Jump to content
  • Novatron
  • Engineer
    Engineer

    Η ενεργειακή μετάβαση ξεκινάει με 26 νησιά της ΕΕ - Τα τρία ελληνικά

    Sign in to follow this  

    Ξεκινά σήμερα και επίσημα η ενεργειακή μετάβαση σε 26 Ευρωπαϊκά νησιά, με την υποστήριξη της Γραμματείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Καθαρή Ενέργεια για τα Νησιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Clean Energy for EU Islands), σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της αρμόδιας υπηρεσίας της ΕΕ.

    Σε πρώτη φάση 6 νησιά, τα Νησιά Aran (Ιρλανδία) Cres-Lošinj (Κροατία), Σίφνος (Ελλάδα), Culatra (Πορτογαλία), Salina (Ιταλία) και La Palma (Ισπανία) θα αναπτύξουν και θα δημοσιεύσουν το Σχέδιο Ενεργειακής Μετάβασης (clean energy transition agenda) ως το καλοκαίρι του 2019. Θα ακολουθήσουν 20 επιπλέον νησιά ως το καλοκαίρι του 2020. Τα νησιά αυτά είναι:

    • Hvar, Κροατία

    • New Caledonia, Γαλλία

    • Pantelleria, Ιταλία

    • A Illa de Arousa, Ισπανία

    • Brač, Κροατία

    • Κρήτη, Ελλάδα

    • Azores, Πορτογαλία

    • Gotland, Σουηδία

    • Korčula, Κροατία

    • Σάμος, Ελλάδα

    • Ibiza, Ισπανία

    • Öland, Σουηδία

    • Kökar, Φινλανδία

    • Cape Clear, Ιρλανδία

    • Mallorca, Ισπανία

    • Orkney, Μεγάλη Βρετανία

    • Marie-Galante, Γαλλία

    • Favignana, Ιταλία

    • Menorca, Ισπανία

    • Scottish Islands, Μεγάλη Βρετανία

    Ο κ. Dominique Ristori, Γενικός Διευθυντής Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είπε:

    “Τα 26 επιλεγμένα νησιά παρουσιάζουν αξιόλογο δυναμικό και τεκμηριωμένη διάθεση για να αναπτύξουν ισχυρές και διαρκείς συνεργασίες μεταξύ των εν δυνάμει εμπλεκόμενων φορέων, σχετικά με την ενεργειακή μετάβασή τους στις καθαρές μορφές ενέργειας. Ακολουθώντας το συγκεκριμένο μονοπάτι, όχι μόνο θα καταστούν περισσότερο ενεργειακά ανεξάρτητα και βιώσιμα ως νησιωτικές κοινότητες, αλλά επιπλέον θα αποτελέσουν πηγές έμπνευσης τόσο για άλλα νησιά, όσο και για την Ευρώπη ως σύνολο. Όλα αυτά θα συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το κλίμα και την ενέργεια.”

    Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν περισσότερα από 2.200 κατοικημένα νησιά. Παρόλο που σχεδόν όλα διαθέτουν άφθονο δυναμικό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), όπως αιολικό δυναμικό, ηλιακή ακτινοβολία, κυματική ενέργεια, τα περισσότερα από αυτά προς το παρόν καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες τους με ακριβά, εισαγόμενα και μη ανανεώσιμα ορυκτά καύσιμα. Η ενεργειακή μετάβαση στις ΑΠΕ, όχι μόνο θα βοηθήσει τα νησιά αυτά να καταστούν ενεργειακά ανεξάρτητα και βιώσιμα, αλλά επιπλέον θα συμβάλει στην ανάπτυξη νέων ευκαιριών απασχόλησης στις νησιωτικές κοινότητες.

    Ο στόχος της Γραμματείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την «Καθαρή Ενέργεια στα Νησιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (Clean Energy for EU Islands) είναι να βοηθήσει όσα περισσότερα Ευρωπαϊκά νησιά είναι δυνατόν να προωθήσουν τη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασής τους, εμπλέκοντας ολόκληρη την νησιωτική κοινότητα και τους δυνητικούς συμμετέχοντες φορείς. Με βάση την εμπειρία από επιτυχημένες διαδικασίες ενεργειακής μετάβασης, το κλειδί της επιτυχίας είναι να εμπλακούν στη διαδικασία ενεργειακής μετάβασης όλες οι κατηγορίες φορέων σε μία νησιωτική κοινότητα: οι πολίτες, η τοπική αυτοδιοίκηση, οι τοπικές επιχειρήσεις και ο τομέας της εκπαίδευσης (πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια εκπαίδευση και ακαδημαϊκή κοινότητα), με την υποστήριξη των οποίων θα διαμορφωθεί τελικά η βέλτιστη πολιτική ενεργειακής μετάβασης στην εκάστοτε νησιωτική κοινότητα.

    Ο Κροάτης ευρωβουλευτής Tonino Picula είπε: "Τα νησιά αποκτούν όλο και ισχυρότερη παρουσία στον Ευρωπαϊκό προγραμματισμό. Η υποστήριξη για τα 26 νησιά από την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μία σημαντική συμβολή στο να καταστήσουμε τις νησιωτικές κοινότητες πρωτοπόρους σχετικά με την ενεργειακή μετάβαση προς τις ΑΠΕ. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα πρώτο, σημαντικό βήμα, στο να εξασφαλίσουμε μόνιμη υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τα νησιά. Συγχαρητήρια σε όλους!"

    Η επιλογή των 26 νησιών βασίστηκε στη δυναμική τους να υλοποιήσουν μία υψηλής ποιότητας διαδικασία μετάβασης με την υποστήριξη της Γραμματείας. Με στόχο να αποτελέσουν παραδείγματα προς μίμηση για όσο το δυνατόν περισσότερα Ευρωπαϊκά νησιά κατά τα ερχόμενα έτη, ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στο να επιλεγούν νησιά από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές και με διαφορετικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα.

