Search the Community

Εντυπωσιακά και ανησυχητικά αποτελέσματα προκύπτουν από την επικαιροποιημένη ανάλυση των καμένων εκτάσεων από τις δασικές πυρκαγιές των τελευταίων 9 ετών (2017-2025) στο ηπειρωτικό κομμάτι της Περιφέρειας Αττικής. Η επικαιροποίηση έγινε με αφορμή την πρόσφατη δασική πυρκαγιά στην Οινόη Αττικής (05 Ιουλίου 2026). Από το 2017 μέχρι και το 2025, 13 μεγάλες πυρκαγιές έχουν κάψει περισσότερα από 700.000 στρέμματα σύμφωνα με τις αναφορές από την Υπηρεσία Ταχείας Χαρτογράφησης Copernicus και το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS). Η περίμετρος των καμένων εκτάσεων δίνεται στο χάρτη που ακολουθεί. Εικόνα 1. Περίμετρος των καμένων εκτάσεων στην Περιφέρεια Αττικής από το 2017 ως και το 2025. Με αποχρώσεις του κόκκινου, ροζ και μωβ σημειώνονται οι εκτάσεις που έχουν καεί το 2023, 2024 και το 2025 και με κίτρινα και πορτοκαλί χρώματα οι εκτάσεις που κάηκαν τα προηγούμενα 9 έτη. Με γκρι χρώμα σημειώνεται η ευρύτερη περιοχή του λεκανοπεδίου Αττικής. Η συνολική επιφάνεια της Περιφέρειας Αττικής (χωρίς την περιοχή της Τροιζηνίας, των νησιών και του Λεκανοπεδίου) είναι 2.500.000 στρέμματα, οπότε τα τελευταία 9 έτη το 28% της συνολικής επιφάνειας έχει καεί από δασικές πυρκαγιές. Στην Περιφέρεια Αττικής η επιφάνεια των δασικών εκτάσεων είναι περίπου 1.230.000 στρέμματα και τα τελευταία 9 χρόνια έχουν καεί περίπου 465.000 στρέμματα δάσους, δηλαδή το 38% της επιφάνειας των δασών. Πίνακας 1. Συνολικές καμένες εκτάσεις κατά τα έτη 2017-2025 στην περιοχή της Αττικής. View full είδηση

Με δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης, το έργο SAT4FOREST χαρτογραφεί δασικά είδη, καύσιμη ύλη και περιοχές Natura 2000, προσφέροντας ένα νέο εργαλείο για την προστασία και τη διαχείριση των ελληνικών δασικών οικοσυστημάτων. Μία από τις σημαντικότερες εφαρμογές τηλεπισκόπησης για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα αναπτύχθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αξιοποιώντας σύγχρονες δορυφορικές τεχνολογίες και δεδομένα υψηλής ευκρίνειας. Το ερευνητικό έργο SAT4FOREST – Forest Monitoring Service, που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2026, αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη επιχειρησιακή εφαρμογή παρακολούθησης των δασικών οικοσυστημάτων σε εθνικό επίπεδο. Το πρόγραμμα εντάσσεται στην εθνική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων, με τη συμβολή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Επιστημονικός υπεύθυνος είναι ο διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του ΑΠΘ, καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Ιωάννης Γήτας. Δύο βασικές υπηρεσίες για τα ελληνικά δάση Στο πλαίσιο του SAT4FOREST αναπτύχθηκαν δύο κύριες υπηρεσίες: Χαρτογράφηση των τύπων δασών και της δασικής καύσιμης ύλης Παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων και των περιοχών Natura 2000 Για την υλοποίησή τους αξιοποιούνται πολυφασματικά, υπερφασματικά και ραντάρ (SAR) δορυφορικά δεδομένα υψηλής χωρικής και χρονικής ανάλυσης, επιτρέποντας την παραγωγή εξειδικευμένων χαρτών δασικών ειδών, καύσιμης ύλης και βιοποικιλότητας. Παράλληλα, μέσω των σύγχρονων τεχνολογιών τηλεπισκόπησης καθίσταται δυνατός ο εντοπισμός πιέσεων και κινδύνων που επηρεάζουν τα δασικά οικοσυστήματα και τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας. Εργαλείο για τη διαχείριση και την πολιτική προστασία Τα δεδομένα και τα προϊόντα του έργου απευθύνονται στην Κεντρική Δασική Υπηρεσία, τις Διευθύνσεις Δασών και τα Δασαρχεία, στα αρμόδια υπουργεία, αλλά και σε ερευνητικά ιδρύματα και φορείς που αναπτύσσουν εφαρμογές, όπως χάρτες κινδύνου και προσομοιώσεις εξάπλωσης δασικών πυρκαγιών. Η δυνατότητα παρακολούθησης ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας μέσω δορυφόρων επιτρέπει την τακτική επικαιροποίηση των δεδομένων τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο, μειώνοντας το κόστος και τον χρόνο που απαιτείται για επιτόπιες καταγραφές, οι οποίες εξακολουθούν ωστόσο να είναι απαραίτητες για την επαλήθευση των μοντέλων. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα του SAT4FOREST θα ενισχύσουν σημαντικά την κατανόηση της κατάστασης των φυσικών πόρων και θα συμβάλουν στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων πολιτικών προστασίας και διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος. Στην τελική φάση το πρόγραμμα Κατά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου 2026 με τον πρύτανη του ΑΠΘ, καθηγητή Κυριάκο Αναστασιάδη, παρουσιάστηκε η πρόοδος του έργου, το οποίο βρίσκεται πλέον στην τελική του φάση. Στη διάρκεια της συζήτησης εξετάστηκε και η προοπτική νέας χρηματοδότησης, που θα επιτρέψει την περαιτέρω ανάπτυξη των υφιστάμενων εφαρμογών και τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους τελικούς χρήστες. Το έργο SAT4FOREST υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος μικροδορυφόρων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. View full είδηση

Χρονιά ορόσημο όσον αφορά τις δασικές πυρκαγιές μπορεί να χαρακτηριστεί το 2025, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι ο κόσμος ίσως εισέρχεται σε μια νέα και πιο επικίνδυνη φάση κινδύνου. Το περασμένο έτος, οι πυρκαγιές έκαψαν παγκοσμίως μια σχετικά μικρή έκταση σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο, παρά το μικρότερο αποτύπωμα, προκάλεσαν τις υψηλότερες οικονομικές απώλειες που έχουν καταγραφεί ποτέ από καταστροφές πυρκαγιών, αναδιαμορφώνοντας τον τρόπο με τον οποίο επιστήμονες, ασφαλιστικές εταιρείες και κυβερνήσεις αξιολογούν τον κίνδυνο. Η αντίφαση του 2025 — λιγότερη καμένη γη αλλά μεγαλύτερη καταστροφή — έχει γίνει κεντρικό στοιχείο για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο εξελίσσεται η συμπεριφορά των πυρκαγιών σε έναν θερμαινόμενο πλανήτη. Τα πρώιμα δεδομένα του 2026, συμπεριλαμβανομένων υψηλών θερμοκρασιών και παρατεταμένης ξηρασίας σε πολλές περιοχές, δείχνουν ότι η επερχόμενη περίοδος πυρκαγιών μπορεί να είναι ακόμη πιο σοβαρή. Η πιο δαπανηρή χρονιά που έχει καταγραφεί Σύμφωνα μελέτη που πραγματοποίησε το University of East Angli, με επικεφαλής τον Matthew Jones, οι παγκόσμιες πυρκαγιές του 2025 έκαψαν τη τρίτη μικρότερη έκταση από το 2002, αλλά προκάλεσαν πρωτοφανείς οικονομικές ζημιές. Συνολικά, κάηκαν περίπου 384 εκατομμύρια εκτάρια παγκοσμίως, αλλά οι απώλειες ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο ρεκόρ. Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι πυρκαγιές ευθύνονταν για περίπου το 38% όλων των ασφαλισμένων ζημιών από φυσικές καταστροφές το 2025. Ο ανθρώπινος απολογισμός ήταν επίσης σημαντικός, με τουλάχιστον 90 θανάτους και περίπου 300.000 εκκενώσεις παγκοσμίως. Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα στοιχεία αυτά πιθανότατα υποτιμούν την πραγματική επίδραση, ιδιαίτερα όταν συνυπολογιστούν οι έμμεσοι θάνατοι από την έκθεση σε καπνό, οι επιπτώσεις στην υγειονομική περίθαλψη και οι παρατεταμένοι εκτοπισμοί. Αλλαγή συμπεριφοράς Ο Jones περιέγραψε το φαινόμενο ως μέρος μιας ευρύτερης μεταβολής στη συμπεριφορά των πυρκαγιών. «Δεν είναι όλες οι πυρκαγιές ίδιες», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η μικρότερη καμένη έκταση δεν σημαίνει απαραίτητα μικρότερο κίνδυνο. «Μπορεί να φαίνεται σοκαριστικό, αλλά με βάση την πορεία των τελευταίων ετών, αυτό είναι απολύτως σύμφωνο με τη νέα πραγματικότητα της πυρκαγιάς.» Οι αστικές πυρκαγιές Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ετών είναι η αυξανόμενη επικάλυψη μεταξύ περιοχών υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς και πυκνοκατοικημένων αστικών ζωνών. Το 2025, μερικά από τα πιο καταστροφικά γεγονότα σημειώθηκαν σε ιδιαίτερα ανεπτυγμένες περιοχές, όπου οι αξίες των ακινήτων είναι υψηλές και οι υποδομές πυκνές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Λος Άντζελες, όπου οι πυρκαγιές Palisades και Eaton έγιναν από τις πιο καταστροφικές στην ιστορία της Καλιφόρνιας. Συνολικά ανάγκασαν περίπου 200.000 ανθρώπους να εκκενώσουν τις κατοικίες τους και κατέστρεψαν περίπου 18.000 κτίρια. Τουλάχιστον 31 θάνατοι επιβεβαιώθηκαν, αν και οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο τελικός αριθμός μπορεί να είναι υψηλότερος αν συνυπολογιστούν οι έμμεσες απώλειες. Οι οικονομικές επιπτώσεις ήταν τεράστιες. Οι πυρκαγιές του Λος Άντζελες προκάλεσαν συνολικές ζημιές περίπου 140 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εκ των οποίων περίπου 40 δισεκατομμύρια ήταν ασφαλισμένες απώλειες, καθιστώντας τις μία από τις ακριβότερες φυσικές καταστροφές που έχουν καταγραφεί ποτέ. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές δασικές πυρκαγιές που τροφοδοτούνται κυρίως από τη βλάστηση, οι αστικές πυρκαγιές εξαπλώνονται ταχύτατα μέσω πυκνά τοποθετημένων κτιρίων. Τα σπίτια, οι υποδομές και τα εμπορικά κτίρια λειτουργούν ως καύσιμο, ενισχύοντας τη θερμότητα και την ταχύτητα εξάπλωσης. Παράλληλα, η κατάσβεση είναι πολύ πιο δύσκολη λόγω περιορισμένων διαδρομών διαφυγής και πολύπλοκων συνθηκών. Η παγκόσμια εξάπλωση των πυρκαγιών Η καταστροφή δεν περιορίστηκε στη Βόρεια Αμερική. Το 2025, τεράστιες πυρκαγιές καταγράφηκαν επίσης στη Νότια Κορέα, την Ευρώπη και τον Καναδά. Η Νότια Κορέα αντιμετώπισε την πιο θανατηφόρα πυρκαγιά στην ιστορία της, με τουλάχιστον 32 νεκρούς. Στην Ευρώπη, καύσωνες και παρατεταμένες ξηρασίες τροφοδότησαν πυρκαγιές στη Μεσόγειο, με τουλάχιστον 28 θανάτους και πάνω από 120.000 εκτοπισμένους. Στον Καναδά, κάηκαν περίπου 22 εκατομμύρια στρέμματα, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη ευαλωτότητα των βόρειων δασικών οικοσυστημάτων. Στη Νότια Κορέα μόνο, περίπου 250.000 στρέμματα επηρεάστηκαν, δείχνοντας ότι ακόμη και περιοχές που δεν θεωρούνται παραδοσιακά υψηλού κινδύνου αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρές πυρκαγιές. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το πλήρες οικονομικό κόστος παραμένει άγνωστο, καθώς οι έμμεσες απώλειες είναι δύσκολο να υπολογιστούν. Κλιματική αλλαγή και νέα συμπεριφορά πυρκαγιών Οι επιστήμονες αποδίδουν όλο και περισσότερο την εξέλιξη αυτή στην κλιματική αλλαγή. Η αύξηση της θερμοκρασίας, οι παρατεταμένες ξηρασίες και οι μεταβολές στα μοτίβα βροχοπτώσεων δημιουργούν συνθήκες όπου η βλάστηση γίνεται πιο εύφλεκτη και οι περίοδοι πυρκαγιών διαρκούν περισσότερο. Μια μελέτη του 2016 είχε ήδη δείξει ότι η κλιματική αλλαγή έχει διπλασιάσει τη συχνότητα μεγάλων πυρκαγιών και την καμένη έκταση σε περιοχές των δυτικών Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, οι σημερινοί ερευνητές τονίζουν ότι η πιο σημαντική αλλαγή αφορά πλέον όχι μόνο την έκταση, αλλά και τη συμπεριφορά των πυρκαγιών. Οι πυρκαγιές γίνονται πιο έντονες, πιο απρόβλεπτες και εμφανίζονται συχνότερα σε περιοχές όπου η ανθρώπινη παρουσίας συναντά εύφλεκτα οικοσυστήματα. Οι ξηρές συνθήκες και η πυκνή βλάστηση μπορούν να μετατρέψουν μικρές εστίες σε τεράστιες πυρκαγιές μέσα σε λίγες ώρες. Προετοιμασία για το 2026 Τα πρώτα στοιχεία για το 2026 προκαλούν ήδη ανησυχία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το National Interagency Fire Center ανέφερε ότι μέχρι τον Μάιο είχαν καεί 2,4 εκατομμύρια στρέμματα σε καταγεγραμμένες πυρκαγιές — σχεδόν διπλάσια από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας για το ίδιο διάστημα. Οι υψηλές ανοιξιάτικες θερμοκρασίες και η εκτεταμένη ξηρασία εντείνουν τους φόβους ότι η δραστηριότητα των πυρκαγιών μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω μέσα στο καλοκαίρι. Μια νέα πραγματικότητα πυρκαγιών Οι ειδικοί πλέον υποστηρίζουν ότι ο κίνδυνος των πυρκαγιών δεν πρέπει να μετριέται μόνο με την καμένη έκταση, αλλά και με την ένταση, την ταχύτητα εξάπλωσης και την έκθεση ανθρώπινων πληθυσμών. Αυτοί οι παράγοντες καθορίζουν το πραγματικό κόστος των σύγχρονων πυρκαγιών — οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά. Τα δεδομένα του 2025 δείχνουν ότι αυτή η μεταβολή έχει ήδη ξεκινήσει. Ακόμη και με λιγότερη καμένη γη, οι απώλειες έφτασαν σε ιστορικά επίπεδα, κυρίως λόγω των πυρκαγιών σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Καθώς οι κλιματικές πιέσεις συνεχίζουν να αυξάνονται, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτή η τάση δύσκολα θα αντιστραφεί σύντομα. Αντίθετα, μπορεί να αποτελεί τη νέα κανονικότητα των πυρκαγιών — μια πραγματικότητα όπου το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι πόση γη καίγεται, αλλά πόσο βαθιά οι πυρκαγιές επηρεάζουν την ανθρώπινη ζωή. View full είδηση

