Τα μέτρα που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την προσαρμογή άνθρακα στις χώρες

[GTnews]

Η Επιτροπή πρότεινε μέτρα για την κάλυψη των κενών με σκοπό την αποτροπή της καταστρατήγησης και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) της ΕΕ, ως απάντηση στις παρατηρήσεις που ελήφθησαν από τη βιομηχανία.

Από την 1η Ιανουαρίου 2028, το πεδίο εφαρμογής του ΜΣΠΑ θα επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει συγκεκριμένα κατάντη προϊόντα έντασης χάλυβα και αλουμινίου. Η Επιτροπή προτείνει επίσης μέτρα για την κάλυψη των κενών με σκοπό την αποτροπή της καταστρατήγησης. Ανταποκρινόμενη στην έκκληση του τομέα, θεσπίζεται προσωρινό καθεστώς στήριξης για την προστασία των παραγωγών της ΕΕ που είναι ευάλωτοι στη διαρροή άνθρακα, το οποίο ανταμείβει τις καθαρότερες εταιρείες παγκοσμίως και προωθεί ένα δίκαιο και ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Οι σημερινές προτάσεις λαμβάνουν επίσης υπόψη τις ανησυχίες που εξέφρασαν αξιόπιστοι διεθνείς εταίροι, οι οποίοι θα επωφεληθούν από ορισμένες απλουστεύσεις και δυνατότητες ευελιξίας. Εισάγουν την έννοια της ισοδυναμίας όσον αφορά τον φόρο άνθρακα και την αφαίρεση της τιμής ανθρακούχων εκπομπών, και περιλαμβάνουν νέα ρήτρα που επιτρέπει μέτρα διευκόλυνσης του εμπορίου κατόπιν διαπραγμάτευσης, όπως η αμοιβαία αναγνώριση αξιόπιστων φορέων διαπίστευσης, και νέες διευκολύνσεις σχετικά με την ισοδυναμία της αφαίρεσης της τιμής ανθρακούχων εκπομπών. Τα μέτρα αυτά θα ενισχύσουν περαιτέρω τον ρόλο του ΜΣΠΑ στην προώθηση της απανθρακοποίησης πέραν των συνόρων της ΕΕ, η οποία θα υποστηριχθεί με δράσεις ενημέρωσης και τεχνική βοήθεια, όπως επιβεβαιώνεται στην έκθεση επανεξέτασης του ΜΣΠΑ που παρουσιάστηκε σήμερα.

Τα μέτρα που προτείνονται σήμερα:

Επέκταση σε κατάντη προϊόντα

Ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) της ΕΕ στοχεύει επί του παρόντος σε βασικά υλικά όπως το αλουμίνιο, το τσιμέντο, η ηλεκτρική ενέργεια και ο χάλυβας. Από το 2028, οι εισαγωγείς θα καταβάλλουν τιμή ανθρακούχων εκπομπών για τις εκπομπές που συνδέονται με τα εν λόγω εμπορεύματα, προκειμένου να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τα υλικά που παράγονται στην ΕΕ τα οποία υπάγονται στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ. Παρότι ο μηχανισμός αυτός παρέχει διασφαλίσεις κατά της διαρροής άνθρακα, αυξάνει το κόστος για τους παραγωγούς της ΕΕ που χρησιμοποιούν τα υλικά αυτά σε κατάντη προϊόντα, όπως τα πλυντήρια ρούχων. Η παραγωγή μπορεί να μετατοπιστεί σε χώρες με ασθενέστερες πολιτικές για το κλίμα ή τα εμπορεύματα της ΕΕ μπορεί να αντικατασταθούν από εισαγωγές υψηλών ανθρακούχων εκπομπών. Για την καταπολέμηση αυτού του φαινομένου, η Επιτροπή σχεδιάζει να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής του ΜΣΠΑ ώστε να συμπεριλάβει 180 προϊόντα έντασης χάλυβα και αλουμινίου, όπως μηχανήματα και συσκευές, διασφαλίζοντας ότι οι εκπομπές θα μειωθούν αντί να μετεγκατασταθούν. Η συντριπτική πλειονότητα (94 %) των εν λόγω κατάντη εμπορευμάτων είναι προϊόντα της βιομηχανικής αλυσίδας εφοδιασμού με υψηλή περιεκτικότητα (κατά μέσο όρο 79 %) σε χάλυβα και αλουμίνιο, τα οποία χρησιμοποιούνται σε βαρέα μηχανήματα και ειδικό εξοπλισμό, όπως σιδηρικά από κοινά μέταλλα, κύλινδροι, βιομηχανικά ψυγεία ή μηχανές για χύτευση. Τα είδη οικιακής χρήσης αντιπροσωπεύουν επίσης ένα μικρό ποσοστό (6 %) των σχετικών κατάντη εμπορευμάτων. Ένας ενωσιακός παραγωγός τέτοιων κατάντη προϊόντων μπορεί να αντιμετωπίσει αυξημένο κόστος για τα υλικά χάλυβα και αλουμινίου που χρησιμοποιούνται στη διαδικασία παραγωγής.