    Sign in to follow this  


    User Feedback


    There are no comments to display.



    Create an account or sign in to comment

    You need to be a member in order to leave a comment

    Create an account

    Sign up for a new account in our community. It's easy!

    Register a new account

    Sign in

    Already have an account? Sign in here.

    Sign In Now

  • Similar Content

    • By Engineer
      Η εικόνα είναι γνώριμη σε όλους. Οι κοινοί κάδοι ξεχειλισμένοι, οι μπλε κάδοι γεμάτοι με κάθε είδους σκουπίδια. Στις παραλίες, πλαστικά ποτήρια από καφέ και μπουκαλάκια νερού. Λίγο έξω από τις πόλεις, λόφοι από στρώματα, καρέκλες, διαλυμένα έπιπλα. Αν σε όλα αυτά προστεθούν και τα μποφόρ του Αιγαίου, που σκορπίζουν τα πάντα στα χωράφια ή στη θάλασσα, και οι φωτιές που ξεσπούν λόγω των θερμοκρασιών ή της αμέλειας, τότε έχουμε και τη φετινή εικόνα των περισσότερων νησιών του Αιγαίου και του Ιονίου. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη Σαλαμίνα, στην Αίγινα, στην Κέρκυρα και στη Ζάκυνθο, καθώς στα περισσότερα νησιά η ανακύκλωση παραμένει σε πολύ χαμηλά (ενίοτε ανύπαρκτα) επίπεδα, κομποστοποίηση δεν γίνεται σχεδόν πουθενά, ενώ υπάρχουν νησιά που δεν διαθέτουν καν τις στοιχειώδεις υποδομές, με θλιβερά αποτελέσματα.
      Σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (για το 2018), η ανακύκλωση στα περισσότερα νησιά είναι πολύ περιορισμένη. Με την εξαίρεση ορισμένων νησιών των Κυκλάδων και κάποιων μεμονωμένων νησιών, όπως οι Λειψοί ή η Σκιάθος, οι περισσότεροι νησιωτικοί δήμοι ανακτούν ελάχιστες για τον πληθυσμό και τον τουρισμό τους ποσότητες. Περισσότερα από 20 νησιά δεν έχουν καν ανακύκλωση, 19 νησιά στο Αιγαίο έχουν ακόμα χωματερές.
      https://s.kathimerini.gr/resources/2019-09/s29_0809anakyklosi-thumb-large.jpg
      Ο κ. Βαγγέλης Καπετάνιος διετέλεσε γενικός γραμματέας Διαχείρισης Αποβλήτων το 2014-2019. «Δυστυχώς, πλην ελαχίστων περιπτώσεων δημάρχων ή περιφερειαρχών, οι περισσότεροι δεν είχαν ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα. Και δεν το λέω αυτό από πολιτική σκοπιά, ανεξαρτήτως του χώρου από τον οποίο προέρχονται. Δεν υπήρχε μια ενιαία αντιμετώπιση. Οπου υπήρχε ένας σχεδιασμός, αυτός δεν βασιζόταν στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα, ούτε στα πρόστιμα που βλέπαμε να “έρχονται”. Στα νησιά βέβαια, λόγω της ιδιαιτερότητάς τους, τα πράγματα ήταν ακόμα πιο δύσκολα», εξηγεί.
      Σχέδια στα χαρτιά
      Μετά την τροποποίηση του εθνικού σχεδιασμού και των περιφερειακών σχεδίων, στα τέλη του 2016, οι δήμοι ξεκίνησαν να εκπονούν τοπικά σχέδια διαχείρισης. Μόνο που οι περισσότεροι δεν τα εφάρμοσαν ποτέ. «Το κάθε νησί έχει τη δική του πραγματικότητα», λέει ο κ. Καπετάνιος. «Η εποχικότητα –στα περισσότερα ο πληθυσμός διπλασιάζεται ή τριπλασιάζεται το καλοκαίρι– και οι πιέσεις από τον τουρισμό περιορίζουν τις τεχνολογικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν. Δεν μπορεί σε ένα νησί 1.000 κατοίκων να γίνει ένα εργοστάσιο διαχείρισης, δεν υπάρχει οικονομία κλίμακας. Σε κάποια νησιά όπως η Υδρα και η Σαντορίνη, δεν υπάρχει διαθέσιμη γη είτε λόγω πολεοδομικών περιορισμών, ή εξαιτίας των πολύ υψηλών αξιών. Σε άλλα, όπως στη Λέσβο, τη Χίο και τη Σάμο τα μεταναστευτικά ρεύματα έφεραν τα πάνω κάτω. Οι μνημονιακές υποχρεώσεις περιόρισαν τις δυνατότητες πρόσληψης προσωπικού ή ανανέωσης του εξοπλισμού. Αυτές ήταν οι αντικειμενικές δυσκολίες. Ομως το πρόβλημα είναι ότι και οι ίδιοι οι δήμαρχοι δεν δούλεψαν για να εφαρμόσουν τα τοπικά τους σχέδια. Οσο κι αν ακούγεται τετριμμένο, οι πόροι υπάρχουν, μέσω της Ε.Ε. Ομως οι Περιφέρειες καθυστερούσαν να βγάλουν τις προσκλήσεις (σ.σ. υποβολής προτάσεων χρηματοδότησης) και οι δήμοι δεν συμμετείχαν γιατί δεν είχαν ώριμα έργα. Δυστυχώς αυτή είναι η κατάσταση».
      Μετά τέσσερα χρόνια σε αυτή τη θέση, ο κ. Καπετάνιος εκτιμά ότι ο διάδοχός του, Μανώλης Γραφάκος, πρέπει να εστιάσει στην ταχεία εφαρμογή των σχεδίων. «Να μη χάσει χρόνο με πολιτικές ισορροπίες, να πιέσει σκληρά τους δήμους και τις Περιφέρειες να εφαρμόσουν τον σχεδιασμό».
