Τεχνολογία
Το σύστημα αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο ανάλυσης μεγάλων δεδομένων (big data analysis), το οποίο αντλεί τις πληροφορίες του από αξιόπιστους φορείς, με κύριο πάροχο το USGS (United States Geological Survey). Η μετάβαση από τους παραδοσιακούς δισδιάστατους χάρτες σε ένα διαδραστικό 3D περιβάλλον επιτρέπει την τρισδιάστατη παρατήρηση του βάθους των σεισμών, αποκαλύπτοντας την κλίση και τη δομή των τεκτονικών πλακών.
Το Interactive Earthquake Browser βασίζεται σε τεχνολογίες web mapping που επιτρέπουν την ομαλή απόδοση εκατομμυρίων σημείων δεδομένων (data points) απευθείας στον browser του χρήστη, χωρίς την ανάγκη εγκατάστασης εξειδικευμένου λογισμικού ή συστημάτων GIS.
Κάθε σημείο (κουκκίδα) στον χάρτη αντιστοιχεί σε ένα σεισμικό γεγονός και φέρει ενσωματωμένα μεταδεδομένα (metadata). Αυτά περιλαμβάνουν:
Τον ακριβή χρόνο εκδήλωσης σε UTC. Το μέγεθος της σεισμικής δόνησης. Το εστιακό βάθος σε χιλιόμετρα. Τις ακριβείς γεωγραφικές συντεταγμένες. Οι χρήστες μπορούν να θέσουν πολύπλοκα ερωτήματα μέσω των παραμέτρων του URL ή του γραφικού περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, η διεύθυνση URL της πλατφόρμας επιτρέπει τον ορισμό δυναμικών παραμέτρων όπως minmag (ελάχιστο μέγεθος), maxdepth (μέγιστο βάθος) και σαφών γεωγραφικών ορίων (bounding box) μέσω των πεδίων maxlat, minlat, maxlon και minlon. Αυτή η δομή επιτρέπει την άμεση διαμοίραση συγκεκριμένων ερευνών μεταξύ επιστημόνων. Εάν ένας γεωλόγος μελετά τους σεισμούς βάθους κάτω των 100 χιλιομέτρων στην Ιαπωνία με μέγεθος άνω των 5 Ρίχτερ, η αναζήτηση κωδικοποιείται απευθείας στο σύνδεσμο.
Πρακτικές εφαρμογές: Από το risk management στην ασφάλιση
Η αξία των 5,4 εκατομμυρίων καταγεγραμμένων σεισμών υπερβαίνει τη στενή ακαδημαϊκή έρευνα. Αποτελεί τη βάση για επιχειρηματικά μοντέλα και εφαρμογές B2B αξιολόγησης κινδύνου.
Οι εταιρείες ανάλυσης δεδομένων και οι startups στον τομέα του Insurtech (ασφαλιστική τεχνολογία) αξιοποιούν τέτοια οργανωμένα datasets για τη δημιουργία αλγορίθμων πρόβλεψης ρίσκου. Κατά την εκτίμηση της αξίας ενός μεγάλου ακινήτου ή μιας βιομηχανικής υποδομής, ο έλεγχος της ιστορικής σεισμικότητας στην περιοχή είναι επιβεβλημένος. Το IEB παρέχει άμεσα το ιστορικό μικροσεισμικότητας, το οποίο υποδεικνύει την ύπαρξη ενεργών, αν και ίσως άγνωστων ή αχαρτογράφητων, ρηγμάτων.
Στον κατασκευαστικό τομέα, οι δομοστατικοί μηχανικοί χρησιμοποιούν τα δεδομένα για να προσαρμόσουν τις μελέτες στατικής επάρκειας. Οι αυστηροί αντισεισμικοί κανονισμοί προϋποθέτουν την ακριβή γνώση του τοπικού σεισμικού κινδύνου και της προϊστορίας καταπονήσεων της περιοχής.
