Jump to content
  • Buildinghow
    HoloBIM Structural

  • Αρθρογραφία

    Αρθρογραφία

    667 ειδήσεις in this category

    1. Αρθρογραφία

      FireWatch: Παρατηρητήριο για την παρακολούθηση των δασικών πυρκαγιών

      Engineer

      Ανεξάρτητη πλατφόρμα FireWatch στοχεύει αφενός στην καταγραφή των δημοσίων συμβάσεων που σχετίζονται με την πρόληψη και αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών και αφετέρου στην παρακολούθηση των πυρκαγιών στην Ελλάδα.
      Η ενημέρωση των δεδομένων γίνεται αυτοματοποιημένα, επομένως ενδέχεται να υπάρχουν λάθη ή παραλείψεις. 
      Δείτε την πλατφόρμα εδώ: https://www.fire-watch-app.gr/

      Ο χάρτης απεικονίζει δασικές πυρκαγιές και καμένες εκτάσεις  όπως καταγράφονται στην ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus EFFIS, καθώς και δορυφορικές παρατηρήσεις θερμικών ανωμαλιών στο έδαφος  από τη NASA FIRMS κατά το τελευταίο 24ωρο.
      Read more...

        0

    2. Αρθρογραφία

      «Ξεκινώ Επιχειρηματικά»: Εγκρίθηκε αρχείο με τις συχνές ερωτήσεις-απαντήσεις της δράσης