Η κύρωσης των δασικών χαρτών, σε συνδυασμό με τις απορριπτικές αποφάσεις των Επιτροπές Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠΕΑ), έχει φέρει τα τελευταία χρόνια στο προσκήνιο ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα για χιλιάδες πολίτες. Εκτάσεις που για δεκαετίες καλλιεργούνταν ή χρησιμοποιούνταν από ιδιώτες, σήμερα χαρακτηρίζονται οριστικά ως δασικές και, σε πολλές περιπτώσεις, περιέρχονται στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα: τι συμβαίνει πλέον με αυτές τις εκτάσεις; Μπορούν οι πολίτες που τις χρησιμοποιούσαν μέχρι σήμερα να συνεχίσουν να τις αξιοποιούν; Και αν ναι, υπό ποιες προϋποθέσεις και με ποιο τίμημα; Το ισχύον πλαίσιο, όπως καθορίζεται κυρίως από τον Ν. 998/1979, δεν αφήνει περιθώρια για ελεύθερη χρήση. Ωστόσο, προβλέπει τη δυνατότητα παραχώρησης χρήσης υπό όρους, μέσω διοικητικών διαδικασιών και με την επιβολή ανταλλάγματος. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η χρήση αυτή δεν αποτελεί δικαίωμα, αλλά εξαίρεση, η οποία εξετάζεται κατά περίπτωση και πάντα υπό τον αυστηρό έλεγχο των δασικών υπηρεσιών. – Μπορεί ένας πολίτης να χρησιμοποιήσει δασική έκταση του Δημοσίου; Στην πράξη, ναι — αλλά μόνο με άδεια. Ο πολίτης δεν αποκτά ιδιοκτησία, αλλά ένα περιορισμένο δικαίωμα χρήσης, το οποίο παραχωρείται για συγκεκριμένο σκοπό και χρονικό διάστημα. Η χρήση αυτή ελέγχεται συνεχώς από τις δασικές υπηρεσίες και μπορεί να ανακληθεί, εφόσον δεν τηρούνται οι όροι. – Τι επιτρέπεται εντός δασικών εκτάσεων; Η δασική νομοθεσία επιτρέπει την επέμβαση σε δασικές εκτάσεις ως εξαιρετικό μέτρο και πάντα εντός του πλαισίου μη μεταβολής του προορισμού των δάσους, μετά από έγκριση. Κατά το νόμο, σε ορισμένες περιορισμένες κατηγορίες δασικών εκτάσεων, επί περιορισμένο τμήμα επιφάνειας τους και υπό αρκετές προϋποθέσεις, οι επεμβάσεις είναι κατ’ εξαίρεση επιτρεπτές για δραστηριότητες όπως: Εκμεταλλεύσεις πρωτογενούς τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία κλπ) Κατασκευή κοινόχρηστων – κοινωφελών υποδομών αλλά και έργων υποδομών π.χ. οδοποιία Εγκαταστάσεις τουριστικού χαρακτήρα (ξενοδοχεία 4*-5*, camping, ιαματικές εγκαταστάσεις, χιονοδρομικά κέντρα, ορειβατικά καταφύγια κ.ά) Βιομηχανικές εγκαταστάσεις (μονάδες μεταποίησης γεωργικών προϊόντων, οινοποιεία, αποσταγματοποιεία, ποτοποιεία, εμφιαλωτήρια, ελαιοτριβεία, σφαγεία, δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαιοειδών) Μεταλλεία – λατομεία Έργα πολιτιστικού χαρακτήρα Συγκεκριμένοι τύποι εγκαταστάσεων αθλητισμού, εκπαίδευσης, περίθαλψης, έρευνας, υδατοδρομίων, διαδρομών αγώνων μοτοποδηλάτων, θρησκευτικής φύσεως κ.ά. – Τι απαγορεύεται κατηγορηματικά; Η πιο ξεκάθαρη απαγόρευση αφορά την ανέγερση κατοικιών. Η δόμηση για οικιστικούς σκοπούς σε δασικές εκτάσεις δεν επιτρέπεται σε καμία περίπτωση. Παράλληλα, απαγορεύονται οι αυθαίρετες εκχερσώσεις, η αλλαγή χρήσης της γης χωρίς άδεια και κάθε δραστηριότητα που οδηγεί σε ουσιαστική υποβάθμιση του δασικού οικοσυστήματος. – Ποιες τουριστικές εγκαταστάσεις επιτρέπονται εντός δασικών εκτάσεων; Επιτρέπεται η επέμβαση σε δημόσια δάση και δημόσιες δασικές εκτάσεις για τη δημιουργία ξενοδοχειακών καταλυμάτων κατηγορίας 4 ή 5 αστέρων, χιονοδρομικών κέντρων, εγκαταστάσεων αξιοποίησης ιαματικών πηγών υδροθεραπευτηρίων, κέντρων θαλασσοθεραπείας, εγκαταστάσεων ιατρικού τουρισμού καθώς και η δημιουργία γκολφ. Το σχετικό αίτημα για την χορήγηση έγκρισης επέμβασης συνοδεύεται από έκθεση τουριστικής αξιοποίησης στην οποία αιτιολογείται ότι η επέμβαση αυτή αποτελεί το μόνο πρόσφορο μέσο για την ικανοποίηση του δημοσίου συμφέροντος με τη μικρότερη δυνατή απώλεια δασικού πλούτου. Επίσης επιτρέπεται η επέμβαση σε ιδιωτικά δάση και δασικές εκτάσεις για τη δημιουργία σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων, όπως ισχύει και εγκαταστάσεων ειδικής τουριστικής υποδομής, κάτω υπό ειδικούς όρους και προϋποθέσεις. Όταν η επέμβαση για τη δημιουργία των ανωτέρω σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων και εγκαταστάσεων ειδικής τουριστικής υποδομής γίνεται εξ ολοκλήρου σε ιδιωτική έκταση αμιγώς δασικού χαρακτήρα, τότε το εμβαδόν της έκτασης αυτής πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστο 500 στρέμματα. Η συνολική έκταση των χώρων που καταλαμβάνουν οι τουριστικές εγκαταστάσεις (κάλυψη) δεν μπορεί να υπερβεί το δέκα τοις εκατό (10%) της έκτασης για την οποία εγκρίνεται η επέμβαση προς τουριστική αξιοποίηση. Ο συντελεστής δόμησης υπολογίζεται στο ως άνω 10% της έκτασης και καθορίζεται κλιμακωτά. Στην πράξη, εγκρίνονται εγκαταστάσεις όπως ορειβατικά καταφύγια, μικρές υποδομές αναψυχής ή οικοτουριστικά καταλύματα περιορισμένης κλίμακας. Οι παρεμβάσεις αυτές σχεδιάζονται με τρόπο που να μην αλλοιώνεται το τοπίο και να αποφεύγεται η εκτεταμένη δόμηση. – Τι ισχύει με τα φωτοβολταϊκά σε δασικές εκτάσεις; Επιτρέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών σε δασικές εκτάσεις που εκχερσωθήκαν ή παραχωρήθηκαν για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια. Ειδικότερα, εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης ηλιακής ενέργειας από φωτοβολταϊκούς σταθμούς σε δάση και αναδασωτέες εκτάσεις απαγορεύονται. Κατ’ εξαίρεση, οι εγκαταστάσεις αυτές επιτρέπονται σε δασικός εκτάσεις που εκχερσωθήκαν ή παραχωρήθηκαν για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια, σύμφωνα με τη δασική και την αγροτική νομοθεσία, εφόσον αξιοποιήθηκαν κατά τους όρους της εκχέρσωσης ή της παραχώρησης και καλλιεργούνται, υπό την προϋπόθεση, ότι μετά το πέρας της νόμιμης λειτουργιάς των εγκαταστάσεων αυτών, σύμφωνα και με τους όρους της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ή την για οποιονδήποτε λόγο απομάκρυνσή τους, η έκταση επανέρχεται στην πρότερη αγροτική χρήση. – Επιτρέπεται να επεμβαίνουμε σε χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις; Στο νόμο 4859 /2021 με θέμα «Μέτρα διευκόλυνσης και εκσυγχρονισμού της ίδρυσης και λειτουργίας κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων……» προστέθηκε διάταξη με την οποία επιτρέπεται η επέμβαση σε δάση και δασικές εκτάσεις ως και σε δημόσιες χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις, μετά από έγκριση του Συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης και μετά από εισήγηση της οικείας δασικής αρχής. Όταν πρόκειται για επέμβαση σε χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις που ανήκουν σε περιοχές όπου υπάρχουν κυρωμένοι δασικοί χάρτες η εισήγηση της οικείας δασικής αρχής χορηγείται εντός προθεσμίας δύο (2) μηνών από το αίτημα του ενδιαφερομένου. Σε περίπτωση επέμβασης από τρίτους στις ιδιωτικού χαρακτήρα εκτάσεις που προστατεύονται από τις διατάξεις του παρόντος νόμου, απαιτείται και η έγγραφη συναίνεση του ιδιοκτήτη. – Τι ισχύει για τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις σε δάση, δασικές ή δημόσιες εκτάσεις; Μετά από εισήγηση της Επιτροπής Σταυλισμού, με απόφαση του αρμοδίου δασάρχη, χορηγείται άδεια για τη την εγκατάσταση εντός δασών και δασικών εκτάσεων, καθώς και δημοσίων εκτάσεων κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, εκτροφείων θηραμάτων, ιχθυοτροφείων, εκτροφείων γουνοφορων και ιδίως επισκέψιμων κτηνοτροφικών μονάδων εκτροφής απειλουμένων με εξαφάνιση αυτοχθόνων φυλών αγροτικών ζώων, με σκοπό τη διάσωση, διάδοση, προβολή και παραδοσιακή διαχείριση του προαναφερθέντος ζωικού κεφαλαίου και των προϊόντων του. Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση των ανωτέρω μονάδων, με εξαίρεση τη μελισσοκομία, σε Δάση και δασικές εκτάσεις που προστατεύονται, σε εκτάσεις που βρίσκονται εντός λεκανών απορροής χειμάρρων πόλεων ή οικισμών, σε Δάση και δασικές εκτάσεις που προσφέρονται για αναψυχή και τον τουρισμό Επιτρέπεται σε προστατευόμενες περιοχές, αν προβλέπεται από τα σχέδια διαχείρισης τους και, σε περίπτωση μη ύπαρξης αυτών, κατόπιν εγκεκριμένης περιβαλλοντικής μελέτης. – Πότε επιτρέπεται η γεωργική εκμετάλλευση δασικών εκτάσεων; Εκχέρσωση δασών προς απόδοση σε αγροτική οποιασδήποτε φύσης καλλιέργεια απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η από γεωργικούς συνεταιρισμούς, ομάδες παραγωγών ή φυσικά πρόσωπα εκχέρσωση δασικών εκτάσεων ή η χρήση από αυτούς ασκεπούς έκτασης ή διάκενου εντός δάσους ή δασικής έκτασης, εμβαδού έως 30 στρέμματα όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα, για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια ή για φύτευση σε ανάμειξη αγρίων και οπωροφόρων ή καρποφόρων δένδρων ή για φύτευση δασικών ειδών για την απόδοση προϊόντων, ιδίως, κάστανων, καρυδιών και τρούφας, ή για δημιουργία αμπελώνων ή φυτειών αρωματικών φυτών. Επιτρέπεται, επίσης, η δια εμβολιασμού εξημέρωση άγριων οπωροφόρων ή καρποφόρων δένδρων. Επίσης εντός των ως άνω εκτάσεων επιτρέπονται κατασκευές που εξυπηρετούν τη γεωργική εκμετάλλευση, όπως δεξαμενές νερού, γεωτρήσεις, μετρητές Δ.Ε.Η., υπόστεγα κατ΄ εφαρμογή της σχετικής περί των κατασκευών αυτών νομοθεσίας. Η έγκριση για τη γεωργική εκμετάλλευση χορηγείται, κατόπιν σχετικής οικονομοτεχνικής μελέτης βιωσιμότητας της γεωργικής εκμετάλλευσης. Οι δημόσιες εκτάσεις, ως και οι κοινόχρηστες και διαθέσιμες εποικιστικές δασικές εκτάσεις μπορούν να διατεθούν σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα για δενδροκομική ή γεωργική καλλιέργεια και εκμετάλλευση κατόπιν της σχετικής μελέτης και κάτω από ειδικές προϋποθέσεις. Της ΓΡΑΜΜΑΤΗΣ ΜΠΑΚΛΑΤΣΗ, τοπογράφου – πολεοδόμου μηχανικού, [email protected] View full είδηση

