Search the Community

Το ΥΠΕΝ καταργεί το "παράθυρο" που επιτρέπει κατ΄ εξαίρεση ενεργειακό συμψηφισμό σε φωτοβολταϊκά έργα δήμων και φτωχών νοικοκυριών. Ειδικότερα, στα …ψιλά γράμματα του πολύ-νομοσχεδίου του οποίου ολοκληρώθηκε η διαβούλευση και αναμένεται να πάρει τον δρόμο για τη Βουλή και ειδικότερα στις μεταβατικές διατάξεις έχει περιληφθεί η κατάργηση και των τελευταίων εξαιρέσεων που είχαν δοθεί για net metering. Ειδικότερα, σήμερα (και μέχρι την ψήφιση των νέων προωθούμενων διατάξεων) επιτρέπεται ακόμη ο ενεργειακός συμψηφισμός αποκλειστικά για σταθμούς Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης (αν και το ενδιαφέρον εστιάζει κυρίως στους δήμους) καθώς και για φωτοβολταϊκά που αναπτύσσονται αποκλειστικά, για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών πολιτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας και νοικοκυριών που πλήττονται από την ενεργειακή ένδεια. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, το σκεπτικό είναι ότι τα φτωχά νοικοκυριά, ούτως ή άλλως δεν μπορούν να εκμεταλλευτούν αυτή τη δυνατότητα, ενώ αναμένεται πρόγραμμα "Εξοικονομώ" αποκλειστικά για ευάλωτα νοικοκυριά , προϋπολογισμού περίπου 125 εκατ. ευρώ το οποίο θα επιδοτεί τις παρεμβάσεις με 95% και ειδικά για τα φτωχά νοικοκυριά της Θεσσαλίας 100%, με μέγιστο προϋπολογισμό των παρεμβάσεων τα 25.000 ευρώ. Το πρόγραμμα "Απόλλων" Όσο για τους δήμους, το πρόβλημα, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς εντοπίζεται σε εκείνους που έχουν ξεκινήσει τις διαδικασίες για ανάπτυξη έργων που θα καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες του ΟΤΑ και ευάλωτων πολιτών. Ωστόσο, αναμένεται ότι θα καλυφθούν από το πρόγραμμα "Απόλλων", με τη σχετική ΚΥΑ που θα δίνει το σήμα για την υλοποίηση των διαγωνισμών για τα έργα να αναμένεται το επόμενο διάστημα. Παράλληλα, ολοκληρώνεται σταδιακά και η διαδικασία σύστασης 14 Ενεργειακών Κοινοτήτων (μία για κάθε περιφέρεια της χώρας και μία για τους ευάλωτους). Η προθεσμία σύστασης στις Περιφέρειες για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα έχει παραταθεί έως τα τέλη του μήνα. Όσον αφορά στους διαγωνισμούς για τα έργα ΑΠΕ που θα συμμετέχουν στο "Απόλλων" το πιθανότερο είναι ότι θα τους τρέξει η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) ενώ παράλληλα υλοποιείται και η μελέτη για τη διαστασιολόγηση των έργων που αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του έτους. Ποιοι ωφελούνται Στους άμεσα ωφελούμενους περιλαμβάνονται: 332 δήμοι και 13 Περιφέρειες της χώρας. 126 Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης - Άρδευσης (ΔΕΥΑ), που λειτουργούν 9.500 παροχές ηλεκτρισμού. 10 Γενικοί Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων (ΓΟΕΒ) και 416 Τοπικοί Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ), που λειτουργούν πάνω από 3.500 παροχές ηλεκτρισμού. 137.000 δικαιούχους του Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου Α (ΚΟΤ Α). Συνολικά, μέσα από νέα έργα ΑΠΕ θα καλυφθεί ετήσια κατανάλωση ενέργειας που υπερβαίνει τις 1,5 TWh, δηλαδή περίπου το 3% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρισμού της χώρας, ενέργεια που κοστίζει περί τα 225 εκατ. ευρώ (βάσει μιας τιμής 150 ευρώ/ MWh). Η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των δικαιούχων του προγράμματος θα γίνεται μέσω εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού (virtual net-billing).

Οικονομικά οφέλη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις προσφέρει ο ταυτοχρονισμένος ενεργειακός συμψηφισμός, net billing. Το νέο σχήμα προβλέπει ότι ο συμψηφισμός με όρους ενέργειας ισχύει μόνο σε συνθήκες ταυτοχρονισμού, όταν δηλαδή η παραγωγή του φωτοβολταϊκού και η κατανάλωση της ενέργειας γίνονται την ίδια στιγμή. Σε διαφορετική περίπτωση, η ενέργεια που δεν καταναλώνεται, θα πωλείται στο σύστημα με τις εκάστοτε χονδρεμπορικές τιμές και θα περνάει στο λογαριασμό ρεύματος ως έκπτωση. Το net billing προσφέρεται πρωτίστως για πολίτες και επιχειρήσεις με υψηλές καταναλώσεις μέσα στην ημέρα που άρα μπορούν να αξιοποιήσουν σε μεγαλύτερο βαθμό τον ταυτοχρονισμό παραγωγής-κατανάλωσης, μειώνοντας έτσι και τον χρόνο απόσβεσης του φ/β τους συστήματος. Ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών σε πρακτικό οδηγό που εξέδωσε αυτή τη βδομάδα σε σχέση με το net billing στην αυτοκατανάλωση, χρησιμοποιεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα για το παραπάνω ένα εμπορικό κατάστημα στη χαμηλή τάση με φ/β 20 kWp. Ο χρόνος απόσβεσής του υπολογίζεται σε μόλις 3,6 χρόνια, προσφέροντας καθαρό όφελος για διάστημα άνω των 16 χρόνων (στο πλαίσιο της 20ετούς σύμβασης που συνάπτεται). Αντίστοιχα, μία επιχείρηση στη μέση τάση με φ/β 650 kWp θα αποσβέσει σε 4,5 χρόνια. Ο οδηγός που δημοσίευσε ο ΣΕΦ, αναφέρει επίσης ότι από 1/1/2024 εφαρμόζεται έκπτωση δαπανών για την ενίσχυση των μικρών οικιακών συστημάτων αυτοκατανάλωσης, με ή χωρίς μπαταρία. Πιο συγκεκριμένα, σε περίπτωση μη συμμετοχής σε κάποιο πρόγραμμα επιδότησης, οι οικιακοί καταναλωτές έχουν τη δυνατότητα να ωφεληθούν από φοροεκπτώσεις, οι οποίες θα εφαρμόζονται σε βάθος 5 ετών, μειώνοντας αντίστοιχα τον φόρο εισοδήματός τους. Στο πλαίσιο αυτό, όπως εξηγεί οδηγός, «οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την αγορά αγαθών και τη λήψη υπηρεσιών που σχετίζονται με την ενεργειακή, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση κτιρίων, τα οποία δεν έχουν ήδη ενταχθεί ή δεν θα ενταχθούν σε πρόγραμμα αναβάθμισης κτιρίων, μειώνουν, ισόποσα κατανεμημένες σε περίοδο 5 ετών, τον φόρο εισοδήματος των φυσικών προσώπων, μέχρι του αναλογούντος για κάθε φορολογικό έτος φόρου, με ανώτατο συνολικά όριο δαπάνης τις 16.000 ευρώ. Το ποσό των δαπανών για αγορά αγαθών που λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του φόρου, δεν υπερβαίνει το 1/3 του ποσού των δαπανών για τη λήψη υπηρεσιών που λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του φόρου». Ο οδηγός παραθέτει παράδειγμα οικιακού φ/β που εγκαθίσταται με συνολική δαπάνη 8.500 ευρώ -εκ των οποίων οι 3.000 ευρώ αφορούν σε υπηρεσίες- υπολογίζοντας το όφελος σε 4.000 ευρώ μοιρασμένα σε μία 5ετία, δηλαδή σε 800 ευρώ ανά έτος. Στην περίπτωση που κάποιος εγκαθιστά οικιακό φ/β με μπαταρία, συνολικής δαπάνης 16.000 ευρώ -από τα οποία οι 4.000 ευρώ αφορούν σε υπηρεσίες- το όφελος ανέρχεται, αναλόγως και του φορολογητέου εισοδήματος, σε 4.500 με 5.335 ευρώ,. Στο οικιακό net billing με έκπτωση δαπανών, ο χρόνος απόσβεσης ενός οικιακού συστήματος 5 kWp χωρίς μπαταρία υπολογίζεται σε 7,1 χρόνια ενώ με μπαταρία (10 kWh) σε 6,7 χρόνια. Αντίστοιχα, ένα φ/β 10 kWp, με ή χωρίς μπαταρία, έχει χρόνο απόσβεσης 5 ετών. Οι παραπάνω χρόνοι ακολουθούν τη σύσταση της ΕΕ για διάρκεια απόσβεσης μικρότερης των 10 ετών, ως βασικό κριτήριο βιωσιμότητας στον οικιακό τομέα. Σημειώνεται ότι η απόσβεση για ένα σύστημα 5 kWp, ολοκληρώνεται περίπου στη 12ετία περιορίζοντας σημαντικά στα 8 χρόνια τον χρόνο καθαρής ωφέλειας της 20ετούς σύμβασης για τον αυτοκαταναλωτή.