      Είναι όμως ο υφιστάμενος σχεδιασμός η λύση; Ο Αντώνης Μαυρόπουλος, πρόεδρος της Διεθνούς Ενωσης Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ISWA) έχει αντίθετη άποψη. «Τα νησιά μας έχουν ιδιαιτερότητες: είναι πολλά και έχουν μια απίστευτη εποχικότητα. Λύσεις υψηλής ποιότητας με τόσο μεγάλη ελαστικότητα, όσο να εξυπηρετούν ένα ελάχιστο τονάζ τον χειμώνα και ένα τεράστιο το καλοκαίρι, δεν υπάρχουν. Επομένως αυτό γεννά ένα θέμα βιωσιμότητας για όποια λύση. Υπάρχουν όμως και άλλα προβλήματα. Η έλλειψη χώρου κάνει την εξεύρεση λύσης δύσκολη – σε μερικά νησιά όπως η Φολέγανδρος δεν έχουν καν χώμα για να σκεπάζουν τα σκουπίδια. Ενώ η επικοινωνία με την ηπειρωτική Ελλάδα είναι τον χειμώνα προβληματική. Ολο αυτό, σε συνδυασμό με την άναρχη τουριστική ανάπτυξη, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που κατά τη γνώμη μου δεν αντιμετωπίζεται με νέους ΧΥΤΑ».
      Πρόταση
      Ο κ. Μαυρόπουλος εκτιμά ότι πρέπει να δοκιμαστεί ένα νέο μοντέλο. «Πιστεύω ότι δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα κάθε δήμος μόνος του, ιδιαίτερα τα μικρά νησιά που είναι το “στολίδι” της χώρας μας. Θα πρέπει να υπάρξει ένα νέο σχέδιο, με τρία χαρακτηριστικά: Πρώτον, η ανακύκλωση του οργανικού να γίνεται επιτόπου, με διαλογή στην πηγή και υποχρεωτική συμμετοχή ξενοδοχείων και εστιατορίων. Αλλωστε τα περισσότερα νησιά έχουν ανάγκη το κομπόστ ως εδαφοβελτιωτικό. Δεύτερον, να αναλάβει η τουριστική βιομηχανία ενεργό ρόλο στη διαλογή και ανακύκλωση όλων των συσκευασιών. Και τρίτον, τόσο τα ανακυκλώσιμα όσο και το υπόλειμμα να οδηγούνται στην ηπειρωτική Ελλάδα για διαχείριση, με βάση ένα αποκεντρωμένο σχέδιο μεταφοράς. Το μόνο που θα πρέπει να δημιουργηθεί στα νησιά είναι κλειστοί σταθμοί μεταφόρτωσης, που να επαρκούν για 10-15 ημέρες. Αν χρειαστεί, να επιδοτηθεί η χρήση ειδικών πλοίων για τη μεταφορά. Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι μια λύση με οικονομία κλίμακας, η οποία εφαρμόζεται ήδη στο εξωτερικό. Για παράδειγμα, στο Κάπρι της Ιταλίας κρατούν μόνο το οργανικό, τα υπόλοιπα στέλνονται στη Νάπολη. Δεν διανοείται κανείς να “σπαταλήσει” χώρο σε αυτό το νησί. Προϋπόθεση είναι βέβαια να δημιουργηθεί μια κεντρική υπηρεσία παρακολούθησης για τα μικρά νησιά, καθώς δεν έχουν προσωπικό και να αποφασιστεί ποια (μεγαλύτερα) νησιά θα εξυπηρετήσουν τα γειτονικά τους. Το σύστημα, όπως είναι σήμερα, δεν μπορεί να λειτουργήσει».
      Το «θαύμα» των Λειψών
      Το παράδειγμα των Λειψών είναι σίγουρα το πιο εντυπωσιακό. Από το 2010 το μικρό αυτό νησί έχει ξεκινήσει ένα «ευρωπαϊκού τύπου» πρόγραμμα συστηματικής ανακύκλωσης, που έχει φέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα. «Η επιτυχία μας βασίζεται στη διαλογή στην πηγή», λέει ο επανεκλεγείς δήμαρχος Φώτης Μάγγος. «Ο δήμος δίνει στους πολίτες σακούλες τεσσάρων χρωμάτων, μία για κάθε υλικό συσκευασίας: πράσινη για το πλαστικό, κόκκινη για τα μέταλλα, γαλάζια για το γυαλί και κίτρινη για το χαρτί. Μια συγκεκριμένη ημέρα οι πολίτες βγάζουν στον δρόμο ή στον κάδο τους τα ανακυκλώσιμα χωρισμένα ήδη από το σπίτι σε σακούλες και τα συλλέγουμε.
      Στον χώρο του δημοτικού Χώρου Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) γίνεται περαιτέρω διαλογή σε 13 ρεύματα, τα ανακυκλώσιμα δεματοποιούνται και στέλνονται στην Αθήνα, απευθείας σε αγοραστή ανακυκλώσιμων υλικών. Αυτό μας αποδίδει 22.000 ευρώ/έτος, το οποίο καλύπτει το ένα τρίτο του κόστους της καθαριότητας (υπηρεσία αποκομιδής), την οποία έχουμε αναθέσει σε ιδιώτη. Το καλοκαίρι μαζεύουμε τα ανακυκλώσιμα τρεις φορές την εβδομάδα και τα σύμμεικτα κάθε ημέρα, τον χειμώνα πιο αραιά». Ποιο είναι το αποτέλεσμα; «Ο ΧΥΤΑ μας είχε ζωή 30 ετών. Εχουν περάσει τα 20 χρόνια και δεν έχει γεμίσει ούτε το ένα τέταρτο. Αρα δεν θα χρειαστούμε ένα τόσο μεγάλο έργο για τα επόμενα 20 χρόνια», λέει ο κ. Μάγγος. «Ο κόσμος έχει πλέον συνηθίσει, δεν υπάρχει περίπτωση να πετάξει κανείς ανακατεμένα σκουπίδια στην ανακύκλωση γιατί είναι εύκολο... να βρούμε ποιος έκανε το λάθος. Και αναζητούμε τρόπο να γίνουμε ακόμα καλύτεροι».