Τα δάση της Πορτογαλίας αυξάνονται ταχύτατα, αλλά με τεράστιο περιβαλλοντικό κόστος. Πώς προσπαθεί η χώρα να αντιστρέψει την πορεία; Οι δασικές εκτάσεις στην ΕΕ αυξάνονται οριακά, με αναφερόμενη ετήσια αύξηση 0,1%. Λαμβάνοντας υπόψη τόσο την επέκταση των δασών όσο και τις απώλειες, είτε από υλοτομία είτε από φυσικά φαινόμενα όπως πυρκαγιές, ξηρασίες και παράσιτα, η Ιρλανδία κατέχει την πρώτη θέση, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, με ετήσια αύξηση 1,2%. Ακολουθούν η Εσθονία (+0,33%), η Βουλγαρία (+0,26%) και η Γαλλία (0,25%). Λίγες μόνο χώρες ανέφεραν (ελάχιστες) μειώσεις - όλες μεταξύ 0,06% και 0,01% - και συγκεκριμένα η Δανία, η Ολλανδία, η Σλοβενία, η Σουηδία και η Πολωνία. Τι κρύβεται πίσω από την αμφιλεγόμενη ανάπτυξη των δασών της Πορτογαλίας; Αν βγάλει κανείς τις απώλειες από την εξίσωση ωστόσο, ο ρυθμός ανάπτυξης των δασικών εκτάσεων στην Πορτογαλία είναι ασύγκριτα μεγαλύτερος σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Μέσα σε μόλις ένα χρόνο, οι δασικές εκτάσεις αυξήθηκαν κατά το εντυπωσιακό ποσοστό 11%, σύμφωνα με τη Eurostat. Γιατί; Η εκρηκτική αύξηση εκτιμάται ότι οφείλεται στη συστηματική αναδάσωση, αλλά εξαρτάται επίσης από τη σχετικά νεαρή ηλικία των δασών της χώρας, ιδίως λόγω της ευρείας χρήσης ευκαλύπτου. Αυτό το ταχέως αναπτυσσόμενο δέντρο, που κατάγεται από την Ωκεανία, κατέστησε την Πορτογαλία έναν από τους κορυφαίους παραγωγούς χαρτιού στην Ευρώπη, αλλά έφερε μαζί του και τεράστιες περιβαλλοντικές απειλές. Τα φύλλα του, πλούσια σε εξαιρετικά εύφλεκτα έλαια, έχουν πολλαπλασιάσει εκθετικά τον κίνδυνο πυρκαγιών. Επιπλέον, ο ευκάλυπτος απαιτεί τεράστιες ποσότητες νερού, στραγγίζοντας το υπέδαφος. Πυρκαγιά καίει ένα δάσος ευκαλύπτων στα περίχωρα της Sever do Vouga στις 18 Σεπτεμβρίου 2024 AP Photo/Bruno Fonseca Related Ποιες χώρες της ΕΕ ξοδεύουν περισσότερο για την πυροπροστασία Το πλάνο της Πορτογαλίας για να αντιστρέψει την κατάσταση Μόνο το 2025, η χώρα έχασε 263.000 εκτάρια από πυρκαγιές, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ σε σχέση με το μέγεθός της, περίπου 8 φορές το μέγεθος της Μάλτας, σύμφωνα με το Copernicus. Τώρα η χώρα προσπαθεί να αντιστρέψει την τάση βελτιώνοντας τη χαρτογράφηση των δασών και - κυρίως - δίνοντας κίνητρα για τη φύτευση τοπικών ειδών, όπως ο δρυς. Τον Νοέμβριο, το πορτογαλικό ινστιτούτο προστασίας της φύσης ICNF διένειμε περισσότερα από 100.000 δέντρα και θάμνους σε ολόκληρη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων θαλάσσιων πεύκων, φλαμουριών και δενδρολίβανου. Τα αστικά και περιφερειακά πάρκα μπορούν επίσης να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα υποβάλλοντας τις αιτήσεις τους στο πρόγραμμα Floresta Comun. Επιπλέον, η ΕΕ, καθώς και ο εθνικός οργανισμός της Πορτογαλίας, όπως το Ίδρυμα για την Επιστήμη και την Τεχνολογία, έχουν διαθέσει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ σε προγράμματα που αποσκοπούν στην προστασία και την αναγέννηση της βελανιδιάς. View full είδηση

Η Κίνα έχει αποκτήσει τη μεγαλύτερη καθαρή δασική έκταση στον κόσμο την τελευταία δεκαετία Τα δάση απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα και απελευθερώνουν οξυγόνο, λειτουργώντας ως οι πνεύμονες του κόσμου. Οι μεταβολές στα δάση Ταυτόχρονα, τα δάση περιέχουν ξεχωριστά καιρικά συστήματα και ροές νερού, επηρεάζοντας εκτάσεις γης χιλιάδες μίλια μακριά. Ενώ εκατομμύρια εκτάρια (ha) έχουν χαθεί σε όλο τον Αμαζόνιο τις τελευταίες δεκαετίες, αρκετές χώρες επιδιώκουν ενεργά προσπάθειες αναδάσωσης. O παρακάτω πίνακας δείχνει τις χώρες με την υψηλότερη αύξηση δασικής έκτασης από το 2015, με βάση στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών. Αύξηση Δασικής Έκτασης ανά Χώρα (2015-2025) Κατάταξη Χώρα Καθαρό κέρδος 2015-2025 Μέση ετήσια καθαρή μεταβολή 1 Κίνα 1.686.000 0,8 2 Ρωσία 942.000 0,1 3 Ινδία 191.000 0,3 4 Τουρκία 118.000 0,5 5 Αυστραλία 105.000 0,1 6 Γαλλία 95.900 0,6 7 Ινδονησία 94.100 0,1 8 Νότια Αφρική 87.600 0,4 9 Καναδάς 82.500 0,0 10 Βιετνάμ 72.800 0,5 Η κατάταξη των χωρών Η Κίνα έχει αποκτήσει τη μεγαλύτερη καθαρή δασική έκταση στον κόσμο την τελευταία δεκαετία. Από τη δεκαετία του 1970, η Κίνα έχει φυτέψει χιλιάδες, αν όχι εκατομμύρια, δέντρα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της «Μεγάλου Πράσινου Τείχους». Η πρωτοβουλία αυτή έχει σχεδιαστεί για να αποτρέψει την εισχώρηση άμμου στις ερήμους Γκόμπι και Τακλαμακάν στις πόλεις. Το έργο, που είχε ως στόχο να ολοκληρωθεί έως το 2050, είχε ανάμεικτα αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένων χαμηλών ποσοστών επιβίωσης δέντρων σε ορισμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, παρά ταύτα, 1,7 εκατομμύρια καθαρά εκτάρια δασών έχουν φυτευτεί στη χώρα από το 2015. Η Ρωσία κατατάσσεται δεύτερη παγκοσμίως, με 942.000 εκτάρια να έχουν κερδηθεί κατά τη διάρκεια της δεκαετίας. Αυτή η τάση υποστηρίζεται από εθνικές πολιτικές που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της ανάπτυξης των δασικών εκτάσεων από το 2018. Ομοίως, η Ινδία έχει θεσπίσει φιλόδοξους εθνικούς πολιτικούς στόχους για την αναδάσωση. Μέχρι το 2030, σχεδιάζει να αποκαταστήσει 26 εκατομμύρια εκτάρια δάσους στο πλαίσιο των κλιματικών στόχων της. Από το 2015, έχει δει καθαρή αύξηση 191.000 εκταρίων δάσους, η τρίτη υψηλότερη παγκοσμίως. View full είδηση

Ενστάσεις διατυπώνει το Ελεγκτικό Συνέδριο σε έκθεσή του για την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων αναδάσωσης μετά από δασικές πυρκαγιές στην χώρα μας. Σύμφωνα με το πόρισμα της έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου «διαχρονικά, πραγματοποιούνται πολύ λιγότερες αναδασώσεις από εκείνες που είχε προγραμματιστεί να γίνουν και η αποκατάσταση του δασικού περιβάλλοντος στις κατεστραμμένες εκτάσεις δεν παρακολουθείται και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί». Παράλληλα, το Ελεγκτικό Συνέδριο αναφέρει στο πόρισμά του, ότι «η αρμόδια για την υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δάση και υπεύθυνη για την πολιτική αναδασώσεων στη Χώρα Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος δεν διαθέτει αξιόπιστα συνολικά δεδομένα, ούτε για τις κηρυχθείσες ως αναδασωτέες εκτάσεις ανά την επικράτεια, ούτε για το σε ποιες από τις εκτάσεις αυτές επιβάλλεται, κατά τα διδάγματα της επιστήμης, η εκτέλεση αναδασωτικών εργασιών, με συνέπεια οι διαθέσιμοι για τις αναδασώσεις δημόσιοι πόροι να κατανέμονται ευκαιριακά». Συγκεκριμένα, το Ελεγκτικό Συνέδριο σε ανακοίνωσή του αναφέρει: «Το Ελεγκτικό Συνέδριο δημοσιεύει σήμερα την Έκθεση Ελέγχου 2/2025: «Δασικές πυρκαγιές: Έχει μελετηθεί και παρακολουθείται η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων αναδάσωσης;» Στην έκθεση αυτή αποτυπώνονται τα αποτελέσματα του ελέγχου, που διενήργησε το Ελεγκτικό Συνέδριο, προκειμένου να διαπιστωθεί αν οι δημόσιοι πόροι, εθνικοί και ενωσιακοί, που διατίθενται για τις αναδασώσεις στη Χώρα αξιοποιούνται με ορθολογικό τρόπο και κατά πόσον έχουν αποφέρει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, ως προς την αποκατάσταση των κατεστραμένων δασικών οικοσυστημάτων. Περαιτέρω, ο έλεγχος ασχολήθηκε και με τον νέο θεσμό της αναδοχής αποκατάστασης και αναδάσωσης, της ανάληψης, δηλαδή, από ιδιώτες, που εκδηλώνουν ενδιαφέρον και επιλέγονται προς τούτο, του κόστους και της ευθύνης εκτέλεσης των έργων αποκατάστασης και αναδάσωσης που απαιτούνται σε δημόσιες εκτάσεις δασικού χαρακτήρα. Τα πορίσματα του ελέγχου είναι τα ακόλουθα: 1. Η αρμόδια για την υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δάση και υπεύθυνη για την πολιτική αναδασώσεων στη Χώρα Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος δεν διαθέτει αξιόπιστα συνολικά δεδομένα ούτε για τις κηρυχθείσες ως αναδασωτέες εκτάσεις ανά την επικράτεια, ούτε για το σε ποιες από τις εκτάσεις αυτές επιβάλλεται, κατά τα διδάγματα της επιστήμης, η εκτέλεση αναδασωτικών εργασιών, με συνέπεια οι διαθέσιμοι για τις αναδασώσεις δημόσιοι πόροι να κατανέμονται ευκαιριακά. 2. Ο υπερβολικά φιλόδοξος σχεδιασμός της σχετικής με τις αναδασώσεις Δράσης του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014 - 2022, σε συνδυασμό με την ανωριμότητα των έργων και τις επιπλοκές από τη μεταφορά των περιφερειακών δασικών υπηρεσιών στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενόσω το Πρόγραμμα βρισκόταν σε εξέλιξη, είχαν ως συνέπεια η Δράση αυτή να αποδώσει ελάχιστα αποτελέσματα, τόσο από άποψη απορρόφησης των διαθέσιμων πιστώσεων, όσο και ως προς την επίτευξη του στόχου των εκτάσεων που επρόκειτο να αναδασωθούν. 3. Παρά την έλλειψη τυπικότητας, όσον αφορά την επιλογή των αναδόχων αποκατάστασης και αναδάσωσης, και την πλημμελή, σε κάποιο βαθμό, εποπτεία, από τις αρμόδιες δασικές αρχές, της συμμόρφωσης των αναδόχων προς τις υποχρεώσεις τους, ο νέος θεσμός της αναδοχής επιτάχυνε την εκτέλεση των αναδασωτικών έργων. Σε ορισμένες, ωστόσο, περιπτώσεις, οι δημόσιοι πόροι που προορίζονταν για έργα αναδασώσεων, τα οποία εκτελέστηκαν τελικώς με αναδοχή, δεν αποδεσμεύτηκαν εγκαίρως. 4. Διαχρονικά, πραγματοποιούνται πολύ λιγότερες αναδασώσεις από εκείνες που είχε προγραμματιστεί να γίνουν. Η αποκατάσταση του δασικού περιβάλλοντος στις κατεστραμμένες εκτάσεις δεν παρακολουθείται και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί. Η έκθεση συνοδεύεται από τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου προς τους αρμόδιους φορείς για τη βελτίωση των δράσεών τους προς την κατεύθυνση αυτή». View full είδηση