      GTnews

      Η Δράση έχει ως στόχο την ενεργοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω της ενδυνάμωσης της αυτοαπασχόλησης και της ανάπτυξης νέων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών που συνεισφέρουν στην αύξηση της απασχόλησης. Πληθυσμός-στόχος είναι κυρίως εξειδικευμένοι & καταρτισμένοι νέοι με επιχειρηματική ικανότητα και νοοτροπία για δραστηριοποίηση σε βιώσιμους & σύγχρονους τομείς (π.χ. ΤΠΕ, Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική & Μαθηματικά, Τουρισμός, κ.λπ.). Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις επιχειρηματικές δραστηριότητες που δημιουργούν νέες, βιώσιμες θέσεις απασχόλησης
      Η διάρκεια της επιχορήγησης δύναται να αφορά συνεχόμενη επαληθευμένη λειτουργία δώδεκα (12) ή δεκαοκτώ (18) μηνών, από την ημερομηνία έναρξης δραστηριότητας της επιχείρησης [δηλαδή κατ’ ελάχιστο δύο (2) ορόσημα/εξάμηνα επαληθευμένης λειτουργίας από την ημερομηνία έναρξης στην ΑΑΔΕ].
      Δικαιούχοι είναι: Yπό σύσταση και νεοσύστατες Μικρές και Πολύ Μικρές επιχειρήσεις, όπως αυτές ορίζονται στο Παράρτημα IV της Αναλυτικής Πρόσκλησης, που συστήνονται από φυσικά πρόσωπα που έχουν αποκτήσει μετά την 1/1/2016 το πρώτο πτυχίο τους από σχολή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΑΕΙ/ΤΕΙ), καθώς και νέες επιχειρήσεις (αυτοαπασχολούμενοι ή εταιρικά/πολυμετοχικά σχήματα με νομικές μορφές, όπως ορίζονται στην παρούσα Πρόσκληση) που έκαναν έναρξη μετά την 1/1/2025, οι οποίες θα δραστηριοποιηθούν ή δραστηριοποιούνται στους επιλέξιμους ΚΑΔ της παρούσας Πρόσκλησης (Παράρτημα ΙΙ EΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ (ΚΑΔ)).
      Ειδικότερα, επιλέξιμες για την παρούσα Δράση είναι οι ακόλουθες κατηγορίες επιχειρήσεων:
      Κατηγορία Α. Υπό σύσταση. Επιχειρήσεις που θα συσταθούν μετά την ημερομηνία υποβολής της Αίτησης Χρηματοδότησης και όχι πέραν των 365 ημερών από την ημερομηνία ηλεκτρονικής κοινοποίησης της οριστικής έγκρισης της αίτησης χρηματοδότησης και θα δραστηριοποιηθούν αποκλειστικά σε επιλέξιμο/ους ΚΑΔ, καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του επιχειρηματικού σχεδίου και μέχρι την αποπληρωμή της επένδυσης, σύμφωνα με το Παράρτημα II EΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ (ΚΑΔ). Κατηγορία Β. Νεοσύστατες. Με τον όρο νεοσύστατες ορίζονται οι επιχειρήσεις οι οποίες έχουν συσταθεί από την 01/1/2025 έως και την ημερομηνία υποβολής της Αίτησης Χρηματοδότησης. Σημειώνεται ότι θα πρέπει να έχουν συνεχή λειτουργία αποκλειστικά σε επιλέξιμους ΚΑΔ της Δράσης (Παράρτημα II EΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ (ΚΑΔ)) από την ημερομηνία έναρξης της επιχείρησης στην ΑΑΔΕ και καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του επιχειρηματικού σχεδίου έως και την αποπληρωμή της επένδυσης.
      Η προθεσμία ηλεκτρονικής υποβολής είναι την Τρίτη 30.06.2026 και ώρα 15:00
      Αναλυτικές πληροφορίες: https://21-27.antagonistikotita.gr/xekino-epicheirimatika/
      Ακολουθούν ενδεικτικές Συχνές Ερωτήσεις-Απαντήσεις για τη Δράση:
      ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ για τη Δράση «ΞΕΚΙΝΩ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ»
      1. Ποιος είναι ο μέγιστος προϋπολογισμός που μπορεί να αιτηθεί μία μονοπρόσωπη εταιρεία;
      Απάντηση: Μονοπρόσωπη εταιρεία δύναται να αιτηθεί επιχορήγηση έως 13.000€. Προβλέπεται η δυνατότητα προσαύξησης του ποσού κατά 15.000€ επιπλέον υπό την προϋπόθεση δημιουργίας νέας θέσης εργασίας (1 ΕΜΕ) σύμφωνα με τα οριζόμενα στην πρόσκληση της Δράσης.
      2. Δυνητικά ωφελούμενος κατέχει πτυχίο πρώτου κύκλου σπουδών (Bachelor) από αναγνωρισμένο πανεπιστήμιο του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο έχει αναγνωριστεί από το Αυτοτελές Τμήμα Εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας (ΑΤΕΕΝ) του Υπουργείου Παιδείας ως επαγγελματικά ισοδύναμο με τους τίτλους του αντίστοιχου Τμήματος των ελληνικών ΑΕΙ. Δεν διαθέτει αναγνώριση ακαδημαϊκής ισοδυναμίας από τον ΔΟΑΤΑΠ.
      Απάντηση: Στη παρούσα Δράση είναι επιλέξιμα τα πτυχία αλλοδαπής που διαθέτουν Πράξη Αναγνώρισης που έχει εκδοθεί από τον ΔΟΑΤΑΠ και όχι η επαγγελματική αναγνώριση τίτλων σπουδών από το αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Παιδείας, δηλαδή το ΑΤΕΕΝ. Σημειώνεται ότι: α) Ο ΔΟΑΤΑΠ είναι ο επίσημος οργανισμός που παρέχει ακαδημαϊκή αναγνώριση τίτλων σπουδών που έχουν αποκτηθεί από πανεπιστήμια του εξωτερικού. Η αναγνώριση αυτή αφορά στην ισοτιμία και αντιστοιχία ενός τίτλου σπουδών αλλοδαπής (πτυχίο, μεταπτυχιακό ή διδακτορικό) με τους αντίστοιχους τίτλους ελληνικών ΑΕΙ. Ο ΔΟΑΤΑΠ αναγνωρίζει μόνο τίτλους σπουδών που αποκτήθηκαν απευθείας από πανεπιστήμια του εξωτερικού. Η αναγνώριση μέσω ΔΟΑΤΑΠ είναι απαραίτητη για όσους επιθυμούν να συνεχίσουν σε μεταπτυχιακές ή διδακτορικές σπουδές, να συμμετέχουν σε ακαδημαϊκές διαδικασίες ή να κατοχυρώσουν πλήρη αντιστοιχία με ελληνικό ΑΕΙ. β) Το ΑΤΕΕΝ είναι το αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Παιδείας για την επαγγελματική αναγνώριση τίτλων σπουδών και την απόδοση επαγγελματικών δικαιωμάτων σε αποφοίτους που σπούδασαν σε ίδρυμα του εξωτερικού ή σε κολέγιο στην Ελλάδα σε συνεργασία με ξένο πανεπιστήμιο.
