει τις υπηρεσίες. Ο ΟΟΣΑ προτείνει σαφή κατανομή των κινδύνων, ισχυρή δημόσια εποπτεία και μετρήσιμους στόχους, όπως η μείωση των διαρροών, η ποιότητα του νερού και η συνεχής λειτουργία των δικτύων. Οι πληρωμές προς τον ιδιώτη πρέπει, επομένως, να συνδέονται με την απόδοση του έργου σε βάθος χρόνου και όχι μόνο με την ολοκλήρωση της κατασκευής.

Η πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους περιοριστικούς παράγοντες για την ανάπτυξη νέων data centers στην Ευρώπη, δημιουργώντας ταυτόχρονα μια νέα επενδυτική αγορά δισεκατομμυρίων γύρω από αυτόνομες και αποκεντρωμένες ενεργειακές υποδομές.

Σε αυτή την αγορά τοποθετείται δυναμικά η Partners Group, η οποία συμφώνησε να αποκτήσει πλειοψηφικό ποσοστό στην AVK Power Solutions, έναν από τους μεγαλύτερους και ταχύτερα αναπτυσσόμενους ευρωπαϊκούς παρόχους ενεργειακών λύσεων για data centers και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.

Η Partners Group σχεδιάζει να επενδύσει αρχικά περισσότερα από $1 δισ. σε ίδια κεφάλαια, τα οποία θα συμπληρωθούν με δανειακή χρηματοδότηση, ενώ η διοίκηση της AVK θα διατηρήσει μειοψηφική συμμετοχή.

Πίσω από τη συναλλαγή βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η ευρωπαϊκή αγορά data centers: το power availability και, κυρίως, το speed-to-power.

Η εκρηκτική ανάπτυξη του cloud και των εφαρμογών AI αυξάνει με πρωτοφανείς ρυθμούς τις ενεργειακές ανάγκες των νέων εγκαταστάσεων. Την ίδια στιγμή, τα ηλεκτρικά δίκτυα στις μεγαλύτερες αγορές της Ευρώπης δυσκολεύονται να ακολουθήσουν.

Στις λεγόμενες FLAP-D αγορές – Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι και Δουβλίνο – ο χρόνος για την εξασφάλιση σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο μπορεί πλέον να φτάσει, σύμφωνα με την Partners Group, από επτά έως 15 χρόνια.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η ενεργειακή υποδομή παύει να αποτελεί απλώς τεχνική παράμετρο ενός data center και μετατρέπεται σε καθοριστικό παράγοντα για το εάν και πότε μπορεί να υλοποιηθεί μια επένδυση.

Η αγορά πίσω από τον μετρητή

Η AVK βρίσκεται ακριβώς σε αυτό το σημείο της αλυσίδας. Με έδρα τη Βρετανία, σχεδιάζει, εγκαθιστά και συντηρεί συστήματα ηλεκτροδότησης data centers, από εφεδρικές γεννήτριες και modular power units έως ολοκληρωμένες behind-the-meter ενεργειακές υποδομές και microgrids.

Πρόκειται ουσιαστικά για παραγωγική ικανότητα που εγκαθίσταται στην πλευρά του καταναλωτή, επιτρέποντας σε ένα data center να αποκτήσει πρόσβαση σε ισχύ χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από την ταχύτητα ανάπτυξης του δημόσιου δικτύου.

Η AVK έχει ήδη παραδώσει περισσότερα από 20.000 projects και εγκαταστήσει περίπου 3,5 GW ισχύος, ενώ διαθέτει pipeline άνω των 2 GW για νέες behind-the-meter ενεργειακές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη. Οι λύσεις της περιλαμβάνουν επίσης υβριδικά συστήματα που μπορούν να λειτουργούν με βιοαέριο, βιοκαύσιμα και υδρογόνο.

Από προμηθευτής εξοπλισμού σε Energy-as-a-Service

Το μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται στο επόμενο στάδιο του επιχειρηματικού μοντέλου.

Η Partners Group σχεδιάζει να μετατρέψει την AVK από πάροχο ενεργειακών λύσεων σε ευρωπαϊκή infrastructure platform για Energy-as-a-Service (EaaS).

Στο μοντέλο αυτό η AVK δεν θα περιορίζεται στην κατασκευή των εγκαταστάσεων. Θα επενδύει κεφάλαια, θα κατασκευάζει και θα διατηρεί στην ιδιοκτησία της ενεργειακά assets – κυρίως microgrids – και θα υπογράφει μακροχρόνιες συμβάσεις πώλησης ενέργειας με operators και χρήστες data centers.

Με αυτόν τον τρόπο, ένα μέρος του capex για την εξασφάλιση ισχύος μεταφέρεται από τον developer του data center στον ενεργειακό infrastructure investor, δημιουργώντας παράλληλα για τον τελευταίο μακροχρόνιες, συμβασιοποιημένες χρηματοροές.

Η Partners Group διαθέτει ήδη εμπειρία τόσο στην αποκεντρωμένη ενέργεια, μέσω επενδύσεων όπως οι Gren και Eteck, όσο και στα data centers, έχοντας αναπτύξει και στη συνέχεια πουλήσει την πανσκανδιναβική πλατφόρμα atNorth.