Τη δημιουργία ενός µηχανισµού αντιστάθµισης των περικοπών ενέργειας από τις μονάδες ΑΠΕ προτείνει η Οµάδα Διοίκησης Έργου ΑΠΕ και Δικτύων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Στόχος οι παραγωγοί ΑΠΕ να χρεώνονται δίκαια το κόστος των περικοπών και να περιοριστεί ο «κόφτης» στην «πράσινη» ηλεκτροπαραγωγή. Σύμφωνα με την εισήγηση του συντονιστή της Ομάδας κ. Σταύρου Παπαθανασίου σε ημερίδα της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της 88ης ΔΕΘ, οι περικοπές της παραγωγής ΑΠΕ είναι μεν συνυφασμένες με την υψηλή διείσδυση, ωστόσο οφείλουν να διατηρούνται σε λελογισμένα επίπεδα, να είναι προβλέψιμες, να κατανέμονται δίκαια μεταξύ των συμμετεχόντων και να αποζημιώνονται, όπου αυτό προβλέπεται από το ευρωπαϊκό και εθνικό θεσμικό πλαίσιο. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Πολιτεία πρέπει να μεριμνήσει για την τήρηση των συγκεκριμένων προϋποθέσεων, όπως και για την κινητροδότηση της ανάπτυξης της αποθήκευσης που θα επιτρέψει τη διατήρηση των περικοπών σε χαμηλά επίπεδα. Σήμερα το «ψαλίδι» στις ΑΠΕ είναι διαρκών αυξανόμενο. Τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ κ. Παναγιώτης Λαδακάκος, το 2023 οι περικοπές στα αιολικά πάρκα (σε εκείνα που είναι συνδεδεμένα στην υψηλή τάση) ήταν κάτι παραπάνω από 2% και το πρώτο οκτάμηνο του 2024 αυξήθηκαν σε 3% με 3,5%. Η περίοδος ανοχής των παραγωγών, όπως είπε, τείνει να εξαντληθεί και πολλοί έχουν ξεκινήσει νομικές ενέργειες ενώ παράλληλα αυξάνεται η ανησυχία και από τους χρηματοδοτικούς φορείς των έργων. Στα φωτοβολταϊκά ο πρόεδρος του Συνδέσμου Φωτοβολταϊκών Εταιρειών Δρ. Σωτήρης Καπέλλος, ανέφερε ότι κατά τους πρώτους επτά μήνες του έτους περικόπηκαν συνολικά 528 GWh ΑΠΕ (3,5%), επί συνόλου παραγωγής ΑΠΕ 14,6 TWh στο επτάμηνο. Από αυτές 122 GWh απορρίφθηκαν τον Μάιο, ενώ τον Απρίλιο περικόπηκε η περισσότερη καθαρή ενέργεια (259 GWh) συγκριτικά με τους υπόλοιπους μήνες του έτους, αλλά και με το σύνολο των περικοπών του 2023 (228 GWh). Τον Μάρτιο περικόπηκαν 49 GWh, τον Ιούνιο 64 GWh και τον Ιούλιο 33 GWh. Η πρόταση της Ομάδας Η εισήγηση της Ομάδας Διοίκησης Έργου θα οριστικοποιηθεί από το ΥΠΕΝ και αφού τεθεί σε δημόσια διαβούλευση θα εκδοθεί σχετική υπουργική απόφαση. Σχετικά με τον μηχανισμό αντιστάθµισης περικοπών ενέργειας, η πρόταση της Ομάδας του ΥΠΕΝ αναφέρει ότι θα εφαρμόζεται ex-post, µόνο σε περιόδους µε ανακατανοµή εκτός πλαισίου αγορών (non-market based redispatching). Σε κάθε περίπτωση η εξετάζονται τρία ζητήματα: Α. Ζητήµατα περιορισµών & περικοπών παραγωγής σε έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης -- Διαµόρφωση πλαισίου επιβολής και επιµερισµού περικοπών (εντός και εκτός αγορών), µε σχετική κατηγοριοποίηση των έργων Σκοπιµότητα αποζηµίωσης επιµέρους κατηγοριών έργων για απώλεια εσόδων λόγω περικοπών Β. Δυνατότητες µείωσης περικοπών µέσω λύσεων αποθήκευσης Ζητήµατα συνεργασίας ΑΠΕ και αποθήκευσης (π.χ. αποθήκευση πίσω από τον µετρητή σε σταθµούς ΑΠΕ). Προσαρµογές πλαισίου, σχήµατα ενίσχυσης Χαρακτηριστικά σταθµών κεντρικής αποθήκευσης για εξυπηρέτηση στόχων απανθρακοποίησης Γ. Ζητήµατα χωρητικότητας των δικτύων και αρχών διάθεσης ηλεκτρικού χώρου Μεθοδολογία υπολογισµού χωρητικότητας δικτύων και κατανοµή ηλεκτρικού χώρου σε χρήστες Λύσεις για βέλτιστη αξιοποίηση διαθέσιµου ηλεκτρικού χώρου (π.χ. περιορισµοί άρ. 10, ν.4951/2022, πρακτικές διαχείρισης) Λύσεις αναβάθµισης χωρητικότητας δικτύων για υποδοχή έργων ΑΠΕ, µέσω αναβάθµισης των δικτυακών υποδοµών Αναγκαία προϋπόθεση για την ομαλή διαχείριση της υπερπαραγωγής ΑΠΕ αποτελεί η ανάπτυξη συστημάτων εποπτείας και ελέγχου των έργων από τον ΔΕΔΔΗΕ. Στόχος του Διαχειριστή, όπως ειπώθηκε στην ημερίδα είναι ο έλεγχος του 70% της ισχύος ΑΠΕ παραγωγής έως τον Ιούνιο του 2025. Με την εισαγωγή της νέας «αρχιτεκτονικής» ελέγχου παραγωγής ΑΠΕ, ο ΔΕΔΔΗΕ στοχεύει έως τις αρχές του επόμενου καλοκαιριού, να εντάξει στα Κέντρα Ελέγχου Δικτύων Διανομής (ΚΕΔΔ) 1.400 σταθμούς ΑΠΕ ισχύος 2,4 GW. Έλεγχος των ΦΟΣΕ Στο ίδιο διάστημα θα υλοποιηθεί διασύνδεση με τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου των ΦΟΣΕ και θα ελέγχει μέσω αυτών 4.300 σταθμούς ισχύος 2,9 GW. Τέλος θα εντάξει στα ΚΕΔΔ σε δεύτερο χρόνο και σταδιακά αυτούς τους 4.300 σταθμούς. Έτσι, από τον ερχόμενο Ιούνιο ο ΔΕΔΔΗΕ προγραμματίζει να ελέγχει απευθείας ή μέσω Φο.Σ.Ε. 5.700 σταθμούς ΑΠΕ, ισχύος 5,3 GW, εκπροσωπώντας το 70% της ισχύος παραγωγής. Επιπλέον, για εξομάλυνση των προβλημάτων των περικοπών όπως τόνισε ο Διευθυντής Ρυθμιστικών Θεμάτων Αγοράς και Δικτύου του ΑΔΜΗΕ κ. Κωνσταντίνος Πετσίνης, είναι απαραίτητο να θεσπιστούν στο κανονιστικό πλαίσιο κίνητρα, ώστε να τηρούνται τα Προγράμματα Αγορών κατά τις περιόδους που παρατηρείται πλεόνασμα εγχεόμενης ενέργειας. Τα αποτελέσματα της θέσπισης κινήτρων θα είναι ο περιορισμός της παραγωγής των σταθμών ΑΠΕ των χαρτοφυλακίων που βάσει της προσφοράς τους δεν «πέρασε» από τις αγορές. Εκ μέρους της ΡΑΑΕΥ, ο κ Δημήτριος Φούρλαρης τόνισε πως οι περικοπές της διαθέσιμης παραγωγής είναι ένα από τα πιο φλέγοντα ζητήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι μονάδες παραγωγής ΑΠΕ, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς. Σύμφωνα με τον ίδιο, η αύξηση των περικοπών θίγει την αποδοτικότητα των έργων, τα οποία χρειάζονται υψηλότερα έσοδα ανά παραγόμενη MWh, χωρίς αυτό να αναιρεί το γεγονός ότι οι σταθμοί ΑΠΕ αποτελούν την οικονομικότερη τεχνολογία ηλεκτροπαραγωγής μεταξύ αυτών που είναι διαθέσιμες για τη χώρα μας. Ταυτόχρονα, υπογράμμισε πως η αδυναμία διασφάλισης ενός προβλέψιμου μεγέθους περικοπών δημιουργεί ανασφάλεια στους επενδυτές και τόνισε πως κύρια μέτρα αντιμετώπισής τους είναι τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και η ενίσχυση των εξωτερικών διασυνδέσεων του ηλεκτρικού μας συστήματος.

Σημαντική αύξηση της εγκατεστημένης ηλιακής ισχύος κατά 7,3 GW έως το 2029 εκτιμούν οι αναλυτές της Wood Mackenzie για την ανάπτυξη των ΑΠΕ στις ΗΠΑ, κάτι που θα οδηγήσει τη συνολική ισχύ στα 14 GW. Πιο συγκεκριμένα, τα παραπάνω νούμερα προέρχονται από την τελευταία έκθεση των αναλυτών που δημοσίευσε η Mackenzie σε συνεργασία με την CCSA (Coalition for Community Solar Access. Με βάση την εν λόγω έκθεση, η αγορά φωτοβολταϊκών θα αναπτυχθεί με μέσο ετήσιο ρυθμό περί του 5% μέχρι το 2026, και μετά με 11% μέχρι το 2029, λόγω της ευνοϊκής νομοθεσίας που θέτει σε εφαρμογή το Inflation Reduction Act. Επίσης, σημειώνεται στην έκθεση ότι παρά την συνθετότητα και την περιπλοκότητα της νομοθεσίας που υπάρχει, το συμπέρασμα της έκθεσης παραμένει εν πολλοίς με θετικό πρόσημο. Όπως αποτυπώνεται στο παρακάτω γράφημα, η Wood Mackenzie και η CCSA αναμένουν οι ετήσιες προσθήκες νέων έργων να κορυφωθούν στα 1,4 GW το 2026, εν μέσω ενός σερί εννέα ετών που η ετήσια νέα δυναμικότητα υπερβαίνει το όριο του 1 GW.

Η Κίνα έχει επενδύσει σημαντικά στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και έχει γίνει ο κύριος κατασκευαστής αιολικών και ηλιακών πάρκων παγκοσμίως, συμβάλλοντας έτσι στην παγκόσμια μείωση των εκπομπών CO2 και στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Σχεδόν τα δύο τρίτα, των νέων αιολικών και ηλιακών σταθμών παγκοσμίως κατασκευάζει η Κίνα, σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού think tank Global Energy Monitor (GEM). Αυτό υπογραμμίζει τον ηγετικό ρόλο της Κίνας στην παγκόσμια ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την προσπάθειά της να μειώσει τις εκπομπές θερμοκηπίου. Το Πεκίνο είναι επίσης σε καλό δρόμο προκειμένου να επιτύχει τον δικό του στόχο για το 2030, δηλαδή να εγκαταστήσει 1.200 GW αιολικής και ηλιακής ενέργειας έως τα τέλη του μήνα –έξι χρόνια νωρίτερα–, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα η Climate Energy Finance με έδρα το Σίδνεϊ.

Εκδόθηκε η Απόφαση του ΥΠΕΝ που αφορά την έγκριση Προσωρινού Πίνακα Επιλέξιμων/Επιλαχουσών αιτήσεων σύμφωνα με τον διαθέσιμο Προϋπολογισμό του Προγράμματος «Φωτοβολταϊκά στο χωράφι». Εγκρίνουμε τον συνημμένο Προσωρινό Πίνακα Επιλέξιμων/Επιλαχουσών αιτήσεων του Προγράμματος «Φωτοβολταϊκά στο χωράφι» σύμφωνα με την υπ΄αρ. ΔΠΕΕΔ/209247/30.5.2024 (υπό στοιχείο 48) εισήγηση έγκρισης Προσωρινού Πίνακα Επιλέξιμων/Επιλαχουσών αιτήσεων για το Πρόγραμμα «Φωτοβολταϊκά στο χωράφι» της ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ. Από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης και εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών, υφίσταται δικαίωμα ένστασης για όλες τις υποβληθείσες αιτήσεις (Επιλέξιμες/Επιλαχούσες) οι οποίες περιλαμβάνονται στον Προσωρινό Πίνακα Επιλέξιμων/Επιλαχουσών αιτήσεων. Η ένσταση υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά και μόνο από τον αιτούντα, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στον ΔΕΔΔΗΕ, συνοδευόμενη από την κατάλληλη τεκμηρίωση, ενώ δύναται να αναρτηθούν και υποστηρικτικά έγγραφα. Μετά την παρέλευση της ανωτέρω προθεσμίας, ουδεμία ένσταση θα γίνει δεκτή. Ο Προσωρινός Πίνακας Επιλέξιμων/Επιλαχουσών αιτήσεων να αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα του Προγράμματος (https://pvstegi.gov.gr/), με παράλληλη ανακοίνωση στις ιστοσελίδες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας www.ypen.gov.gr)και του ΔΕΔΔΗΕ (www.deddie.gr). Η απόφαση ένταξης: https://diavgeia.gov.gr/doc/604Π4653Π8-Ι36

Σε εξέλιξη βρίσκονται τα πρώτα προπαρασκευαστικά βήματα για την υλοποίηση του Προγράμματος Απόλλων, μέσω του οποίου θα μειωθεί κατακόρυφα το ενεργειακό κόστος των 127.500 δικαιούχων του ΚΟΤ Α, των ΓΟΕΒ/ΤΟΕΒ, των ΔΕΥΑ και των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού όλης της χώρας. Σε αυτό το πλαίσιο, ήδη «τρέχει» η προθεσμία για την ίδρυση Ενεργειακής Κοινότητας Πολιτών (ΕΚΠ) από την Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Ε.Τ.Α.Α.), η οποία θα αναλάβει την κάλυψη του 90% των ενεργειακών αναγκών των κοινωνικά ευάλωτων καταναλωτών, ενώ και οι 13 Περιφέρειες έχουν ξεκινήσει την προεργασία για την ίδρυση των ισάριθμων Κοινοτήτων. Παράλληλα, έχουν ξεκινήσει να συγκεντρώνονται τα πρώτα στοιχεία των ωφελούμενων, στη βάση των οποίων θα διαστασιολογηθούν τα φωτοβολταϊκά που απαιτούνται για την κάλυψη των καταναλώσεων των μελών τους. Στόχος είναι μέχρι το τέλος του έτους να έχουν συγκεντρωθεί για κάθε ΕΚΠ τα στοιχεία των καταναλώσεων που πρόκειται να καλυφθούν μέσω του Προγράμματος, ώστε να ακολουθήσουν από τη ΡΑΑΕΥ οι διαγωνισμοί για τα φωτοβολταϊκά, τα οποία θα επιφορτιστούν με την τροφοδοσία με ηλεκτρική ενέργεια. Πάντως, όπως δήλωσε η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Αλεξάνδρα Σδούκου, σε εκδήλωση στον Δήμο Νότιου Πηλίου, το χρονοδιάγραμμα προβλέπει πως η έναρξη θα γίνει με την ΕΚΠ της Ε.Ε.Τ.Α.Α., καθώς και με την Κοινότητα της πλημμυρόπληκτης Περιφέρειας Θεσσαλίας, οι ανάγκες της οποίας είναι και οι πιο επείγουσες. Όπως αναφέρει το πρόσφατο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ, με το οποίο θεσπίσθηκε το πρόγραμμα, για κάθε μία Κοινότητα πρόκειται να διεξαχθεί ανεξάρτητος διαγωνισμός από τη ΡΑΑΕΥ, από τον οποίο θα προκριθούν τα υπό ανάπτυξη φωτοβολταϊκά με όρους σύνδεσης, που απαιτούνται για την κάλυψη των καταναλώσεων. Η κάλυψη θα γίνει μέσω εικονικού ταυτοχρονισµένου συµψηφισµού (virtual net-billing), με τους ιδιοκτήτες των πάρκων να υπογράφουν σύμβαση λειτουργικής ενίσχυσης με τον ΔΑΠΕΕΠ, για τη σταθερή ταρίφα με την οποία θα διαθέτουν προς συμψηφισμό την ενέργεια που παράγουν. Η σύμβαση θα είναι 20ετούς διάρκειας. Την ίδια στιγμή, στα σκαριά βρίσκεται και η κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών που θα «κλειδώσει» τις επιμέρους εκτέλεσης του προγράμματος. Τέτοιες παράμετροι είναι ο τρόπος χρηµατοδότησής του και αποζηµίωσης των επιλέξιµων έργων, ήτοι των µελετών που απαιτείται να εκπονηθούν για τη διαστασιολόγηση των απαιτούµενων έργων και της αποζηµίωσης των έργων για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των ωφελούµενων, η αποζηµίωση ή όχι τυχόν περίσσειας παραγόµενης ενέργειας, κίνητρα για περαιτέρω µείωση των καταναλώσεών τους µετά τη συµµετοχή στο Πρόγραµµα και ο τρόπος αποζηµίωσης των Προµηθευτών για την προς συµψηφισµό ενέργεια.

