Έργα-Υποδομές
Η ελληνική αγορά θαλάσσιου τουρισμού καταγράφει τα τελευταία χρόνια έντονη δυναμική, με τη χώρα να εδραιώνεται ως κορυφαίος προορισμός για σκάφη αναψυχής στην Ανατολική Μεσόγειο. Παρ’ όλα αυτά, ο κλάδος των μαρινών εξακολουθεί να κινείται κάτω από τις πραγματικές του δυνατότητες, καθώς ένα βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα παραμένει άλυτο, το οποίο δεν είναι άλλο από την αδυναμία δημιουργίας νέων θέσεων ελλιμενισμού με ρυθμούς που να ανταποκρίνονται στη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση.
Η πίεση είναι εντονότερη σε περιοχές υψηλής τουριστικής απήχησης, όπως η Αττική, το Ιόνιο και οι Κυκλάδες, όπου η πληρότητα των μαρινών αγγίζει ή ξεπερνά τα όριά της, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες. Σε πολλές περιπτώσεις, η έλλειψη διαθέσιμων θέσεων οδηγεί σκάφη είτε σε αναζήτηση ελλιμενισμού σε γειτονικές χώρες είτε σε υποβάθμιση της συνολικής εμπειρίας του θαλάσσιου τουρισμού.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η Αττική, η οποία λειτουργεί ως βασικό «home port» για σκάφη αναψυχής, φιλοξενώντας μεγάλο αριθμό σκαφών σε μόνιμη βάση καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Ο ρόλος αυτός είναι κρίσιμος όχι μόνο για την εγχώρια αγορά, αλλά και για τη διεθνή εικόνα της χώρας στον χάρτη του yachting.
Ωστόσο, οι διαθέσιμες θέσεις ελλιμενισμού στην ευρύτερη περιοχή δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες, περιορίζοντας ουσιαστικά τη δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης. Η υστέρηση αυτή λειτουργεί πολλαπλασιαστικά, καθώς επηρεάζει τόσο τη δραστηριότητα των μαρινών όσο και ένα ευρύ φάσμα συναφών υπηρεσιών, από τη συντήρηση και την τεχνική υποστήριξη έως τον τουρισμό υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Ζήτηση υπάρχει, αλλά μένει ανεκμετάλλευτη
Σε αντίθεση με άλλους κλάδους υποδομών, το πρόβλημα στις μαρίνες δεν σχετίζεται με έλλειψη ενδιαφέροντος. Η Ελλάδα αποτελεί σήμερα πρώτη επιλογή για σκάφη αναψυχής στην Ανατολική Μεσόγειο, είτε ως θερινός προορισμός είτε ως μόνιμη βάση ελλιμενισμού.
Παρά τη θετική αυτή συγκυρία, σημαντικό μέρος της ζήτησης παραμένει ανεκμετάλλευτο, καθώς οι υφιστάμενες υποδομές δεν επαρκούν και οι νέες επενδύσεις καθυστερούν. Το αποτέλεσμα είναι να χάνονται έσοδα, θέσεις εργασίας και ευκαιρίες αναβάθμισης του τουριστικού προϊόντος, σε μια περίοδο που ο ανταγωνισμός από γειτονικές χώρες εντείνεται.
Σύμφωνα με τους διαχειριστές μαρινών και τα μέλη της Ένωσης Μαρινών Ελλάδας, το πρόβλημα είναι κοινό σε ολόκληρη τη χώρα και έχει έντονο θεσμικό χαρακτήρα. Οι διαδικασίες αδειοδότησης παραμένουν σύνθετες και χρονοβόρες, με εμπλοκή πολλών διαφορετικών υπηρεσιών και χωρίς επαρκή συντονισμό.
Οι καθυστερήσεις αφορούν τόσο την ανάπτυξη νέων μαρινών όσο και την αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων. Σε πολλές περιπτώσεις, ακόμη και μικρές παρεμβάσεις απαιτούν εγκρίσεις που μπορεί να διαρκέσουν χρόνια, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για τους επενδυτές.