      3. Ατομική επιχείρηση έχει κάνει έναρξη στην ΑΑΔΕ στις 31/01/2025 σε επιλέξιμο ΚΑΔ με έδρα σε παραχωρημένα τετραγωνικά εντός της κατοικίας των γονέων του. Πριν την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης στη δράση πρόκειται να κάνει μεταφορά έδρας/τόπου υλοποίησης σε αυτοτελή αμιγώς επαγγελματικό χώρο, ο οποίος δεν χρησιμοποιείται ως κατοικία και δεν ταυτίζεται με κατοικία δική του ή συγγενικού προσώπου. Η αίτηση χρηματοδότησης είναι επιλέξιμη;
      Απάντηση: Σύμφωνα με την Πρόσκληση της Δράσης (κεφάλαιο 4.1 ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ), εφόσον ο τόπος υλοποίησης της επένδυσης από την ημερομηνία έναρξης της επιχείρησης στην ΑΑΔΕ ταυτίζεται με την κατοικία του δυνητικά ωφελούμενου ή άλλου συγγενικού προς αυτόν πρόσωπο α΄ και β΄ βαθμού (κύρια ή δευτερεύουσα), η αίτηση χρηματοδότησης δεν είναι επιλέξιμη για χρηματοδότηση έστω και αν η αλλαγή έδρας πραγματοποιηθεί πριν την υποβολή της. Επισημαίνεται ότι ως σημείο εκκίνησης υπολογισμού της χρονικής περιόδου των 18 μηνών λειτουργίας που θα επιχορηγηθεί και θα πρέπει να επαληθευθεί, λαμβάνεται η ημερομηνία έναρξης της επιχείρησης στη ΑΑΔΕ.
      4. Δυνητικά ωφελούμενος με πτυχίο μετά το 2016, διατηρούσε ατομική επιχείρηση το 2025 η οποία έχει κλείσει εντός του 2026. Μπορεί να υποβάλει αίτηση για ίδρυση νέας επιχείρησης;
      Απάντηση: Ο ατομικός επιχειρηματίας που έχει κάνει έναρξη δραστηριότητας μετά την 1/1/2025 και διέκοψε την δραστηριότητά του το 2026, δεν μπορεί να υποβάλει στην Δράση ως υπό σύσταση επιχείρηση, διότι σύμφωνα με την τυπική προϋπόθεση συμμετοχής της Πρόσκλησης Α.20 (Παράρτημα ΙΙΙ) οι ωφελούμενοι δεν θα πρέπει να συμμετέχουν με την ιδιότητα του εταίρου/μέτοχου σε ποσοστό μεγαλύτερο ή ίσο του ≥25% και να μην ασκούν κυριαρχική επιρροή σε άλλες επιχειρήσεις οποιασδήποτε νομικής μορφής από την 01/01/2025 και καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του επιχειρηματικού τους σχεδίου.
      5. Δυνητικά ωφελούμενος με έναρξη επιχείρησης στις 28/01/2025 έχει προσλάβει εργαζόμενο στις 20/04/2026 για τη δημιουργία νέας θέσης εργασίας (μίας ΕΜΕ). Μπορεί να επιδοτηθεί για τη συγκεκριμένη θέση εργασίας δεδομένου ότι η έναρξη υποβολών αιτήσεων χρηματοδότησης στο ΟΠΣΚΕ είναι στις 06/05/2026 και η διάρκεια των οροσήμων του συνδέεται με την ημερομηνία έναρξης εργασιών της επιχείρησης στην ΑΑΔΕ;
      Απάντηση: Σύμφωνα με την Πρόσκληση η αφετηρία υπολογισμού των οροσήμων της επιχείρησης είναι η ημερομηνία έναρξης εργασιών στην ΑΑΔΕ η οποία στην συγκεκριμένη επιχείρηση είναι η 28/01/2025. Η διάρκεια επιχορήγησης για τη 1 ΕΜΕ ορίζεται στους 12 μήνες. Καθώς η πρόσληψη πραγματοποιήθηκε 20/04/2026, η απαιτούμενη 12μηνη περίοδος απασχόλησης λήγει στις 20/04/2027, ενώ το χρονοδιάγραμμα των οροσήμων εξαντλείται με τη συμπλήρωση του προβλεπόμενου 18μηνου την 28/7/2026. Ως εκ τούτου η σχετική δαπάνη κρίνεται μη επιλέξιμη και δεν μπορεί να επιδοτηθεί από τη δράση.
      6. Δυνητικά ωφελούμενος με έναρξη επιχείρησης την 1/1/2025 επιλέγει να χρηματοδοτηθεί για δύο ορόσημα (12 μήνες) συνεπώς έως 31/12/2025. Δεδομένου ότι η βασική προϋπόθεση της δράσης αναφέρει ότι το φυσικό αντικείμενο της επένδυσης δεν θα πρέπει έχει ολοκληρωθεί πριν από την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης, θα θεωρηθεί επιλέξιμος για τη δράση;
      Απάντηση: Σύμφωνα με τη τυπική προϋπόθεση συμμετοχής της Πρόσκλησης Α.21 (Παράρτημα ΙΙΙ) δεν θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το φυσικό αντικείμενο της επένδυσης πριν από την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης. Ως εκ τούτου για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις η ολοκλήρωση των οροσήμων θα πρέπει να γίνει μετά την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης. Ως εκ τούτου, η εν λόγω νεοσύστατη επιχείρηση δεν είναι επιλέξιμη για χρηματοδότηση εφόσον θα έχει ολοκληρώσει το φυσικό αντικείμενο του επιχειρηματικού της σχεδίου πριν την υποβολή της αίτησής της.
      7. Αν δυνητικά ωφελούμενος για την κάλυψη της τυπικής προϋπόθεσης συμμετοχής στη δράση (κατοχή τίτλου σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μετά την 01/01/2026) και του βαθμολογικού κριτηρίου Α2 του Παραρτήματος ΙΙΙ της Πρόσκλησης, υποβάλει βεβαίωση επιτυχούς ολοκλήρωσης σπουδών από το Πανεπιστήμιο αλλά δεν έχει ακόμη ορκιστεί και δεν έχει ακόμα το πτυχίο, αυτή γίνεται αποδεκτή;
      Απάντηση: Η βεβαίωση επιτυχούς ολοκλήρωσης σπουδών μπορεί να γίνει δεκτή, εφόσον είναι επίσημη βεβαίωση του ιδρύματος και αποδεικνύει ότι έχουν ολοκληρωθεί όλες οι απαιτήσεις για την απόκτηση του τίτλου και την ημερομηνία κτήσης/απόκτησής του. Ο οριστικός τίτλος/πτυχίο θα πρέπει να προσκομισθεί, εφόσον ζητηθεί στο πλαίσιο ελέγχου/τεκμηρίωσης.
      8. Νεοσύστατη ατομική επιχείρηση με έναρξη μετά την 01/01/2025, θα πρέπει να έχει κύρια δραστηριότητα σε επιλέξιμο ΚΑΔ ή και σε δευτερεύων ΚΑΔ; Για την νεοσύστατη ατομική επιχείρηση, θα μπορεί να γίνει μεταβολή στα στοιχεία Μητρώου με τωρινή ημερομηνία, ως προς τον ΚΑΔ κύριας δραστηριότητας και ως προς την διεύθυνση της έδρας της επιχείρησης;