Ο γαλλικός σύνδεσμος Hespul εγκατέστησε το 1991 το πρώτο φωτοβολταϊκό της χώρας που συνδέθηκε με το δίκτυο, ονόματι Phebus 1, το οποίο λειτούργησε ένα χρόνο αργότερα. Όπως αναφέρει το PV-Magazine, η εγκατάσταση των μόλις 10 τ.μ. και ισχύος 1 κιλοβάτ συνεχίζει σήμερα να παράγει ηλεκτρισμό στο 75,9% της αρχικής του απόδοσης παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει 31 χρόνια. Οι σχετικές μετρήσεις έγιναν από την Certisolis και την Isowatt. Προέκυψε ότι η απόδοση έφθινε με ρυθμό 0,66% ετησίως και 1,11% τα τελευταία 11 χρόνια. Πλήρες άρθρο: https://www.pv-magazine.com/2024/06/07/solar-modules-deployed-in-france-in-1992-still-provide-75-9-of-original-output-power/

Εγκύκλιο με διευκρινίσεις σχετικά με την κατάταξη των έργων ηλεκτροπαραγωγής από αιολική ενέργεια στην ξηρά, των έργων ηλεκτροπαραγωγής από φωτοβολταϊκούς σταθμούς στη στεριά και των υδροηλεκτρικών έργων, κατόπιν της υπ’ αρ. 1885/2023 απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας, εξέδωσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. - Advertisement - Υπενθυμίζουμε πως με την απόφασή του το Συμβούλιο της Επικρατείας έκανε δεκτή την αίτηση ακύρωσης που είχε κατατεθεί με πρωτοβουλία της Κίνησης για την Προστασία των Νησίδων στις 27/10/2020 κατά της Υπουργικής Απόφασης του 2020, του τότε υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κ. Χατζηδάκη (και της «διορθωτικής» αυτής του 2022), διά των οποίων είχαν εξαιρεθεί από την υποχρέωση της εκτίμησης των περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων μέσω της εκπόνησης ΜΠΕ (Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) εκατοντάδες έργα αιολικών και φωτοβολταϊκών σταθμών. Με την πρώτη και τη δεύτερη «διορθωτική» Υπουργική Απόφαση είχε διπλασιαστεί η εγκατεστημένη ισχύς των αιολικών σταθμών (από 5 σε 10MW) και είχε πενταπλασιαστεί η αντίστοιχη ισχύς των φωτοβολταϊκών σταθμών (από 2 σε 10 MW) που εξαιρούνται από τη διαδικασία εκτίμησης των περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων, ενώ υπήρχαν αντίστοιχες προβλέψεις και για μικρά υδροηλεκτρικά έργα. - Advertisement - Με την 1885/2023 απόφαση του ΣτΕ, έγιναν δεκτοί οι ισχυρισμοί των αιτούντων, με τους οποίους υποστήριζαν ότι η κατάταξη έργων σε χαμηλότερη περιβαλλοντική κατηγορία και η εξαίρεσή τους από τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης, χωρίς να γίνεται επίκληση επιστημονικής ή τεχνικής μελέτης από την οποία να προκύπτουν οι λόγοι που δικαιολογούν τις τροποποιήσεις αυτές, συνιστούν μεταβολή επί το δυσμενέστερον ως προς το εύρος και τις απαιτήσεις της εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των εν λόγω κατηγοριών έργων ΑΠΕ. (διαβάστε περισσότερα στο B2Green) Η νέα εγκύκλιος Διαβάστε παρακάτω το περιεχόμενο της νέας εγκυκλίου του ΥΠΕΝ το οποίο κλήθηκε να δώσει προσωρινή λύση στο ανωτέρω ζήτημα, μέχρι την έκδοση νέας υπουργικής απόφασης κατάταξης των έργων ΑΠΕ που θα αντικαταστήσει τις σχετικές διατάξεις: Θέμα: Διευκρινίσεις σχετικά με την κατάταξη των έργων ηλεκτροπαραγωγής από αιολική ενέργεια στην ξηρά, των έργων ηλεκτροπαραγωγής από φωτοβολταϊκούς σταθμούς στη στεριά και των υδροηλεκτρικών έργων, κατόπιν της υπ’ αρ. 1885/2023 απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας. Σχετ.: Ο Ν. 4014/2011 (Α΄ 209) «Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων …» όπως τροποποιημένος ισχύει. Η υπ’ αρ. 1885/2023 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η YA υπ’ αρ. ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/74463/4562/2020 (Β΄ 3291) «Τροποποίηση της υπ’ αρ. ΔΙΠΑ/οικ. 37674/ 27-7-2016 (Β΄ 2471) απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής “Κατάταξη δημόσιων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες και υποκατηγορίες, σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 του ν. 4014/2011 (Α΄ 209)”, ως προς την κατάταξη ορισμένων έργων και δραστηριοτήτων της 10ης Ομάδας». Η YA υπ’ αρ. ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/17185/1069/2022 (Β΄ 841) «Τροποποίηση και κωδικοποίηση της υπό στοιχεία ΔΙΠΑ/οικ.37674/27-7-2016 υπουργικής απόφασης “Τροποποίηση και κωδικοποίηση της υπουργικής απόφασης 1958/2012 – Κατάταξη δημοσίων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες και υποκατηγορίες σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 1 του ν. 4014/21.9.2011 (Α΄ 209), όπως αυτή έχει τροποποιηθεί και ισχύει» (Β΄ 2471)”», όπως τροποποιημένη ισχύει. Η YA υπ’ αρ. ΔΙΠΑ/οικ.37674/2016 (Β΄ 2471) «Τροποποίηση και κωδικοποίηση της υπουργικής απόφασης 1958/2012 – Κατάταξη δημοσίων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες και υποκατηγορίες σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 1 του ν. 4014/21.9.2011 (Α΄ 209), όπως αυτή έχει τροποποιηθεί και ισχύει». Η YA υπ’ αρ. 2307/2018 (Β΄ 439) «Τροποποίηση της υπ’ αριθ. ΔΙΠΑ/οικ 37674/27- 7-2016 ΦΕΚ: 2471/Β/10-8-2016) απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής “Κατάταξη δημόσιων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες και υποκατηγορίες, σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 του ν.4014/21.09.2011 (Α΄ 209)”, ως προς την κατάταξη ορισμένων έργων και δραστηριοτήτων των 1ης, 2ης, 3ης, 4ης, 5ης, 6ης, 7ης, 8ης, 9ης, 10ης, 11ης και 12ης Ομάδων.» Για την ομαλή εφαρμογή των παρ. 1 και 4 του άρθρου 1 του 1ου σχετικού νόμου διευκρινίζονται τα εξής: Με τη 2η σχετική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας ακυρώθηκε η κατάταξη των έργων ηλεκτροπαραγωγής από αιολική ενέργεια στην ξηρά, των έργων ηλεκτροπαραγωγής από φωτοβολταϊκούς σταθμούς στη στεριά, καθώς και των υδροηλεκτρικών έργων, όπως αυτή είχε καθοριστεί με την 3η σχετική ΥΑ και όπως αυτή συνεχίστηκε με την 4η σχετική ΥΑ. Ως εκ τούτου, από την ημερομηνία δημοσίευσης και έναρξης ισχύος της 2ης σχετικής απόφασης, 25η Οκτωβρίου 2023, η κατάταξη των τριών παραπάνω ειδών έργου καθορίζεται από την προϊσχύουσα απόφαση κατάταξης, η οποία είναι η 5η σχετική, όπως τροποποιήθηκε (μόνο ως προς την κατάταξη των έργων ηλεκτροπαραγωγής από αιολική ενέργεια στην ξηρά) με την 6η σχετική ΥΑ. Η ως άνω κατάταξη και κατά συνέπεια η διευκρίνιση που παρέχεται με την παρούσα εγκύκλιο ισχύει έως την έκδοση νέας υπουργικής απόφασης κατάταξης των έργων ΑΠΕ που θα αντικαταστήσει τις σχετικές διατάξεις των ως άνω ΥΑ. Η παρούσα εγκύκλιος αναρτάται στην ιστοσελίδα του ΥΠΕΝ.

Η ακρίβεια στην ενέργεια έστρεψε νοικοκυριά και επιχειρήσεις στην αυτοκατανάλωση ενέργειας. Είναι χαρακτηριστικό ότι, εντός του 2023 εγκαταστάθηκαν τόσα συστήματα για net-metering (ενεργειακό συμψηφισμό), όσα όλα τα προηγούμενα χρόνια συνολικά. Ειδικότερα, όπως αναφέρει στον OT ο σύμβουλος του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών κ. Στέλιος Ψωμάς, σε ότι αφορά στα συστήματα αυτοκατανάλωσης με net-metering, από τις αρχές Ιανουαρίου έως τα τέλη Νοεμβρίου του 2023 διασυνδέθηκαν στο ηλεκτρικό δίκτυο επιπλέον 209,4 MW (μεγαβάτ), εκ των οποίων τα 6.067 ήταν οικιακά συστήματα συνολικής ισχύος 42,6 MW. Μάλιστα, εκτιμάται ότι, υπολογίζοντας και του Δεκεμβρίου θα ξεπεράσουν τα 50 MW. Οικιακά φωτοβολταϊκά Από τα οικιακά συστήματα που εγκαταστάθηκαν το 2023, τα 1.233 συνοδεύονταν και από μπαταρία (συνολική ισχύς συστημάτων με μπαταρία 8,8 MW) , τα οποία εντάχθηκαν στο πρόγραμμα «Φωτοβολταϊκά στις στέγες» (σ.σ. αν και ακόμη δεν έχουν πάρει την επιδότηση). Τα υπόλοιπα 166 MW αφορούν εμπορικά συστήματα αυτοκατανάλωσης. Όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία, το 2023 αναδείχθηκε σε χρονιά ρεκόρ για την αυτοκατανάλωση με 209,4 MW, όταν συνολικά την προηγούμενη οκταετία τα εγκατεστημένα συστήματα με net metering έφταναν συνολικά τα 222 MW. Ειδικότερα, το 2022 είχαν εγκατασταθεί συνολικά 119,1 MW, το 2021 47,6 MW, το 2020 20,2 MW ενώ από το 2015 έως και το 2019 35,2 MW. Επιχειρήσεις Μεγάλη συνεισφορά σε αυτή την «έκρηξη» του net metering είχαν τα συστήματα που εγκαταστάθηκαν από επιχειρήσεις καθώς «έτρεξαν» να προλάβουν πριν αλλάξει το καθεστώς της αυτοπαραγωγής. Να θυμίσουμε ότι, βάσει των νέων ρυθμίσεων που είχαν ψηφιστεί τον περασμένο Μάρτιο (νόμος 5037/2023) είχε προβλεφθεί για την κάλυψη μέρους των ενεργειακών αναγκών σε βιομηχανίες και βιοτεχνικές επιχειρήσεις περιορισμός στην ισχύ της εγκατάστασης φωτοβολταϊκού συστήματος στα 100 kW (κιλοβάτ) από 3 MW που ίσχυε. Έδινε ωστόσο περιθώριο, έως και τις 30 Ιουνίου 2023 ώστε να μπορούν να υποβάλλονται αιτήσεις στον ΔΕΔΔΗΕ για net-metering με το παλιό καθεστώς (έως 3 MW). Net – billing Ωστόσο, έκτοτε όλα έχουν «παγώσει» καθώς η εφαρμοστική υπουργική απόφαση για το νέο καθεστώς αυτοπαραγωγής ακόμη δεν έχει εκδοθεί από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Αυτή θα ενεργοποιήσει και το net-billing. Ο νόμος 5037/2023 δίνει τη δυνατότητα για την παραγόμενη «πράσινη» ενέργεια των αυτοπαραγωγών, η οποία δεν καταναλώνεται σε πραγματικό χρόνο και περισσεύει, να την πωλούν (net-billing), αφενός στο ηλεκτρικό σύστημα, εάν είναι έως 1.500 MWh (μεγαβατώρες) τον χρόνο έναντι 0,065 ευρώ η κιλοβατώρα (kWh) και αφετέρου στο Χρηματιστήριο Ενέργειας μέσω ενός Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΦΟΣΕ), ή μέσω διμερών συμβάσεων αγοραπωλησίας ρεύματος εάν είναι πάνω από 1.500 μεγαβατώρες.

