Η επικαιροποίηση του Σχεδίου Δράσης έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου η ενεργειακή κρίση, οι αυξήσεις στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων, αλλά και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, έχουν αναδείξει με οξύ τρόπο την ανάγκη για στοχευμένες, μόνιμες και κοινωνικά δίκαιες πολιτικές. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θέτει εκ νέου τις βάσεις για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, με ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των δήμων και των περιφερειών.
Η έννοια της ενεργειακής ένδειας και η κοινωνική της διάσταση
Η ενεργειακή ένδεια δεν περιορίζεται στην απλή αδυναμία πληρωμής λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος ή θέρμανσης. Αντιθέτως, αποτελεί ένα πολυδιάστατο φαινόμενο που συνδέεται με χαμηλά εισοδήματα, ανεπαρκές ή παλαιό κτιριακό απόθεμα, χαμηλή ενεργειακή απόδοση κατοικιών, αλλά και με κοινωνικούς και δημογραφικούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η ανεργία ή η ύπαρξη ατόμων με αναπηρία στο νοικοκυριό.
Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, η ενεργειακή ένδεια μεταφράζεται σε αυξημένες κοινωνικές ανάγκες, πίεση στις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων και σε ανάγκη για παρεμβάσεις που υπερβαίνουν τα όρια της κλασικής κοινωνικής πολιτικής. Το επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης αναγνωρίζει ρητά ότι οι δήμοι και οι περιφέρειες αποτελούν τον πλέον κατάλληλο θεσμικό φορέα για την έγκαιρη ανίχνευση και αντιμετώπιση του προβλήματος, καθώς βρίσκονται σε άμεση επαφή με τις τοπικές κοινωνίες.
Στόχοι του Επικαιροποιημένου Σχεδίου Δράσης
Το Σχέδιο Δράσης θέτει μια σειρά από στρατηγικούς στόχους, οι οποίοι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο:
Μείωση του αριθμού των νοικοκυριών σε ενεργειακή ένδεια, μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων. Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών, με προτεραιότητα στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπου αυτό είναι εφικτό. Θεσμική συνεργασία μεταξύ κεντρικού κράτους, δήμων και περιφερειών. Παρακολούθηση και αξιολόγηση των πολιτικών σε πραγματικό χρόνο, με αξιόπιστους δείκτες. Οι στόχοι αυτοί δεν έχουν θεωρητικό χαρακτήρα, αλλά συνδέονται άμεσα με συγκεκριμένα εργαλεία και αρμοδιότητες που καλούνται να αναλάβουν οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ο ρόλος των Δήμων στην εφαρμογή του Σχεδίου
Οι δήμοι αναδεικνύονται ως βασικός πυλώνας υλοποίησης του Σχεδίου Δράσης. Η απόφαση δίνει έμφαση στην ανάγκη οι δημοτικές αρχές να αναπτύξουν τοπικές πολιτικές που να ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
1. Εντοπισμός και χαρτογράφηση ευάλωτων νοικοκυριών
Οι κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων, σε συνεργασία με δομές όπως τα Κέντρα Κοινότητας, καλούνται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στον εντοπισμό νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ενεργειακή ένδεια. Η τοπική γνώση και η άμεση επαφή με τους πολίτες αποτελούν συγκριτικό πλεονέκτημα των δήμων έναντι του κεντρικού κράτους.
2. Τοπικές παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης
Το Σχέδιο Δράσης ενθαρρύνει τους δήμους να συμμετέχουν ενεργά σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, είτε μέσω εθνικών προγραμμάτων είτε μέσω συμπληρωματικών τοπικών δράσεων. Τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να περιλαμβάνουν:
Θερμομόνωση κτιρίων, Αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης, Βελτίωση κουφωμάτων και συστημάτων σκίασης. 3. Ενημέρωση και συμβουλευτική των πολιτών
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ενημέρωση των πολιτών για τρόπους εξοικονόμησης ενέργειας και για τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Οι δήμοι μπορούν να λειτουργήσουν ως «σημεία πληροφόρησης», γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ πολιτών και κεντρικών προγραμμάτων.
4. Διασύνδεση με κοινωνική πολιτική
Η ενεργειακή ένδεια αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο μέρος της κοινωνικής πολιτικής των δήμων. Το Σχέδιο Δράσης προωθεί τη σύνδεση ενεργειακών παρεμβάσεων με κοινωνικά κριτήρια, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι πόροι κατευθύνονται σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη.
Ο ρόλος των Περιφερειών και ο στρατηγικός συντονισμός
Οι περιφέρειες αναλαμβάνουν έναν πιο επιτελικό και συντονιστικό ρόλο, με αρμοδιότητες που εκτείνονται πέρα από τα όρια ενός μεμονωμένου δήμου.
Περιφερειακός σχεδιασμός
Η απόφαση ενισχύει τη σημασία του περιφερειακού σχεδιασμού, λαμβάνοντας υπόψη γεωγραφικές, κλιματικές και κοινωνικοοικονομικές διαφοροποιήσεις. Οι ανάγκες μιας ορεινής ή νησιωτικής περιοχής διαφέρουν σημαντικά από αυτές ενός μεγάλου αστικού κέντρου, και το Σχέδιο Δράσης αναγνωρίζει αυτή τη διαφοροποίηση.
Διαχείριση και μόχλευση πόρων
Οι περιφέρειες καλούνται να αξιοποιήσουν χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης, για την υλοποίηση έργων που συμβάλλουν στην καταπολέμηση της ενεργειακής ένδειας. Παράλληλα, μπορούν να υποστηρίξουν τους δήμους στην ωρίμανση μελετών και έργων.
Παρακολούθηση και αξιολόγηση
Σημαντικός είναι και ο ρόλος των περιφερειών στην παρακολούθηση της εφαρμογής του Σχεδίου Δράσης, μέσω συλλογής δεδομένων και αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.
Χρηματοδότηση και εργαλεία εφαρμογής για την Αυτοδιοίκηση
Το επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης δεν περιορίζεται σε διακηρυκτικό επίπεδο, αλλά συνδέεται με συγκεκριμένα χρηματοδοτικά και διοικητικά εργαλεία. Η Πολιτεία επιδιώκει τη συνδυαστική αξιοποίηση:
Εθνικών πόρων, Ευρωπαϊκών προγραμμάτων, Τοπικών πρωτοβουλιών. Για τους δήμους και τις περιφέρειες, αυτό σημαίνει αυξημένες δυνατότητες παρέμβασης, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις σε επίπεδο διοικητικής επάρκειας και συντονισμού.
Η έγκριση του Επικαιροποιημένου Σχεδίου Δράσης για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Ένδειας αποτελεί σαφές μήνυμα ότι η ενεργειακή πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται αποκλειστικά από το κέντρο. Αντιθέτως, η επιτυχία της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συμμετοχή και την ενεργό εμπλοκή των δήμων και των περιφερειών.
Για την Αυτοδιοίκηση, η απόφαση αυτή δημιουργεί τόσο ευκαιρίες όσο και προκλήσεις. Ευκαιρίες για ουσιαστικές κοινωνικές παρεμβάσεις και βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών, αλλά και προκλήσεις σε επίπεδο οργάνωσης, τεχνικής επάρκειας και διαδημοτικής συνεργασίας.
Δείτε εδώ το ΦΕΚ με το Σχέδιο ή
Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Ένδειας - ΕπικαιροποιημένοΦΕΚ 7260-Β-31.12.2025.pdf


mob.png)