Περίπου 430 εκατομμύρια στρέμματα δασών, δηλαδή η έκταση μιας χώρας όπως το Ιράκ, χάθηκαν στα 24 κύρια «μέτωπα» της αποψίλωσης των δασών στον κόσμο στο διάστημα από το 2004 έως το 2017, σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση (WWF) που δόθηκε στη δημοσιότητα. Η εμπορική γεωργία, η οποία αποψιλώνει για τις καλλιέργειες και την εκτροφή ζώων, είναι η κύρια αιτία αυτής της καταστροφής των δασών, ιδιαίτερα στη Νότια Αμερική, σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση. Τα ορυχεία, αλλά και οι υποδομές, ιδιαίτερα οι οδικές, η δασική βιομηχανία και οι καλλιέργειες για προϊόντα διατροφής, κυρίως στην Αφρική, αναφέρονται επίσης ως σημαντικοί παράγοντες. Απ’ αυτά τα 24 «θερμά σημεία» της παγκόσμιας αποψίλωσης των δασών, τα 9 βρίσκονται στη Λατινική Αμερική, 8 στην Αφρική και 7 στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού. Σ’ αυτά συγκεντρώνεται πάνω από το μισό (52%) της παγκόσμιας καταστροφής των τροπικών δασών, σύμφωνα με τη μκο. Οι ζώνες που έχουν πληγεί περισσότερο είναι η βραζιλιάνικη Αμαζονία και η περιοχή της Σεράντο στην Βραζιλία, η Αμαζονία της Βολιβίας, η Παραγουάη, η Αργεντινή, η Μαδαγασκάρη και τα νησιά Σουμάτρα και Βόρνεο στην Ινδονησία και τη Μαλαισία. Η βραζιλιάνικη περιφέρεια της Σεράντο, για παράδειγμα, πλήττεται κυρίως από την ανάπτυξη της γεωργίας και έχει χάσει 30 εκατομμύρια στρέμματα δάσους στο διάστημα από το 2004 έως το 2017, ενώ από το έτος 2000 έχει εξαφανισθεί άνω του 30% της συνολικής δασικής επιφάνειας. Εξάλλου, σχεδόν το μισό (45%) των δασών, που έχουν απομείνει σ’ αυτές τις 24 ζώνες, έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν κατατεμαχιστεί, πράγμα που τα καθιστά περισσότερο ευάλωτα, ιδιαίτερα στις πυρκαγιές, οι οποίες ενισχύονται και πολλαπλασιάζονται τις τελευταίες δεκαετίες. Η κατάσταση αυτή θέτει σε κίνδυνο τα ευάλωτα οικοσυστήματα που φιλοξενούν τα δάση και συνεπώς τις κατοικίες πολυάριθμων ειδών. Επίσης ευνοεί τις επαφές ανάμεσα σε άγρια είδη και ανθρώπους και κατά συνέπεια το πέρασμα στον άνθρωπο ασθενειών ζωικής προέλευσης (ζωονόσων), όπως φάνηκε με την πανδημία της Covid-19. Τα δάση είναι επίσης πολύ σημαντικές αποθήκες άνθρακα, καθώς επιτρέπουν να απορροφάται σημαντική ποσότητα των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και εκλύονται από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Στην έκθεση καλούνται τα κράτη και ο οικονομικός τομέας να δώσουν μάχη κατά της αποψίλωσης των δασών, ιδιαίτερα μέσω της εγγύησης των δικαιωμάτων των αυτόχθονων πληθυσμών. Καλούνται επίσης οι πληθυσμοί να αποφεύγουν τα προϊόντα που ευνοούν το φαινόμενο αυτό, κυρίως τροποποιώντας τη δίαιτά τους προς λιγότερες ζωικές πρωτεΐνες. «Η κακή διαχείριση των παγκόσμιων δασών ευνοεί τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, αφανίζει τη βιοποικιλότητα, καταστρέφει ζωτικής σημασίας οικοσυστήματα και πλήττει την επιβίωση και την ευημερία τοπικών κοινοτήτων και κοινωνιών γενικότερα», προειδοποιεί ο Μάρκο Λαμπερτίνι, γενικός διευθυντής του WWF. Η επικεφαλής του γαλλικού κλάδου της μκο Βερονίκ Αντριέ υπογράμμισε από την πλευρά της «τη σημασία να προστατευθεί η φύση και ιδιαίτερα να διαφυλαχθουν τα δάση μας, κυρίως για να προλάβουμε τις επόμενες πανδημίες. (…) Χωρίς ζωντανά δάση, δεν θα έχουμε υγιή πλανήτη και υγιείς ανθρώπους». Τον περασμένο Σεπτέμβριο, έκθεση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ, ο οποίος επιβλέπει τον τομέα, προειδοποιούσε ότι τα δάση είχαν χάσει «σχεδόν 1 δισεκατομμύριο στρέμματα» μέσα σε δύο δεκαετίες στον πλανήτη, πέφτοντας στο 31,2% (41 δισεκ. στρέμματα) της γήινης επιφάνειας το 2020, από 31,5% που ήταν το 2010 και 31,9% το 2000. View full είδηση

Το πιο εκτεταμένο πρόγραμμα αναδασώσεων σε όλη τη χώρα εδώ και 30 χρόνια σχεδιάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος. Το πρόγραμμα αφορά τη φύτευση περίπου μισού εκατομμυρίου στρεμμάτων σε βάθος δεκαετίας, με 30 εκατομμύρια φυτά. Eμφαση θα δοθεί στις περιοχές που επλήγησαν από μεγάλες δασικές πυρκαγιές την τελευταία δεκαετία και η αναδάσωση δεν έχει προχωρήσει με φυσικό τρόπο. Στοίχημα, η επαναλειτουργία των κρατικών φυτωρίων, που ήταν από τα πρώτα «θύματα» της οικονομικής κρίσης, αλλά και η συμπλήρωση του σχεδίου με ανάλογης έντασης μέτρα προστασίας των δασών και των δασικών εκτάσεων. Επικεφαλής του εθνικού σχεδίου αναδασώσεων τέθηκε η Μαρία Κοζυράκη, συντονίστρια της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης. «Η πολιτική βούληση του υπουργείου είναι να προχωρήσουμε με εκτεταμένες αναδασώσεις σε διαταραγμένα οικοσυστήματα», λέει στην «Κ». «Προτεραιότητα θα δοθεί σε περιοχές που γειτνιάζουν με οικιστικές ζώνες ή περιοχές με ισχυρή ανθρώπινη παρουσία, σε περιοχές όπου υπάρχει δυσκολία στη φυσική αναγέννηση του οικοσυστήματος –ή όπου αυτό επανέρχεται σε χαμηλότερη ποιότητα– και σε περιοχές που έχουν έντονο ανάγλυφο και απειλούνται από φαινόμενα διάβρωσης». Το πρώτο στάδιο ήταν η απογραφή των εκτάσεων αυτών. Το έργο ανέλαβε η Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. «Μέσω τηλεπισκόπησης, εντοπίσαμε τις περιοχές που κάηκαν από δασικές πυρκαγιές την τελευταία δεκαετία», εξηγεί ο πρόεδρος της σχολής, Θεοχάρης Ζιάγκας. «Καταλήξαμε σε 13 περιοχές κατανεμημένες σε όλη τη χώρα, καλύπτοντας περί τις 500.000 στρέμματα γης. Στόχος μας ήταν οι περιοχές που θα προταθούν να μη βρίσκονται μόνο στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη, όπου όντως υπάρχει μεγάλο πρόβλημα στην αναγέννηση των δασών, αλλά να κατανεμηθούν σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με τα κριτήρια που μας τέθηκαν». Πού βρίσκονται οι περιοχές που έχουν προεπιλεγεί; Η μεγαλύτερη έκταση (157.000 στρέμματα) βρίσκεται στην Ομηρούπολη της Χίου και είχε καεί το 2012 (στο νησί επελέγησαν και ακόμη 49.000 στρέμματα που κάηκαν το 2016). Ακολουθεί έκταση 55.100 στρεμμάτων στην Κινέτα και 14.800 στρεμμάτων στο Μάτι που κάηκαν το 2018 (στην Αττική έχουν επιλεγεί ακόμα 11.800 στρέμματα στον Κάλαμο, που κάηκαν το 2010). Επίσης επελέγησαν 43.200 στρέμματα στη Μεγαλόπολη Αρκαδίας (κάηκαν το 2012), 44.000 στρέμματα στη Ρόδο (κάηκαν το 2013), 35.000 στρέμματα και 44.500 στρέμματα στον Πρίνο και στην Αλυκή Θάσου και μικρότερες εκτάσεις στην Εύβοια, στο Ρέθυμνο και στη Ζάκυνθο. Οι περιοχές αυτές όμως δεν θα είναι οι τελικές. «Ζητήσαμε από όλες τις διευθύνσεις δασών των αποκεντρωμένων διοικήσεων να οριοθετήσουν τις εκτάσεις που κατά τη γνώμη τους πρέπει να αναδασωθούν, έως τον Ιανουάριο του 2021», λέει η κ. Κοζυράκη. «Θέλουμε να κατατεθούν από μία έως πέντε προτάσεις ανά περιφερειακή ενότητα (σ.σ.: νομό), ιεραρχημένες ως προς τη σπουδαιότητά τους. Ο στόχος μας είναι να συμπληρωθεί ο κατάλογος των προς αναδάσωση περιοχών και να οριοθετηθούν με ακρίβεια, ώστε να υπάρξουν μελέτες για κάθε περιοχή ανάλογα με τις ανάγκες της». To χρονοδιάγραμμα Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί, η επιτροπή συντονισμού του εγχειρήματος, που δημιουργήθηκε στο υπουργείο Περιβάλλοντος, σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Δασών του υπουργείου, θα καταλήξει μέχρι το τέλος του χειμώνα στις εκτάσεις που τελικώς θα ενταχθούν στο εθνικό σχέδιο αναδασώσεων. Παράλληλα, το υπουργείο θα επικαιροποιήσει τις προδιαγραφές των μελετών και έργων αναδάσωσης. «Η πρόθεση του υπουργείου είναι να προκηρυχθούν έως το καλοκαίρι από τις αποκεντρωμένες διοικήσεις όλοι οι διαγωνισμοί για τις μελέτες και τις εργασίες αναδάσωσης και να συμβασιοποιηθούν μέσα στο 2022. Μελέτες και έργα θα πραγματοποιηθούν από τον ίδιο ανάδοχο». Η ύπαρξη «σφιχτού» χρονοδιαγράμματος είναι όρος που θέτει το Ταμείο Ανάκαμψης, από το οποίο το υπουργείο φιλοδοξεί να εξασφαλίσει περί τα 300 εκατ. ευρώ για το εγχείρημα. Ακόμη 390 εκατ. εκτιμάται ότι μπορούν να εξασφαλιστούν μέσω ΕΣΠΑ, προγραμμάτων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και άλλες πηγές. Πώς θα γίνουν οι αναδασώσεις; Σύμφωνα με την κ. Κοζυράκη, τα αναγκαία (περίπου 30 εκατομμύρια) φυτά θα προέλθουν από κρατικά φυτώρια. «Οσο μικρότερο είναι το δασικό φυτό, τόσο καλύτερη πιθανότητα έχει να προσαρμοστεί στις συνθήκες. Επομένως αυτό που χρειάζεται είναι φυτά ενός – δύο ετών. Ο ανάδοχος θα τα φυτέψει και θα αρδεύει την περιοχή για μία διετία, συμπληρώνοντας όσα κενά προκύψουν». «Παλαιότερα, όλες οι δασικές υπηρεσίες είχαν καλά οργανωμένα φυτώρια και είχαν εμπειρία στις αναδασώσεις», λέει ο κ. Ζιάγκας. «Η οικονομική κρίση περιόρισε τις δυνατότητες των φυτωρίων και οδήγησε στην κατάργηση σημαντικών υπηρεσιών, όπως οι τοπικές διευθύνσεις αναδασώσεων. Στη Χαλκηδόνα και στον Λαγκαδά, για παράδειγμα, υπήρχαν δύο μεγάλα κρατικά φυτώρια που τροφοδοτούσαν όλη τη Βόρεια Ελλάδα, μέχρι που διέθεταν φυτά και σε ιδιώτες έναντι κάποιου αντιτίμου. Τώρα υπολειτουργούν. Είναι εύκολο να καταργήσεις ένα δασικό φυτώριο, αλλά πολύ δύσκολο να το επαναλειτουργήσεις, γιατί χάνεται η πολύτιμη εμπειρία των ανθρώπων που ασχολούνταν με το αντικείμενο αυτό μια ζωή. Αυτά είναι πράγματα που δεν γράφονται στα βιβλία», λέει ο κ. Ζιάγκας. «Επομένως, είναι μεγάλο στοίχημα η επαναλειτουργία των κρατικών φυτωρίων, ώστε να υποστηρίξουν το εθνικό σχέδιο αναδασώσεων». «Θα δώσουν εργασία σε αρκετό κόσμο» Σύμφωνα με την κ. Κοζυράκη, το σχέδιο αναδασώσεων είναι το μεγαλύτερο που θα πραγματοποιηθεί στη χώρα μας την τελευταία 30ετία. «Τα τελευταία χρόνια, λόγω της υποστελέχωσης των υπηρεσιών και των μικρών χρηματοδοτήσεων, αναδασώσεις γίνονται μόνο αποσπασματικά. Θα είναι η πρώτη φορά από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 που όλες οι δασικές υπηρεσίες θα προχωρήσουν συντονισμένα, με τα ίδια κριτήρια και με μελέτες. Επιπλέον, το εθνικό σχέδιο έρχεται σε μια περίοδο που οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ολοένα και πιο έντονες στη χώρα μας. Οι προστατευτικές αναδασώσεις είναι δράσεις στο πνεύμα της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για το κλίμα και την προστασία της βιοποικιλότητας». «Την τελευταία δεκαετία οι αναδασώσεις έχουν ουσιαστικά σταματήσει, με τραγικές συνέπειες για τα οικοσυστήματά μας», λέει ο κ. Ζιάγκας. «Οι αναδασώσεις, εκτός από την αποκατάσταση οικολογικά ευαίσθητων ή υποβαθμισμένων περιοχών, θα δώσουν και εργασία σε αρκετό κόσμο σε μια δύσκολη περίοδο». Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος, το πρόγραμμα αναδασώσεων δεν θα τελειώσει το 2026 (ορίζοντας ολοκλήρωσης των δράσεων που θα χρηματοδοτήσει το Ταμείο Ανάκαμψης), αλλά θα συνεχιστεί μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Παράλληλα βέβαια, το υπουργείο θα πρέπει να μεριμνήσει αναλόγως και για την προστασία και διατήρηση των δασών, καθώς οι αναδασώσεις από μόνες τους –όσο εκτεταμένες κι αν είναι– δεν επαρκούν για να έχει μια χώρα ολοκληρωμένη δασική πολιτική. View full είδηση