Από τον επόμενο μήνα τελικά αναμένεται να έρθει η υπουργική απόφαση που θα εξειδικεύει τις αλλαγές που έφερε ο νόμος 5037/2023. Οι αλλαγές που έφερε ο συγκεκριμένος νόμος περιλαμβάνουν τα όρια που τέθηκαν για τον ενεργειακό συμψηφισμό (net-metering). Προωθείται η αυτοπαραγωγή σε πραγματικό χρόνο με πώληση της πλεονάζουσας ενέργειας (net-billing), ενώ θεσπίστηκε για πρώτη φορά, αυτοκατανάλωση από κοινού, διευκολύνοντας την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε πολυκατοικίες είτε από πολίτες, είτε από εμπορικούς καταναλωτές. Μεταξύ των αλλαγών που έφερε αυτός νόμος είναι η πρόβλεψη να υπάρχει για τα οικιακά νοικοκυριά ανώτατο όριο ισχύος 10,8 kWp για συστήματα net-metering και 100 kWp ανά παροχή για επιχειρήσεις. Όπως αναφέρει ο σύνδεσμος εταιριών φωτοβολταϊκών σε ειδικό έντυπο που κυκλοφόρησε δεν εφαρμόζεται εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός για οικιακούς καταναλωτές, εκτός αν γίνουν μέλη Κοινότητας Ανανεώσιμης Ενέργειας, Ενεργειακής Κοινότητας Πολιτών ή Ενεργειακής Κοινότητας του ν. 4513/2018. Οι αλλαγές για την φωτοβολταϊκά και την αυτοκατανάλωση Μια επιχείρηση μπορεί να κάνει virtual net-billing, είτε μόνη της, είτε συμμετέχοντας σε Ενεργειακή Κοινότητα. Στην περίπτωση του virtual net-billing, οι σταθμοί παραγωγής μπορούν να εγκαθίστανται σε οποιαδήποτε Περιφέρεια, ανεξαρτήτως πού βρίσκονται οι εγκαταστάσεις κατανάλωσης. Σε σχέση με την αυτοκατανάλωση τουλάχιστον δύο αυτοκαταναλωτές που βρίσκονται στο ίδιο κτίριο μπορούν να συμμετέχουν από κοινού σε δραστηριότητες και να ρυθμίζουν μεταξύ τους τον επιμερισμό της ενέργειας που παράγεται από τους σταθμούς τους, με την επιφύλαξη των εν ισχύι τελών δικτύου και άλλων σχετικών χρεώσεων, τελών, εισφορών και φόρων. Στον ενεργειακό συμψηφισμό, υπό το σχήμα της συλλογικής αυτοκατανάλωσης, μπορούν να ενταχθούν και καταναλώσεις κοινοχρήστων σε κτίρια. Ισχύς φωτοβολταϊκού σταθμού μέχρι και το εκατό τοις εκατό (100%) του αθροίσματος της συμφωνημένης ισχύος του συνόλου των προς συμψηφισμό καταναλώσεων, με ανώτατο όριο τα δέκα (10) κιλοβάτ (kW) ανά παροχή οικιακής κατανάλωσης και 100 kW ανά παροχή εμπορικής κατανάλωσης. Επίσης, όπως αναφέρει ο σύνδεσμος εταιριών φωτοβολταϊκών δίνεται η δυνατότητα ο σταθμός του αυτοκαταναλωτή να ανήκει στην κυριότητά του ή σε τρίτο πρόσωπο ή να αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης μέσω τρίτου προσώπου, της εγκατάστασης και λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης της μέτρησης και της συντήρησης, αν το τρίτο πρόσωπο παραμένει υπό τις εντολές του αυτοκαταναλωτή. Στην περίπτωση αυτή, το τρίτο πρόσωπο δεν θεωρείται αυτοκαταναλωτής.

«Σάρκα και οστά» παίρνει άμεσα το σχέδιο του ΥΠΕΝ για εξοικονόμηση ηλεκτρικού «χώρου», με τη χορήγηση λειτουργικής ενίσχυσης σε φωτοβολταϊκά που έχουν όρους σύνδεσης και τα οποία θα προσθέσουν μπαταρίες. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, το υπουργείο σχεδιάζει να ετοιμάσει μέχρι το τέλος του 2023 την πρώτη σχετική δημοπρασία, ώστε αυτή να διεξαχθεί έως τον Φεβρουάριο. Με βάση τις ίδιες πληροφορίες, η διαδικασία θα αφορά δημοπρατούμενη ισχύ 200-300 Μεγαβάτ. Όπως έχει γράψει το energypress, το σχέδιο του υπουργείου προβλέπει τη χορήγηση λειτουργικής ενίσχυσης σε ένα χαρτοφυλάκιο ηλιακών πάρκων συνολικής ισχύος 2 Γιγαβάτ, στα οποία θα προστεθούν μπαταρίες behind the meter. Υπενθυμίζεται ότι σκοπός του υπουργείου είναι με αυτό τον τρόπο να απελευθερωθεί ηλεκτρικός «χώρος» από τη δυναμικότητα που έχουν ήδη δεσμεύσει υπό ανάπτυξη φωτοβολταϊκά, καθώς έχουν λάβει οριστικές προσφορές σύνδεσης. Όπως είναι γνωστό η προσθήκη ακόμη και μπαταρίας μικρής διάρκειας (1 ώρας) περιορίζει κατά 50% τον ηλεκτρικό «χώρο» που καταλαμβάνει ένα έργο. Η «δεξαμενή» έργων για τη συμμετοχή στις δημοπρασίες είναι αρκετά μεγάλη, όπως δείχνουν τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ στο Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2024 – 2033 (του Ιουνίου 2023). Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία, φωτοβολταϊκά ισχύος 10.590 MW έχουν όρους σύνδεσης στο σύστημα μεταφοράς και 1.141 MW στο δίκτυο διανομής. Επίσης, όπως έχει γράψει το energypress, στους διαγωνισμούς θα τίθενται πολύ αυστηροί χρονικοί ορίζοντες ηλέκτρισης των έργων. Τα αυστηρά χρονικά «παράθυρα» θα εξασφαλίσουν πως θα προσέρχονται μόνο όσοι μπορούν πραγματικά να κάνουν τα έργα, ώστε ο ΑΔΜΗΕ θα γνωρίζει πότε θα απελευθερωθεί ηλεκτρικός «χώρος» και θα ενημερώνει τους επενδυτές πότε ακριβώς θα λάβουν όρους σύνδεσης. Μάλιστα, η διενέργεια των διαγωνισμών κατά κύματα εξυπηρετεί αυτήν ακριβώς τη λογική προσέλκυσης σε κάθε δημοπρασία εκείνων των υποψήφιων έργων που βρίσκονται πιο κοντά στην υλοποίηση. Παράλληλα με την απελευθέρωση ηλεκτρικού «χώρου», το υπουργείο συνεχίζει να αναζητά λύσεις ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στο σύστημα μεταφοράς μονάδες ΑΠΕ που προορίζονται για την τροφοδοσία των ενεργοβόρων βιομηχανιών εμπλέκονται σε «πράσινα» PPAs. Αν και το πρόβλημα αυτά «αγγίζει» τη διαθεσιμότητα δυναμικότητας στο ΕΣΜΗΕ, στην πραγματικότητα εμφανίζει επιπλέον προκλήσεις που θα πρέπει να διευθετηθούν. Ενδεικτική παράμετρος είναι το το γεγονός ότι η προσθήκη μπαταριών σε φωτοβολταϊκά για «πράσινα» PPAs, θα οδηγήσει σε αναθεώρηση των τιμών αγοραπωλησίας της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και επομένως σε επιπλέον επιβάρυνση των off-takers, αν δεν υπάρξει κάποιου είδους παρέμβαση. Επιπλέον, το μεγάλο μέγεθος του χαρτοφυλακίου ΑΠΕ που χρειάζεται για την κάλυψη των αναγκών των ενεργειακών βιομηχανιών, καθιστά ακόμη πιο περίπλοκη την κατάσταση. Απόδειξη το γεγονός ότι, αν στους διαγωνισμούς για ώριμα φωτοβολταϊκά 2 Γιγαβάτ με μπαταρίες έμπαινε μία ποσόστωση για υποχρεωτική σύναψη PPAs με βιομηχανίες, θα καλυπτόταν ένα μικρό μόνο ποσοστό του απαιτούμενου χαρτοφυλακίου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, ακόμη κι αν αυτή η ποσόστωση έμπαινε στο 50%, τότε η παραγωγή για «πράσινα» PPAs θα ήταν αρκετή μόνο για το 35% περίπου των αναγκών της βιομηχανίας.

Την υποχρεωτικότητα της φύτευσης, περιμετρικά, για όλους τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς, υφιστάμενους και καινούργιους καθιερώνει με ρύθμιση το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Στόχος, η να περιοριστεί η περιβαλλοντική επιβάρυνση και η οπτική όχληση από την εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών συστημάτων, όπως αναφέρει η αιτιολογική έκθεση του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου του ΥΠΕΝ με χωροταξικές, πολεοδομικές και άλλες διατάξεις. Είναι όμως εφικτή και πού η φύτευση περιμετρικά των φωτοβολταϊκών σταθμών; Σε υπόμνημα που είχε καταθέσει το καλοκαίρι ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών με τίτλο «Οπτική όχληση από φωτοβολταϊκά», εξηγούσε γιατί οι φυτοφράκτες είναι σε κάποιες περιπτώσεις επαρκή λύση, όμως σε άλλες όχι. Και παρέθετε την άποψη ότι περισσότερο νόημα έχει η φύτευση τμημάτων της εγκατάστασης, παρά σε όλη την περίμετρο, ότι η βιωσιμότητα των δέντρων (ακόμη και με γηγενή είδη) δεν είναι πάντα δεδομένη, λόγω της ακτινοβολίας, καθώς και ότι για λόγους ασφαλείας, τυχόν φυτεύσεις δεν θα πρέπει να εμποδίζουν τις δέσμες του συστήματος συναγερμού του σταθμού. Σύμφωνα με τους ανθρώπους του χώρου, η εμπειρία της Ισπανίας που εφάρμοσε κάτι παρόμοιο την προηγούμενη δεκαετία, έδειξε χαμηλά ποσοστά βιωσιμότητας των γηγενών μεσογειακών ειδών που χρησιμοποιήθηκαν σε περιφράξεις φωτοβολταϊκών. Εξαίρεση αποτελούν τα αγροβολταϊκά και η ήδη υπάρχουσα βλάστηση εντός του γηπέδου. Στις καλές πρακτικές ξεχωρίζουν οι περιπτώσεις όπου η φύτευση μέρους του χώρου, μειώνει την οπτική όχληση, είναι πολυλειτουργική και τα δέντρα συνεχίζουν να μεγαλώνουν και μετά το τέλος ζωής του φωτοβολταϊκού, όπως δείχνουν οι εικόνες από συγκεκριμένα πάρκα στην Ισπανία. Ποιους αφορά το μέτρο Σύμφωνα με την διάταξη στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ η υποχρέωση φύτευσης αφορά τις παρακάτω περιπτώσεις: 1. Οι κάτοχοι φωτοβολταϊκών σταθμών για τους οποίους εκδίδεται μετά τον χρόνο έκδοσης της απόφασης της παρ. 6 Βεβαίωση ή Βεβαίωση Ειδικών Έργων του άρθρου 10 του ν. 4685/2020 (Α’ 92), καθώς και οι κάτοχοι Εξαιρούμενων Σταθμών φωτοβολταϊκών οι οποίοι είναι υπόχρεοι σε Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών ‘Ορων ή Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις, μετά την έκδοση της απόφασης της παρ. 6, υποχρεούνται κατά την εγκατάσταση των σταθμών και, σε κάθε περίπτωση, πριν από την ηλέκτρισή τους, σε φύτευση και συντήρηση καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας τους, φυτών συμβατών με τη φυτοκοινωνία της περιοχής, περιμετρικά της εγκατάστασης, αποκλειομένης της χρήσης ειδών του καταλόγου χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ή εθνικού ενδιαφέροντος των άρθρων 4 και 12 αντιστοίχως του Κανονισμού 1143/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Οκτωβρίου 2014 για την πρόληψη και διαχείριση της εισαγωγής και εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών (L 317), ύψους μεγαλύτερου των εγκαταστάσεων του φωτοβολταϊκού σταθμού (φωτοβολταϊκά πλαίσια, αντιστροφείς), λαμβάνοντας υπόψη το εδαφικό υπόστρωμα και τη δυνατότητα άρδευσης. Η φύτευση δύναται να επιβληθεί και εντός των σταθμών επί των ορίων διακριτών υποπεριοχών του συνολικού έργου σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 6. 2. Η υποχρέωση της παρ. 1 περιλαμβάνεται και εξειδικεύεται στους περιβαλλοντικούς όρους της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων για τους εν λόγω φωτοβολταϊκούς σταθμούς και η τήρησή της ελέγχεται κατά τη διενέργεια των εκάστοτε περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων των έργων. 3. Η υποχρέωση της παρ. 1 καταλαμβάνει, επίσης, υφιστάμενους φωτοβολταϊκούς σταθμούς με Βεβαίωση ή Βεβαίωση Ειδικών Έργων, οι οποίοι δεν έχουν υποβάλλει πλήρες αίτημα για έκδοση της Άδειας Εγκατάστασης, καθώς επίσης και Εξαιρούμενους Σταθμούς, οι οποίοι είναι υπόχρεοι σε Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων ή Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις και οι οποίοι δεν έχουν υποβάλλει πλήρες αίτημα για Οριστική Προσφορά Σύνδεσης, έως την έκδοση της απόφασης της παρ. 6. 4. Αν, αποκλειστικά για τους σκοπούς του παρόντος, απαιτηθεί τροποποίηση της Βεβαίωσης ή Βεβαίωσης Ειδικών Έργων, της Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης, καθώς και άλλων αδειών/εγκρίσεων, οι αιτήσεις τροποποίησης εξετάζονται κατά προτεραιότητα. Όσον αφορά στην περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων κατηγορίας Α της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4014/2011 (Α’ 209), η προσαρμογή στις απαιτήσεις του παρόντος συνιστά διαφοροποίηση μικρής κλίμακας, κατά την έννοια της παρ. 1α του άρθρου 6 του ν. 4014/2011. 5. Για φωτοβολταϊκούς σταθμούς που εγκαθίστανται σε δασικές εκτάσεις εφαρμόζεται η δασική νομοθεσία περί φύτευσης, ιδίως ο ν. 998/1979 (Α’ 289). 6. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία εκδίδεται εντός ενός (1) μηνός από τη θέση σε ισχύ του παρόντος, καθορίζεται κάθε θέμα σχετικό με τη φύτευση των φυτών και θάμνων, τα χαρακτηριστικά, το είδος και το ύψος αυτών, οι απαιτούμενες αποστάσεις από την εγκατάσταση, η διαδικασία έγκρισης και ελέγχου με αυτοψία, οι κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης δυνάμει των περιβαλλοντικών διατάξεων, η παροχή κινήτρων για σταθμούς που προβαίνουν στη σχετική φύτευση υποχρεωτικά σύμφωνα με το παρόν ή κατόπιν δικής τους βούλησης, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος. Αν με την ως άνω απόφαση καθορίζονται μη καλλωπιστικά φυτά προς φύτευση, ζητείται η γνώμη της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Με την απόφαση του πρώτου εδαφίου δύναται να τίθενται ειδικότερες προβλέψεις ως προς τη φύτευση για έργα που έχουν επιλεγεί ή θα επιλεγούν, έπειτα από συμμετοχή σε ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών σύμφωνα με τον ν. 4414/2016 (Α΄ 149), καθώς και περιπτώσεις εξαίρεσης από την υποχρέωση της παρ. 1, λόγω της μορφολογίας ή φυσιολογίας του εδάφους.