      Απάντηση: Ο ΚΑΔ επένδυσης μπορεί να είναι κύριος ή δευτερεύων, αρκεί να δηλώνεται στη μέγιστη ανάλυσή του και να περιλαμβάνεται στους επιλέξιμους ΚΑΔ της Πρόσκλησης. Για νεοσύστατες επιχειρήσεις ισχύει ότι από την ημερομηνία έναρξης στην ΑΑΔΕ και μέχρι την αποπληρωμή πρέπει να δραστηριοποιούνται αποκλειστικά σε επιλέξιμους ΚΑΔ. Μεταβολή έδρας της επιχείρησης πριν την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης δεν είναι αποδεκτή εφόσον αυτή ταυτίζεται με την κατοικία του ωφελούμενου ή άλλου συγγενικού προς αυτόν πρόσωπο α’ και β’ βαθμού (κύρια ή δευτερεύουσα).
      9. Σε περίπτωση που το πρώτο πτυχίο του ωφελούμενου αποκτήθηκε το έτος 2015 από πανεπιστήμιο του εξωτερικού αλλά η αναγνώρισή του από τον ΔΟΑΤΑΠ πραγματοποιήθηκε το έτος 2016, είναι επιλέξιμος για τη Δράση;
      Απάντηση: Ο εν λόγω πτυχιούχος δεν είναι επιλέξιμος για συμμετοχή στη Δράση καθώς για την τυπική προϋπόθεση Α4 (απόκτηση πρώτου πτυχίου μετά την 1/1/2016) λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος λήψης του τίτλου σπουδών και όχι η ημερομηνία αναγνώρισής του από τον ΔΟΑΤΑΠ.
      10. Δυνητικά ωφελούμενος υποβάλλει αίτηση χρηματοδότησης με την ιδιότητα της νεοσύστατης επιχείρησης και πριν την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης είχε σχέση μισθωτής εργασίας την οποία διέκοψε. Είναι επιλέξιμος για τη Δράση;
      Απάντηση: Η επιλεξιμότητα εξαρτάται από το χρονικό σημείο διακοπής της μισθωτής εργασίας. Ο δυνητικός ωφελούμενος/εταίρος πρέπει να μην έχει σχέση μισθωτής εργασίας κατά την ημερομηνία έναρξης της επιχείρησης στην ΑΑΔΕ και καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του επιχειρηματικού σχεδίου του. Εάν η μισθωτή εργασία διακόπηκε πριν από την έναρξη της επιχείρησης, δεν υφίσταται λόγος αποκλεισμού από αυτή την αιτία. Εάν υπήρχε μισθωτή εργασία κατά την έναρξη της επιχείρησης, η αίτηση δεν είναι επιλέξιμη ακόμη και αν η σχέση διακόπηκε πριν την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης.
      11. Σε ποιες περιπτώσεις είναι αποδεκτή η επανέναρξη εργασιών επιχείρησης;
      Απάντηση: Είναι αποδεκτή η επανέναρξη εργασιών επιχείρησης εφόσον η διακοπή της προηγούμενης έναρξης πραγματοποιήθηκε πριν την 01/01/2025 και τεκμηριώνεται από το ιστορικό μεταβολών της (τυπική προϋπόθεση Α14 του Παραρτήματος ΙΙΙ της Πρόσκλησης).
      12. Σε περίπτωση δυνητικά ωφελούμενου που δεν είναι εξαρτώμενο μέλος και έχει ατομικό εισόδημα έως 30.000€ και οικογενειακό εισόδημα πάνω από 75.000€ μπορεί να συμμετέχει στη δράση;
      Απάντηση: Εάν ο δυνητικός δικαιούχος δεν είναι προστατευόμενο μέλος και έχει υποχρέωση υποβολής δικής του φορολογικής δήλωσης, εξετάζεται το ατομικό εισόδημα με όριο 30.000€. Το οικογενειακό εισόδημα με όριο 75.000€ εξετάζεται μόνο όταν ο δυνητικός
      13. Σε νεοσύστατη επιχείρηση η έδρα αφορά κατοικία του δυνητικά ωφελούμενου. Αν μισθώσει χώρο και δημιουργήσει υποκατάστημα πριν την αίτηση χρηματοδότησης, ο οποίος πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής και οριστεί ως τόπος υλοποίησης, μπορεί να υποβάλλει;
      Απάντηση: Εφόσον η έδρα του δυνητικά ωφελούμενου είναι σε κατοικία και όχι σε αυτοτελή επαγγελματικό χώρο τότε η δημιουργία υποκαταστήματος δεν γίνεται αποδεκτή δεδομένου ότι η έδρα της επιχείρησης δεν πληροί τις τυπικές προϋποθέσεις συμμετοχής στη δράση. Επισημαίνεται ότι τόσο η έδρα όσο και τα υποκαταστήματα μίας επιχείρησης φέρουν ένα ΑΦΜ και ως εκ τούτου δεν διαχωρίζονται ως προς την υποχρέωση τήρησης των τυπικών προϋποθέσεων της Πρόσκλησης.
      14. Ένας δυνητικά ωφελούμενος μπορεί να πάρει επίδομα μητρότητας από τη ΔΥΠΑ;
      Απάντηση: Η λήψη επιδομάτων, όπως και το επίδομα μητρότητας από τη ΔΥΠΑ, δεν αντιτίθεται στις τυπικές προϋποθέσεις επιλεξιμότητας της Πρόσκλησης.
      15. Δυνητικά ωφελούμενος είχε εγκριθεί το 2025 σε πρόγραμμα επιχειρηματικότητας της ΔΥΠΑ για έναρξη νέας επιχείρησης, χωρίς όμως να προχωρήσει στην υλοποίηση του και χωρίς να λάβει οποιαδήποτε επιχορήγηση. Μπορεί να υποβάλει αίτηση;
      Απάντηση: Η επιχείρηση είναι επιλέξιμη μόνο εφόσον προσκομισθεί, κατά την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης, η απόφαση ανάκλησης της ένταξης στο πρόγραμμα της ΔΥΠΑ.
      16. Υπό σύσταση ατομική επιχείρηση υπέβαλε αίτηση χρηματοδότησης σε άλλη δράση για δαπάνες εξοπλισμού. Μπορεί να υποβάλει αίτηση και σε αυτή τη δράση για τις λειτουργικές της δαπάνες;
      Απάντηση: Εφόσον η αίτηση χρηματοδότησης υποβλήθηκε μετά την 01/01/2025, ο δικαιούχος δεν είναι επιλέξιμος για συμμετοχή στη δράση, σύμφωνα με την τυπική προϋπόθεση Α19 (Παράρτημα ΙΙΙ) της Πρόσκλησης, καθώς δεν επιτρέπεται η συμμετοχή του ωφελούμενου σε άλλο επιχορηγούμενο πρόγραμμα εθνικό ή συγχρηματοδοτούμενο (υποβολή αίτησης χρηματοδότησης / ένταξη) από την 01/01/2025 και καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του Επιχειρηματικού Σχεδίου.
      17. Η συμμετοχή δυνητικά ωφελούμενων σε σεμινάρια κατάρτισης (voucher) της ΔΥΠΑ, αντιτίθεται στους όρους της Πρόσκλησης;
      Απάντηση: Η συμμετοχή φυσικού προσώπου σε πρόγραμμα κατάρτισης/voucher της ΔΥΠΑ δεν αντιτίθεται στις τυπικές προϋποθέσεις επιλεξιμότητας της Πρόσκλησης, εφόσον δεν συνιστά ένταξη της επιχείρησης ή του δικαιούχου ως ατομικού επιχειρηματία/εταίρου σε άλλο
      Όλες οι Ερωτήσεις-Απαντήσεις βρίσκονται εδώ: https://efepae.gr/wp-content/uploads/2026/04/Ρ2Κ5Η-45Ι_ΥΑ-FAQS_ΞΕΚΙΝΩ-ΕΠΙΧΕΙΡ.pdf
      Read more...