Οι δρόμοι ενώνουν: περιοχές, ανθρώπους, δραστηριότητες. Ταυτόχρονα, όμως, μεταφέρουν ολοένα και πιο μακριά, πιο βαθιά το «αποτύπωμα» του ανθρώπου μέσα στο περιβάλλον. Κι αυτό έχει με τη σειρά του άμεσες συνέπειες στη «συνέχεια» της φύσης, στη ζωή ειδών και την υγεία οικοτόπων. Σύμφωνα με μια νέα επιστημονική μελέτη, μόλις έξι μεγάλες περιοχές –άνω των 50 τετραγωνικών χιλιομέτρων– έχουν απομείνει χωρίς δρόμους στη χώρα μας, όλες σε βουνά. Η διατήρησή τους έχει μεγάλη σημασία, επισημαίνουν οι συγγραφείς της μελέτης, καλώντας την πολιτεία να τις προστατεύσει αυστηρά. Η πρωτότυπη αυτή μελέτη έγινε από τη μη κυβερνητική οργάνωση «Πίνδος Περιβαλλοντική» και το Εργαστήριο Διατήρησης Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο (τα αποτελέσματά της δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Biological Conservation). Η μελέτη θίγει το ζήτημα των αποκαλούμενων «περιοχών άνευ δρόμων» (ΠΑΔ), οι οποίες επιστημονικά ορίζονται ως εκτάσεις άνω του ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου, που απέχουν τουλάχιστον ένα χιλιόμετρο από τον πλησιέστερο δρόμο. Με άλλα λόγια, είναι περιοχές στις οποίες δεν έχει πρόσβαση με μηχανοκίνητα μέσα ο άνθρωπος. Προκειμένου να εντοπιστούν οι περιοχές αυτές στην Ελλάδα, η μελετητική ομάδα χρησιμοποίησε την ανοιχτή βάση δεδομένων open street map στην οποία είναι καταγεγραμμένα 367.370 χιλιόμετρα δρόμων στη χώρα μας, προσθέτοντας ακόμα 14.884 χλμ. που χαρτογραφήθηκαν για τον σκοπό της έρευνας. Οπως προκύπτει, υπάρχουν διάσπαρτες 1.115 τέτοιες περιοχές (5% της έκτασης της χώρας), εκ των οποίων οι 143 είναι εκτεταμένες, δηλαδή καταλαμβάνουν έκταση άνω των 10 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Σημειώνεται, μάλιστα, ότι δεν έχουν χαρτογραφηθεί όλοι οι δρόμοι της χώρας. Μόνο έξι από αυτές τις περιοχές είναι πολύ μεγάλες, άνω των 50 τ. χλμ. και καταλαμβάνουν μόλις το 0,51% της έκτασης της χώρας (658,99 τ. χλμ.). Από αυτές, η μεγαλύτερη βρίσκεται στα Λευκά Ορη, στην Κρήτη: καταλαμβάνει έκταση 256 τ. χλμ., η οποία ξεκινά από το επίπεδο της θάλασσας και φθάνει σε ύψος 2.454 μ. Οι υπόλοιπες βρίσκονται: • Στην Τύμφη, μια έκταση 115,66 τ. χλμ., από 569 έως 2.497 μ. • Στον Ολυμπο, μια έκταση 94,45 τ. χλμ., από 482 έως 2.918 μ. • Στον Ταΰγετο μια έκταση 77,64 τ. χλμ., από 608 έως 2.407 μ. • Στο Σάος στη Σαμοθράκη, μια έκταση 60,23 τ. χλμ. από το επίπεδο της θάλασσας έως ύψος 1.595 μ. • Τέλος, στον Σμόλικα, μια έκταση 54,91 τ. χλμ., από ύψος 1.196 έως 2.637 μ. Το παράδοξο είναι ότι οι περιοχές αυτές δεν καλύπτονται στο σύνολό τους από το δίκτυο Natura 2000. Σύμφωνα με τη μελέτη, μόνο η μισή έκταση των περιοχών χωρίς δρόμους περιλαμβάνεται σε αυτό (47,85%), ενώ στο σύνολο των περιοχών Natura της χώρας μόλις το 9% είναι χωρίς δρόμους. Γιατί οι περιοχές χωρίς δρόμους είναι σημαντικές; «Οι δρόμοι σχετίζονται αποδεδειγμένα με τις πέντε κυριότερες αιτίες της απώλειας της βιοποικιλότητας τόσο παγκόσμια όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο: την αλλαγή της χρήσης της γης, την άμεση εκμετάλλευση των πόρων, την κλιματική αλλαγή, τη ρύπανση και τα εισβλητικά είδη», εξηγεί η επιστημονική υπεύθυνη του έργου, Βασιλική Κατή, αναπλ. καθηγήτρια στο τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. «Η διάνοιξη νέων δρόμων είναι μία από τις βασικότερες αιτίες της απώλειας της βιοποικιλότητας και της υποβάθμισης της λειτουργίας των οικοσυστημάτων παγκοσμίως, ιδίως όταν εισέρχονται σε φυσικά οικοσυστήματα και πρώην αδιατάρακτες περιοχές. Τα ενδιαιτήματα των ειδών συρρικνώνονται, οι πληθυσμοί απομονώνονται, η θνησιμότητα της άγριας πανίδας από προσκρούσεις σε οχήματα στο οδικό δίκτυο αυξάνεται. Παράλληλα, όλες οι οικοσυστημικές υπηρεσίες που συνδέονται με το έδαφος, όπως η αποικοδόμηση ή ο κύκλος του αζώτου χάνονται, αφού το έδαφος σφραγίζεται και μετατρέπεται σε τεχνητή γη». Μεγάλη απειλή Υπό τα δεδομένα αυτά, η επιστημονική κοινότητα υποστηρίζει σταθερά τα τελευταία χρόνια την αυστηρή διατήρηση των παρθένων περιοχών. «Το μήκος των δρόμων αναμένεται να αυξηθεί κατά 60% έως το 2050», λέει η Χριστίνα Κασσάρα μέλος της ερευνητικής ομάδας. «Πολλοί κορυφαίοι επιστήμονες θεωρούν τους δρόμους τη χειρότερη απειλή στον πλανήτη για την απώλεια της βιοποικιλότητας και άρα τη διαφύλαξη των περιοχών άνευ δρόμων την καίρια πολιτική για την ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας», λέει η κ. Κατή. «Ο Ευρωπαϊκός Οδηγός για μια Ευρώπη Αποτελεσματική στη Χρήση των Πόρων έχει θέσει μια ξεκάθαρη πολιτική για τη μηδενική δέσμευση γης έως το 2050 (no net land take) υπό την έννοια της μη μετατροπής της γης σε τεχνητές επιφάνειες (σφράγιση). Επιπλέον, η αντιμετώπιση της δέσμευσης γης και η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων αποτελούν διακριτό στόχο της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030». Το πρόβλημα της κατάτμησης της γης στη χώρα μας είναι μικρότερο από ό,τι στην Ε.Ε., αλλά ο ρυθμός αύξησής της είναι σημαντικός. Ο ευρωπαϊκός «δείκτης σφράγισης» του εδάφους αναφέρει ότι το 0,96% του εδάφους της Ελλάδας είναι τεχνητό (1,48% στην Ευρώπη-39 χώρες), αλλά η τάση αύξησης της σφράγισης είναι σημαντική: 0,41% για την περίοδο 2006-2015. Ο «δείκτης κατάτμησης» φέρει την Ελλάδα, μαζί με τη Βουλγαρία και την Ουγγαρία, στις πρώτες θέσεις αύξησης της κατάτμησης της γης. «Οι δρόμοι είναι σημαντικοί και απαραίτητοι. Η Ελλάδα όμως θα έπρεπε κατά τη γνώμη μου να χρηματοδοτεί κατά προτεραιότητα τη βελτίωση του υπάρχοντος οδικού δικτύου, ιδιαίτερα για την ασφαλέστερη σύνδεση των ορεινών χωριών παρά τη διάνοιξη νέων δρόμων σε παρθένες περιοχές, με μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος», εκτιμά η κ. Κατή. «Στην κατεύθυνση αυτή, η επιστημονική ομάδα της μελέτης προτείνει την άμεση θεσμική ανακήρυξη των έξι εκτεταμένων περιοχών άνω των 50 τ. χλμ. ως “περιοχές ελεύθερες από δρόμους”. Επίσης, προτείνουμε τη θεσμική προστασία του 2% της έκτασης της χώρας (προφανώς και της Ε.Ε.) με κριτήρια επιλογής περιοχών την έκτασή τους, την κάλυψή τους από το δίκτυο Natura και την αξία τους για τη βιοποικιλότητα. Είναι πολύ σημαντικό οι περιοχές άνω των 10 τ. χλμ. που δεν έχουν δρόμους να λαμβάνονται υπόψη στις ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες που εκπονούνται σήμερα για τις προστατευόμενες περιοχές, όσο και στο νέο ειδικό χωροταξικό για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Θα ήθελα πολύ να έβλεπα μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην αδειοδότηση νέων οδικών έργων, όπου θα συνεκτιμάται και το κόστος υποβάθμισης της βιοποικιλότητας», καταλήγει. View full είδηση