Ανεβαίνει αισθητά ο αριθμός των σπιτιών που μπορούν να κάνουν χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), σύμφωνα με έρευνα που έχει τίτλο «Δύο εκατομμύρια ευρωπαϊκές μονοκατοικίες θα μπορούσαν να εγκαταλείψουν το δίκτυο μέχρι το 2050», η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Joule και δημοσιεύει ο Independent. Το κόστος της ηλιακής ενέργειας έχει μειωθεί κατά 90% την τελευταία δεκαετία, ενώ οι νέες ανακαλύψεις έχουν δει τα ποσοστά απόδοσης να αυξάνονται. Περισσότερα από 30 εκατομμύρια σπίτια στην Ευρώπη θα μπορούσαν να καλύψουν όλες τις ενεργειακές τους ανάγκες χρησιμοποιώντας μόνο ηλιακούς συλλέκτες στον τελευταίο όροφο, σύμφωνα με νέα μελέτη. Ερευνητές από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καρλσρούης στη Γερμανία ανακάλυψαν ότι περισσότερο από το 50% των 41 εκατομμυρίων αυτόνομων σπιτιών της Ευρώπης θα μπορούσαν να ήταν αυτάρκεις το 2020 χρησιμοποιώντας μόνο ηλιακή ενέργεια και μπαταρίες, με το ποσοστό αυτό να αναμένεται να αυξηθεί στο 75% έως το 2050. Η πρόοδος στην ηλιακή τεχνολογία σημαίνει ότι τις επόμενες δεκαετίες θα είναι οικονομικά βιώσιμο για ένα μέρος αυτών των μονοκατοικιών να εγκαταλείψει εντελώς το ηλεκτρικό δίκτυο. Αντί να εγκαταλείψουν εντελώς το δίκτυο, οι ερευνητές είπαν ότι θα ήταν πιο λογικό σε μακροοικονομική κλίμακα τα νοικοκυριά να παραμένουν συνδεδεμένα και να τροφοδοτούν την πλεονάζουσα ενέργεια σε άλλους χρήστες σε περιόδους υπερπαραγωγής. «Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι ακόμη και το 2050 η έξοδος από το δίκτυο δεν θα είναι η πιο οικονομική επιλογή, αλλά θα μπορούσε να είναι λογικό να επενδύσετε σε αυτά τα είδη αυτάρκειας κτιρίων εάν είστε διατεθειμένοι να πληρώσετε περισσότερα για αυτάρκεια. Θα ήταν λιγότερο αποτελεσματικό να εγκαταλείπουν μεγάλος αριθμός νοικοκυριών το δίκτυο παρά να το υποστηρίζουν», είπε ο Max Kleinebrahm (επικεφαλής ερευνητής, ερευνητής ενεργειακής οικονομίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καρλσρούης). Κίνητρο η πτώση του κόστους (σχεδόν 90% την τελευταία δεκαετία) Η τιμή των ηλιακών συλλεκτών έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με το κόστος της ηλιακής ενέργειας να μειώνεται σχεδόν κατά 90% την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με υπολογισμούς που έγιναν τον Σεπτέμβριο από το Mercator Research Institute on Global Commons and Climate Change (MCC) ). Ο επικεφαλής ερευνητής Felix Creutzig είπε ότι η πτώση του κόστους θα μπορούσε να σημαίνει ότι ολόκληρη η παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας το 2050 θα μπορούσε να «καλυφθεί πλήρως και οικονομικά από την ηλιακή τεχνολογία και άλλες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας». Μια ξεχωριστή μελέτη που διεξήχθη από ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ και στο University College του Λονδίνου, που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα, διαπίστωσε ότι η ηλιακή ενέργεια έχει φτάσει σε ένα «μη αναστρέψιμο σημείο καμπής» που θα τη δει να γίνει η κύρια πηγή ενέργειας στον κόσμο μέσα σε τρεις δεκαετίες. «Η πρόσφατη πρόοδος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σημαίνει ότι οι προβλέψεις που κυριαρχούν για τα ορυκτά καύσιμα δεν είναι πλέον ρεαλιστικές. Χρησιμοποιώντας 3 μοντέλα που παρακολουθούν θετικές ανατροφοδοτήσεις, προβλέπουμε ότι τα ηλιακά φωτοβολταϊκά θα κυριαρχήσουν στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα μέχρι τα μέσα αυτού του αιώνα», δήλωσε ο Femke Nijsse από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ.

Η Amazon ανακοίνωσε την ολοκλήρωση 39 νέων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου του πρώτου ηλιακού πάρκου κοινής ωφέλειας στην Ελλάδα. Αυτό έχει κατασκευαστεί στα Μακρυχώρια Αιτωλοακαρνανίας και αποτελεί συνέχεια αυτού που παρουσίασε η εταιρεία στην Πολωνία πριν 1 χρόνο. Τα έργα αυτά στο σύνολό τους αναμένεται να προσθέσουν περισσότερο από 1 GW καθαρής ενέργειας στα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτροδότησης. Με την ολοκλήρωση αυτών των έργων, η Amazon θα έχει υλοποιήσει συνολικά πάνω από 160 αιολικά και ηλιακά πάρκα σε 13 ευρωπαϊκές χώρες. Όταν τεθούν όλα σε πλήρη λειτουργία, αναμένεται να παράγουν 5,8 GW καθαρής ενέργειας, ικανής να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες πάνω από 4,7 εκατομμυρίων νοικοκυριών σε ετήσια βάση. Ανάμεσα στα νέα έργα περιλαμβάνονται 15 ηλιακές εγκαταστάσεις σε κτίρια της ίδιας της Amazon, καθώς και 24 αιολικά και ηλιακά πάρκα κοινής ωφέλειας. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το ηλιακό πάρκο στην Ελλάδα αποτελεί την πρώτη τέτοια επένδυση της εταιρείας στη χώρα μας. Οι επενδύσεις αυτές συμβάλλουν στην επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρότερες μορφές ενέργειας, περιορίζοντας τη χρήση ορυκτών καυσίμων και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους. «Με πάνω από 160 αιολικά και ηλιακά έργα στην Ευρώπη, η Amazon παρέχει νέες πηγές καθαρής ενέργειας στα τοπικά δίκτυα, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και υποστηρίζει τοπικές επιχειρήσεις στο πλαίσιο της ευρύτερης μετάβασης προς τη χρήση 100% ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως το 2025» δήλωσε η Lindsay McQuade, Director of Energy, EMEA της Amazon. «Αυτού του είδους οι επενδύσεις αποτελούν καταλύτη για τη μετάβαση προς ένα καθαρό ενεργειακό μέλλον και στόχος μας είναι να συνεχίσουμε τη συνεργασία με τις κυβερνήσεις, τις τοπικές κοινότητες και τους παρόχους ενέργειας σε όλη την Ευρώπη για την παροχή περισσότερης ανανεώσιμης ενέργειας στα τοπικά δίκτυα».  Σύμφωνα με νέο οικονομικό μοντέλο που ανέπτυξε η Amazon, τα ευρωπαϊκά αιολικά και ηλιακά πάρκα της εταιρείας δημιούργησαν περίπου 2,4 δισ. ευρώ σε επενδύσεις στην Ευρώπη την περίοδο 2014-2022. Παράλληλα, συνεισέφεραν πάνω από 723 εκατ. ευρώ στο ΑΕΠ της περιοχής. Μόνο το 2022, τα εν λόγω έργα δημιούργησαν περισσότερες από 3.900 νέες θέσεις πλήρους απασχόλησης στην Ευρώπη. Το μοντέλο ακολουθεί τις οδηγίες του Εθνικού Εργαστηρίου ΑΠΕ των ΗΠΑ και επικυρώνεται από ανεξάρτητους οικονομικούς συμβούλους. Εφαρμόζεται σε έργα κοινής ωφέλειας που ξεκίνησαν να κατασκευάζονται μεταξύ 2014-2022 ή αναμένεται να λειτουργήσουν το 2023. Συνεπώς, τα στοιχεία καταδεικνύουν τον σημαντικό αντίκτυπο των επενδύσεων της Amazon σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια τόσο σε επίπεδο επενδύσεων και απασχόλησης, όσο και συνεισφοράς στο ΑΕΠ. Μπορείτε να δείτε την πλήρη μεθοδολογία πατώντας εδώ. Νέες επενδύσεις σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες Οι επενδύσεις της Amazon σε ηλιακά και αιολικά έργα έχουν καταστήσει την εταιρεία τον μεγαλύτερο αγοραστή ανανεώσιμης ενέργειας - σε επίπεδο εταιρειών - στην Ευρώπη, μια πρωτιά που διατηρεί από το 2021 . Τα πρόσφατα έργα της Amazon περιλαμβάνουν την τοποθέτηση ηλιακών εγκαταστάσεων σε οροφές κτιρίων σε Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς επίσης και την υλοποίηση ηλιακών και αιολικών έργων σε Φινλανδία, Γερμανία, Ελλάδα, Ισπανία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο. Στόχος της Amazon είναι η ηλεκτροδότηση των λειτουργιών της, συμπεριλαμβανομένων των data centres της Amazon Web Services (AWS), των κέντρων διαχείρισης παραγγελιών, και των φυσικών καταστημάτων της, με 100% ανανεώσιμη ενέργεια έως το 2025 – πέντε χρόνια νωρίτερα από τον αρχικό στόχο που είχε τεθεί για το 2030. Το 2022, το 90% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώθηκε από την Amazon διεθνώς, προήλθε από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Δείτε την πλήρη μεθοδολογία και περισσότερα στοιχεία για την προσέγγιση που ακολουθείται εδώ.