Η παράταση στο πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Επιχειρώ» δόθηκε από το ΥΠΕΝ για τη συνέχιση και ολοκλήρωση των πλέον ώριμων παρεμβάσεων. Η συνέχιση αφορά περισσότερες από 400 επιχειρήσεις, οι οποίες θα έχουν τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν τις παρεμβάσεις τους, με νέα καταληκτική ημερομηνία ολοκλήρωσης την 30η Νοεμβρίου 2026, εφόσον υπάγονται σε ένα από τα παρακάτω στάδια:

• προελέγχου τελικής εκταμίευσης,
• διαδικασίας επιλογής ενεργειακού επιθεωρητή για τη διενέργεια του Β΄ Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης,
• σε στάδια ενδιάμεσης εκταμίευσης,
• ελέγχου νομιμότητας ή υλοποίησης των παρεμβάσεων της τελευταίας 6ης υπαγωγής,
• διαδικασία ολοκλήρωσης της επένδυσης μέσω Ενεργειακού Ελέγχου.

Στο πλαίσιο της Δράσης «Ενέργεια και Επιχειρηματικότητα» του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχουν διατεθεί ήδη πόροι άνω των 54 εκατ. ευρώ για περισσότερες από 1.600 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, μέσω των προγραμμάτων:

• «Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης επιχειρήσεων του τριτογενούς τομέα – Εξοικονομώ Επιχειρώ» και
• «Αλλάζω Συσκευή για τις Επιχειρήσεις»,

συμβάλλοντας στην πράξη στη μείωση του ενεργειακού κόστους των επιχειρήσεων.

Τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για τη στήριξη των ελληνικών επιχειρήσεων, ώστε αυτές να γίνουν πιο σύγχρονες, λειτουργικές, οικονομικά αποδοτικές και ανθεκτικές απέναντι στις ενεργειακές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά.

Σε τροχιά συνολικής ανάδειξης και αναβάθμισης μπαίνει ο αρχαιολογικός χώρος της Αμφίπολης, καθώς προχωρούν οι εκτεταμένες εργασίες προστασίας, αποκατάστασης και συντήρησης στον Τύμβο Καστά, με στόχο το μνημείο να αποδοθεί στο κοινό το 2028.

Στο πεδίο των παρεμβάσεων, έχει πλέον αποκαλυφθεί το σύνολο του μνημειώδους περιβόλου, επανατοποθετήθηκε η μαρμάρινη θύρα του μακεδονικού τάφου, ολοκληρώθηκε η αντιπλημμυρική θωράκιση, ενώ ξεκινά και η κατασκευή του μουσειακού κελύφους.

Παράλληλα, η Υπουργός Πολιτισμού παρέδωσε δύο ακόμη έργα που ενισχύουν τις υποδομές και τη συνολική εμπειρία των επισκεπτών.

Το πρώτο αφορά την Αρχαία Ξύλινη Γέφυρα στον Στρυμόνα, η οποία χρονολογείται από τον 6ο αιώνα π.Χ., όπου συντηρήθηκαν οι σωζόμενοι ξύλινοι πάσσαλοι, τοποθετήθηκε νέο προστατευτικό στέγαστρο και εντάχθηκαν πολυμεσικές εφαρμογές.

Το δεύτερο εστιάζει στη βελτίωση της προσβασιμότητας για άτομα με κινητικές δυσκολίες και προβλήματα όρασης, περιλαμβάνοντας τη δημιουργία τριών διαδρομών στην Ακρόπολη, το Αρχαίο Γυμνάσιο και το Βόρειο Τείχος, την εγκατάσταση αναβατορίου, την τοποθέτηση πινακίδων σε γραφή Braille, καθώς και τη διαμόρφωση χώρων στάθμευσης ΑμεΑ.

Τα έργα που αποδόθηκαν, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 3.000.000 ευρώ, χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενισχύοντας την προστασία και την προσβασιμότητα του αρχαιολογικού χώρου. Καθιστούν τα σημαντικότερα μνημεία της Αμφίπολης πιο λειτουργικά, ασφαλή και φιλικά για όλους τους επισκέπτες. Συνολικά, στην Αμφίπολη υλοποιείται ένα συνεκτικό πρόγραμμα επενδύσεων που υπερβαίνει τα 20 εκατ. ευρώ, με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία» ΕΣΠΑ 2014-2020 και 2021-2027, και από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού, αποκαθιστώντας και αναδεικνύοντας τα μνημεία της και ενισχύοντας τη διεθνή ακτινοβολία του αρχαιολογικού χώρου, με κορυφαίο σημείο αναφοράς τον μνημειακό Τύμβο Καστά.