Η ξηρασία, οι καταστροφικές πυρκαγιές του 2019, η αποψίλωση των δασών και η υλοτομία απειλούν σοβαρά το τροπικό δάσος του Αμαζονίου, σύμφωνα με καθηγητή του Πανεπιστημίου της Φλόριντα Δραματική πρόβλεψη για... κατάρρευση του τροπικού δάσους του Αμαζονίου έως το 2064 κάνει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, Ρόμπερτ Γουόκερ. Ο «πνεύμονας του πλανήτη», όπως έχει χαρακτηριστεί από πολλούς, θα καταρρεύσει και θα γίνει σε μεγάλο βαθμό μια ξηρή, θαμνώδης πεδιάδα σε 43 χρόνια από τώρα, λόγω της κλιματικής αλλαγής και της αποψίλωσης, σύμφωνα με τον καθηγητή Γουόκερ. Η πρόβλεψη αυτή δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Environment, με τίτλο «Collision Course: Development Pushes Amazonia Tow To Its Tipping Point». Ο καθηγητής Γουόκερ υποστηρίζει ότι ο Αμαζόνιος θα μετατραπεί τις επόμενες δεκαετίες από ένα πυκνό, γεμάτο υγρασία δάσος σε μια ανοιχτή σαβάνα, όπου θα κυριαρχούν εύφλεκτα χόρτα και θάμνοι. «Ο καλύτερος τρόπος να σκεφτούμε το δασικό οικοσύστημα είναι πως αποτελεί μια αντλία», δήλωσε ο καθηγητής Γουόκερ στο UPI. «Το δάσος ανακυκλώνει την υγρασία, η οποία υποστηρίζει περιφερειακές βροχοπτώσεις. Εάν συνεχίσετε να καταστρέφετε το δάσος, η ποσότητα βροχόπτωσης μειώνεται και, τελικά, καταστρέφετε την αντλία». Ο Γουόκερ είπε ότι πέρασε πολύ χρόνο στην περιοχή του Αμαζονίου μιλώντας με αγρότες και υλοτόμους που ζουν εκεί. Όπως ανέφερε, η φτώχεια και η κακή χρήση κρατικών πόρων οδηγούν τελικά σε μεγάλο μέρος της αποψίλωσης των δασών. «Οι άνθρωποι εκεί, δεν ανησυχούν τόσο πολύ για τη βιοποικιλότητα και το περιβάλλον, όταν πρέπει να ανησυχούν για το φαγητό τους», είπε χαρακτηριστικά. Ο Ρόμπερτ Γουόκερ πρόσθεσε, επίσης, ότι η εξάρτηση των ντόπιων από τον Αμαζόνιο, οι οποίοι χρησιμοποιούν τον ποταμό ως κύρια πηγή νερού σημαίνει ότι «το μέγεθος της καταστροφής θα είναι χειρότερο από ό, τι μέχρι τώρα μπορούσε κάποιος να φανταστεί». Το 2064 σηματοδοτεί το σημείο στο οποίο επιτυγχάνεται ένα «σημείο ανατροπής», όπου οι ακραίες ξηρασίες γίνονται πολύ συχνές για να ανακάμψει εντελώς ο θόλος (το κύριο στρώμα του δάσους). «Είναι αμφίβολο ότι το δάσος του Αμαζονίου θα παραμείνει ανθεκτικό στις αλλαγές στο περιφερειακό υδροκλίμα», επισημαίνει ο καθηγητής Γουόκερ. «Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά στη συχνότητα που πεθαίνουν τα δέντρα, κάτι που απορρέει τόσο από την ξηρασία και τις συνέπειες των καταστροφικών πυρκαγιών του 2019, όσο και της αποψίλωσης των δασών και της υλοτομίας», καταλήγει. View full είδηση

Σύμφωνα με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, που παρατείνεται, απαγορεύεται σε ολόκληρη τη χώρα η μετακίνηση, διέλευση ή παραμονή σε δάση, εθνικούς δρυμούς, περιοχές Natura και άλση. Όπως ανακοίνωσε χτες, Δευτέρα 9 Αυγούστου ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων, Νίκος Χαρδαλιάς, η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που τέθηκε σε ισχύ στις 6 Αυγούστου παρατείνεται έως την ερχόμενη Παρασκευή 13 Αυγούστου, ώρα 06:00 το πρωί. Σύμφωνα με αυτήν, απαγορεύεται σε ολόκληρη τη χώρα η μετακίνηση, διέλευση ή παραμονή σε δάση, εθνικούς δρυμούς, περιοχές Natura και άλση. Ταυτόχρονα, για το ίδιο χρονικό διάστημα απαγορεύεται κάθε δραστηριότητα ή εργασία που μπορεί να προκαλέσει φωτιά, όπως για παράδειγμα οξυγονοκόλληση, ή καύση εύφλεκτης ύλης. Για κάθε παράβαση, εκτός από τις σοβαρές ποινικές κυρώσεις, προβλέπεται στην πρώτη περίπτωση πρόστιμο ύψους 1.000 ευρώ και στη δεύτερη, πρόστιμο ύψους 10.000 ευρώ. View full είδηση

Δημοσιεύτηκε η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) με τα έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση του κινδύ- νου πυρκαγιών. Η ΠΝΠ εκδόθηκε μετά από σχετική πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου λόγω της εξαιρετικά επείγουσας ανάγκης αντιμετώπισης του κινδύνου πυρκαγιών σε όλη την Επικράτεια, λαμβανομένων υπόψη των ακραίων κλιματολογικών συνθηκών που επικρατούν επί σειρά ημερών και του μεγάλου αριθμού πυρκαγιών που είναι σε εξέλιξη θέτοντας σε κίνδυνο ιδίως το φυσικό περιβάλλον, την ανθρώπινη ζωή και υγεία. Τι προβλέπει: Άρθρο Πρώτο Απαγορεύσεις που αφορούν δάση, προστατευόμενες περιοχές και άλση 1. Απαγορεύεται, στο σύνολο της Επικράτειας και με οποιοδήποτε μέσο ή τρόπο, κάθε μετακίνηση, διέλευση ή παραμονή σε (α) περιοχές NATURA, (β) δάση, (γ) εθνικούς δρυμούς, (δ) αισθητικά δάση και (ε) άλση εντός οικιστικών ιστών. 2. Για κάθε παράβαση της παρ. 1 επιβάλλεται από τις αρμόδιες αρχές του άρθρου τρίτου διοικητικό πρόστιμο χιλίων (1.000) ευρώ. Άρθρο δεύτερο Απαγόρευση υπαίθριων δραστηριοτήτων που μπορεί να προκαλέσουν πυρκαγιά 1. Απαγορεύεται, στο σύνολο της Επικράτειας, κάθε υπαίθρια δραστηριότητα που μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά, όπως, ενδεικτικά, εργασίες ή δραστηριότητες που μπορεί να προκαλέσουν υπερθέρμανση (π.χ. οξυγονοκόλληση) ή περιλαμβάνουν καύση εύφλεκτης ύλης (π.χ. απορριμμάτων) ή ενέχουν κίνδυνο ανάφλεξης (π.χ. μελισσοκομία). 2. Για κάθε παράβαση της παρ. 1, μη θιγομένων τυχόν ποινικών κυρώσεων, επιβάλλεται από τις αρμόδιες αρχές του άρθρου τρίτου διοικητικό πρόστιμο δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ. Άρθρο τρίτο Αρμόδιες αρχές Αρμόδιες αρχές για την εφαρμογή της παρούσας, τη διαπίστωση των παραβάσεων και την επιβολή του διοικητικού προστίμου του πρώτου και του δεύτερου άρθρου είναι η Ελληνική Αστυνομία, η Δημοτική Αστυνομία, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, καθώς και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (Ε.Α.Δ.) του άρθρου 82 του ν. 4622/2019 (Α’ 133). Άρθρο τέταρτο Εξουσιοδοτικές διατάξεις Με κοινή απόφαση των Υπουργών Προστασίας του Πολίτη, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών, που δεν αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή της παρούσας, δύναται να: α) εξειδικεύονται, συμπληρώνονται ή περιορίζονται οι περιοχές της παρ. 1 του άρθρου πρώτου και οι δραστη- ριότητες της παρ. 1 του άρθρου δεύτερου, β) προβλέπονται τυχόν εξαιρέσεις από την εφαρμογή του άρθρου πρώτου, ιδίως στην περίπτωση προσώπων που κατοικούν ή εργάζονται εντός των περιοχών της παρ. 1 του άρθρου αυτού και γ) ορίζεται κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας. Άρθρο πέμπτο Ισχύς 1. Η ισχύς της παρούσας, η οποία θα κυρωθεί νομοθετικά κατά την παρ. 1 του άρθρου 44 του Συντάγματος, αρχίζει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 2. Η παρούσα ισχύει μέχρι και τη Δευτέρα, 9 Αυγούστου 2021 και ώρα 06:00. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Προστασίας του Πολίτη, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών και εφόσον υφίσταται η ανάγκη του στοιχείου 2 του προοιμίου, η εφαρμογή της παρούσας δύναται να παρατείνεται ή να ενεργοποιείται εκ νέου, για χρονικό διάστημα που πάντως δεν υπερβαίνει την 31η Οκτωβρίου 2021. Κατεβάστε το ΦΕΚ: https://dasarxeio.com/wp-content/uploads/2021/08/ΠΝΠ.pdf View full είδηση

Η ανάρτηση των Δασικών Χαρτών καταδεικνύει ότι αυξήθηκαν οι πράσινες εκτάσεις στην Ελλάδα – Αρνητικό πρόσημο είχε η Αττική, τα δάση της οποίας συρρικνώθηκαν κατά 44,12%. Οι αναρτήσεις των πρώτων 29 αναμορφωμένων Δασικών Χαρτών (οι οποίοι καλύπτουν κάτι λιγότερο από το 50% της ελληνικής επικράτειας) αναστρέφουν την επικρατούσα εικόνα ότι οι πράσινες εκτάσεις στην Ελλάδα διαρκώς συρρικνώνονται. Με εξαίρεση την Αττική, την Πιερία, την Αιτωλοακαρνανία, τη Ζάκυνθο και τη Ροδόπη, όπου δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις έχουν περιοριστεί σημαντικά, στους υπόλοιπους νομούς της χώρας διαρκώς επεκτείνονται. Όπως παρουσιάζει η δημοσιογράφος Μάχη Τράτσα στο “Βήμα της Κυριακής”, επί της συνολικής έκτασης (ήτοι 60,5 εκατ. στρέμματα) που καταλαμβάνουν οι 29 Δασικοί Χάρτες που είχαν αναρτηθεί έως την περασμένη Πέμπτη, τα δάση καλύπτουν σήμερα το 60% ενώ το 1945 το 55,4%, με τη διαφορά να «μεταφράζεται» σε επιπλέον 2.774.456 στρέμματα… υψηλού πρασίνου. Οσον αφορά τις χορτολιβαδικές εκτάσεις, αναπτύσσονται σήμερα στο 1,8% (από 0,24% το 1945) και έχουν αυξηθεί κατά 944.000 στρέμματα. Ειδικότερα, οι δασικές εκτάσεις αυξήθηκαν κατά 35,4% (ή κατά 52.000 στρέμματα) στη Λευκάδα, 20,5% (500.000 στρέμματα) στην Αρκαδία, 19,3% (160.000 στρέμματα) στη Φλώρινα, 19% (191.000 στρέμματα) στην Καστοριά, 17% (88.000 στρέμματα) στην Κεφαλλονιά, 14% (106.000 στρέμματα) στο Λασίθι, 12,6% (17.600 στρέμματα) στην Κέρκυρα, 11,4% (54.000 στρέμματα) στη Σάμο, 10,7 (69.000 στρέμματα) στη Λέσβο, 10,6% στα Δωδεκάνησα (162.000 στρέμματα) και 10,6% στη Φωκίδα (163.000 στρέμματα). Συρρίκνωση στην Αττική Αρνητικό πρόσημο είχε η Αττική, όπου τα δάση της τα τελευταία 76 χρόνια συρρικνώθηκαν κατά 44,12% και οι χορτολιβαδικές εκτάσεις κατά 99,5%. Ωστόσο, για την περιοχή του Λεκανοπεδίου εκκρεμεί η ανάρτηση του χάρτη της Ανατολικής Αττικής, ο οποίος θα δώσει τη συνολική εικόνα. Εντυπωσιακά είναι τα νούμερα που προκύπτουν για τις χορτολιβαδικές εκτάσεις, καθώς από το 1945 έως σήμερα σε ορισμένες περιοχές αυξήθηκαν πάνω από 1.000%. Ειδικότερα, στον νομό Λέσβου από 27.028 στρέμματα το 1945 αυξήθηκαν σε 340.213 στρέμματα (ήτοι αύξηση 1.158,7%), στον νομό Φωκίδας από 206 στρέμματα φθάνουν σήμερα τα 2.926 στρέμματα (1.320%) και στον νομό Σάμου τα 1.044 στρέμματα έγιναν 12.000 στρέμματα (1.045%). Συνολικά, στους 29 Δασικούς Χάρτες οι χορτολιβαδικές εκτάσεις αυξήθηκαν κατά 652%. Δηλαδή από 144.870 στρέμματα το 1945 φθάνουν σήμερα τα 1.089.467 στρέμματα. Οι εκπλήξεις για Κρήτη και Δωδεκάνησα Οι Δασικοί Χάρτες έκρυβαν ιδιαίτερες εκπλήξεις στις περιοχές όπου αναρτήθηκαν για πρώτη φορά. Για παράδειγμα, οι πολίτες του Λασιθίου διαπίστωσαν ότι, από το σύνολο των 1,7 εκατ. στρεμμάτων του νομού, τα δάση καταλαμβάνουν σήμερα το 50% (από 44% το 1945) και οι χορτολιβαδικές το 12% (από 2%). Ηδη οι θιγόμενοι, κυρίως αγρότες, έχουν ξεσηκωθεί, με τους αρμοδίους των δασικών υπηρεσιών να αναφέρουν ότι οι διαφορές θα επιλυθούν μέσω της διαδικασίας των αντιρρήσεων. Οι μεγάλες καλύψεις γης από δάση ήταν αναμενόμενες π.χ. στη Φωκίδα (80%), στη Δράμα (78%), στα Γρεβενά (73%), στην Εύβοια ή στην Καστοριά (70%), ωστόσο είναι αξιοπερίεργο ότι στα Δωδεκάνησα το 65% καλύπτεται από δασικές εκτάσεις και το 8% από χορτολιβαδικές. Και αν για λόγους οικονομίας αθροιστούν δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις διαπιστώνεται μια αύξηση με την πάροδο των ετών (από το 1960 που υπάρχουν πρώτες αεροφωτογραφίες των Δωδεκανήσων) από 59% σε 73%. Οπως εξηγούν στελέχη της Δασικής Υπηρεσίας, αυτό οφείλεται εν μέρει στη δάσωση αγροτικών και χορτολιβαδικών εκτάσεων, εξαιτίας της εγκατάλειψης των χωραφιών με τη σταδιακή στροφή στον τουρισμό ή τη μετανάστευση των ντόπιων, αλλά και λόγω των τοπικών εδαφοκλιματικών συνθηκών στο Αιγαίο που ευνοούν τη γρήγορη ανάπτυξη φρυγανικής και θαμνώδους δασικής βλάστησης. Είναι αξιοσημείωτο ότι στα Δωδεκάνησα (κυρίως σε Πάτμο, Σύμη, Αρκιούς) το ζήτημα είχε αναδειχθεί ήδη από τα μέσα του 2019, οπότε το υπουργείο Οικονομικών είχε αποστείλει εκατοντάδες αγωγές σε ιδιοκτήτες γης διεκδικώντας τις περιουσίες τους, καθώς στα συγκεκριμένα νησιά ισχύει το τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου. Τότε, το ΥΠΕΝ είχε εκδώσει απόφαση, κάνοντας αποδεκτή γνωμοδότηση του Τεχνικού Συμβουλίου Δασών, ώστε οι θιγόμενοι να μπορούν να απευθύνονται στις Επιτροπές Δασολογίου ή στις Επιτροπές Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠΕΑ) για τους κυρωμένους και αναρτημένους χάρτες αντίστοιχα, αν και, όπως αναφέρουν τοπικοί παράγοντες, ελάχιστοι έχουν κάνει χρήση του δικαιώματος. Ωστόσο, στην Κρήτη, όπως επίσης και σε Λέσβο, Σάμο, Χίο, Κυκλάδες, Κύθηρα, Αντικύθηρα, Ιόνια και Μάνη, δεν ισχύει το τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου, δηλαδή το βάρος της απόδειξης της ιδιοκτησίας πέφτει εξίσου σε ιδιώτη και Δημόσιο. Εκεί τα λάθη θα πρέπει να διορθωθούν με τη διαδικασία των αντιρρήσεων, όποτε συσταθούν οι νέες Επιτροπές. Η αναμόρφωση δεν έλυσε τα προβλήματα Όσον αφορά την αναμόρφωση των Δασικών Χαρτών, τελικά δεν φαίνεται ότι επέλυσε τα προβλήματα. Στα μέσα του 2020 το υπουργείο Περιβάλλοντος αποφάσισε να τους αναθεωρήσει στο σύνολό τους (συμπεριλαμβανομένου και του 55% που είχε ήδη κυρωθεί) με στόχο να εξαιρεθούν από τους περιορισμούς της δασικής νομοθεσίας διάφορες εκτάσεις (εκχερσωμένα, παλιοί αναδασμοί, ακίνητα με οικοδομικές άδειες του δασαρχείου κ.λπ.). Στόχος ήταν να μειωθεί ο τεράστιος αριθμός των αντιρρήσεων πολιτών (περί τις 180.000) που με βάση τον ρυθμό εξέτασής τους από τις ΕΠΕΑ θα απαιτούσε μια 15ετία για τη διευθέτησή τους. Η επανανάρτησή τους που ξεκίνησε στις 15 Ιανουαρίου και ολοκληρώνεται αυτές τις μέρες, κατέδειξε ότι τα περισσότερα «αγκάθια» παραμένουν. Οπως αναφέρουν στο «Βήμα», στελέχη από διάφορες Διευθύνσεις Δασών, από τις αιτήσεις πολιτών που κατατέθηκαν στο πλαίσιο της αναμόρφωσης των Δασικών Χαρτών, μικρό ποσοστό έχει συμπεριληφθεί, ειδικά σε περιοχές όπου ο αριθμός των φακέλων ήταν τεράστιος και δεν υπήρχε επαρκής χρόνος ελέγχων, όπως στη Χαλκιδική (3.500 αιτήματα) ή στην Αττική (πάνω από 4.000). Οσο για τις λεγόμενες «οικιστικές πυκνώσεις» που αναρτώνται για πρώτη φορά στους Δασικούς Χάρτες, προετοιμάζεται η δημιουργία της πλατφόρμας, στην οποία οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων σε δάση θα τα δηλώνουν για να τα σώσουν προσωρινά από την κατεδάφιση, μεταφέροντας το πρόβλημα στο μέλλον, όταν και εάν βρεθεί λύση, συνταγματικά ανεκτή. Σε κάθε περίπτωση, το… ωστικό κύμα αναμένεται σε 3,5 μήνες, οπότε λήγει η τελευταία ευκαιρία για όσους ιδιοκτήτες θεωρούν ότι θίγονται να υποβάλουν αντιρρήσεις. Παράλληλα, εντός του Μαρτίου αναμένεται η κρίσιμη εκδίκαση στο Συμβούλιο της Επικρατείας προσφυγών που αφορούν τις αναθεωρήσεις των Δασικών Χαρτών. Πάντως, οι κατευθύνσεις του υφυπουργού Περιβάλλοντος κ. Γιώργου Αμυρά προς την ομάδα εργασίας που συστάθηκε στο υπουργείο είναι να βρεθούν σύντομα λύσεις που εναρμονίζονται με τις αποφάσεις του ΣτΕ. View full είδηση