Την «πρόωρη» επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα μέχρι το 2030 αποτυπώνουν τα νεότερα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο δεκαετές πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ για την περίοδο 2024-2032 που υποβλήθηκε στη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων σε συνέχεια της ολοκλήρωσης της δημόσιας διαβούλευσης του προκαταρκτικού σχεδίου. Ειδικότερα, η σωρευτική εγκατεστημένη ισχύς εν λειτουργία στα δίκτυα του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ σε συνδυασμό με τα έργα που έχουν λάβει Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης από τους δύο Διαχειριστές, ανέρχεται σε ένα σύνολο ισχύος περί τα 26 GW, δηλαδή καλύπτει τους στόχους του ΕΣΕΚ σε «πράσινη» ηλεκτροπαραγωγή. Αναλυτικότερα, ο ΑΔΜΗΕ αναφέρει στο πρόγραμμα Ανάπτυξης ότι «Με βάση τα στοιχεία προκύπτει ότι εάν λογιστούν σωρευτικά οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις ΑΠΕ μαζί με όσα έργα έχουν κατοχυρώσει το δικαίωμα να συνδεθούν στο Δίκτυο και στο Σύστημα μέσω Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης με το ΔΕΔΔΗΕ και τον ΑΔΜΗΕ αντίστοιχα, και το δυναμικό ΑΠΕ που προκύπτει ως δυνατότητα στα νησιά που διασυνδέονται (Κυκλάδες, Κρήτη, Δωδεκάνησα, Β. Αιγαίο) το αποτέλεσμα περί τα 26 GW ισχύος υπερβαίνει ήδη το καταγεγραμμένο στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα στόχο για το 2030 (15,1 GW) και επιτυγχάνει τον στόχο για ΑΠΕ ισχύος 22-24 GW στην ηλεκτροπαραγωγή όπως αναμένεται να αποτυπωθεί στην επικείμενη αναθεώρηση του ΕΣΕΚ». Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, έως τις αρχές Ιουνίου του 2023, στο ΕΣΜΗΕ λειτουργούσαν Σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 10654 MW, εκ των οποίων τα 4794 MW αφορούν σε Αιολικά Πάρκα και τα 5270 MW αφορούν σε φωτοβολταϊκά πάρκα (συμπεριλαμβανομένων 352 MW από φ/β του Ειδικού Προγράμματος ΦΕΚ Β’ 1079/2009). Παράλληλα, από τους δύο Διαχειριστές ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ έχουν χορηγηθεί Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης (ΟΠΣ) σε Σταθμούς ΑΠΕ συνολικής εγκατεστημένης ισχύος που υπερβαίνει τα 11,5 GW. Αναλυτικότερα, όπως αποτυπώνεται και στους παρακάτω πίνακες από το πρόγραμμα Ανάπτυξης, η συνολική ισχύς των δύο βασικών τεχνολογιών ΑΠΕ (αιολικά και φωτοβολταϊκά) στα δίκτυα του ΑΔΜΗΕ με την διάκριση έργων σε λειτουργία και έργων με ΟΠΣ έχει ως εξής: Αιολικά σε λειτουργία: 3.6 GW Αιολικά με ΟΠΣ: 2.9 GW Φωτοβολταϊκά σε λειτουργία: 576 MW Φωτοβολταϊκά με ΟΠΣ: 10.5 GW Γενικό Σύνολο: 17.57 GW. Αντίστοιχα, η εικόνα στην περίπτωση του ΔΕΔΔΗΕ διαμορφώνεται ως εξής: Αιολικά σε λειτουργία: 1.1 GW Αιολικά με ΟΠΣ: 80 MW Φωτοβολταϊκά σε λειτουργία: 4.7 GW Φωτοβολταϊκά με ΟΠΣ: 1.1 GW Γενικό Σύνολο: 7.7 GW Στα παραπάνω χρειάζεται να προστεθούν 920 MW που αφορούν σε έργα Βιομάζας/βιοαερίου, μικρά υδροηλεκτρικά και ΣΗΘΥΑ τόσο σε λειτουργία όσο και με Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης. Μέρος της πρόσθεσης αποτελούν επίσης και δύο ηλιοθερμικοί σταθμοί στην Κρήτη, συνολικής ισχύος 122 MW για τους οποίους έχουν εκδοθεί οριστικές προσφορές σύνδεσης. Επομένως το γενικό σύνολο ισχύος (σε λειτουργία και με ΟΠΣ) έργων ΑΠΕ ανέρχεται σε 26.17 GW, νούμερο που καλύπτει τους στόχους του ΕΣΕΚ ήδη από σήμερα 7 χρόνια νωρίτερα από το 2030. Μάλιστα στο συνολικό νούμερο των 26.17 GW πρέπει να προστεθούν ακόμη 1.9 GW που αφορούν τον "χώρο" που θα κρατηθεί για την σύνδεση των υπεράκτιων αιολικών, βάσει του στόχου που έχει τεθεί για το 2030. Επομένως ο κατειλημμένος "χώρος", συνυπολογίζοντας όλα τα παραπάνω, φτάνει τα 28.17 GW. Τα «νούμερα» του ΑΔΜΗΕ επιβεβαιώνουν τα στενά πλέον περιθώρια του ελληνικού συστήματος μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας να φιλοξενήσουν νέα έργα ΑΠΕ, αν και το pipeline έργων που βρίσκονται στην «πόρτα» για είσοδο στο δίκτυο καταμετράται ήδη σε αρκετά GW. Σε αυτό το πλαίσιο, όπως έχει γράψει το energypress, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε συνεργασία με τον ΑΔΜΗΕ και τους υπόλοιπους αρμόδιους φορείς επεξεργάζεται λύσεις που θα επιτρέψουν την καλύτερη δυνατή διαχείριση του διαθέσιμου «ηλεκτρικού χώρου», προκρίνοντας, ταυτόχρονα, την πλατύτερη εφαρμογή των μπαταριών σε υφιστάμενα και μη έργα, προκειμένου να δημιουργήσει πρόσθετο ηλεκτρικό «χώρο». Πρόκειται για μια δύσκολη όσο και περίπλοκη στην πράξη διαδικασία, ωστόσο επιβεβλημένη, προκειμένου να αποφευχθεί το συνολικότερο αδιέξοδο στην αγορά των ΑΠΕ που πλέον αποτελεί ένα καταφανώς ορατό ενδεχόμενο τα αμέσως επόμενα χρόνια.

Η στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα φέρει μια σειρά από προκλήσεις, ειδικά όσον αφορά τη δυναμική της εφοδιαστικής αλυσίδας για κρίσιμα ορυκτά όπως το λίθιο, το κοβάλτιο και τα στοιχεία σπάνιων γαιών. Από το 2025 και μετά, σχεδόν όλη η νέα δυναμικότητα που προστίθεται θα προέρχεται από μη ορυκτά. Ο άνεμος και η ηλιακή ενέργεια δεκαπλασιάζονται και αυξάνονται 17 φορές αντίστοιχα, μεταξύ 2022 και 2050, αναφέρει σε έκθεσή του ο ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας DNV. Μέχρι το 2050, η ηλιακή ενέργεια προβλέπεται να κυριαρχεί στο ενεργειακό μείγμα, αντιπροσωπεύοντας το 23%, ακολουθούμενη από τον άνεμο με ποσοστό 21% αναφέρει στην έκθεσή της (7th edition of DNV’s Energy Transition Outlook). Η πυρηνική ενέργεια, η βιοενέργεια και η υδροηλεκτρική ενέργεια αναμένεται να διατηρήσουν τα τρέχοντα ποσοστά συμβολής τους. Η αναμενόμενη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε συνδυασμό με την εκτεταμένη ηλεκτροδότηση και τη στρατηγική μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις ΑΠΕ, θα οδηγήσει σε μείωση της κατανάλωσης ενέργειας: από 67 EJ το 2022 σε 60 EJ έως το 2050. Ο ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας εκτιμά πως η τελική ενεργειακή ζήτηση θα μειωθεί κατά 21% ως αποτέλεσμα της μείωσης της ζήτησης λόγω ενεργειακών παρεμβάσεων στα σπίτια των βελτιωμένων δημόσιων συγκοινωνιών, άλλες αλλαγές συμπεριφοράς, καθώς και κέρδη ενεργειακής απόδοσης και ταχεία ηλεκτροδότηση. Η χρήση ορυκτών καυσίμων θα περιορίζεται ολοένα και περισσότερο. Η ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί από 22 EJ το 2022 σε 7,7 EJ το 2050 και θα προέλθει κυρίως από τη μη ενεργειακή χρήση στην πετροχημική βιομηχανία (52%) και τις μεταφορές (34%). Εν τω μεταξύ, η ζήτηση για φυσικό αέριο θα μειωθεί από 18 EJ σε 6,9 EJ. Η χρήση της βιοενέργειας σε τελικές χρήσεις θα αυξηθεί έως το 2030 και θα αρχίσει να αντικαθίσταται από ηλεκτρική ενέργεια και υδρογόνο καθώς οι ανησυχίες για τη βιωσιμότητα οδηγούν σε αυστηρότερους κανονισμούς για τη χρήση της βιοενέργειας. Ωστόσο, η στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα φέρει μια σειρά από προκλήσεις, ειδικά όσον αφορά τη δυναμική της εφοδιαστικής αλυσίδας για κρίσιμα ορυκτά όπως το λίθιο, το κοβάλτιο και τα στοιχεία σπάνιων γαιών. Αλλαγές αναμένονται στις μεταφορές με σημαντική τη συνεισφορά του υδρογόνου. Σύμφωνα με το DVN καθώς προχωράμε βαθύτερα στη δεκαετία του 2030, τα φορτηγά μεγάλων αποστάσεων που διασχίζουν τους αυτοκινητόδρομους της ηπείρου θα τροφοδοτούνται όλο και περισσότερο από υδρογόνο, με εκτιμήσεις κατανάλωσης να αγγίζουν τους 4,6 Mt/έτος έως το 2050. Ομοίως, οι τομείς της ναυτιλίας και της αεροπορίας δεν θα μείνουν ανεπηρέαστοι. Τα παράγωγα υδρογόνου, συμπεριλαμβανομένης της αμμωνίας και άλλων ηλεκτρονικών καυσίμων, πρόκειται να γίνουν η προτιμώμενη επιλογή. Προς το 2050, ο κρίσιμος ρόλος της αποθήκευσης ενέργειας στο μετασχηματιζόμενο τοπίο ισχύος γίνεται όλο και πιο εμφανής. Επί του παρόντος, η αντλούμενη υδροηλεκτρική ενέργεια είναι η κύρια μέθοδος, ωστόσο, το δυναμικό ανάπτυξής της είναι περιορισμένο λόγω γεωγραφικών περιορισμών, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να στραφεί το βλέμμα σε άλλες αναδυόμενες τεχνολογίες για να ανταποκριθεί ο κόσμος στις αυξανόμενες απαιτήσεις αποθήκευσης των επόμενων δεκαετιών.

Αμείωτη συνεχίζει η διεύρυνση των καταναλωτών που στρέφονται στη λύση του net-metering προκειμένου να περιορίσουν κατακόρυφα το ανταγωνιστικό σκέλος του λογαριασμού τους. Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, αυτή την στιγμή οι ολοκληρωμένες αιτήσεις για μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα (ισχύος παραγωγής μέχρι 10 kW) που έχουν υποβληθεί στην πλατφόρμα του ΔΕΔΔΗΕ ανέρχονται στις 14.230 εκ των οποίων οι 8.752 αιτήσεις αφορούν σε φωτοβολταϊκά στέγης με μπαταρία και επομένως εντάσσονται στο πρόγραμμα επιδότησης «Φωτοβολταϊκά στις Στέγες». Αξίζει να σημειωθεί ότι αν και συνεχίζει να υπάρχει ένα σημαντικό μέρος των καταναλωτών που δεν επιλέγουν την ένταξή τους στο πρόγραμμα, πολλαπλασιάζονται, ωστόσο, οι περιπτώσεις, όπως αναφέρουν πηγές της αγοράς, που προχωρούν σε τροποποίηση της άδειας παραγωγής προκειμένου να ενσωματώσουν μπαταρία στο σύστημά τους και επομένως να επωφεληθούν του προγράμματος. Επιπρόσθετα, ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι το σύνολο των αιτήσεων που έχουν υποβληθεί (14.230) αντιπροσωπεύει συνολική ισχύ της τάξης των 100 MW περίπου, ενώ η απορρόφηση των κονδυλίων για το πρόγραμμα «Φωτοβολταϊκά στις Στέγες» κυμαίνεται στο 1/3 περίπου. Υπενθυμίζεται ότι ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 238 εκατομμύρια ευρώ. Επιπλέον, από το σύνολο των μονάδων που έχουν αιτηθεί για την κατοχύρωση ηλεκτρικού «χώρου» στην πλατφόρμα του pvstegi, πηγές της αγοράς αναφέρουν ότι το 7-8% έχει συνδεθεί στο δίκτυο, ήτοι περίπου 1.100 έργα σε λειτουργία, ενώ λίγο παραπάνω είναι το σύνολο των έργων που έχουν εγκατασταθεί. Ποια προβλήματα υπάρχουν Την ίδια στιγμή, όπως αναφέρουν στελέχη της αγοράς, συνεχίζουν τα «παρατράγουδα» με την πλατφόρμα, γεγονός που δυσχεραίνει την όλη διαδικασία και σε ένα βαθμό αποθαρρύνει δικαιούχους να προχωρήσουν σε μια τέτοια επένδυση. Ένα πρώτο ζήτημα που ξεχωρίζουν στελέχη της αγοράς είναι η αβεβαιότητα που υπάρχει σχετικά με την εκταμίευση της επιδότησης, καθώς, αυτή ενδεχόμενα να μπλοκάρει εκ των υστέρων. Συγκεκριμένα, ο σχετικός νόμος ορίζει ότι σε περίπτωση που υπάρχει κάποια παρατυπία (π.χ. στην οικοδομή με αυθαίρετους ή μη τακτοποιημένους χώρους) τότε δεν θα γίνεται εκταμίευση της επιδότησης. Το ζήτημα είναι, όπως αναφέρουν στελέχη της αγοράς, ότι η πλατφόρμα κατά την διαδικασία υποβολής της αίτησης δεν «ζητάει» την διασταύρωση των στοιχείων, όπως συμβαίνει στην πλατφόρμα του «Εξοικονομώ» και επομένως υπάρχει το ενδεχόμενο εκ των υστέρων να διαπιστωθεί κάτι και ο ΔΕΔΔΗΕ, με την σειρά του, να αρνηθεί την καταβολή της επιδότησης. Αυτό γεννά μια ορισμένη αβεβαιότητα στους επενδυτές συν του γεγονότος ότι δεν είναι γνωστό πότε θα καταβληθεί η επιδότηση. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με την διαδικασία, ο εκάστοτε επενδυτής καταθέτει στο ΔΕΔΔΗΕ ένα φάκελο με τα χαρακτηριστικά της εγκατάστασης που θέλει κάνει (εξοπλισμό, τύπος και ισχύς πάνελ, τύπος και ισχύς μπαταρίας κλπ). Ο ΔΕΔΔΗΕ προβλέπει ότι μπορεί να υπάρξει απόκλιση +- 3% στα χαρακτηριστικά που αναγράφει ο φάκελος, πράγμα που, ωστόσο, δεν δέχεται η πλατφόρμα pvstegi με αποτέλεσμα να μπλοκάρει η όλη διαδικασία. Όπως αναφέρουν πηγές της αγοράς, η όποια απόκλιση είναι κάτι λογικό και θεμιτό καθώς από την κατάθεση του φακέλου έως την εγκατάσταση του φωτοβολταϊκού μεσολαβεί ένα εύλογο διάστημα, όπου ο εκάστοτε επενδυτής μπορεί να επιλέξει διαφορετικό εξοπλισμό και επομένως να προκύψουν ορισμένες αποκλίσεις, πάντα εντός των ορίων που προβλέπει ο νόμος. Για παράδειγμα, ένας επενδυτής επιλέγει μια διαφορετική μπαταρία ή πάνελ που η ισχύς τους είναι διαφορετική σε σχέση με την αρχική δήλωση του εξοπλισμού.