      View full είδηση
    • By Engineer
      Η εικόνα είναι γνώριμη σε όλους. Οι κοινοί κάδοι ξεχειλισμένοι, οι μπλε κάδοι γεμάτοι με κάθε είδους σκουπίδια. Στις παραλίες, πλαστικά ποτήρια από καφέ και μπουκαλάκια νερού. Λίγο έξω από τις πόλεις, λόφοι από στρώματα, καρέκλες, διαλυμένα έπιπλα. Αν σε όλα αυτά προστεθούν και τα μποφόρ του Αιγαίου, που σκορπίζουν τα πάντα στα χωράφια ή στη θάλασσα, και οι φωτιές που ξεσπούν λόγω των θερμοκρασιών ή της αμέλειας, τότε έχουμε και τη φετινή εικόνα των περισσότερων νησιών του Αιγαίου και του Ιονίου. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη Σαλαμίνα, στην Αίγινα, στην Κέρκυρα και στη Ζάκυνθο, καθώς στα περισσότερα νησιά η ανακύκλωση παραμένει σε πολύ χαμηλά (ενίοτε ανύπαρκτα) επίπεδα, κομποστοποίηση δεν γίνεται σχεδόν πουθενά, ενώ υπάρχουν νησιά που δεν διαθέτουν καν τις στοιχειώδεις υποδομές, με θλιβερά αποτελέσματα.
      Σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (για το 2018), η ανακύκλωση στα περισσότερα νησιά είναι πολύ περιορισμένη. Με την εξαίρεση ορισμένων νησιών των Κυκλάδων και κάποιων μεμονωμένων νησιών, όπως οι Λειψοί ή η Σκιάθος, οι περισσότεροι νησιωτικοί δήμοι ανακτούν ελάχιστες για τον πληθυσμό και τον τουρισμό τους ποσότητες. Περισσότερα από 20 νησιά δεν έχουν καν ανακύκλωση, 19 νησιά στο Αιγαίο έχουν ακόμα χωματερές.
      https://s.kathimerini.gr/resources/2019-09/s29_0809anakyklosi-thumb-large.jpg
      Ο κ. Βαγγέλης Καπετάνιος διετέλεσε γενικός γραμματέας Διαχείρισης Αποβλήτων το 2014-2019. «Δυστυχώς, πλην ελαχίστων περιπτώσεων δημάρχων ή περιφερειαρχών, οι περισσότεροι δεν είχαν ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα. Και δεν το λέω αυτό από πολιτική σκοπιά, ανεξαρτήτως του χώρου από τον οποίο προέρχονται. Δεν υπήρχε μια ενιαία αντιμετώπιση. Οπου υπήρχε ένας σχεδιασμός, αυτός δεν βασιζόταν στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα, ούτε στα πρόστιμα που βλέπαμε να “έρχονται”. Στα νησιά βέβαια, λόγω της ιδιαιτερότητάς τους, τα πράγματα ήταν ακόμα πιο δύσκολα», εξηγεί.
      Σχέδια στα χαρτιά
      Μετά την τροποποίηση του εθνικού σχεδιασμού και των περιφερειακών σχεδίων, στα τέλη του 2016, οι δήμοι ξεκίνησαν να εκπονούν τοπικά σχέδια διαχείρισης. Μόνο που οι περισσότεροι δεν τα εφάρμοσαν ποτέ. «Το κάθε νησί έχει τη δική του πραγματικότητα», λέει ο κ. Καπετάνιος. «Η εποχικότητα –στα περισσότερα ο πληθυσμός διπλασιάζεται ή τριπλασιάζεται το καλοκαίρι– και οι πιέσεις από τον τουρισμό περιορίζουν τις τεχνολογικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν. Δεν μπορεί σε ένα νησί 1.000 κατοίκων να γίνει ένα εργοστάσιο διαχείρισης, δεν υπάρχει οικονομία κλίμακας. Σε κάποια νησιά όπως η Υδρα και η Σαντορίνη, δεν υπάρχει διαθέσιμη γη είτε λόγω πολεοδομικών περιορισμών, ή εξαιτίας των πολύ υψηλών αξιών. Σε άλλα, όπως στη Λέσβο, τη Χίο και τη Σάμο τα μεταναστευτικά ρεύματα έφεραν τα πάνω κάτω. Οι μνημονιακές υποχρεώσεις περιόρισαν τις δυνατότητες πρόσληψης προσωπικού ή ανανέωσης του εξοπλισμού. Αυτές ήταν οι αντικειμενικές δυσκολίες. Ομως το πρόβλημα είναι ότι και οι ίδιοι οι δήμαρχοι δεν δούλεψαν για να εφαρμόσουν τα τοπικά τους σχέδια. Οσο κι αν ακούγεται τετριμμένο, οι πόροι υπάρχουν, μέσω της Ε.Ε. Ομως οι Περιφέρειες καθυστερούσαν να βγάλουν τις προσκλήσεις (σ.σ. υποβολής προτάσεων χρηματοδότησης) και οι δήμοι δεν συμμετείχαν γιατί δεν είχαν ώριμα έργα. Δυστυχώς αυτή είναι η κατάσταση».
      Μετά τέσσερα χρόνια σε αυτή τη θέση, ο κ. Καπετάνιος εκτιμά ότι ο διάδοχός του, Μανώλης Γραφάκος, πρέπει να εστιάσει στην ταχεία εφαρμογή των σχεδίων. «Να μη χάσει χρόνο με πολιτικές ισορροπίες, να πιέσει σκληρά τους δήμους και τις Περιφέρειες να εφαρμόσουν τον σχεδιασμό».
      Είναι όμως ο υφιστάμενος σχεδιασμός η λύση; Ο Αντώνης Μαυρόπουλος, πρόεδρος της Διεθνούς Ενωσης Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ISWA) έχει αντίθετη άποψη. «Τα νησιά μας έχουν ιδιαιτερότητες: είναι πολλά και έχουν μια απίστευτη εποχικότητα. Λύσεις υψηλής ποιότητας με τόσο μεγάλη ελαστικότητα, όσο να εξυπηρετούν ένα ελάχιστο τονάζ τον χειμώνα και ένα τεράστιο το καλοκαίρι, δεν υπάρχουν. Επομένως αυτό γεννά ένα θέμα βιωσιμότητας για όποια λύση. Υπάρχουν όμως και άλλα προβλήματα. Η έλλειψη χώρου κάνει την εξεύρεση λύσης δύσκολη – σε μερικά νησιά όπως η Φολέγανδρος δεν έχουν καν χώμα για να σκεπάζουν τα σκουπίδια. Ενώ η επικοινωνία με την ηπειρωτική Ελλάδα είναι τον χειμώνα προβληματική. Ολο αυτό, σε συνδυασμό με την άναρχη τουριστική ανάπτυξη, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που κατά τη γνώμη μου δεν αντιμετωπίζεται με νέους ΧΥΤΑ».
      Πρόταση