Η σεισμικότητα της Ελλάδας και το ελληνικό τόξο
Η Ελλάδα βρίσκεται στην πιο σεισμογενή περιοχή της Ευρώπης, λόγω της συνεχούς σύγκλισης της Αφρικανικής με την Ευρασιατική τεκτονική πλάκα. Η εστίαση των παραμέτρων αναζήτησης του IEB στα γεωγραφικά όρια maxlat=36.6824, minlat=35.4066, maxlon=30.3815 και minlon=28.2845 απομονώνει μια περιοχή τεράστιου ενδιαφέροντος: το ανατολικό τμήμα του Ελληνικού Τόξου, το οποίο περιλαμβάνει τα Δωδεκάνησα (όπως η Ρόδος και η Κάρπαθος) και εκτείνεται προς τα νότια παράλια της Τουρκίας.
Στην περιοχή αυτή καταγράφεται υψηλή συχνότητα σεισμών, συχνά με πολύ μεγάλο εστιακό βάθος. Το Ελληνικό Τόξο αποτελεί μια ζώνη υποβύθισης όπου η αφρικανική πλάκα βυθίζεται κάτω από τη μικροπλάκα του Αιγαίου. Η δυνατότητα τρισδιάστατης απεικόνισης του IEB είναι το καταλληλότερο εργαλείο για την παρατήρηση αυτού του γεωλογικού φαινομένου. Περιστρέφοντας τον 3D χάρτη με το ποντίκι, καθίσταται ορατό πώς τα υποκέντρα των σεισμών βαθαίνουν σταδιακά καθώς κινούμαστε από τον Νότο προς τον Βορρά, χαρτογραφώντας ουσιαστικά το επίπεδο της βυθιζόμενης πλάκας (επιστημονικά γνωστή ως ζώνη Wadati-Benioff).
Για την ελληνική πραγματικότητα, εργαλεία ανοιχτού κώδικα όπως το IEB είναι ζωτικής σημασίας. Οι δήμοι, οι περιφέρειες και η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας μπορούν να έχουν άμεση πρόσβαση σε δεδομένα για τη χαρτογράφηση της τρωτότητας του κτιριακού αποθέματος. Επιπλέον, το ευρύ κοινό αποκτά πλήρη και αδιαμεσολάβητη εικόνα για την πραγματική γεωλογική ταυτότητα της περιοχής κατοικίας του, αποφεύγοντας την παραπληροφόρηση και τον πανικό.
Η εξέλιξη της ανάλυσης σεισμικών δεδομένων
Η διαχείριση και συντήρηση 5,4 εκατομμυρίων εγγραφών απαιτεί ισχυρές υποδομές βάσεων δεδομένων και συνεχή, αδιάλειπτη ροή πληροφοριών μέσω API. Τα σύγχρονα σεισμολογικά δίκτυα είναι πλέον πλήρως ψηφιοποιημένα. Μόλις το εγκατεστημένο δίκτυο αισθητήρων καταγράψει ένα γεγονός, ο κεντρικός αλγόριθμος υπολογίζει αυτόματα το επίκεντρο και το μέγεθος της δόνησης, ενημερώνοντας ακαριαία τη βάση δεδομένων του USGS. Το Interactive Earthquake Browser αντλεί αμέσως αυτά τα δεδομένα, προσφέροντας σχεδόν σε πραγματικό χρόνο την επικαιροποίηση του παγκόσμιου χάρτη.
Η τεχνητή νοημοσύνη παίζει πλέον τον καθοριστικότερο ρόλο στην ανάλυση αυτών των μεγεθών. Τα σύγχρονα μοντέλα μηχανικής μάθησης εκπαιδεύονται σε αυτά ακριβώς τα τεράστια ανοιχτά datasets για να εντοπίσουν μοτίβα προσεισμικής ή μετασεισμικής ακολουθίας που διαφεύγουν εντελώς από την παραδοσιακή ανθρώπινη παρατήρηση. Ο τελικός επιστημονικός στόχος δεν είναι η ακριβής, χρονική πρόβλεψη ενός σεισμού –κάτι που τεχνολογικά και γεωλογικά παραμένει μη εφικτό– αλλά η ακριβέστερη δυνατή εκτίμηση της πιθανότητας εκδήλωσης ενός ισχυρού γεγονότος σε συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο και γεωγραφικό πολύγωνο.