        0

    3. Αρθρογραφία

      Η νέα πραγματικότητα των πυρκαγιών με μικρότερες εκτάσεις αλλά υψηλότερες οικονομικές απώλειες

      Engineer

      Χρονιά ορόσημο όσον αφορά τις δασικές πυρκαγιές μπορεί να χαρακτηριστεί το 2025, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι ο κόσμος ίσως εισέρχεται σε μια νέα και πιο επικίνδυνη φάση κινδύνου. Το περασμένο έτος, οι πυρκαγιές έκαψαν παγκοσμίως μια σχετικά μικρή έκταση σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο, παρά το μικρότερο αποτύπωμα, προκάλεσαν τις υψηλότερες οικονομικές απώλειες που έχουν καταγραφεί ποτέ από καταστροφές πυρκαγιών, αναδιαμορφώνοντας τον τρόπο με τον οποίο επιστήμονες, ασφαλιστικές εταιρείες και κυβερνήσεις αξιολογούν τον κίνδυνο.
      Η αντίφαση του 2025 — λιγότερη καμένη γη αλλά μεγαλύτερη καταστροφή — έχει γίνει κεντρικό στοιχείο για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο εξελίσσεται η συμπεριφορά των πυρκαγιών σε έναν θερμαινόμενο πλανήτη. Τα πρώιμα δεδομένα του 2026, συμπεριλαμβανομένων υψηλών θερμοκρασιών και παρατεταμένης ξηρασίας σε πολλές περιοχές, δείχνουν ότι η επερχόμενη περίοδος πυρκαγιών μπορεί να είναι ακόμη πιο σοβαρή.
      Η πιο δαπανηρή χρονιά που έχει καταγραφεί
      Σύμφωνα μελέτη που πραγματοποίησε το University of East Angli, με επικεφαλής τον Matthew Jones, οι παγκόσμιες πυρκαγιές του 2025 έκαψαν τη τρίτη μικρότερη έκταση από το 2002, αλλά προκάλεσαν πρωτοφανείς οικονομικές ζημιές. Συνολικά, κάηκαν περίπου 384 εκατομμύρια εκτάρια παγκοσμίως, αλλά οι απώλειες ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο ρεκόρ.
      Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι πυρκαγιές ευθύνονταν για περίπου το 38% όλων των ασφαλισμένων ζημιών από φυσικές καταστροφές το 2025. Ο ανθρώπινος απολογισμός ήταν επίσης σημαντικός, με τουλάχιστον 90 θανάτους και περίπου 300.000 εκκενώσεις παγκοσμίως. Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα στοιχεία αυτά πιθανότατα υποτιμούν την πραγματική επίδραση, ιδιαίτερα όταν συνυπολογιστούν οι έμμεσοι θάνατοι από την έκθεση σε καπνό, οι επιπτώσεις στην υγειονομική περίθαλψη και οι παρατεταμένοι εκτοπισμοί.
      Αλλαγή συμπεριφοράς
      Ο Jones περιέγραψε το φαινόμενο ως μέρος μιας ευρύτερης μεταβολής στη συμπεριφορά των πυρκαγιών. «Δεν είναι όλες οι πυρκαγιές ίδιες», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η μικρότερη καμένη έκταση δεν σημαίνει απαραίτητα μικρότερο κίνδυνο. «Μπορεί να φαίνεται σοκαριστικό, αλλά με βάση την πορεία των τελευταίων ετών, αυτό είναι απολύτως σύμφωνο με τη νέα πραγματικότητα της πυρκαγιάς.»
      Οι αστικές πυρκαγιές
      Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ετών είναι η αυξανόμενη επικάλυψη μεταξύ περιοχών υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς και πυκνοκατοικημένων αστικών ζωνών. Το 2025, μερικά από τα πιο καταστροφικά γεγονότα σημειώθηκαν σε ιδιαίτερα ανεπτυγμένες περιοχές, όπου οι αξίες των ακινήτων είναι υψηλές και οι υποδομές πυκνές.
      Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Λος Άντζελες, όπου οι πυρκαγιές Palisades και Eaton έγιναν από τις πιο καταστροφικές στην ιστορία της Καλιφόρνιας. Συνολικά ανάγκασαν περίπου 200.000 ανθρώπους να εκκενώσουν τις κατοικίες τους και κατέστρεψαν περίπου 18.000 κτίρια.
      Τουλάχιστον 31 θάνατοι επιβεβαιώθηκαν, αν και οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο τελικός αριθμός μπορεί να είναι υψηλότερος αν συνυπολογιστούν οι έμμεσες απώλειες.
      Οι οικονομικές επιπτώσεις ήταν τεράστιες. Οι πυρκαγιές του Λος Άντζελες προκάλεσαν συνολικές ζημιές περίπου 140 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εκ των οποίων περίπου 40 δισεκατομμύρια ήταν ασφαλισμένες απώλειες, καθιστώντας τις μία από τις ακριβότερες φυσικές καταστροφές που έχουν καταγραφεί ποτέ.
      Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές δασικές πυρκαγιές που τροφοδοτούνται κυρίως από τη βλάστηση, οι αστικές πυρκαγιές εξαπλώνονται ταχύτατα μέσω πυκνά τοποθετημένων κτιρίων. Τα σπίτια, οι υποδομές και τα εμπορικά κτίρια λειτουργούν ως καύσιμο, ενισχύοντας τη θερμότητα και την ταχύτητα εξάπλωσης. Παράλληλα, η κατάσβεση είναι πολύ πιο δύσκολη λόγω περιορισμένων διαδρομών διαφυγής και πολύπλοκων συνθηκών.
      Η παγκόσμια εξάπλωση των πυρκαγιών
      Η καταστροφή δεν περιορίστηκε στη Βόρεια Αμερική. Το 2025, τεράστιες πυρκαγιές καταγράφηκαν επίσης στη Νότια Κορέα, την Ευρώπη και τον Καναδά.
      Η Νότια Κορέα αντιμετώπισε την πιο θανατηφόρα πυρκαγιά στην ιστορία της, με τουλάχιστον 32 νεκρούς. Στην Ευρώπη, καύσωνες και παρατεταμένες ξηρασίες τροφοδότησαν πυρκαγιές στη Μεσόγειο, με τουλάχιστον 28 θανάτους και πάνω από 120.000 εκτοπισμένους. Στον Καναδά, κάηκαν περίπου 22 εκατομμύρια στρέμματα, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη ευαλωτότητα των βόρειων δασικών οικοσυστημάτων.
      Στη Νότια Κορέα μόνο, περίπου 250.000 στρέμματα επηρεάστηκαν, δείχνοντας ότι ακόμη και περιοχές που δεν θεωρούνται παραδοσιακά υψηλού κινδύνου αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρές πυρκαγιές. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το πλήρες οικονομικό κόστος παραμένει άγνωστο, καθώς οι έμμεσες απώλειες είναι δύσκολο να υπολογιστούν.
      Κλιματική αλλαγή και νέα συμπεριφορά πυρκαγιών
      Οι επιστήμονες αποδίδουν όλο και περισσότερο την εξέλιξη αυτή στην κλιματική αλλαγή. Η αύξηση της θερμοκρασίας, οι παρατεταμένες ξηρασίες και οι μεταβολές στα μοτίβα βροχοπτώσεων δημιουργούν συνθήκες όπου η βλάστηση γίνεται πιο εύφλεκτη και οι περίοδοι πυρκαγιών διαρκούν περισσότερο.
      Μια μελέτη του 2016 είχε ήδη δείξει ότι η κλιματική αλλαγή έχει διπλασιάσει τη συχνότητα μεγάλων πυρκαγιών και την καμένη έκταση σε περιοχές των δυτικών Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, οι σημερινοί ερευνητές τονίζουν ότι η πιο σημαντική αλλαγή αφορά πλέον όχι μόνο την έκταση, αλλά και τη συμπεριφορά των πυρκαγιών.
      Οι πυρκαγιές γίνονται πιο έντονες, πιο απρόβλεπτες και εμφανίζονται συχνότερα σε περιοχές όπου η ανθρώπινη παρουσίας συναντά εύφλεκτα οικοσυστήματα. Οι ξηρές συνθήκες και η πυκνή βλάστηση μπορούν να μετατρέψουν μικρές εστίες σε τεράστιες πυρκαγιές μέσα σε λίγες ώρες.
      Προετοιμασία για το 2026
      Τα πρώτα στοιχεία για το 2026 προκαλούν ήδη ανησυχία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το National Interagency Fire Center ανέφερε ότι μέχρι τον Μάιο είχαν καεί 2,4 εκατομμύρια στρέμματα σε καταγεγραμμένες πυρκαγιές — σχεδόν διπλάσια από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας για το ίδιο διάστημα.
      Οι υψηλές ανοιξιάτικες θερμοκρασίες και η εκτεταμένη ξηρασία εντείνουν τους φόβους ότι η δραστηριότητα των πυρκαγιών μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω μέσα στο καλοκαίρι.
      Μια νέα πραγματικότητα πυρκαγιών
      Οι ειδικοί πλέον υποστηρίζουν ότι ο κίνδυνος των πυρκαγιών δεν πρέπει να μετριέται μόνο με την καμένη έκταση, αλλά και με την ένταση, την ταχύτητα εξάπλωσης και την έκθεση ανθρώπινων πληθυσμών. Αυτοί οι παράγοντες καθορίζουν το πραγματικό κόστος των σύγχρονων πυρκαγιών — οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά.
      Τα δεδομένα του 2025 δείχνουν ότι αυτή η μεταβολή έχει ήδη ξεκινήσει. Ακόμη και με λιγότερη καμένη γη, οι απώλειες έφτασαν σε ιστορικά επίπεδα, κυρίως λόγω των πυρκαγιών σε πυκνοκατοικημένες περιοχές.
      Καθώς οι κλιματικές πιέσεις συνεχίζουν να αυξάνονται, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτή η τάση δύσκολα θα αντιστραφεί σύντομα. Αντίθετα, μπορεί να αποτελεί τη νέα κανονικότητα των πυρκαγιών — μια πραγματικότητα όπου το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι πόση γη καίγεται, αλλά πόσο βαθιά οι πυρκαγιές επηρεάζουν την ανθρώπινη ζωή.
      Read more...

