Με 3τες πλάνο οι εκτεταμένες επεμβάσεις αποκατάστασης και αναστήλωσης στο Ηρώδειο

Η εκπόνηση διεπιστημονικών μελετών για την αποκατάσταση στο Ηρώδειο και συγκεκριμένα στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης, αποτέλεσε το αντικείμενο ερευνητικού προγράμματος που ανέθεσε η Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο τον Ιούλιο του 2025.

Στόχος του ΥΠΠΟ, όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή του, είναι η συνολική αποκατάσταση του μνημειακού συνόλου, παράλληλα με την αναβάθμιση των λειτουργικών υποδομών, ώστε να ενταχθούν αρμονικά στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου, οι εργασίες συντήρησης, αποκατάστασης και αναβάθμισης αναμένεται να διαρκέσουν τουλάχιστον τρία χρόνια από την έναρξή τους, διάστημα κατά το οποίο το μνημείο θα παραμείνει κλειστό για το κοινό. Σήμερα το Ηρώδειο παρουσιάζει σημαντικά δομοστατικά προβλήματα, μεταξύ των οποίων φθορές στην άνω τοξοστοιχία της πρόσοψης, ρηγματώσεις λίθων, τοπικά φαινόμενα ετοιμορροπίας, βιοδιάβρωση από μικροοργανισμούς και αστοχίες παλαιότερων επεμβάσεων.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε ότι το μνημείο αποτελεί «μείζον πολιτιστικό αγαθό για την πόλη των Αθηνών, μεγάλης ιστορικής σημασίας και υπερτοπικής αξίας», επισημαίνοντας ότι οι επεμβάσεις ακολουθούν τις διεθνείς αρχές προστασίας μνημείων αλλά και τις ανάγκες σύγχρονης λειτουργίας ενός χώρου θεάματος. Όπως σημείωσε, με την ολοκλήρωση των έργων το Ηρώδειο θα είναι θωρακισμένο έναντι φυσικής και ανθρωπογενούς φθοράς, ενώ θα βελτιωθεί η αναγνωσιμότητα και η λειτουργικότητά του για σύγχρονες πολιτιστικές παραγωγές, με αιχμή τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Αθηνών.

Εκτεταμένες επεμβάσεις αποκατάστασης και αναστήλωσης

Οι μελέτες που ολοκληρώθηκαν περιλαμβάνουν αρχιτεκτονική μελέτη αναστήλωσης, μελέτη στατικής επάρκειας, δομικής αποκατάστασης, αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις σύγχρονων υποδομών, δομοστατικό σχεδιασμό, μηχανολογικές μελέτες δικτύων και εξειδικευμένη ακουστική μελέτη.

Οι επεμβάσεις δομικής αποκατάστασης προβλέπουν αφαίρεση ασύμβατων νεότερων υλικών, στερεώσεις και συγκολλήσεις λίθων, αντικατάσταση φθαρμένων στοιχείων και διορθώσεις παραμορφώσεων. Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν αναστηλωτικές εργασίες όπως ανάκτηση τοίχων, αναστήλωση θόλου και κλιμακοστασίων, αποκατάσταση αρχιτεκτονικών μελών και ανακατασκευή του λογείου και του περιμετρικού τοίχου του.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην αποκάλυψη και ανάδειξη του σκηνικού οικοδομήματος και των ψηφιδωτών δαπέδων του, που σήμερα παραμένουν αθέατα, καθώς και στον έλεγχο της στατικής επάρκειας παλαιότερων αναστηλώσεων της δεκαετίας του 1950.

Νέες υποδομές και λειτουργική αναβάθμιση

Το έργο περιλαμβάνει επίσης επανασχεδιασμό των ηλεκτρομηχανολογικών δικτύων, διαχείριση ομβρίων υδάτων, αναβάθμιση αποχέτευσης και συστημάτων πυροπροστασίας. Στον περιβάλλοντα χώρο προβλέπεται αναδιοργάνωση της πλατείας και του άλσους, με στόχο την αποσυμφόρηση από βοηθητικές χρήσεις και τη βελτίωση της λειτουργικότητας για το κοινό και τις παραγωγές.

Μεταξύ άλλων, σχεδιάζεται η δημιουργία υπερυψωμένου πλατώματος με στεγασμένους χώρους για εκδοτήρια, αναψυκτήριο και τεχνικές εγκαταστάσεις, ανακατασκευή χώρων υγιεινής και νέες λιθοδομές για την υποστήριξη των εκδηλώσεων. Οι παρεμβάσεις χαρακτηρίζονται ως αναστρέψιμες, με διακριτική ένταξη των σύγχρονων στοιχείων στο τοπίο.

Σημαντική καινοτομία αποτελεί η εγκατάσταση νέου ημικυκλικού φορέα φωτισμού που θα αντικαταστήσει τα υφιστάμενα ικριώματα, συνδυάζοντας αισθητική εναρμόνιση με λειτουργική οργάνωση του σκηνικού εξοπλισμού.

Πρωτοποριακή ακουστική μελέτη

Η ακουστική μελέτη εξετάζει την επίδραση του φυσικού και ενισχυμένου ήχου στον νότιο τοίχο του μνημείου. Ελλείψει διεθνώς καθιερωμένων ορίων για την «ηχοστατική» συμπεριφορά ιστορικών χώρων, αναπτύχθηκε ειδική ερευνητική μεθοδολογία για αντικειμενική αξιολόγηση των επιπτώσεων, στοιχείο που θεωρείται σημαντικό για τη μελλοντική διαχείριση εκδηλώσεων.

Παράλληλα, προβλέπεται η σύνταξη νέου κανονισμού λειτουργίας του μνημείου από ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών, ο οποίος θα λάβει θεσμική μορφή, με στόχο τη διασφάλιση υψηλής ποιότητας εκδηλώσεων και τη μέγιστη προστασία του χώρου.