Με τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές που επηρέασαν τη χώρα μας το τελευταίο χρονικό διάστημα να βρίσκονται σε ύφεση ή και να έχουν ελεχθεί πλήρως, εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δεδομένα του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφόρησης για Δασικές Πυρκαγιές (European Forest Fire Information System - EFFIS - https://effis.jrc.ec.europa.eu). Σύμφωνα με αυτά, παρότι ο αριθμός των δασικών πυρκαγιών του 2021 στη χώρα μας παρουσιάζει σχετικά μικρή αύξηση (26%) σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2008 - 2020 (Εικόνα 1), η συνολική καμένη έκταση καταγράφει εξαιρετικά μεγάλη αύξηση ίση με περίπου 450% ως προς τον αντίστοιχο μέσο όρο της ίδιας περιόδου (Εικόνα 2). Αξίζει να σημειωθεί πως με βάση αυτά τα στοιχεία, η Ελλάδα κατατάσσεται πρώτη μεταξύ των 15 εξετασθέντων χωρών της Μεσογείου, με μεγάλη μάλιστα διαφορά από τη δεύτερη Τουρκία και την τρίτη Κύπρο, που επίσης καταγράφουν σημαντικές αυξήσεις. Εικόνα 1. Αριθμός χαρτογραφημένων από το EFFIS δασικών πυρκαγιών στις χώρες της Μεσογείου έως και το βράδυ της Πέμπτης 12 Αυγούστου 2021. Εικόνα 2. Συνολική καμένη έκταση με βάση τα στοιχεία του EFFIS στις χώρες της Μεσογείου έως και το βράδυ της Πέμπτης 12 Αυγούστου 2021. Σε απόλυτους αριθμούς, μέχρι και το βράδυ της Πέμπτης 12 Αυγούστου 2021, έχουν καταγραφεί στη χώρα μας 58 μεγάλες δασικές πυρκαγιές (Εικόνα 1), οι οποίες έκαψαν συνολική έκταση ίση με 1.161.650 στρέμματα (Εικόνα 2). Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα αυτά, προκύπτει ότι η μέση καμένη έκταση ανά δασική πυρκαγιά στην Ελλάδα ανέρχεται σε περίπου 20.000 στρέμματα για το 2021 (έως και 13.08.2021), γεγονός που κατατάσσει τη χώρα μας πρώτη στη Μεσόγειο, με πολύ σημαντική διαφορά ακόμα και από τη δεύτερη Τουρκία (Εικόνα 3). Εικόνα 3. Μέση καμένη έκταση ανά δασική πυρκαγιά με βάση τα στοιχεία του EFFIS στις χώρες της Μεσογείου έως και το βράδυ της Πέμπτης 12 Αυγούστου 2021. Πηγή: meteo.gr - https://www.meteo.gr/article_view.cfm?entryID=1883&fbclid=IwAR2D-e4IPixNzS8TGIhh2BIkBQ-caWU5hnPSITBr7AbSFJj0uy8509HSuAE View full είδηση

Τρίτη 3 Αυγούστου 2021. Οι φλόγες περικυκλώνουν τη Βαρυμπόμπη. Οι κάτοικοι αρχίσουν έντρομοι να βάζουν όπως όπως λιγοστά πράγματα σε μια τσάντα. Φεύγουν με δάκρυα στα μάτια και ξέροντας πως όταν γυρίσουν τίποτα δεν θα είναι ίδιο. Ακολούθησαν και άλλες εκκενώσεις περιοχών και αρκετά 24ωρα με εκατοντάδες πυρκαγιές να ξεσπούν σε πολλά σημεία της χώρας όπως στη βόρεια Εύβοια που πάλεψε επί ημέρες με τις φλόγες. Ένα εκατομμύριο στρέμματα της Ελλάδας παραδόθηκαν στην πύρινη λαίλαπα. Δάση καταστράφηκαν, δέντρα έγιναν αποκαΐδια, ζώα άφησαν την τελευταία τους πνοή. Θα μπορέσουν άραγε οι απέραντες εκτάσεις των δασών που καταστράφηκαν από τη φωτιά να γίνουν ξανά όπως πριν; Θα αποκτήσουν και πάλι ζωή; Αυτή η μαύρη και αποκρουστική εικόνα θα αλλάζει χρώμα και θα γεμίσει με ζώα; /image/s320x/file/files/1/2021/08/kamena_6.jpg «Η φύση ξέρει τη δουλειά της και θα κάνει το έργο της… μόνη της, αρκεί να την αφήσουμε στην ησυχία της» επισημαίνει μιλώντας στο Newsbeast ο δασολόγος, πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας και διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, Γιώργος Καρέτσος. Μπορούν τα δάση να αναγεννηθούν μετά από μία τέτοια καταστροφή; Όπως εξηγεί ο πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας, Γιώργος Καρέτσος. «τα δάση που παραδόθηκαν στις φωτιές ήταν ώριμα και είχαν ικανή ποσότητα σπέρματος. Οπότε μπορεί το υλικό αυτό να αποτελέσει το πρώτο έναυσμα για την αναγέννησή τους». «Δεν ήταν δάση τα οποία είχαν διπλοκαεί ή να είχαν συχνότητα μικρότερη των δέκα χρόνων από πυρκαγιά σε πυρκαγιά, οπότε υπάρχει διαθεσιμότητα σπερμάτων» διευκρινίζει. Σύμφωνα με τον Γιώργο Καρέτσο η φύση μας λέει ότι σε πέντε χρόνια από τη φωτιά έχουμε την πλήρη σύνθεση της χλωρίδας που προϋπήρχε. «Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για αυτό, αρκεί να την αφήσουμε στην ησυχία της. Να μην επέμβουμε δηλαδή με βοσκή, με δεύτερη φωτιά ή με άλλες δραστηριότητες στην περιοχή» σημειώνει. /image/s320x/file/files/1/2021/08/kamena_5.jpg Ο διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ αναφέρει όμως πως «θα πρέπει να περάσουν δύο χρόνια από τώρα για να εκτιμήσουμε αρχικά ποια ήταν η δυνατότητα της φύσης να καλύψει τις αναγεννητικές μας ανάγκες». «Μόλις περάσουν δύο χρόνια θα προβούμε σε λεπτομερή έλεγχο της περιοχής και θα έχουμε πλήρη εικόνα» λέει. Μπορεί η καταστροφή του 2021 να συγκριθεί με αυτή του 2007; Οι απώλειες και στις δύο περιπτώσεις ήταν μεγάλες υπογραμμίζει ο Γιώργος Καρέτσος. «Θα μπορούσε η καταστροφή του 2021 να συγκριθεί με αυτή του 2007 αλλά τότε είχαμε περισσότερη καμένη έκταση. Οι απώλειες φέτος από τις πρόσφατες πυρκαγιές προσεγγίζουν το 1 εκατ. στρέμματα σε όλη τη χώρα. Τα 100.000 στρέμματα βρίσκονται στην Αττική. Περίπου 70.000 στρέμματα από αυτά αντιστοιχούσαν στην εποπτεία του φορέα μας. Τα 42.000 στρέμματα αφορούν έκταση των πρώην βασιλικών κτημάτων και τα υπόλοιπα εκτάσεις δημόσιες και κοινοτικές» επισημαίνει εξηγώντας πως το 2007 καταστράφηκαν περίπου 1,5 εκατ. στρέμματα. Φωτιά στη Βαρυμπόμπη: Γιατί παραδόθηκε στις φλόγες τόσο μεγάλη έκταση «Όταν το κύριο μέτωπο της φωτιάς είχε τεθεί υπό έλεγχο δημιουργήθηκε αναζωπύρωση πίσω, στα μετόπισθεν δηλαδή της γραμμής άμυνας που είχαν κάνει οι πυροσβεστικές δυνάμεις» τονίζει ο Γιώργος Καρέτσος και συμπληρώνει «αυτό ήταν το στοιχείο το οποίο δεν πρόλαβαν εκείνη την ώρα και έλαβε αυτές τις διαστάσεις καίγοντας πολύ μεγαλύτερη έκταση από αυτή που περιμέναμε». Τι πρέπει να κάνουμε ώστε να μην δούμε ανάλογες καταστροφές; Απαντώντας στη σχετική ερώτηση του Newsbeast αναφορικά με το πώς είναι εφικτό να αποφευχθούν τέτοιες καταστροφές στον φυσικό πλούτο της χώρας ο πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας και διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ αναφέρθηκε στην αποκαλούμενη επιτροπή Golddammer που στήθηκε μετά τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι και στα συμπεράσματα τα οποία αυτή είχε καταλήξει. «Επικεφαλής της ήταν κ. Golddammer και σε αυτή συμμετείχαν επιφανείς επιστήμονες που ασχολούνται με τις πυρκαγιές. Μετά από έρευνες η επιτροπή κατέληξε σε κάποια συμπεράσματα. Μην νομίζετε όμως πως ήταν πολύ διαφορετικά από αυτά που είχαμε πει και στο παρελθόν και από το πόρισμα της διακομματικής επιτροπής του 1993. Σύμφωνα τα συμπεράσματα της επιτροπής υπάρχουν τρεις διαστάσεις της δασοπυρόσβεσης: η πρόσληψη, η καταστολή και η αποκατάσταση» λέει ο Γιώργος Καρέτσος. «Η πρόληψη είναι ευθύνη της δασικής υπηρεσίας. Η δασική υπηρεσία όμως είναι αποδυναμωμένη και συστηματικά έχει υποστελεχωθεί εδώ και 30 χρόνια περίπου. Η δύναμή της έχει περιοριστεί στο ελάχιστο. Οι πόροι της έχουν εκμηδενιστεί και δεν μπορεί να επιτελέσει το έργο της. Λογικό είναι όλα αυτά τα οικοσυστήματα να έχουν αφεθεί στην τύχη τους, να έχει αναπτυχθεί η βλάστηση σε τόσο έντονο βαθμό, σε ποσότητα και σε δομή που να επιτρέπει πολύ εύκολα την έξαρση τέτοιων φαινομένων πυρκαγιάς» αναφέρει./image/s320x/file/files/1/2021/08/kamena_4.jpg «Οι γραμμές άμυνας θα πρέπει να είναι μέσα στο δάσος» «Σε σχέση με την καταστολή που αποτελεί το δεύτερο συμπέρασμα της επιτροπής αυτή μεταφέρθηκε από το 1998 στην Πυροσβεστική Υπηρεσία. Υπάρχει όμως μια γραμμή η οποία κατά τη γνώμη μου είναι λαθεμένη. Όταν θεωρείς ότι τη φωτιά πρέπει να την περιμένεις επάνω στα όρια του αστικού ιστού έρχεται με την πλήρη της έξαρση και δύναμη με αποτέλεσμα να μην μπορέσεις να περιφρουρήσεις ούτε και τους οικισμούς. Οι γραμμές άμυνας θα πρέπει να είναι μέσα στο δάσος και στη συνέχεια να φτάσουν οριακά στους οικισμούς» εξηγεί ο Γιώργος Καρέτσος. «Ξεκινήσαμε με την προοπτική να μην χαθούν ανθρώπινες ζωές και περιουσίες, το καταλαβαίνω αλλά είναι μία μάχη και πάντα στη μάχη έχουμε και απώλειες και νίκες και ήττες. Αυτό πρέπει να το ξέρουμε κάθε φορά. Για να φτάσουμε όμως να αμυνθούμε αποτελεσματικά πρέπει να κάνουμε όλη τη σχετική προετοιμασία της διαχείρισης. Την πρόληψη δηλαδή για μην θρηνούμε και να μην υποφέρουμε με τόση οδύνη τις καταστροφικές συνέπειες της φωτιάς» σημειώνει ο δασολόγος. «Το τρίτο σκέλος που είναι η αποκατάσταση είναι και πάλι δουλειά της δασικής υπηρεσίας αλλά εμπλέκονται και άλλες υπηρεσίες γιατί πρόκειται για συνολική ανασυγκρότηση. Δεν είναι μόνο τα καμένα δάση. Έχουμε και καμένες γεωργικές εκτάσεις, καμένες κυψέλες, ποίμνια και πάει λέγοντας. Όλες οι υπηρεσίες, η τοπική αυτοδιοίκηση, η περιφέρεια, δασικές υπηρεσίες και άλλες τεχνικές υπηρεσίες όπως και η κυβέρνηση θα πρέπει να καθίσουν κάτω και να σχεδιάσουν το κομμάτι της αποκατάστασης» συμπληρώνει ο πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας. Τι πρέπει να γίνει και μάλιστα άμεσα στις κατεστραμμένες εκτάσεις των δασών «Η δασική υπηρεσία οφείλει σε πρώτη φάση να απομακρύνει όλο τον ξυλώδη όγκο. Θα πρέπει να γίνουν άμεσες υλοτομίες. Το ξύλο το οποίο είναι χρήσιμο να πάει στις ξυλοβιομηχανίες για να αξιοποιηθεί» δηλώνει ο διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ. «Μια μεγάλη ποσότητα να χρησιμοποιηθεί για τις ανάγκες των κατοίκων και μία άλλη ποσότητα για την κατασκευή των κορμοσειρών για τη σταθεροποίηση του εδάφους. Προφανώς θα περισσέψει πολύ μεγάλη βιομάζα σε κλαδιά. Θα χρειαστούν μεγάλοι θρυμματιστές για να θρυμματιστούν και να διασκορπιστεί η ποσότητά της θρυμματισμένης ύλης στην ευρύτερη καμένη έκταση καθώς με την αποσύνθεσή της θα αποτελέσει και θρεπτικό υλικό για τα ίδια τα φυτά που θα αναπτυχθούν στις περιοχές» εξηγεί. Ποιες είναι οι αρμοδιότητες του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας Κλείνοντας ο Γιώργος Καρέτσος αναφέρεται στον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας τονίζοντας πως το προσωπικό του είναι 23 άτομα. «Διοικείται από άμισθο διοικητικό συμβούλιο και συντονίζει τις δραστηριότητες όλων των υπηρεσιών που εμπλέκονται στη διαχείριση και εποπτεία του ορεινού όγκου» σημειώνει. View full είδηση