Τύμβος Καστά

Στον Τύμβο Καστά έχει πλέον ολοκληρωθεί η αποκάλυψη του συνόλου του μαρμάρινου περιβόλου, μήκους 497 μέτρων, καθώς και η αποκατάσταση της αρχικής γεωμετρίας του Τύμβου και του περιβάλλοντος του. Σε προχωρημένο στάδιο βρίσκονται η αποκατάσταση της νότιας πλευράς του περιβόλου, η στερέωση του δυτικού τμήματος και η κατασκευή του εκτεταμένου δικτύου απορροής ομβρίων υδάτων. Στο ταφικό μνημείο έχουν ολοκληρωθεί οι κρίσιμες εργασίες στερέωσης και δομικής αποκατάστασης, ενώ η απομάκρυνση του συνόλου των προσωρινών μεταλλικών υποστυλώσεων επιτρέπει τώρα  την πλήρη ανάγνωση του εσωτερικού του. Η μνημειώδης μαρμάρινη θύρα έχει επανατοποθετηθεί, ενώ η επόμενη φάση των εργασιών περιλαμβάνει συμπληρώσεις στην τοιχοποιία, τη διαμόρφωση του δαπέδου και την οριστικοποίηση της μελέτης της κλίμακας καθόδου, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής πρόσβαση των επισκεπτών χωρίς να αλλοιώνεται η θέαση της αυθεντικής κλίμακας του μνημείου.

Αρχαία Ξύλινη Γέφυρα

Η Αρχαία Αμφίπολη προστατευόταν από οχύρωση μήκους 7,5 χλμ., από την οποία το βόρειο τμήμα διατηρείται σε εξαιρετική κατάσταση. Στον τομέα της ξύλινης γέφυρας σώζονται τμήμα του τείχους και οι Πύλες Β΄ και Γ΄, με την τελευταία να συνδέεται άμεσα με τη γέφυρα που, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, διέσχισε ο στρατηγός Βρασίδας με τους Σπαρτιάτες, κατά την κατάληψη της πόλης το 424 π.Χ. Η Πύλη Γ, η μεγαλύτερη και ισχυρότερη της αρχαίας Αμφίπολης, ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την ξύλινη γέφυρα, η οποία είχε πλάτος περίπου 6 μ. και αποτελούσε κομβικό σημείο της οχύρωσης και της επικοινωνίας της πόλης. Οι ανασκαφές του Δημήτρη Λαζαρίδη, το 1970, αποκάλυψαν τμήμα της Γέφυρας, μέχρι τη σημερινή ανατολική όχθη του Στρυμόνα, με διατηρημένους ξύλινους πασσάλους δρυός, μοναδικά κατάλοιπα της αρχαίας κατασκευής που διασώθηκαν χάρη στις ιδιαίτερες συνθήκες του υγρού εδάφους. Στην άλλη πλευρά του ποταμού δεν βρέθηκε η συνέχειά της, γιατί τα μεγάλα έργα της εκβάθυνσης και διευθέτησης της κοίτης του, τη δεκαετία του 1930, πρέπει να την κατέστρεψαν ολοσχερώς. Περίπου εκατό πάσσαλοι ή αποτυπώματα πασσάλων έχουν σωθεί από τη φάση των κλασικών χρόνων. Μερικές εκατοντάδες ακόμη, λίγο ψηλότερα, ανήκουν στις μεταγενέστερες φάσεις ανακατασκευών, κατά την ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή. Χάρη σε ερευνητικό πρόγραμμα ραδιοχρονολογήσεων δειγμάτων από τα σωζόμενα ξύλα, προκύπτει η διαχρονική χρήση της Γέφυρας από τον 6ο αιώνα π.Χ., πριν από την ίδρυση της Αμφίπολης από τους Αθηναίους. Λειτούργησε χωρίς διακοπή μέχρι και τον 18 αιώνα μ.Χ.

Διαδρομές βελτίωσης προσβασιμότητας ΑμεΑ

Το έργο βελτίωσης της προσβασιμότητας ΑμεΑ περιλαμβάνει τη δημιουργία διαδρομής στην Ακρόπολη της Αρχαίας Αμφίπολης, καθιστώντας ασφαλή και εύκολη την περιήγηση στον αρχαιολογικό χώρο, στο Αρχαίο Γυμνάσιο και στο Βόρειο Τείχος για τα άτομα με κινητικές δυσκολίες και προβλήματα όρασης. Οι επεμβάσεις περιλαμβάνουν την εγκατάσταση αναβατορίου για την εύκολη μετακίνηση στο επίπεδο των παλαιοχριστιανικών μνημείων, τη διαμόρφωση και αναβάθμιση των διαδρομών κίνησης, νέες υποδομές εξυπηρέτησης των επισκεπτών, στάσεις ανάπαυσης, σήμανση και επεμβάσεις που διευκολύνουν την πρόσβαση ατόμων με αναπηρία και επισκεπτών με μειωμένη κινητικότητα, σύμφωνα με τις αρχές του καθολικού σχεδιασμού. Το έργο συμπληρώνει τις προηγούμενες εργασίες ανάδειξης των παλαιοχριστιανικών βασιλικών και των οχυρώσεων της Ακρόπολης, που είχαν υλοποιηθεί μέσω του προγράμματος INTERREG καθιστώντας πλέον τον χώρο περισσότερο λειτουργικό, ασφαλή και προσβάσιμο σε όλους.