Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος: Η απειλή της λειψυδρίας στις χώρες τις Ευρώπης

Η συνεχιζόμενη επέλαση των κυμάτων καύσωνα στην ευρωπαϊκή ήπειρο επαναφέρει στο προσκήνιο με δραματικό τρόπο την ανισοκατανομή και την έντονη πίεση των υδατικών αποθεμάτων. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Eurostat και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA), η ονομαστική επάρκεια που εμφανίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση ως σύνολο —καθώς καταναλώνεται μόλις το 5,8% των συνολικών ανανεώσιμων πηγών γλυκού νερού (παγετώνες, υπόγειοι υδροφορείς, ποτάμια συστήματα και λίμνες)— είναι άκρως παραπλανητική, αποκρύπτοντας μια σοβαρή περιφερειακή κρίση ελλειμματικού υδατικού ισοζυγίου.

Το όριο επιφυλακής (Warning Zone) και η κρίσιμη κατάσταση στη Μεσόγειο

Στην επιστήμη της Υδρολογίας, μια περιοχή ή χώρα εισέρχεται σε «ζώνη επιφυλακής» (water stress warning zone) όταν ο δείκτης εκμετάλλευσης υδατικών πόρων (Water Exploitation Index - WEI) υπερβαίνει το 20%. Τα τρέχοντα δεδομένα δείχνουν ότι οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου έχουν ξεπεράσει προ πολλού το όριο αυτό, με τις συνθήκες να επιδεινώνονται ραγδαία κατά τους θερινούς μήνες λόγω της κατακόρυφης αύξησης της ζήτησης (τουρισμός, άρδευση) και της μείωσης των φυσικών κατελκύσεων.

• Κύπρος: Βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς υδρολογικής έκτακτης ανάγκης. Ο μέσος ετήσιος δείκτης κατανάλωσης αγγίζει το 72%, ενώ κατά τη θερινή περίοδο αιχμής εκτινάσσεται στο 92%, φτάνοντας στα όρια της πλήρους εξάντλησης των διαθέσιμων αποθεμάτων. Η δημογραφική ανάπτυξη και η τουριστική πίεση υποχρέωσαν τις αρχές να ζητήσουν οριζόντια μείωση της αστικής κατανάλωσης κατά 10%, ενώ επισπεύδονται οι επενδύσεις σε μονάδες αφαλάτωσης.

• Μάλτα: Ακολουθεί με ετήσιο ρυθμό άντλησης 33%, ο οποίος όμως κατά το καλοκαίρι διπλασιάζεται, φτάνοντας στο 67%.

• Ελλάδα: Η χώρα μας καταγράφει ιδιαίτερα ανησυχητικές επιδόσεις, με τον δείκτη υδατικής καταπόνησης να διαμορφώνεται στο 37% κατά τη θερινή περίοδο, τοποθετώντας την βαθιά εντός της ζώνης κινδύνου.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και σε άλλες χώρες της περιφέρειας, όπως η Ρουμανία (34%), η Πορτογαλία (31%), η Ιταλία (27%) και η Ισπανία (26,5%).

Υποδομές Διανομής και Ποιοτική Πρόσβαση

Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στην ποσοτική διαθεσιμότητα (ξηρασία), αλλά επεκτείνεται και στην ποιότητα των υποδομών διανομής. Σύμφωνα με την έκθεση "Overheated and Underprepared" του ΕΟΠ, περίπου 1 στους 10 πολίτες της ΕΕ αντιμετωπίζει πλέον δυσκολίες πρόσβασης σε ασφαλές και καθαρό πόσιμο νερό.

Τα υψηλότερα ποσοστά ανεπάρκειας δικτύων και πρόσβασης εντοπίζονται στην Κύπρο (36,5%) και στην Ελλάδα (31,5%). Είναι αξιοσημείωτο ότι χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ουγγαρία, η Κροατία και η Ιρλανδία αντιμετωπίζουν προβλήματα πρόσβασης στο δίκτυο πόσιμου νερού, χωρίς απαραίτητα να καταγράφουν υψηλά ποσοστά κατανάλωσης των φυσικών τους αποθεμάτων —γεγονός που αναδεικνύει δομικές αδυναμίες στις υποδομές επεξεργασίας και μεταφοράς.

Αντιθέτως, χώρες όπως η Γαλλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία, παρά την πίεση που δέχονται οι φυσικοί τους πόροι, εμφανίζουν σαφώς υψηλότερη ανθεκτικότητα και αρτιότερη διαχείριση δικτύων, κρατώντας το ποσοστό των πολιτών με προβλήματα πρόσβασης κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (9%).

Η Πρόκληση για τους Μηχανικούς

Με τον ΕΟΠ να προβλέπει ότι οι ξηρασίες και οι ελλείψεις νερού θα ενταθούν σε συχνότητα και δριμύτητα τουλάχιστον έως το 2030, η ανάγκη για τον επανασχεδιασμό των υδραυλικών υποδομών είναι επιτακτική.

Οι προκλήσεις για την κοινότητα των μηχανικών εστιάζουν πλέον:

1. Στην αναβάθμιση των δικτύων μεταφοράς για τη δραστική μείωση των απωλειών (διαρροές).

2. Στην ενσωμάτωση προηγμένων τεχνολογιών αφαλάτωσης με χαμηλό ενεργειακό αποτύπωμα.

3. Στην υιοθέτηση συστημάτων ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης των αστικών και βιομηχανικών λυμάτων για τις ανάγκες της γεωργίας και των αστικών πλύσεων.

4. Στη βελτιστοποίηση της διαχείρισης των ταμιευτήρων και του εμπλουτισμού των υπόγειων υδροφορέων.

Πληροφορίες: https://www.euronews.com/my-europe/2026/06/29/heatwave-which-european-countries-are-running-out-of-water