Κάπου στην Αχαΐα, στην παραλία Καλογριάς 45 χιλιόμετρα από την Πάτρα, βρίσκεται ένας οικολογικός παράδεισος. Είναι το δάσος της Στροφυλιάς, το μεγαλύτερο δάσος κουκουναριάς στην Ελλάδα. Πρόκειται για μια εκτεταμένη, παράκτια δασική λωρίδα πλάτους περίπου 1.250 μέτρων κατά μέσο όρο. Από ψηλά το θέαμα είναι εντυπωσιακό: μια γραμμή καταπράσινη από τα δέντρα, που διακόπτεται από διάκενα και ξέφωτα εδώ κι εκεί, από λιμνάζοντα νερά και κανάλια, φυσικά ή τεχνητά. Σε αυτή την ποικιλία σχηματισμών που παίρνει εδώ το υγρό στοιχείο οφείλεται η ανάπτυξη του σπάνιου και μεγάλης βιοποικιλότητας οικοσυστήματος του δάσους της Στροφυλιάς. Στο δάσος αυτό, ένα από τα μεγαλύτερα του είδους του στην Ευρώπη, ευδοκιμούν τρία είδη δέντρων: η κουκουναριά, η χαλέπιος πεύκη και η ήμερη βελανιδιά. Τα δέντρα που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα, κυρίως του είδους της χαλέπιου πεύκης, δημιουργούν ένα ιδιαίτερο θέαμα έτσι όπως στέκουν κατά μήκους της αμμώδους παραλίας. Παραμέσα, πίσω από αυτά που φυτρώνουν μέχρι τη θάλασσα, βρίσκονται οι ηλικίας 100 έως 200 ετών κουκουναριές. Οι πρώτες προστατεύουν τις δεύτερες από τους ισχυρούς ανέμους και το αλάτι. Άλλα είδη που φιλοξενεί το δάσος είναι η γκορτσιά, το πουρνάρι, ο φράξος και η τσικουδιά. Διάκενα, ξέφωτα και κανάλια διακόπτουν το βαθύ πράσινο του δάσους/Photo: Shutterstock Το δάσος της Στροφυλιάς δεν στέκει μόνο στην ολοζώντανη αυτή μυτούλα της Πελοποννήσου. Μαζί με τη λίμνη Προκόπου και την λιμνοθάλασσα Κοτυχίου, συνιστούν ένα υπέροχο φυσικό περιβάλλον, ένα σύμπλεγμα λιμνών, λιμνοθαλασσών, ελών και δασών. Πρόκειται για το Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς, το οποίο καταλαμβάνει 22.000 στρέμματα και είναι τεράστιας οικολογικής αξίας· γι’ αυτό και προστατεύεται από τη Συνθήκη Ραμσάρ και το Δίκτυο Natura. Εκτός από την πλούσια βλάστηση, το πάρκο έχει κι άλλους ενοίκους. Κατοικείται από πλούσια πανίδα, αφού συνιστά καταφύγιο άγριας ζωής. Εδώ συναντάμε χελώνες, αλεπούδες, νυφίτσες και δενδροποντικούς, ενώ το ξύλο των δέντρων δημιουργεί το κατάλληλο περιβάλλον για να ζουν και να αναπαράγονται σημαντικές ποικιλίες εντόμων και μανιταριών. Όσο για πουλιά; Το Κοτύχι είναι κατεξοχήν στάση για πολλά αποδημητικά πουλιά, αφού βρίσκεται πάνω στο δυτικό διάδρομο που παίρνουν όταν έρχεται αυτή η εποχή του χρόνου. Όσοι αγαπούν την παρατήρηση θα χαρούν να θαυμάσουν ερωδιούς, τσαλαπετεινούς, τρυγόνια, γλαρόνια, χαλκόκοτες και χελιδόνια, χρησιμοποιώντας κιάλια ή τηλεσκόπιο. Η λίμνη Προκόπου/Photo: Shutterstock Ανατολή ή ηλιοβασίλεμα; Η μαγεία της λίμνης Προκόπου/Photo: Shutterstock Μέσα στην ομορφιά και την οικολογική αξία της, η Στροφυλιά είναι και πεζοπορικός και ποδηλατικός προορισμός. Εκείνοι που αγαπούν τη φύση και τις εξωτερικές δραστηριότητες μπορούν να περπατήσουν σε όλη την έκταση του πάρκου, ανάμεσα στα δέντρα, τα νερά και τους αμμόλοφους. Το έδαφος είναι ομαλό και εύκολο στη διάσχιση. Παράλληλα, και τα 22.000 στρέμματα είναι φιλικά στον ποδηλάτη, ο οποίος μπορεί να τα καλύψει εύκολα ακολουθώντας τους δασικούς δρόμους. Συνολικά προτείνονται οκτώ σηματοδοτημένες πεζοπορικές διαδρομές και τέσσερις ποδηλατικές, όλες χαμηλής έως μέτριας δυσκολίας. Το δάσος Στροφυλιάς/Photo: Shutterstock Εκτός των άλλων, η περιοχή είναι κατάλληλη και για φωτογράφηση, είτε πρόκειται για το φυσικό τοπίο είτε για πορτραίτα άγριων ζώων. Και βέβαια ας μην ξεχνάμε την κολύμβηση στα νερά του Ιονίου και τη χαλάρωση σε μια αμμώδη παραλία 15 χιλιομέτρων. View full είδηση

Μια από τις προτάσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι ως αντίμετρο στην κλιματική αλλαγή είναι η μαζική φύτευση νέων δέντρων. Την λύση αυτή χρησιμοποιούν πολλές μεγάλες εταιρείες που ρυπαίνουν το περιβάλλον ως ένα είδος αντιστάθμισης της ζημίας που προκαλούν αλλά μέχρι στιγμής αυτά τα προγράμματα δενδροφύτευσης έχουν αποτύχει για διαφόρους λόγους. Επιπλέον η μαζική δεντροφύτευση με στόχο να απορροφούν τα δέντρα τις μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα είναι σύμφωνα με πολλούς επιστήμονες μια προβληματική λύση επειδή θα πρέπει να σταματήσουμε να εκπέμπουμε βλάβερά αέρια και όχι να τα ΄παράγουμε και μετά να ψάχνουμε τρόπους απορρόφησης τους. Επιπλέον εγείρονται και ζητήματα παράπλευρων οικολογικών επιπτώσεων από την μαζική δενδροφύτευση. Όμως μελέτη επιστημόνων του φημισμένου Ελβετικού Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας Ζυρίχης (ETH) στηρίζει την πρόταση μαζικής δενδροφύτευσης. Η μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Nature Geoscience» αναφέρει ότι η μαζική δενδροφύτευση ειδικά στην ευρωπαϊκή ήπειρο θα προκαλέσει την αύξηση των βροχοπτώσεων οι οποίες θα βοηθήσουν στον περιορισμό των επιπέδων ξηρότητας που αναμένεται να κάνουν την εμφάνιση τους εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Η νέα μελέτη ερευνά τις επιπτώσεις που θα έχει η μετατροπή περιοχών αγροτικής καλλιέργειας σε μόνιμες δασικές εκτάσεις. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι αν υπάρξει 20% αύξηση των δασικών εκτάσεων στην Ευρώπη με ομοιόμορφο τρόπο τότε θα υπάρξει αύξηση των βροχοπτώσεων τόσο τον χειμώνα αλλά και το καλοκαίρι με τις καλοκαιρινές βροχές να πέφτουν στις παράκτιες και νοτιότερες περιοχές της ευρωπαϊκής ηπείρου. Αυτό σημαίνει ότι θα «ανακουφίζονται» από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής οι μεσογειακές περιοχές που είναι και αυτές που θεωρητικά θα δεχτούν την μεγαλύτερη πίεση της αύξησης της θερμοκρασίας και των ξηρών συνθηκών σε σχέση με άλλες περιοχές της Ευρώπης. View full είδηση