      Ο κ. Μαυρόπουλος εκτιμά ότι πρέπει να δοκιμαστεί ένα νέο μοντέλο. «Πιστεύω ότι δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα κάθε δήμος μόνος του, ιδιαίτερα τα μικρά νησιά που είναι το “στολίδι” της χώρας μας. Θα πρέπει να υπάρξει ένα νέο σχέδιο, με τρία χαρακτηριστικά: Πρώτον, η ανακύκλωση του οργανικού να γίνεται επιτόπου, με διαλογή στην πηγή και υποχρεωτική συμμετοχή ξενοδοχείων και εστιατορίων. Αλλωστε τα περισσότερα νησιά έχουν ανάγκη το κομπόστ ως εδαφοβελτιωτικό. Δεύτερον, να αναλάβει η τουριστική βιομηχανία ενεργό ρόλο στη διαλογή και ανακύκλωση όλων των συσκευασιών. Και τρίτον, τόσο τα ανακυκλώσιμα όσο και το υπόλειμμα να οδηγούνται στην ηπειρωτική Ελλάδα για διαχείριση, με βάση ένα αποκεντρωμένο σχέδιο μεταφοράς. Το μόνο που θα πρέπει να δημιουργηθεί στα νησιά είναι κλειστοί σταθμοί μεταφόρτωσης, που να επαρκούν για 10-15 ημέρες. Αν χρειαστεί, να επιδοτηθεί η χρήση ειδικών πλοίων για τη μεταφορά. Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι μια λύση με οικονομία κλίμακας, η οποία εφαρμόζεται ήδη στο εξωτερικό. Για παράδειγμα, στο Κάπρι της Ιταλίας κρατούν μόνο το οργανικό, τα υπόλοιπα στέλνονται στη Νάπολη. Δεν διανοείται κανείς να “σπαταλήσει” χώρο σε αυτό το νησί. Προϋπόθεση είναι βέβαια να δημιουργηθεί μια κεντρική υπηρεσία παρακολούθησης για τα μικρά νησιά, καθώς δεν έχουν προσωπικό και να αποφασιστεί ποια (μεγαλύτερα) νησιά θα εξυπηρετήσουν τα γειτονικά τους. Το σύστημα, όπως είναι σήμερα, δεν μπορεί να λειτουργήσει».
      Το «θαύμα» των Λειψών
      Το παράδειγμα των Λειψών είναι σίγουρα το πιο εντυπωσιακό. Από το 2010 το μικρό αυτό νησί έχει ξεκινήσει ένα «ευρωπαϊκού τύπου» πρόγραμμα συστηματικής ανακύκλωσης, που έχει φέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα. «Η επιτυχία μας βασίζεται στη διαλογή στην πηγή», λέει ο επανεκλεγείς δήμαρχος Φώτης Μάγγος. «Ο δήμος δίνει στους πολίτες σακούλες τεσσάρων χρωμάτων, μία για κάθε υλικό συσκευασίας: πράσινη για το πλαστικό, κόκκινη για τα μέταλλα, γαλάζια για το γυαλί και κίτρινη για το χαρτί. Μια συγκεκριμένη ημέρα οι πολίτες βγάζουν στον δρόμο ή στον κάδο τους τα ανακυκλώσιμα χωρισμένα ήδη από το σπίτι σε σακούλες και τα συλλέγουμε.
      Στον χώρο του δημοτικού Χώρου Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) γίνεται περαιτέρω διαλογή σε 13 ρεύματα, τα ανακυκλώσιμα δεματοποιούνται και στέλνονται στην Αθήνα, απευθείας σε αγοραστή ανακυκλώσιμων υλικών. Αυτό μας αποδίδει 22.000 ευρώ/έτος, το οποίο καλύπτει το ένα τρίτο του κόστους της καθαριότητας (υπηρεσία αποκομιδής), την οποία έχουμε αναθέσει σε ιδιώτη. Το καλοκαίρι μαζεύουμε τα ανακυκλώσιμα τρεις φορές την εβδομάδα και τα σύμμεικτα κάθε ημέρα, τον χειμώνα πιο αραιά». Ποιο είναι το αποτέλεσμα; «Ο ΧΥΤΑ μας είχε ζωή 30 ετών. Εχουν περάσει τα 20 χρόνια και δεν έχει γεμίσει ούτε το ένα τέταρτο. Αρα δεν θα χρειαστούμε ένα τόσο μεγάλο έργο για τα επόμενα 20 χρόνια», λέει ο κ. Μάγγος. «Ο κόσμος έχει πλέον συνηθίσει, δεν υπάρχει περίπτωση να πετάξει κανείς ανακατεμένα σκουπίδια στην ανακύκλωση γιατί είναι εύκολο... να βρούμε ποιος έκανε το λάθος. Και αναζητούμε τρόπο να γίνουμε ακόμα καλύτεροι».
    • By Engineer
      Η ενεργειακή αυτονομία, η αυτάρκεια, καθώς και η βιωσιμότητα μέσα από την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, από τον ήλιο, τον άνεμο, τη βιομάζα, είναι ο κύριος στόχος που έχει οδηγήσει πολλούς αγρότες αλλά και αστικά νοικοκυριά να προχωρήσουν στη σύσταση Ενεργειακών Κοινοτήτων στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία, όπου ήδη έχουν συσταθεί πάνω από 30 Ενεργειακές Κοινότητες οι οποίες μετρούν πάνω από 1.500 μέλη.
      Ο νόμος 4513/2018 έδωσε τη δυνατότητα να αναπτυχθεί η κοινωνική οικονομία και στον ενεργειακό τομέα και έχει αρχίσει να αξιοποιείται από ομάδες της κοινωνίας, που θα προχωρήσουν στην κατασκευή των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας με στόχο την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των καλλιεργειών τους αλλά και των νοικοκυριών τους. Μάλιστα έχει δημιουργηθεί η πρώτη Ένωση Ενεργειακών Κοινοτήτων νομού Θεσσαλονίκης, ενώ έχει δρομολογηθεί και η Ένωση Ενεργειακών Κοινοτήτων Σερρών.
      Στην Κεντρική Μακεδονία οι 25 ενεργειακές κοινότητες και οι 5 στη Δυτική Μακεδονία έχουν καταθέσει αιτήματα στη Διεύθυνση Περιβάλλοντος για την έκδοση Ειδικών Περιβαλλοντικών Όρων  ή την απαλλαγή από αυτούς και έχουν αρχίσει να καταθέτουν αιτήματα προς τη ΔΕΔΔΗΕ για όρους σύνδεσης με το δίκτυο. Μέχρι το τέλος του 2019 αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί κάποιες από τις επενδύσεις και να ξεκινήσει η παραγωγή ενέργειας.
      Ταυτόχρονα, είναι σε αναμονή της προκήρυξης του ΕΣΠΑ ώστε να εξασφαλιστεί μέρος των απαιτούμενων κεφαλαίων για να προχωρήσουν οι επενδύσεις για τη δημιουργία των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας.
