Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τη στέγαση των δημόσιων υπηρεσιών

Ο έλεγχος διενεργήθηκε το 2024 από 11 Υπηρεσίες Επιτρόπου και επικεντρώθηκε σε φορείς με μεγάλο εύρος στεγαστικών αναγκών σε όλη την επικράτεια. Τα βασικά ερωτήματα αφορούσαν την αξιοπιστία της καταγραφής των ακινήτων, την τακτική επανεκτίμηση των αναγκών βάσει των σύγχρονων συνθηκών εργασίας και τη διενέργεια αναλύσεων κόστους-οφέλους για την επιλογή των πλέον συμφερουσών δημοσιονομικά λύσεων.

Στην έκθεση, αναδεικνύονται τα πορίσματα του ελέγχου που διενήργησε το Ελεγκτικό Συνέδριο επί των συστημάτων που εφαρμόζονται για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών υπηρεσιών του Ελληνικού Δημοσίου, καθώς και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, όπως οι Υγειονομικές Περιφέρειες της Χώρας, ο e-ΕΦΚΑ, ο ΕΟΠΥΥ και η ΔΥΠΑ.

Ο έλεγχος ανέδειξε σοβαρές συστημικές ελλείψεις στη διαχείριση της δημόσιας στέγασης, οι οποίες συνοψίζονται ως εξής:

• Απουσία Κεντρικού Συντονισμού: Δεν υφίσταται ένας ενιαίος φορέας ή σύστημα που να γνωρίζει συνολικά τα διαθέσιμα ακίνητα του Δημοσίου. Αυτό οδηγεί στο παράδοξο να μισθώνονται ακίνητα ιδιωτών, ενώ σε κοντινή απόσταση μπορεί να υπάρχουν κενά κτίρια άλλων δημόσιων φορέων που μένουν ανεκμετάλλευτα.
• Στατικότητα απέναντι στις Αλλαγές: Οι στεγαστικές ανάγκες δεν επαναξιολογούνται βάσει των νέων δεδομένων, όπως η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών και η καθιέρωση της τηλεργασίας. Πολλές υπηρεσίες συνεχίζουν να καταλαμβάνουν μεγάλους χώρους που πλέον δεν τους είναι απαραίτητοι.
• Η κατάχρηση μισθώσεων: Η μίσθωση ακινήτων, που από τον νόμο προβλέπεται ως συμπληρωματική λύση, έχει μετατραπεί σε κυρίαρχο μοντέλο στέγασης. Μέσω συνεχών παρατάσεων, το Δημόσιο παραμένει εγκλωβισμένο σε μισθωμένα κτίρια για δεκαετίες, χωρίς να εξετάζει πιο συμφέρουσες μακροπρόθεσμες λύσεις (π.χ. αγορά ή ανέγερση).
• Ελλιπής Τεκμηρίωση: Διαπιστώθηκε ότι οι αποφάσεις για τη στέγαση συχνά δεν βασίζονται σε εμπεριστατωμένες μελέτες κόστους-οφέλους, αλλά σε αποσπασματικές εκτιμήσεις.

Προτάσεις και Συμπεράσματα

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η στέγαση των υπηρεσιών δεν είναι απλώς μια διοικητική διαδικασία, αλλά μια κρίσιμη δημοσιονομική παράμετρος. Για τη θεραπεία των προβλημάτων, κρίνεται αναγκαία η δημιουργία ενός πλήρους και αξιόπιστου μητρώου όλων των δημόσιων ακινήτων, η θέσπιση διαδικασιών για την υποχρεωτική συστέγαση υπηρεσιών όπου αυτό είναι εφικτό και η περιοδική επανεκτίμηση των χώρων με βάση τον πραγματικό αριθμό των εργαζομένων και την ψηφιακή εξέλιξη της κάθε υπηρεσίας.

Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται: 