        0

    4. Αρθρογραφία

      Θεσσαλονίκη Real Estate Forum: Ποιοι ξένοι αγοραστές αγοράζουν ακίνητα

      GTnews

      Συνειδητή επιλογή για τους ξένους αγοραστές και επενδυτές και όχι απλά περαστική μόδα ή ευκαιριακή κίνηση αποτελεί πλέον η ελληνική αγορά ακινήτων, που έχει μπει στον διεθνή χάρτη, με βάση συγκεκριμένα επενδυτικά δεδομένα. Την ίδια στιγμή, η Θεσσαλονίκη εξελίσσεται σε ώριμη αγορά υψηλής ζήτησης και αποτελεί ιδανικό σημείο εισόδου στην Ελλάδα για έναν επενδυτή ακινήτων, καθώς προσφέρει καλή πιθανότητα κερδών, με αρχική επένδυση ανά τετραγωνικό μέτρο πολύ χαμηλότερη από εκείνη της Αθήνας.
      Τις εκτιμήσεις αυτές διατύπωσε ο Πέτρος ‘Αγγος, εκ μέρους της Engel & Völkers Greece, μιλώντας στο Real Estate Forum, που διοργάνωσε στη Θεσσαλονίκη το Ελληνογερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο. 
      Αναλυτικότερα, σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο κ.’Αγγος επισήμανε -επικαλούμενος την έρευνα «Private Office Market Report» της Engel & Völkers- ότι η χώρα «κατατάσσεται στην όγδοη θέση παγκοσμίως σε σχέση με την προσέλκυση προσωρινών καθαρών ροών εκατομμυριούχων για το 2025», οι οποίες μάλιστα σωρευτικά αυξήθηκαν κατά 24% την τελευταία δεκαετία. «Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν είναι πλέον απλά ένας τουριστικός παράγοντας», αλλά συνειδητή επιλογή επένδυσης και εγκατάστασης, σημείωσε, αναφέροντας παράλληλα ότι στο κομμάτι των δισεκατομμυριούχων, «ο συνολικός εκτιμώμενος πλούτος των μεταναστεύσιμων πολιτών ανέρχεται σε 7,7 δισ. ευρώ». 
      Τα κίνητρα των επενδυτών για να επενδύσουν στην αγορά ακινήτων μιας χώρας, πρόσθεσε, ενεργοποιούνται -μεταξύ άλλων- από παράγοντες όπως η βελτίωση του τρόπου ζωής, η ασφάλεια, η προστασία της ιδιωτικότητας, η ανάγκη για υπαίθρια διαβίωση και η ύπαρξη ευέλικτων χώρων. Πολύ σημαντικό ρόλο, ιδίως στο κομμάτι του eco-luxury (ακίνητα πολυτελείας με οικολογικά χαρακτηριστικά), διαδραματίζει η ενεργειακή απόδοση, είτε ένα ακίνητο αγοράζεται ως επένδυση είτε για ιδιοκατοίκηση.
      Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης
      Σε ποσοστό άνω του 10% έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια οι τιμές των ακινήτων στη Θεσσαλονίκη, με τη μέση τιμή να διαμορφώνεται σε περίπου 3500 ευρώ/τετραγωνικό μέτρο. Επενδυτές από τη Γερμανία, την Αυστρία και την Ελβετία, αλλά και από το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, επιλέγουν τη Θεσσαλονίκη γιατί προσφέρει πιο ελκυστική τιμή ανά τετραγωνικό, σε σχέση με την Αθήνα, σε μια περίοδο που υποδομές όπως το Μετρό, αλλά και οι αστικές αναπλάσεις και η αναβάθμιση του παραλιακού μετώπου της πόλης αλλάζουν άρδην την εικόνα της.
      «Σήμερα οι τιμές των πολυτελών κατοικιών:
      στο Πανόραμα είναι γύρω στα 4200 ευρώ/τμ, στην Πυλαία 3700/τμ, στο ιστορικό κέντρο 3500/τμ, στην Καλαμαριά και τη Θέρμη γύρω στα 3000/τμ, στον Βαρδάρη 2250 ευρώ.τμ, στον Εύοσμο 1900 ευρώ και στο Ωραιόκαστρο 1400. Στο ιστορικό κέντρο (...) η Θεσσαλονίκη προσφέρει κάτι το ιδανικό ως σημείο εισόδου στην ελληνική αγορά ακινήτων. Η πόλη προσφέρει από τα ελκυστικότερα entry levels τιμών ανά τμ. Κάτω από την Εγνατία οι τιμές είναι γύρω στα 3500 ευρώ/τμ και πάνω από την Εγνατία κοντά στα 2400, όταν στην Αθήνα θα τις δούμε να ξεκινάνε από 4000, 5000, 6000 ευρώ/τμ και να φτάνουν παρά πολύ υψηλά» παρατήρησε.
      Ποιοι αγοράζουν ακίνητα στη Θεσσαλονίκη και η προοπτική της αγοράς για το μέλλον
      Κατά τον κ. Άγγο, πολύ βασικό είναι ότι το αγοραστικό κοινό στα ακίνητα της Θεσσαλονίκης προέρχεται σε μεγάλο ποσοστό από το εσωτερικό της χώρας. Αναλυτικότερα, το 35% των αγοραστών είναι οικογένειες της Θεσσαλονίκης, το 22% προέρχεται από την ελληνική Ομογένεια, ποσοστό 15% έκαστη συγκεντρώνουν οι κατηγορίες των διεθνών επενδυτών και των νέων επαγγελματιών και το υπόλοιπο 13% αντιστοιχεί σε αγορές για φοιτητική στέγη. Παρουσιάζοντας την τάση για την αγορά της Θεσσαλονίκης, ο κ. Άγγος σημείωσε ότι σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα αναμένεται να υπάρξει εστίαση στο κομμάτι του Βαρδάρη και σε κεντρικά στούντιο, για άμεσες και υψηλές αποδόσεις από την ενοικίαση ακινήτων σε φοιτητές και τουρίστες. Μεσοπρόθεσμα οι νέες αναπτύξεις στην περιοχή της Θέρμης προσφέρουν πολύ καλή σχέση ποιότητας-τιμής, ενώ μακροπρόθεσμα οι πολυτελείς κατοικίες στο Πανόραμα και το παραλιακό μέτωπο της Καλαμαριάς μπορούν να λειτουργήσουν σαν ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο.
      Η εικόνα στα εμπορικά ακίνητα Στην αγορά εμπορικών ακινήτων της Θεσσαλονίκης -όπου υπάρχουν αρκετές κινήσεις σε γραφεία και καταστήματα, αλλά η πόλη δεν έχει αναπτυχθεί στον βαθμό που θα μπορούσε στον τομέα των αποθηκών και logistics- αναφέρθηκε η Φώφη Πασχαλίδου, διευθύντρια του γραφείου Θεσσαλονίκης της Danos| An alliance member of BNP.
      Σε ό,τι αφορά τον τομέα των logistics, σημείωσε ότι το παρεχόμενο προϊόν της Θεσσαλονίκης θα μπορούσε να είναι «πάρα πολύ καλύτερο». Δυστυχώς, σημείωσε, δεν υπάρχουν επαρκείς υποδομές για αυτό που εννοούμε όταν λέμε logistics, ωστόσο η προοπτική είναι θετική και υπάρχει εξέλιξη. «Λόγω της γεωγραφικής θέσης της Θεσσαλονίκης υπάρχει προοπτική, αλλά προαπαιτείται η ανάπτυξη έργων υποδομών (...) Τα logistics δεν είναι ακόμη στο επενδυτικό στόχαστρο (των αγοραστών ακινήτων στη Θεσσαλονίκη), σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στην Αθήνα, ιδίως στον Ασπρόπυργο, όπου το επενδυτικό ενδιαφέρον είναι τεράστιο και έχουν γίνει πωλήσεις ακόμη κι όταν το ακίνητο βρίσκεται ακόμη στα χαρτιά» εξήγησε, ενώ πρόσθεσε ότι αρκετά αυξημένη είναι αυτή την περίοδο και η ζήτηση για ξενοδοχεία είτε στον αστικό ιστό (για ανακατασκευή και παραχώρηση μάνατζμεντ) είτε κυρίως στα ελληνικά νησιά, όπως οι Κυκλάδες, η Ρόδος και η Κρήτη, αλλά και για τη Χαλκιδική.
      Την εκτίμηση ότι η -ώριμη πλέον- ελληνική αγορά ακινήτων αποτελεί σήμερα καλή εναλλακτική για επενδυτές και developers από τη Γερμανία, διατύπωσε ο CEO της Mavvidis + Partner, Αλέξανδρος Μαββίδης, ενώ υπενθύμισε πώς έχει αλλάξει η εικόνα της αγοράς τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά το τέλος του 2017. Όπως είπε, θεωρεί δεδομένη τη συνέχιση της ανοδικής πορείας, λαμβανομένης υπόψη της ζήτησης που υπάρχει, της προσθήκης νέων προϊόντων ακινήτων, των αγορών από το εξωτερικό, αλλά και προγραμμάτων όπως η χορήγηση της «χρυσής βίζας».
      Ακολουθεί ολόκληρο το βίντεο με την ημερίδα:
       