      Μια από τις θετικές παραμέτρους του νόμου 4583/2018 είναι η δυνατότητα που παρέχεται στις ενεργειακές κοινότητες να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκό πάρκο σε οποιαδήποτε έκταση που δεν είναι υψηλής παραγωγικότητας και η οποία βρίσκεται στα όρια της περιφέρειας όπου ανήκει η Ενεργειακή Κοινότητα. Με τον τρόπο αυτόν ξεπερνιούνται τα προβλήματα χωρικού σχεδιασμού που προκύπτουν για τις αστικές ενεργειακές κοινότητες.
      Δεκαέξι Ενεργειακές Κοινότητες στο νομό Θεσσαλονίκης!
      Από το Δρυμό, τα Βασιλικά μέχρι και το Φιλαδέλφειο έχουν συσταθεί ήδη 16 Ενεργειακές Κοινότητες στο νομό Θεσσαλονίκης οι οποίες είναι Περιορισμένης Ευθύνης. Την αρχή έκαναν πέντε αγροτικοί συνεταιρισμοί στην Ανατολική Θεσσαλονίκη με στόχο την παραγωγή ενέργειας για τη λειτουργία των γεωτρήσεων και κατ’ επέκταση το πότισμα των καλλιεργειών τους.
      Πρόκειται για τους συνεταιρισμούς Επανομής, Τριλόφου, Θέρμης, Σχολαρίου και Βασιλικών οι οποίοι έχουν δρομολογήσει τη δημιουργία πάρκου φωτοβολταϊκών σε έκταση 50 στρεμμάτων για την παραγωγή ενέργειας 2 MW. Σε ανάλογα εγχειρήματα έχουν προχωρήσει οι Ενεργειακές Κοινότητες Δρυμού, Απολλωνίας, Περιστερώνα, Ανθεμούσσας, Φιλαδελφείου και άλλες.
      Μάλιστα στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν ήδη 10 αστικές Ενεργειακές Κοινότητες. 
      Όσον αφορά τη Δυτική Μακεδονία, έχουν δημιουργηθεί οι Ενεργειακές Κοινότητες Σερβίων, Αλιάκμωνα, Λίμνης, Άργους και Κέλλης. Να σημειωθεί ότι η Ενεργειακή Κοινότητα Κέλλης, εκτός από το φωτοβολταϊκό σταθμό που ετοιμάζει για να καλύψει μέρος των ενεργειακών αναγκών του χωριού, έχει προχωρήσει και σε μελέτη για την αξιοποίηση των ζωικών και φυτικών υπολειμμάτων της περιοχής με σκοπό την παραγωγή βιοαερίου για τη θέρμανση των κατοικιών του χωριού.
      Ένα κρίσιμο ζήτημα είναι ότι τα δίκτυα της ΔΕΔΔΗΕ δεν έχουν αναβαθμιστεί ώστε να έχουν τη δυνατότητα να δεχτούν τόσο μεγάλο ηλεκτρικό φορτίο. Για το λόγο αυτόν γίνεται προσπάθεια από την Ένωση Ενεργειακών Κοινοτήτων Θεσσαλονίκης να δημιουργηθεί πύλη για τις ενεργειακές κοινότητες του νομού στο οροπέδιο περιοχής Πλατείας του δήμου Βόλβης όπου υπάρχουν 500 στρέμματα διαθέσιμων εκτάσεων από μέλη της Ένωσης για να εγκατασταθεί φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 15 MW, 1 MW περίπου για κάθε Ενεργειακή Κοινότητα. Στόχος να μειωθούν τα τέλη σύνδεσης και να εκδοθεί μία ΕΠΟ (Ειδικοί Περιβαλλοντικοί Όροι).
      Στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δραστηριοποιείται η ελληνική εταιρία Eunice Energy Group που αναλαμβάνει την κατασκευή ανεμογεννητριών και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και η οποία έχει συνάψει συμβάσεις με Ενεργειακές Κοινότητες έχοντας αναλάβει την υποχρέωση να εγγυηθεί για τη χρηματοδότηση κατασκευής των έργων.
      Όσον αφορά την χρηματοδότηση των επενδύσεων για τις Αστικές Ενεργειακές Κοινότητες υπάρχουν εταιρίες κατασκευαστές -πάροχοι που αναλαμβάνουν την υποχρέωση της δημιουργίας των εγκαταστάσεων με την προϋπόθεση οι μετρητές κατανάλωσης των νοικοκυριών να μεταφερθούν σε αυτές.
      «Να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια των νοικοκυριών»
      Το να δημιουργηθούν Ενεργειακές Κοινότητες σε αστικές περιοχές ώστε να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια πολλών νοικοκυριών προτρέπει ο πρόεδρος της Ένωσης Ενεργειακών Κοινοτήτων Θεσσαλονίκης, Χρήστος Ρώσσιος: «Οι δυνατότητες του νόμου 4513/2018 που έχει συμπληρωθεί με το νόμο 4602/2019 για τη δημιουργία με ελάχιστα κόστη μεγάλων ενεργειακών κοινοτήτων πρέπει να αξιοποιηθούν από την κοινωνία. Στόχος να καλύπτονται οι ενεργειακές ανάγκες ολόκληρων χωριών ή μεγάλων αστικών περιοχών και να καταπολεμηθεί η ενεργειακή φτώχεια πολλών οικογενειών. Επίσης, δίνεται η δυνατότητα στη χώρα μας να αυξήσει την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ώστε μέχρι το 2025 να καλύπτει το 30% των αναγκών της από ΑΠΕ, μια δέσμευση που έχει αναλάβει απέναντι στην ΕΕ».
    • By Engineer
      Η ενεργειακή αυτονομία, η αυτάρκεια, καθώς και η βιωσιμότητα μέσα από την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, από τον ήλιο, τον άνεμο, τη βιομάζα, είναι ο κύριος στόχος που έχει οδηγήσει πολλούς αγρότες αλλά και αστικά νοικοκυριά να προχωρήσουν στη σύσταση Ενεργειακών Κοινοτήτων στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία, όπου ήδη έχουν συσταθεί πάνω από 30 Ενεργειακές Κοινότητες οι οποίες μετρούν πάνω από 1.500 μέλη.
      Ο νόμος 4513/2018 έδωσε τη δυνατότητα να αναπτυχθεί η κοινωνική οικονομία και στον ενεργειακό τομέα και έχει αρχίσει να αξιοποιείται από ομάδες της κοινωνίας, που θα προχωρήσουν στην κατασκευή των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας με στόχο την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των καλλιεργειών τους αλλά και των νοικοκυριών τους. Μάλιστα έχει δημιουργηθεί η πρώτη Ένωση Ενεργειακών Κοινοτήτων νομού Θεσσαλονίκης, ενώ έχει δρομολογηθεί και η Ένωση Ενεργειακών Κοινοτήτων Σερρών.