Επενδύσεις δίχως συγκροτημένη εθνική στρατηγική
Πέρα από τα αδειοδοτικά ζητήματα, καθοριστικό ρόλο παίζει και η απουσία μιας συγκροτημένης εθνικής στρατηγικής για την ανάπτυξη των μαρινών. Δεν υπάρχει σαφής χωροταξικός και αναπτυξιακός σχεδιασμός που να ορίζει πού υπάρχει πραγματική ανάγκη για νέες θέσεις ελλιμενισμού και πώς αυτές θα ενταχθούν στο συνολικό τουριστικό και λιμενικό δίκτυο της χώρας. Η έλλειψη αυτή οδηγεί σε αποσπασματικές κινήσεις, καθυστερήσεις και συχνά σε συγκρούσεις αρμοδιοτήτων, επιβαρύνοντας περαιτέρω το επενδυτικό περιβάλλον.
Το πιο χαρακτηριστικό αποτέλεσμα των παραπάνω παθογενειών είναι ότι ακόμη και ώριμες επενδύσεις, με εξασφαλισμένους επενδυτές και σαφές επιχειρησιακό πλάνο, παραμένουν στάσιμες για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη κεφαλαίων ή τεχνογνωσίας, αλλά η αδυναμία του συστήματος να υποστηρίξει την έγκαιρη υλοποίηση των έργων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Μαρίνα Πύλου, η οποία έχει παραχωρηθεί στην κοινοπραξία D Marinas Hellas – ΤΕΜΕΣ (όμιλος Κωνσταντακόπουλου) για 40 χρόνια. Το επενδυτικό σχέδιο, ύψους άνω των 10 εκατ. ευρώ, προβλέπει την πλήρη αναβάθμιση της μαρίνας, με 130 θέσεις ελλιμενισμού για σκάφη μήκους 8 έως 30 μέτρων, νέες χερσαίες υποδομές, χώρους αναψυχής και εμπορικές χρήσεις, καθώς και υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης.
Παρά την ωριμότητα του σχεδιασμού, η έναρξη των εργασιών παραμένει σε εκκρεμότητα. Βασικά εμπόδια αποτελούν τεχνικά ζητήματα, όπως η απομάκρυνση βυθισμένων σκαφών που αποτελεί υποχρέωση του Δημοσίου, αλλά και εκκρεμότητες που σχετίζονται με την οριστικοποίηση της χρηματοδοτικής δομής.
Σε διαφορετική φάση βρίσκεται η Μαρίνα Αλίμου, ένα από τα πλέον εμβληματικά έργα της Αθηναϊκής Ριβιέρας. Παρότι η επένδυση έχει δρομολογηθεί εδώ και χρόνια και υφίσταται σαφές επιχειρησιακό πλάνο, η ανάπλαση που έχει αναλάβει η REDS, θυγατρική της ΕΛΛΑΚΤΩΡ, εξελίσσεται με βραδείς ρυθμούς.
Ο χρονικός ορίζοντας ολοκλήρωσης μετατίθεται πλέον στο 2028, εντείνοντας τον προβληματισμό για το κατά πόσο το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο μπορεί να υποστηρίξει μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις σε κομβικές τουριστικές περιοχές.
Ακόμη, η υπό ανάπτυξη μαρίνα mega-yachts στην Κέρκυρα από τη Lamda Marinas, επένδυση άνω των 140 εκατ. ευρώ, βρίσκεται ήδη σε φάση υλοποίησης και φιλοδοξεί να αναβαθμίσει τη θέση της Κέρκυρας στον διεθνή χάρτη του yachting. Παρότι η παραχώρηση έχει ολοκληρωθεί και έχει κυρωθεί με νόμο από τη Βουλή, η έναρξη των βασικών έργων εξακολουθεί να εξαρτάται από την ολοκλήρωση των αδειοδοτικών διαδικασιών. Αντίστοιχες προκλήσεις καταγράφονται και σε άλλες μεγάλες παρεμβάσεις, όπως στον Άγιο Κοσμά, στο πλαίσιο της επένδυσης στο Ελληνικό, επιβεβαιώνοντας ότι ακόμη και τα πλέον φιλόδοξα projects δεν μένουν ανεπηρέαστα από τις χρόνιες παθογένειες του συστήματος.
.jpg.1978bd08e25cafe65c15c26d0d99bc2f.jpg)