Για την ενίσχυση του κανονιστικού πλαισίου

• Σύσταση πρώτη: Να εξετασθεί η θεσμοθέτηση της υποχρέωσης συστηματικού προγραμματισμού της κάλυψης των στεγαστικών αναγκών των δημοσίων φορέων, με την κατάρτιση ετήσιου και πολυετούς σχεδίου κάλυψης στεγαστικών αναγκών.
• Σύσταση δεύτερη: Να εξετασθεί το ενδεχόμενο πρόβλεψης ενός ενιαίου πληροφοριακού συστήματος για την αποτύπωση των στεγαστικών αναγκών, της στέγασης των υπηρεσιών και του αναλυτικού κόστους στέγασης, το οποίο να καλύπτει όλες τις μορφές στέγασης (σε ιδιόκτητο, μισθωμένο, παραχωρημένο ακίνητο κ.λπ.), ενδεχομένως δε και όλους τους φορείς του δημόσιου τομέα.
• Σύσταση τρίτη: Να εξετασθεί η θεσμοθέτηση μηχανισμού τακτικής και έκτακτης επανεξέτασης των στεγαστικών αναγκών των δημοσίων φορέων.
• Σύσταση τέταρτη: Να υιοθετηθούν ενιαία και επίκαιρα κριτήρια κτιριολογικών προγραμμάτων και να προβλεφθούν περιοδικές διαδικασίες αναθεώρησής τους.
• Σύσταση πέμπτη: Να καθορισθεί ο αρμόδιος φορέας, η διαδικασία και τα κριτήρια για την αγορά ακινήτων προς κάλυψη στεγαστικών αναγκών του Δημοσίου.
• Σύσταση έκτη: Να εξετασθεί η θεσμοθέτηση υποχρέωσης τεκμηριωμένης, προκαταρκτικής στάθμισης όλων των εναλλακτικών λύσεων στέγασης πριν από τη λήψη κάθε σχετικής απόφασης (στέγαση σε ιδιόκτητο, αγορά, ανέγερση, μίσθωση, παραχώρηση χρήσης, συστέγαση), με τυποποιημένη μεθοδολογία.
• Σύσταση έβδομη: Να εξετασθεί η θέσπιση διαδικασιών και κινήτρων συνεργασίας και ενημέρωσης μεταξύ δημόσιων φορέων για τη συστέγαση υπηρεσιών, την παραχώρηση χρήσης ακινήτων και τη μίσθωση χώρων.
• Σύσταση όγδοη: Όσον αφορά το Δημόσιο, να επανεξετασθεί η κατανομή των αρμοδιοτήτων σχετικά με τη στέγαση μεταξύ Υπουργείων και Κτηματικών Υπηρεσιών, με στόχο τη μείωση του κατακερματισμού τους και τη διασφάλιση ότι υπάρχει φορέας με συνολική εικόνα και δυνατότητα συντονισμού της στεγαστικής πολιτικής.

Για την ενίσχυση των συστημάτων στέγασης των δημοσίων φορέων

• Σύσταση πρώτη: Να υιοθετηθεί ένα ενιαίο εσωτερικό σύστημα διαχείρισης στεγαστικών αναγκών, βασικά στοιχεία του οποίου πρέπει να αποτελέσουν ο πολυετής και ετήσιος σχεδιασμό της κάλυψης των στεγαστικών αναγκών των υπηρεσιών, η θέσπιση εσωτερικών διαδικασιών και ρόλων για την καταχώριση και επικαιροποίηση των στοιχείων στέγασης, συμπεριλαμβανομένου του αναλυτικού κόστους στέγασης, ιδίως μετά από ουσιώδεις μεταβολές (ανανεώσεις μισθώσεων, μεταστεγάσεις, αλλαγές χρήσης), καθώς και η ενεργής αναζήτηση και η τεκμηριωμένη εξέταση του συνόλου των εναλλακτικών λύσεων πριν επιλεγεί η μίσθωση (στέγαση σε ιδιόκτητα ακίνητα, αγορά, ανέγερση, παραχώρηση χρήσης από άλλον φορέα, συστέγαση).
• Σύσταση δεύτερη: : Να καθιερωθούν εσωτερικές διαδικασίες τακτικής επανεκτίμησης των αναγκών στέγασης των υπηρεσιών.
• Σύσταση τρίτη: Να καταρτίζονται κτιριολογικά προγράμματα υποκείμενα σε αναθεώρηση, ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
• Σύσταση τέταρτη: Η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να λάβει κάθε δυνατή μέριμνα για την επιτάχυνση της ολοκλήρωσης του Μητρώου Ακίνητης Περιουσίας και για τη διόρθωση των εγγραφών του.
• Σύσταση πέμπτη: Να παρασχεθεί διευρυμένη πρόσβαση, στις Κτηματικές Υπηρεσίες, στα Υπουργεία και στους φορείς του δημόσιου τομέα επί του συνόλου των ακινήτων που έχουν καταχωρισθεί στο Μητρώο Ακίνητης Περιουσίας. Να εξετασθεί το ενδεχόμενο δημοσιοποίησης συγκεντρωτικών στοιχείων ή στατιστικών αναφορών.
• Σύσταση έκτη: Η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας να λάβει μέτρα για τη διόρθωση των εγγραφών του Ευρετηρίου Στεγάσεων του Δημοσίου και για την καθιέρωση διαδικασιών για την τακτική και έκτακτη ενημέρωσή του.

Ολόκληρη η έκθεση εδώ: https://www.elsyn.gr/sites/default/files/Checks/ΕΚΘΕΣΗ_6_ΣΤΕΓΑΣΗ_ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ.pdf