      Στην Κεντρική Μακεδονία οι 25 ενεργειακές κοινότητες και οι 5 στη Δυτική Μακεδονία έχουν καταθέσει αιτήματα στη Διεύθυνση Περιβάλλοντος για την έκδοση Ειδικών Περιβαλλοντικών Όρων  ή την απαλλαγή από αυτούς και έχουν αρχίσει να καταθέτουν αιτήματα προς τη ΔΕΔΔΗΕ για όρους σύνδεσης με το δίκτυο. Μέχρι το τέλος του 2019 αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί κάποιες από τις επενδύσεις και να ξεκινήσει η παραγωγή ενέργειας.
      Ταυτόχρονα, είναι σε αναμονή της προκήρυξης του ΕΣΠΑ ώστε να εξασφαλιστεί μέρος των απαιτούμενων κεφαλαίων για να προχωρήσουν οι επενδύσεις για τη δημιουργία των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας.
      Μια από τις θετικές παραμέτρους του νόμου 4583/2018 είναι η δυνατότητα που παρέχεται στις ενεργειακές κοινότητες να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκό πάρκο σε οποιαδήποτε έκταση που δεν είναι υψηλής παραγωγικότητας και η οποία βρίσκεται στα όρια της περιφέρειας όπου ανήκει η Ενεργειακή Κοινότητα. Με τον τρόπο αυτόν ξεπερνιούνται τα προβλήματα χωρικού σχεδιασμού που προκύπτουν για τις αστικές ενεργειακές κοινότητες.
      Δεκαέξι Ενεργειακές Κοινότητες στο νομό Θεσσαλονίκης!
      Από το Δρυμό, τα Βασιλικά μέχρι και το Φιλαδέλφειο έχουν συσταθεί ήδη 16 Ενεργειακές Κοινότητες στο νομό Θεσσαλονίκης οι οποίες είναι Περιορισμένης Ευθύνης. Την αρχή έκαναν πέντε αγροτικοί συνεταιρισμοί στην Ανατολική Θεσσαλονίκη με στόχο την παραγωγή ενέργειας για τη λειτουργία των γεωτρήσεων και κατ’ επέκταση το πότισμα των καλλιεργειών τους.
      Πρόκειται για τους συνεταιρισμούς Επανομής, Τριλόφου, Θέρμης, Σχολαρίου και Βασιλικών οι οποίοι έχουν δρομολογήσει τη δημιουργία πάρκου φωτοβολταϊκών σε έκταση 50 στρεμμάτων για την παραγωγή ενέργειας 2 MW. Σε ανάλογα εγχειρήματα έχουν προχωρήσει οι Ενεργειακές Κοινότητες Δρυμού, Απολλωνίας, Περιστερώνα, Ανθεμούσσας, Φιλαδελφείου και άλλες.
      Μάλιστα στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν ήδη 10 αστικές Ενεργειακές Κοινότητες. 
      Όσον αφορά τη Δυτική Μακεδονία, έχουν δημιουργηθεί οι Ενεργειακές Κοινότητες Σερβίων, Αλιάκμωνα, Λίμνης, Άργους και Κέλλης. Να σημειωθεί ότι η Ενεργειακή Κοινότητα Κέλλης, εκτός από το φωτοβολταϊκό σταθμό που ετοιμάζει για να καλύψει μέρος των ενεργειακών αναγκών του χωριού, έχει προχωρήσει και σε μελέτη για την αξιοποίηση των ζωικών και φυτικών υπολειμμάτων της περιοχής με σκοπό την παραγωγή βιοαερίου για τη θέρμανση των κατοικιών του χωριού.
      Ένα κρίσιμο ζήτημα είναι ότι τα δίκτυα της ΔΕΔΔΗΕ δεν έχουν αναβαθμιστεί ώστε να έχουν τη δυνατότητα να δεχτούν τόσο μεγάλο ηλεκτρικό φορτίο. Για το λόγο αυτόν γίνεται προσπάθεια από την Ένωση Ενεργειακών Κοινοτήτων Θεσσαλονίκης να δημιουργηθεί πύλη για τις ενεργειακές κοινότητες του νομού στο οροπέδιο περιοχής Πλατείας του δήμου Βόλβης όπου υπάρχουν 500 στρέμματα διαθέσιμων εκτάσεων από μέλη της Ένωσης για να εγκατασταθεί φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 15 MW, 1 MW περίπου για κάθε Ενεργειακή Κοινότητα. Στόχος να μειωθούν τα τέλη σύνδεσης και να εκδοθεί μία ΕΠΟ (Ειδικοί Περιβαλλοντικοί Όροι).
      Στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δραστηριοποιείται η ελληνική εταιρία Eunice Energy Group που αναλαμβάνει την κατασκευή ανεμογεννητριών και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και η οποία έχει συνάψει συμβάσεις με Ενεργειακές Κοινότητες έχοντας αναλάβει την υποχρέωση να εγγυηθεί για τη χρηματοδότηση κατασκευής των έργων.
      Όσον αφορά την χρηματοδότηση των επενδύσεων για τις Αστικές Ενεργειακές Κοινότητες υπάρχουν εταιρίες κατασκευαστές -πάροχοι που αναλαμβάνουν την υποχρέωση της δημιουργίας των εγκαταστάσεων με την προϋπόθεση οι μετρητές κατανάλωσης των νοικοκυριών να μεταφερθούν σε αυτές.
      «Να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια των νοικοκυριών»
      Το να δημιουργηθούν Ενεργειακές Κοινότητες σε αστικές περιοχές ώστε να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια πολλών νοικοκυριών προτρέπει ο πρόεδρος της Ένωσης Ενεργειακών Κοινοτήτων Θεσσαλονίκης, Χρήστος Ρώσσιος: «Οι δυνατότητες του νόμου 4513/2018 που έχει συμπληρωθεί με το νόμο 4602/2019 για τη δημιουργία με ελάχιστα κόστη μεγάλων ενεργειακών κοινοτήτων πρέπει να αξιοποιηθούν από την κοινωνία. Στόχος να καλύπτονται οι ενεργειακές ανάγκες ολόκληρων χωριών ή μεγάλων αστικών περιοχών και να καταπολεμηθεί η ενεργειακή φτώχεια πολλών οικογενειών. Επίσης, δίνεται η δυνατότητα στη χώρα μας να αυξήσει την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ώστε μέχρι το 2025 να καλύπτει το 30% των αναγκών της από ΑΠΕ, μια δέσμευση που έχει αναλάβει απέναντι στην ΕΕ».