      Read more...

        0

    5. Αρθρογραφία

      Politis.gov.gr: Από 1η Ιουνίου σε λειτουργία η νέα πλατφόρμα εξυπηρέτησης πολιτών, για την πορεία της αίτησής τους στο Δημόσιο

      GTnews

      Το politis.gov.gr https://politis.gov.gr/api/auth/vlogin υλοποιήθηκε από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ, στο πλαίσιο του νόμου για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη, ο οποίος ψηφίστηκε από τη Βουλή στα τέλη Απριλίου, με πρωτοβουλία του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης. Αφορά μάλιστα, σε όλες ανεξαιρέτως τις δημόσιες υπηρεσίες.
      Μέχρι σήμερα, οι πολίτες συχνά αναγκάζονταν να επικοινωνούν επανειλημμένα με τις υπηρεσίες, προκειμένου να ενημερωθούν για την πορεία μιας αίτησης. Για πρώτη φορά αποκτούν τη δυνατότητα να παρακολουθούν ψηφιακά την πορεία των αιτήσεών τους στο Δημόσιο, από την υποβολή έως την ολοκλήρωσή τους, μέσω του politis.gov.gr, συμπληρώνοντας τους κωδικούς TaxisNet. H δυνατότητα παρακολούθησης δίνεται για αιτήματα που έχουν υποβληθεί από την 1η Ιουνίου 2026 και μετά.
      Ειδικότερα, θα γνωρίζουν σε ποιο στάδιο βρίσκεται η υπόθεσή τους, ποια υπηρεσία τη χειρίζεται, ποια είναι τα στοιχεία επικοινωνίας της και ποιος είναι ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσης της διαδικασίας.
      Η καταχώριση μιας υπόθεσης από τους υπαλλήλους είναι ιδιαίτερα απλή και διαρκεί λιγότερο από 1 λεπτό. Το μόνο που απαιτείται να συμπληρώσουν είναι ο αριθμός πρωτοκόλλου του αιτήματος και κάποιο από τα προσωπικά στοιχεία του πολίτη (Προσωπικός Αριθμός, ΑΦΜ, ΑΜΚΑ). Τα υπόλοιπα επιλέγονται από έτοιμες λίστες ή αντλούνται αυτόματα από το σύστημα. Τονίζεται ότι, σε περίπτωση μη εφαρμογής της πρωτοβουλίας αυτής, προβλέπονται πειθαρχικές κυρώσεις για τους αρμόδιους υπαλλήλους και τους προϊσταμένους τους.
      Η νέα ψηφιακή υπηρεσία για την ενημέρωση των πολιτών θα λειτουργεί ως εξής:
      Κατάθεση της αίτησης: Όταν ο πολίτης υποβάλλει ένα αίτημα σε δημόσια υπηρεσία, είτε με φυσική παρουσία, είτε ηλεκτρονικά, η υπόθεσή του καταχωρίζεται στο νέο σύστημα αμέσως μετά την πρωτοκόλλησή της. Με την καταχώριση από την αρμόδια υπηρεσία, δημιουργείται ένας μοναδικός αριθμός υπόθεσης, καθώς και κωδικός QR για την παρακολούθησή της, κατευθείαν από τον πολίτη. Άμεση ενημέρωση του πολίτη: Με την καταχώριση της υπόθεσης, ο πολίτης λαμβάνει ενημέρωση στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που έχει δηλώσει στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (ΕΜΕπ). Αν η αίτηση γίνει από νομικό πρόσωπο, τότε το e-mail αποστέλλεται στη διεύθυνση που έχει καταχωρηθεί στην ΑΑΔΕ ή το ΓΕΜΗ. Παρακολούθηση της πορείας σε πραγματικό χρόνο: Ο πολίτης μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να εισέλθει στην ειδική υπηρεσία μέσω του gov.gr, ώστε να ενημερωθεί για την πορεία της υπόθεσής του. Στην οθόνη του εμφανίζονται το στάδιο επεξεργασίας, η αρμόδια υπηρεσιακή μονάδα που χειρίζεται το αίτημα, τα στοιχεία επικοινωνίας της και ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσης. Συνεχής ενημέρωση σε κάθε στάδιο: Κάθε φορά που η υπόθεση προχωρά σε νέο στάδιο επεξεργασίας ή διαβιβάζεται σε άλλη αρμόδια υπηρεσία, η μεταβολή καταχωρίζεται στο σύστημα. Έτσι ο πολίτης γνωρίζει ανά πάσα στιγμή πού βρίσκεται ο φάκελός του και ποιος φορέας είναι υπεύθυνος για την επόμενη ενέργεια. Συγκεντρωτική εικόνα όλων των υποθέσεων: Παράλληλα, ο πολίτης μπορεί να συνδέεται με τους προσωπικούς κωδικούς του και να έχει πρόσβαση σε ένα κεντρικό σημείο, όπου τηρείται το ιστορικό των υποθέσεών του με τη δημόσια διοίκηση, αποκτώντας πλήρη εικόνα για τις συναλλαγές του με το κράτος.
      Read more...