Σε τελική φάση σχεδιασμού βρίσκεται από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας το πρόγραμμα επιδότησης Δήμων σε ποσοστό έως 100% για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, με σκοπό την παροχή φθηνού ρεύματος σε ευάλωτα νοικοκυριά. Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, με την επιδότηση εκτιμάται ότι θα εγκατασταθούν συστήματα συνολικής ισχύος 1.000 Μεγαβάτ ανά την επικράτεια, ώστε να αποτελέσει ένα σημαντικό νέο «αντίδοτο» στην ενεργειακή φτώχεια. Υπενθυμίζεται ότι η στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών, μέσα από καινούριες πρωτοβουλίες που προωθεί η κυβέρνηση, θα αποτελέσει βασικό άξονα των ανακοινώσεων που θα κάνει ο πρωθυπουργός από τη ΔΕΘ, το ερχόμενο Σαββατοκύριακο. Επομένως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να κάνει αναφορά και στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, χάρις στο οποίο θα μειωθούν δραστικά οι λογαριασμοί ρεύματος νοικοκυριών με χαμηλά εισοδήματα. Όπως έχει γράψει το energypress, ο προϋπολογισμός της δράσης ανέρχεται σε 120 εκατ. ευρώ και θα υλοποιηθεί από το ΤΑΙΠΕΔ, το οποίο θα προχωρήσει στη σχετική πρόσκληση συμμετοχής των ΟΤΑ. Προϋπόθεση για να συμμετάσχει ένας Δήμος θα είναι να έχει δημιουργήσει Ενεργειακή Κοινότητα ή να αποτελεί μέλος Κοινότητας. Τα φωτοβολταϊκά θα μπορούν να εγκατασταθούν σε ελεύθερους χώρους ή στις στέγες δημοτικών εγκαταστάσεων (όπως κτίρια και αθλητικά κέντρα). Με «όχημα» τις Κοινότητες, οι Δήμοι θα μπορούν μέσω virtual net-metering να συμψηφίσουν μέρος της παραγωγής των συστημάτων με την κατανάλωση ευάλωτων νοικοκυριών, παρέχοντάς τους ουσιαστικά πολύ φθηνή ηλεκτρική ενέργεια. Παράλληλα, μέρος της παραγωγής των φωτοβολταϊκών (πιθανότατα έως το 50%) θα αξιοποιείται για τη μείωση του κόστους ηλεκτροδότησης δημοτικών εγκαταστάσεων. Έτσι, οι ΟΤΑ που θα ενταχθούν στη Δράση θα μπορέσουν να «κουρέψουν» τους λογαριασμούς ηλεκτρικού παιδικών σταθμών, σχολείων, αθλητικών κέντρων, δικτύων ηλεκτροφωτισμού, κέντρων υγείας και υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης. Εκτιμάται ότι από το πρόγραμμα σε πρώτη φάση θα ωφεληθούν περί τα 30.000 νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Προς το παρόν, δεν είναι ξεκάθαρο θα γίνει η επιλογή των Δήμων οι οποίοι θα ενταχθούν στο πρόγραμμα, από τους ΟΤΑ που θα ανταποκριθούν στην πρόσκληση του ΤΑΙΠΕΔ. Ένα πιθανό «φίλτρο» είναι η υποχρέωση που θα έχουν οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης να προχωρήσουν σε αναδιοργάνωση των δημοτικών επιχειρήσεων, με σκοπό να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας.

Οι «τελευταίες πινελιές» απομένουν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την οριστικοποίηση του Οδηγού του προγράμματος «Φωτοβολταϊκά σε επιχειρήσεις», μέσω του οποίου εταιρείες θα λάβουν επιδότηση ώστε να καλύπτουν μέσω αυτοπαραγωγής σημαντικό μέρος των αναγκών τους σε ρεύμα και, κατά συνέπεια, να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος. Έτσι, σύμφωνα με πληροφορίες του Insider.gr, το πρόγραμμα πρόκειται να προκηρυχθεί μέσα στον Σεπτέμβριο, ώστε να ανοίξει άμεσα η ηλεκτρονική πλατφόρμα για την υποβολή αιτήσεων. Στόχος του υπουργείου είναι η επιλογή των δικαιούχων να γίνει με γρήγορους ρυθμούς, ώστε οι ωφελούμενοι να οριστικοποιηθούν προς τα τέλη Νοεμβρίου ή, το αργότερο, τον Δεκέμβριο. Όπως έχει αναδείξει ήδη το Insider.gr, το πρόγραμμα θα έχει προϋπολογισμό 160 εκατ. ευρώ, δίνοντας επομένως τη δυνατότητα να ενταχθεί σημαντικός αριθμός δικαιούχων. Τα κεφάλαια θα προέλθουν από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ φορέας υλοποίησης έχει οριστεί το ΤΑΪΠΕΔ. Επίσης, η σχεδίαση της δράσης έχει γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να ωφεληθούν επιχειρήσεις όλων των μεγεθών, από τις μικρότερες μέχρι τις πιο μεγάλες και ενεργοβόρες. Επιδότηση μόνο της μπαταρίας Τα φωτοβολταϊκά δεν θα συνδέονται στο δίκτυο (zero feed-in), κάτι που σημαίνει πως η παραγωγή τους θα χρησιμοποιείται απευθείας για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των επιχειρήσεων. Επομένως οι «πράσινες» κιλοβατώρες θα μπορούν είτε να καταναλώνονται αμέσως (ταυτοχρονισμός) ή να αποθηκεύονται στην μπαταρία, για να καλύψουν τις ανάγκες της επιχείρησης σε ρεύμα σε άλλα χρονικά διαστήματα εντός του 24ωρου. Ωστόσο, σε σχέση με την αρχική προσέγγιση, στο διάστημα που μεσολάβησε το υπουργείο αποφάσισε να προχωρήσει σε σημαντικές παρεμβάσεις στην «αρχιτεκτονική» του προγράμματος. Έτσι, πλέον η ύπαρξη μπαταρίας στο σύστημα έχει καταστεί υποχρεωτική και η προσθήκη της δεν έγκειται στη διακριτική ευχέρεια της επιχείρησης, όπως ήταν η προκαταρκτική πρόβλεψη. Μάλιστα, από τη δράση θα επιδοτείται μόνο το κόστος της μπαταρίας. Κάτι που σημαίνει ότι ο ωφελούμενος θα πρέπει να καλύψει ο ίδιος το κόστος του φωτοβολταϊκού. Κριτήρια επιλογής Υπενθυμίζεται ότι η αρχική σκέψη ήταν η επιδότηση ακόμη και «απλών» φωτοβολταϊκών (δηλαδή χωρίς μπαταρία). Ωστόσο, το ΥΠΕΝ φαίνεται να κατέληξε στην υποχρεωτική προσθήκη συσσωρευτή (ο οποίος μάλιστα θα είναι και η επιλέξιμη δαπάνη), εκτιμώντας ότι το κόστος του φωτοβολταϊκού θα αποσβεστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα (από την οικονομία στους λογαριασμούς ηλεκτρισμού). Αντίθετα, το κόστος των μπαταριών κινείται έως και αυτή τη στιγμή σε υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, το υπουργείο έχει καταλήξει στην εφαρμογή κριτηρίων για την επιλογή των ωφελούμενων, από τις εταιρείες που θα διεκδικήσουν ένταξη στο πρόγραμμα. Επομένως, δεν θα ακολουθηθεί το μοντέλο της χρονικής προτεραιότητας που ισχύει για το «Φωτοβολταϊκά στις Στέγες», δηλαδή στην επιδότηση συστημάτων για νοικοκυριά και αγρότες.

Την εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος προβλέπει η τροποποίηση των περιβαλλοντικών όρων λειτουργίας του Ολυμπιακού Αθλητικού Κέντρου Αθηνών (ΟΑΚΑ). Με την τροποποίηση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης που υπέγραψε ο γενικός διευθυντής περιβαλλοντικής πολιτικής του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωνσταντίνος Δημόπουλος, προβλέπονται αλλαγές σε ό,τι αφορά την ανακαίνιση υφιστάμενων κατασκευών στο ΟΑΚΑ, στην προθήκη νέων, στην ανάπλαση περιβάλλοντος χώρου, αλλαγές στα δίκτυα υποδομής και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων (πχ αντικατάσταση και αναβάθμιση του συνόλου του ηλεκτροφωτισμού των γηπέδων), αλλαγές σχετικά με την χρήση νερού και ενέργειας και για τα απόβλητα. Ειδικά σε ό,τι αφορά στην χρήση ενέργειας προβλέπονται τα εξής: - Η εκτιμώμενη ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχεται σε 3,13 γιγαβατώρες - Η κατανάλωση ενέργειας εντός των εγκαταστάσεων αφορά στην κάλυψη αναγκών όπως φωτισμός, ψύξη - κλιματισμός, παραγωγή ζεστού νερού χρήσης, λειτουργίας συσκευών εμπορικών δραστηριοτήτων/εστίασης, λειτουργία ανελκυστήρων κλπ. - Οι ενεργειακές ανάγκες του έργου θα καλυφθούν με ηλεκτρική ενέργεια από το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ για ψύξη και κλιματισμό, φωτισμό, κίνηση και λοιπά φορτία, ανελκυστήρες και για χρήση στην εστίαση. Ελαφρό πετρέλαιο ντίζελ για την λειτουργία του υφιστάμενου ηλεκτροπαραγωγού ζεύγους την κάλυψη έκτακτων αναγκών σε περίπτωση βλάβης του δικτύου παρένθεση (φωτισμός σήμανσης και οδεύσεων διαφυγής, φωτισμός ασφαλείας, φωτισμός κλιμακοστασίων, φωτισμός για τις ανάγκες των κοινοχρήστων διαδρομών κυκλοφορίας και των σημείων συναθροίσεις φωτισμός των υπόγειων χωρών σύστημα πυρόσβεσης αερισμός βοηθητικών χώρων στάθμευσης). Επιπλέον στο κτίριο του τένις club προτείνεται να εγκατασταθούν φωτοβολταϊκά πάνελ με επιφάνεια περί τα 300 m² με ετήσια παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια περί τις 120.000 kWh καλύπτοντας περίπου το 4% της συνολικής ηλεκτρικής κατανάλωσης.