      View full είδηση
    • By Engineer
      Προδημοσιεύτηκε η πρόσκληση του Προγράμματος "Ενίσχυση της Ίδρυσης και Λειτουργίας Ενεργειακών Κοινοτήτων", δράση που συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία (ΕΠΑνΕΚ)» του ΕΣΠΑ 2014 – 2020.
      Με τη συγκεκριμένη Δράση ενισχύεται η ίδρυση και λειτουργία  Ενεργειακών Κοινοτήτων δίνοντας τη δυνατότητα και παρέχοντας δυναµική σε τοπικές κοινωνίες, ιδιώτες-πολίτες, Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α. Α΄& Β΄ βαθμού), καθώς και σε άλλα νοµικά πρόσωπα να αναπτύξουν επενδυτικά εγχειρήματα συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο:
      -στην προώθηση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και καινοτομίας στον ενεργειακό τοµέα,
      -στην αντιμετώπισης της ενεργειακής ένδειας,
      -στην προαγωγής της ενεργειακής αειφορίας,
      -στην παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση ενέργειας,
      -στην ενίσχυση της ενεργειακής αυτάρκειας και ασφάλειας σε νησιωτικούς δήµους, 
      -στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στην τελική χρήση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.
       Στο πλαίσιο της Δράσης ενισχύονται Ενεργειακές Κοινότητες όπως ορίζονται στο άρθρο 1 του ν. 4513/2018.
      Κάθε Ενεργειακή Κοινότητα στο πλαίσιο της συγκεκριμένης Δράσης υποβάλλει μια και μοναδική αίτηση χρηματοδότησης.
      Δείτε αναλυτικά εδώ.
×
×
  • Create New...

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.