Καλοκαίρι 2026: Καταρρίφθηκε το ρεκόρ της μέσης θερμοκρασίας στην επιφάνεια της θάλασσας

Η μέση ημερήσια παγκόσμια μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας (SST) έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ που είχε σημειωθεί τον Μάρτιο του 2024. Η Υπηρεσία για την Κλιματική Αλλαγή του προγράμματος Copernicus (C3S) επιβεβαίωσε το νέο ρεκόρ, με θερμοκρασία 21,1°C στις 22 Αυγούστου, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 21,09°C. Το σύνολο δεδομένων ERA5 του C3S εκτείνεται έως το 1979.¹

Παρότι τα ημερήσια ρεκόρ θα πρέπει πάντοτε να ερμηνεύονται μέσα σε ένα ευρύτερο κλιματικό πλαίσιο, αυτό το ορόσημο συνάδει με τη συνεχιζόμενη μακροπρόθεσμη θέρμανση του παγκόσμιου ωκεανού και την εμφάνιση ενός ακραίου επεισοδίου El Niño στον τροπικό Ειρηνικό.

Ο χρόνος κατά τον οποίο σημειώθηκε το ρεκόρ είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτος. Οι θερμοκρασίες των παγκόσμιων ωκεανών είναι συνήθως υψηλότερες τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, μετά το καλοκαίρι του Νοτίου Ημισφαιρίου, ωστόσο το συγκεκριμένο ρεκόρ καταγράφηκε τον Αύγουστο. Ξεπερνά επίσης την προηγούμενη υψηλότερη τιμή για τον Αύγουστο, η οποία είχε καταγραφεί το 2023 και ανερχόταν στους 20,98°C. Το τελευταίο αυτό ημερήσιο ρεκόρ έρχεται μετά από μια διαδοχή μηνιαίων ρεκόρ και τιμών κοντά σε επίπεδα-ρεκόρ στη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας, που παρατηρήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 στον ωκεανό εκτός των πολικών περιοχών (60°Ν έως 60°Β), αναδεικνύοντας την επίμονη θέρμανση που επικρατεί σε μεγάλο μέρος του παγκόσμιου ωκεανού.

Ένα ισχυρό El Niño αναπτύσσεται πλέον στον τροπικό Ειρηνικό, προσθέτοντας ακόμη περισσότερη θερμότητα σε έναν ωκεανό που ήδη θερμαίνεται εδώ και πολλές δεκαετίες ως αποτέλεσμα της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), το El Niño αναμένεται να ενισχυθεί τους επόμενους μήνες, ενώ το εποχικό σύστημα πρόγνωσης του C3S υποδεικνύει ότι το φαινόμενο θα μπορούσε να φτάσει σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί εδώ και αρκετές δεκαετίες.

Αποκλίσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στις 22 Αυγούστου 2026. Πηγή δεδομένων: ERA5. Πηγή: C3S/ECMWF.

«Αυτό το ρεκόρ αποτελεί ένα ακόμη σαφές σήμα της αυξανόμενης πίεσης που δέχεται ο ωκεανός. Το El Niño προσθέτει θερμότητα στο σύστημα, όμως αυτό συμβαίνει πάνω από την ήδη υπάρχουσα θέρμανση που έχει προκληθεί από την ανθρώπινη δραστηριότητα εδώ και δεκαετίες. Καθώς οι θερμοκρασίες των ωκεανών συνεχίζουν να αυξάνονται, αυξάνονται επίσης οι κίνδυνοι για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τις παράκτιες κοινότητες. Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές: ο αριθμός των ημερών με θαλάσσιους καύσωνες παγκοσμίως έχει υπερτριπλασιαστεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ασκώντας ολοένα μεγαλύτερη πίεση στα θαλάσσια οικοσυστήματα και στις κοινότητες που εξαρτώνται από αυτά». – Samantha Burgess, Στρατηγική Επικεφαλής για το Κλίμα στο ECMWF

Η μακροπρόθεσμη άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών έχει ευρείες επιπτώσεις τόσο στις ανθρώπινες κοινότητες όσο και στα οικοσυστήματα. Ένας θερμότερος ωκεανός συμβάλλει στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας μέσω της θερμικής διαστολής, αυξάνοντας τους κινδύνους για τις παράκτιες κοινότητες και τα χαμηλού υψομέτρου νησιωτικά κράτη. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες αυξάνουν επίσης την πιθανότητα και την ένταση των θαλάσσιων καυσώνων, οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν ζημιές σε σημαντικά οικοσυστήματα, όπως οι κοραλλιογενείς ύφαλοι και τα λιβάδια θαλάσσιων φανερόγαμων, διαταράσσοντας με τη σειρά τους τη θαλάσσια τροφική αλυσίδα και δραστηριότητες όπως η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια.

Οι υψηλότερες θερμοκρασίες των ωκεανών ενισχύουν επίσης την πιθανότητα εμφάνισης ακραίων καιρικών φαινομένων. Ένας θερμότερος ωκεανός μεταφέρει περισσότερη θερμότητα και υγρασία στην ατμόσφαιρα, ενδέχεται επομένως να εντείνει τις βροχοπτώσεις και ορισμένα συστήματα καταιγίδων. Επιπλέον, ένας θερμότερος ωκεανός γίνεται λιγότερο αποτελεσματικός στην απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, γεγονός που ενδέχεται να αποδυναμώσει ένα από τα σημαντικότερα φυσικά «αναχώματα» του πλανήτη απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

Οι επιστήμονες του ECMWF, που εργάζονται για το C3S, συνεχίζουν να παρακολουθούν την κατάσταση προκειμένου να διαπιστώσουν εάν η υπέρβαση της ημερήσιας SST είναι προσωρινή ή θα συνεχιστεί. Αυτές οι τιμές-ρεκόρ καταγράφονται από το προϊόν επανάλυσης C3S/ERA5 , το οποίο παράγεται από το ECMWF. Οι ημερήσιες ενημερώσεις των καταγραφών της SST του ERA5 μπορούν να παρακολουθούνται μέσω της διαδικτυακής εφαρμογής Climate Pulse.

¹ Παρότι τα δεδομένα SST είναι διαθέσιμα για ολόκληρο το σύνολο δεδομένων ERA5 (1940 έως σήμερα), για το Climate Pulse χρησιμοποιούνται μόνο δεδομένα από τον Ιανουάριο του 1979 και μετά. Πρόκειται για την περίοδο κατά την οποία τα δεδομένα είναι πιο αξιόπιστα, λόγω της διαθεσιμότητας δορυφορικών παρατηρήσεων.