Πρόσθετα μέτρα κατά της καταστρατήγησης

Με βάση τα διδάγματα από τη μεταβατική περίοδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενισχύει τις στρατηγικές για την καταπολέμηση των κινδύνων καταστρατήγησης που προσδιορίζονται στο «Σχέδιο δράσης για τον χάλυβα και τα μέταλλα» και στο πλαίσιο διαβουλεύσεων με συμφεροντούχους. Με την προώθηση της χρήσης μεταλλικών απορριμμάτων για τη μείωση των εκπομπών στα ενεργοβόρα προϊόντα, η Επιτροπή ενσωματώνει πλέον τα μεταλλικά απορρίμματα αλουμινίου και χάλυβα πριν από την κατανάλωση στους υπολογισμούς του ΜΣΠΑ. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η δίκαιη τιμολόγηση των ανθρακούχων εκπομπών τόσο για τα εμπορεύματα που παράγονται στην ΕΕ όσο και για εκείνα που εισάγονται. Οι βασικές προτάσεις περιλαμβάνουν την ενίσχυση των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων για την καλύτερη ιχνηλασιμότητα των εμπορευμάτων που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ και την αντιμετώπιση των ψευδών δηλώσεων έντασης εκπομπών. Η Επιτροπή αποκτά την εξουσία να αντιμετωπίζει τεκμηριωμένες καταχρηστικές πρακτικές οι οποίες παρακάμπτουν τις οικονομικές ευθύνες που απορρέουν από τον ΜΣΠΑ, απαιτώντας πρόσθετα αποδεικτικά στοιχεία όταν οι πραγματικές τιμές είναι αναξιόπιστες και δεν τηρούνται οι τιμές της χώρας σε τέτοιες ειδικές περιπτώσεις.

Προσωρινό Ταμείο για την απανθρακοποίηση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δρομολογήσει ταμείο για την προσωρινή στήριξη των ενωσιακών παραγωγών εμπορευμάτων που καλύπτονται από τον ΜΣΠΑ και τον μετριασμό των κινδύνων διαρροής άνθρακα. Το ταμείο αυτό επιδιώκει να αντιμετωπίσει την απώλεια ανταγωνιστικότητας σε αγορές τρίτων χωρών όπου τα εμπορεύματα της ΕΕ ενδέχεται να υποκατασταθούν από φθηνότερες εναλλακτικές υψηλότερης έντασης εκπομπών, γεγονός που ενδέχεται να αυξήσει τις παγκόσμιες εκπομπές. Το ταμείο θα επιστρέφει μέρος του κόστους άνθρακα του ΣΕΔΕ της ΕΕ για εμπορεύματα που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν κινδύνους διαρροής άνθρακα, και η στήριξη θα εξαρτάται από αποδεδειγμένες προσπάθειες απανθρακοποίησης. Η χρηματοδότηση θα προέρχεται από συνεισφορές των κρατών μελών, οι οποίες θα αντιπροσωπεύουν το 25 % των εσόδων από τις πωλήσεις πιστοποιητικών ΜΣΠΑ το 2026 και το 2027, ενώ το υπόλοιπο 75 % θα αποτελεί ίδιο πόρο της ΕΕ.

Έκθεση επανεξέτασης του ΜΣΠΑ

Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης έκθεση η οποία επανεξετάζει την εμπειρία από την εφαρμογή του ΜΣΠΑ κατά τη μεταβατική περίοδο από τον Οκτώβριο του 2023 έως το τέλος του 2025. Αξιολογεί τη συμβολή του ΜΣΠΑ στην αντιμετώπιση της διαρροής άνθρακα και στην προώθηση της παγκόσμιας τιμολόγησης των ανθρακούχων εκπομπών· εξετάζει επίσης τη διακυβέρνηση, τη διοίκηση και την επιβολή, καθώς και τη διεθνή διάσταση του ΜΣΠΑ. Τα πορίσματα αναδεικνύουν τον ΜΣΠΑ ως βασική κινητήρια δύναμη για την προώθηση της απανθρακοποίησης σε χώρες εκτός της ΕΕ, η οποία οφείλεται εν μέρει σε δράσεις ενημέρωσης και στην τεχνική βοήθεια που παρέχεται για τη διευκόλυνση της εφαρμογής. Η έκθεση παρουσιάζει επίσης τον χάρτη πορείας εφαρμογής και τα συνοδευτικά μέτρα που απαιτούνται για τη διασφάλιση ενός αποδοτικού και αποτελεσματικού οριστικού καθεστώτος από το 2026 και μετά.

Ιστορικό

Ο ΜΣΠΑ αποτελεί περιβαλλοντικό μέτρο καίριας σημασίας για την επίτευξη του κλιματικού στόχου της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, που αναπτύχθηκε σύμφωνα με τις δεσμεύσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού. Ενώ το ΣΕΔΕ καθορίζει μια τιμή για την παραγωγή άνθρακα εντός της ΕΕ, ο ΜΣΠΑ επιβάλλει μια τιμή στους παραγωγούς που πωλούν τα εμπορεύματα εντός της Ευρώπης. Ο ΜΣΠΑ, ο οποίος δρομολογήθηκε κατά τη μεταβατική του φάση τον Οκτώβριο του 2023, κατέστησε δυνατή μια προβλέψιμη και αναλογική μετάβαση για τις επιχειρήσεις της ΕΕ και τρίτων χωρών. Μετά από δύο έτη μεταβατικής περιόδου, η χρηματοοικονομική προσαρμογή του ΜΣΠΑ θα εφαρμοστεί σταδιακά από την 1η Ιανουαρίου 2026. Αυτό θα αντικατοπτρίζει τη σταδιακή κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ, η οποία θα πραγματοποιηθεί έως το 2034.

View full είδηση