Η Ιερά Κοινότητα Αγίου Όρους προχωρά σε ένα από τα μεγαλύτερα έργα ενεργειακής αναβάθμισης που έχουν ποτέ σχεδιαστεί για την Αθωνική Πολιτεία, με στόχο την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις μονές. Το έργο, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 19,2 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία 2021-2027» και χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Η Ιερά Κοινότητα, ως αναθέτουσα αρχή και φορέας κατασκευής, δημοσίευσε τη διακήρυξη για την επιλογή αναδόχου μέσω του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΣΗΔΗΣ). Η διαδικασία προβλέπει την ηλεκτρονική υποβολή προσφορών με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει της τιμής. Οι προσφορές θα αποσφραγιστούν και θα αξιολογηθούν από την αρμόδια επιτροπή, με όλα τα στάδια να πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά, ενώ δίνεται η δυνατότητα στους οικονομικούς φορείς να υποβάλουν διευκρινίσεις ή δικαιολογητικά σε προκαθορισμένα χρονικά περιθώρια. Στον κύκλο των μονών που θα ωφεληθούν από το έργο περιλαμβάνονται οι Ιερές Μονές Μεγίστης Λαύρας, Βατοπαιδίου, Ιβήρων, Διονυσίου, Κουτλουμουσίου, Παντοκράτορος, Ξηροποτάμου, Ζωγράφου, Δοχειαρίου, Καρακάλλου, Φιλοθέου, Σίμωνος Πέτρας, Αγίου Παύλου, Σταυρονικήτα, Ξενοφώντος, Γρηγορίου και Εσφιγμένου. Πρόκειται για ένα έργο που θα αλλάξει ριζικά την ενεργειακή εικόνα του Αγίου Όρους, μειώνοντας την εξάρτηση από παραδοσιακές πηγές καυσίμων και περιορίζοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Οι όροι της διακήρυξης ορίζουν ότι οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς πρέπει να υποβάλουν ηλεκτρονικά δύο φακέλους: έναν με τα δικαιολογητικά συμμετοχής και έναν με την οικονομική προσφορά. Οι προσφορές θα συνοδεύονται από εγγυητική επιστολή συμμετοχής, ενώ προβλέπονται συγκεκριμένες διαδικασίες για τον έλεγχο της γνησιότητας των εγγυήσεων, καθώς και για την αποφυγή αθέμιτων πρακτικών. Σε περίπτωση ισοδύναμων προσφορών, η ανάθεση θα γίνεται με κλήρωση ενώπιον της επιτροπής. Η διαδικασία αξιολόγησης περιλαμβάνει έλεγχο δικαιολογητικών, εξέταση της οικονομικής προσφοράς και διασταύρωση με τις προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές. Η σύμβαση θα υπογραφεί με τον προσωρινό ανάδοχο αφού ολοκληρωθεί η κατακύρωση, ενώ παρέχεται η δυνατότητα προδικαστικής προσφυγής σε περίπτωση ενστάσεων. Το έργο εντάσσεται πλήρως στο πλαίσιο του νόμου 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις, με εφαρμογή όλων των ευρωπαϊκών και εθνικών διατάξεων που σχετίζονται με περιβαλλοντικά, κοινωνικοασφαλιστικά και εργασιακά θέματα. Η χρηματοδότηση θα καλύψει εξ ολοκλήρου τις προμήθειες και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων, τα οποία θα τοποθετηθούν σε επιλεγμένους χώρους των μονών. Οι τεχνικές προδιαγραφές, που περιγράφονται αναλυτικά στα σχετικά τεύχη, προβλέπουν λύσεις υψηλής ενεργειακής απόδοσης και συμβατές με τη φυσιογνωμία της περιοχής. Η επιλογή φωτοβολταϊκών ως βασική τεχνολογία αναδεικνύει τη στροφή του Αγίου Όρους προς καθαρές μορφές ενέργειας, σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθαρρύνει ενεργά την πράσινη μετάβαση. Σημαντικό ρόλο στην όλη διαδικασία θα έχει η Τεχνική Υπηρεσία της Ιεράς Κοινότητας Αγίου Όρους, η οποία αποτελεί τη διευθύνουσα αρχή και θα επιβλέψει την υλοποίηση, με τη συνδρομή του Ειδικού Τεχνικού Συμβουλίου. Όλα τα έγγραφα της σύμβασης είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσω του ιστότοπου www.promitheus.gov.gr και της ιστοσελίδας www.programathos.gr, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την πρόσβαση όλων των ενδιαφερομένων. Με την ολοκλήρωσή του, το έργο υπόσχεται να δημιουργήσει μια νέα ενεργειακή πραγματικότητα στο Άγιον Όρος. Οι μονές θα αποκτήσουν σύγχρονη ενεργειακή υποδομή, ικανή να καλύψει τις ανάγκες τους με τρόπο βιώσιμο και φιλικό προς το περιβάλλον. Ταυτόχρονα, η πρωτοβουλία αυτή προσθέτει μια νέα διάσταση στη σχέση παράδοσης και καινοτομίας, δείχνοντας πως ακόμη και ένας χώρος με ιστορία αιώνων μπορεί να ενταχθεί δυναμικά στη νέα εποχή της καθαρής ενέργειας.

Με γοργούς ρυθμούς προχωρά η ΔΕΗ τις εργασίες στους υπό κατασκευή φωτοβολταϊκούς σταθμούς, με τους περισσότερους εξ’ αυτών να μπαίνουν στην πρίζα έως το τέλος του έτους. Ειδικότερα, μέσα στο 2025 αναμένεται να ολοκληρωθούν οι εργασίες κατασκευής για τον φωτοβολταϊκό σταθμό Ορυχείο ΔΕΗ Πτολεμαΐδα συνολικής ισχύος 550 MW. Το έργο έχει ενδεικτικό συνολικό προϋπολογισμού 300 εκατ. ευρώ. Όπως αναφέρει στην οικονομική της έκθεση, «η ΔΕΗ στη βάση υλοποίησης του εθνικού σχεδίου για την ενέργεια και το κλίμα και αξιοποίησης των υπαρχουσών υποδομών που οριστικά παύει η λειτουργία τους, έχει σχεδιάσει και υλοποιεί έργα αποθήκευσης ενέργειας (στο Ορυχείο Καρδιάς) καθώς και την εγκατάσταση νέων μέσων παραγωγής θερμικής ενέργειας για την κάλυψη των θερμικών αναγκών του διασυνδεδεμένου συστήματος τηλεθερμάνσεων της περιοχής (ΣΗΘΥΑ). Ταυτόχρονα, η θυγατρική ΔΕΗ Ανανεώσιμες, αναπτύσσει έργα φωτοβολταϊκών σταθμών και σταθμών αποθήκευσης ενέργειας με BESS τα οποία προβλέπεται να διασυνδεθούν σε κοινό υποσταθμό αξιοποιώντας τις υποδομές των Πυλών των Μονάδων Ι & ΙΙ του πρώην ΑΗΣ Καρδιάς. Η εκτίμηση ολοκλήρωσης και θέσης σε λειτουργία του έργου τοποθετείται στο 2025 με συνολικό προϋπολογισμό επενδύσεων ύψους 4,4 εκατ. ευρώ για τη ΔΕΗ και 11, 5 εκατ. ευρώ για τη ΔΕΗ Ανανεώσιμες. Επιπρόσθετα τον Απρίλιο 2024, υπεγράφη σύμβαση για τη θέση σε λειτουργία αυτομετασχηματιστή (ΑΜ/Σ) 400kV/150kV/30kV στο ΚΥΤ Καρδιάς. Τα έργα αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την λειτουργία του συνόλου του φ/β σταθμού Ορυχείο ΔΕΗ Πτολεμαΐδα 550 MW». Σε σχέση με το νέο φωτοβολταϊκό σταθμό «Ακρινή» συνολικής ισχύος 80 MW, ο οποίος θα εγκατασταθεί εντός του Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας, είναι ενδεικτικού συνολικού προϋπολογισμού 38 εκατ. ευρώ και οι εργασίες βρίσκονται σε φάση ολοκλήρωσης ενώ η ηλέκτριση θα γίνει το τρίτο τρίμηνο του 2025. Όσον αφορά τις εργασίες για την κατασκευή των φωτοβολταϊκών σταθμών Εξοχή 7, Εξοχή 8, Καρδιά 1 συνολικής ισχύος 170,95 MW, με σταθερό σύστημα στήριξης και τη σύνδεση αυτών στους υφιστάμενους υπαίθριου τύπου υποσταθμούς 33/150 kV «Χαραυγή» και «Α1 Καρδιάς-Κλείτος» , συνολικού προϋπολογισμού 72 εκατ. ευρώ, στους Δήμους Εορδαίας και Κοζάνης, ολοκληρώθηκαν το α’ τρίμηνο του έτους και μέχρι τα τέλη της χρονιάς θα γίνει η ηλέκτριση τους. Ακόμα, οι εργασίες για το νέο φωτοβολταϊκό σταθμό στη θέση «Ορυχείο Μεγαλόπολη Α’ Φάση» ισχύος 125 MW», μέρος του φωτοβολταϊκού σταθμού «Ορυχείο Μεγαλόπολη» συνολικής ισχύος 490 MW, έχουν ξεκινήσει και πρόκειται να ολοκληρωθούν εντός του γ’ τριμήνου του έτους. Τέλος, σε σχέση με το νέο φωτοβολταϊκό σταθμό στη θέση «Ορυχείο Μεγαλόπολη Β’ Φάση» ισχύος 125 MW, μέρος του φωτοβολταϊκού σταθμού «Ορυχείο Μεγαλόπολη» συνολικής ισχύος 490 MW, η σύμβαση υπεγράφη εντός του β’ τριμήνου του έτους και το έργο είναι υπό κατασκευή.

Σε αχαρτογράφητα νερά κινείται η ανακύκλωση των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα, παρά το γεγονός πως υπάρχουν τέσσερα συστήματα ανακύκλωσης. Κυριότεροι λόγοι που οδηγούν στη στασιμότητα είναι ότι απουσιάζει το ρυθμιστικό πλαίσιο που θα απαντήσει στο ερώτημα: Ποιος θα επιβαρύνεται με το τέλος ανακύκλωσης και τι θα γίνει με τα συστήματα που έχουν εγκατασταθεί τα προηγούμενα χρόνια, χωρίς να έχει προϋπολογιστεί το κόστος ανακύκλωσης. Όπως αναφέρουν πηγές της αγοράς, «το ζήτημα είναι τι θα κάνεις με την περίοδο 2014-2025 και πώς θα διασφαλίσεις ότι η αγορά θα συμμετέχει. Για κάποιες εταιρείες θα είναι καταστροφικό σενάριο να ζητηθούν αναδρομικά ποσά». Οι ίδιες πηγές τονίζουν πως δεν έχουν γίνει έλεγχοι στην αγορά, οπότε και τα στοιχεία είναι συγκεχυμένα. Ειδικά, το πρόβλημα εντοπίζεται πριν το 2020, όταν δεν υπήρχε σύστημα ανακύκλωσης στη χώρα μας. Σύμφωνα με τη ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία (οδηγία 2012/19/ΕΚ) , η οργανωτική και οικονομική (χρηματοδοτική) ευθύνη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων διαχείρισης αποβλήτων ανατίθεται στους παραγωγούς του προϊόντος, και μάλιστα, όχι όταν το προϊόν καταστεί απόβλητο αλλά όταν το προϊόν διατίθεται πρώτη φορά στην ελληνική αγορά. Οι παραγωγοί, νομικά ή φυσικά πρόσωπα, όπως ορίζονται στο αρθ. 11 του ν. 4819/2021, βαρύνονται με την ευθύνη χρηματοδότησης της ανακύκλωσης μέσω του Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) στο οποίο οφείλουν να συμμετέχουν και να καταβάλλουν την χρηματική εισφορά ανακύκλωσης. Για να έχει κάποιος μια συνολική εικόνα για το πρόβλημα θα πρέπει να ανατρέξει μερικά χρόνια πίσω, όταν το μοναδικό σύστημα ανακύκλωσης ήταν της «Φωτοκύκλωσης». Υπενθυμίζεται πως αρχικά το τέλος ανακύκλωσης είχε οριστεί στα 300 ευρώ ανά τόνο για τα φωτοβολταϊκά πλαίσια. Αργότερα μειώθηκε στα 150 ευρώ οδηγώντας σε αύξηση των αιτήσεων, και στη συνέχεια προτάθηκε η μείωση στα 90 ευρώ. Πρέπει να σημειωθεί πως πλέον τα φωτοβολταϊκά πλαίσια δεν εξάγονται, όπως γινόταν στο παρελθόν, αλλά ανακυκλώνονται μέσα στη χώρα, μειώνοντας το κόστος. Όμως η απόφαση του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) να ορίσει το κόστος ανακύκλωσης στα 300 ευρώ ανά τόνο ήρθε να «ταράξει τα νερά», τη στιγμή μάλιστα που εκτός από τη μείωση του κόστους προστέθηκαν και τρία νέα συστήματα. Πέρα από τη «Φωτοκύκλωση», λειτουργούν τρία νέα συστήματα: η «Ανακύκλωση – Ελληνικά Λατομεία – RE-LAT» (συμφερόντων Aktor), η «PV REVIVE Α.Ε.» (με πρωτοβουλία Jinko και ΚΑΥΚΑΣ), και η «ΑΝΑ.FOS Α.Ε.» με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Πηγές της αγοράς αναφέρουν πως αυτή η απόφαση παρατείνει την άρνηση των εταιρειών να εγγραφούν στο μητρώο των συστημάτων, ενώ σε αυτή την επιλογή συντείνει το γεγονός πως το πρόβλημα, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, θα εμφανιστεί μετά το 2045, «οπότε ουσιαστικά από τώρα προπληρώνεις για ένα πρόβλημα που θα εμφανιστεί τις επόμενες δεκαετίες». Στασιμότητα και στην Ευρώπη Η τυπική διάρκεια ζωής ενός φωτοβολταϊκού είναι 20 έως 30 χρόνια. Προς το παρόν, η ποσότητα των φωτοβολταϊκών αποβλήτων είναι μικρή, αλλά αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά και μέχρι το 2050, όπου αναμένονται να συσσωρευτούν 78 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι παλιών φωτοβολταϊκών μονάδων παγκοσμίως. Τα τελευταία χρόνια, η ανακύκλωση φωτοβολταϊκών έχει εξελιχθεί σε έναν νέο τομέα στον κλάδο, ωστόσο στην Ευρώπη δεν υπάρχουν και οι καλύτερες επιδόσεις. Αναμένεται, δε, τους επόμενους μήνες να επικαιροποιηθεί το πλαίσιο κατευθύνσεων της Ε.Ε.