        0

    6. Αρθρογραφία

      Δρόμοι προ του 1923, αιγιαλός και δημόσια κτήματα: Οι κίνδυνοι για επενδυτές και ιδιοκτήτες

      Engineer

      Το άρθρο παρουσιάζει πραγματικές υποθέσεις και κρίσιμη νομολογία σχετικά με δρόμους προ του 1923, αιγιαλό, όχθη, παρόχθια ζώνη και δημόσια κτήματα, αναδεικνύοντας τους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσουν επενδυτές, εργολάβοι και ιδιοκτήτες ακινήτων.
      Επενδυτής – Εργολάβος ήλθε πανικόβλητος στο Γραφείο μας με Δικόγραφο (Αγωγή της Κτηματικής υπηρεσίας του Δημοσίου).
      Η Κτηματική Υπηρεσία διεκδικούσε το οικόπεδο σε παραποτάμια περιοχή και φρόντισε για την ακύρωση της Οικοδομικής Άδειας Ξενοδοχείου με την αιτιολογία ότι το οικόπεδο είναι δημόσιο κτήμα (Όχθη και Παρόχθια Ζώνη) και ότι ο δρόμος δεν είναι δημόσιος.
      Αφού δούμε αρχικά την ισχύουσα Νομοθεσία θα ενημερώσουμε με ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Ι πως λύθηκε η παραπάνω ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Ι.
      Για τον ίδιο λόγο θα δούμε την πρόσφατη Απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ 546/2026) με την οποία ακύρωσε απόφαση Νομάρχη που αναγνώριζε ιδιωτική οδό ως προϋφιστάμενη του 1923, κρίνοντας ότι αυτή ήταν παράνομη). Επίσης για την πληρότητα θα αναφερθούμε στην αντίθετη ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΙΙ. Δηλαδή έρευνα ύπαρξης οδού με ορθοφωτοχάρτες και ΦΕΚ αλλά και πως δικαιώθηκε επενδυτής (ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΙΙ). Τέλος θα αναφερθούμε στο Κτηματολόγιο και την Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου 1.ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Ι
      Ο καθορισμός της όχθης και της παρόχθιας ζώνης λιμνών και πλεύσιμων ποταμών γίνεται από ειδική Επιτροπή (αρ. 9, Ν. 2971/2001) με τη χάραξη οριογραμμών σε τοπογραφικά διαγράμματα 1:1000. Η όχθη ορίζεται από το «ανώτατο όριο της χειμέριας πλημμύρας», ενώ η παρόχθια ζώνη είναι λωρίδα ξηράς έως 50 μ. από την όχθη, εξυπηρετώντας την πρόσβαση στο υδάτινο στοιχείο.
      Βασικά Στοιχεία Καθορισμού & Διαδικασίας:
      Αρμόδια Επιτροπή: Η επιτροπή των άρθρων 5 και 21 του Ν. 5092/2024 (πρώην Ν. 2971/2001) χαράσσει τις γραμμές με κόκκινο χρώμα (όχθη) και μπλε χρώμα (παλαιά όχθη). Παρόχθια Ζώνη: Πρόκειται για την έκταση που συνεχόμενα προς την όχθη, ορίζεται για τη διασφάλιση της επικοινωνίας ξηράς και νερού. Παλαιά Όχθη: Η οριογραμμή της παλαιάς όχθης, η οποία ανήκει στη δημόσια κτήση, χαράσσεται εκεί όπου η ξηρά εξυψώθηκε από την υποχώρηση του νερού. Διαδικασία: Η απόφαση καθορισμού, συνοδευόμενη από τοπογραφικά διαγράμματα, δημοσιεύεται σε ΦΕΚ. Παραχώρηση Χρήσης: Η απλή χρήση όχθης και παρόχθιας ζώνης για δραστηριότητες (π.χ. ομπρέλες, θαλάσσια μέσα) διέπεται από το ΦΕΚ 1432/Β/10-03-23. Οι αποφάσεις αυτές αποτελούν τεχνική κρίση της Διοίκησης και στοχεύουν στην προστασία του περιβάλλοντος και τη δημόσια χρήση.
      ΣτΕ 2082/2022 [Νόμιμος ο καθορισμός ορίων της όχθης …
      Οι αιτούντες παραπονούνται ότι ο επίδικος καθορισμός της οριογραμμής της παρόχθιας ζώνης στα 50 μέτρα (μέγιστο κατά το άρθρο 1 παρ…
      Άρθρο 09: Καθορισμός οριογραμμής όχθης, παρόχθιας ζώνης και παλαιάς όχθης, λιμνών και ποταμών. 1. Η οριογραμμή της όχθης των λιμνών ….
      Απόφαση Αυτοδιοίκησης 91591/2024 – ΦΕΚ Δ 979/31.12.2024
      Με βάση τα παραπάνω και επειδή δεν υπάρχει Π.Ο.Α. (Προκαταρκτική Οριογραμμή Αιγιαλού-Όχθης) στην περιοχή, ο καθορισμός των ορίων ό…
      Καθορισμός ορίων όχθης, παρόχθιας ζώνης και παλαιάς όχθης στα όρια των αγροκτημάτων Χρυσοχωράφων και Λιμνοχωρίου του Δήμου Ηράκλει…
      Καθορισμός όρων, προϋποθέσεων, τεχνικών θεμάτων αναγκαίων λεπτομερειών και διαδικασίας για την παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού πα…     Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης
      ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Ι
      Στην Αγωγή της η Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου, δια του Δικηγόρου του Δημοσίου παρουσίαζε ως κεντρικό δικαιολογητικό, Μελέτη ιδιωτικού Γραφείου καθορισμού Όχθιας και Παρόχθιας Ζώνης νόμιμα υπογεγραμμένη και Θεωρημένη τόσο από τον Ελεγκτή Μηχανικό και τον προϊστάμενό του Διευθυντή της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Νομού και Θεωρημένη από τον Περιφερειάρχη. Η περιοχή της Μελέτης αυτής είχε καταγραφεί ως Δημόσιο Κτήμα. Κάναμε περαιτέρω έλεγχο και διαπιστώσαμε την ανυπαρξία ΦΕΚ. Έτσι λοιπόν κατά παράβαση η καταγραφή του δημοσίου Κτήματος θεωρήθηκε Άκυρη. Αποδείξαμε ότι η οριογραμμή της παλαιάς όχθης, η οποία ανήκει στη δημόσια κτήση, χαράσσεται εκεί όπου η ξηρά εξυψώθηκε από την υποχώρηση του νερού και επειδή αυτό δεν τηρήθηκε ως προς την  παλαιά όχθη υπήρξε πρόβλημα. Το όλο πρόβλημα αναδείχθηκε και με την Διαδικασία: Η απόφαση καθορισμού, συνοδευόμενη από τοπογραφικά διαγράμματα, δεν είχε δημοσιευθεί σε ΦΕΚ. Είναι ένα θέμα πολύ δύσκολο και θέλει προσοχή. Πριν γίνει η αγορά γεωτεμαχίου κοντά σε λίμνες, ποτάμια ή θάλασσα, πρέπει να γίνεται έλεγχος από Αγρονόμο και Τοπογράφο μηχανικό ή από Πολιτικό Μηχανικό για το έλεγχο ύπαρξης παλαιού Αιγιαλού, παλαιάς όχθης, η ύπαρξη ΦΕΚ καθορισμού οριογραμμών Αιγιαλού ή όχθης. Εάν δεν υπάρχει ΦΕΚ, δεν καθησυχάζουμε γιατί για το δημόσιο δεν ισχύουν κάποια πράγματα όπως η χρησικτησία, αγοραπωλησίες, παραγραφές κ.ο.κ.
      2.Απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ 546/2026)
      Η απόφαση ΣτΕ 546/2026 ακύρωσε απόφαση Νομάρχη που αναγνώριζε ιδιωτική οδό ως προϋφιστάμενη του 1923, κρίνοντας ότι αυτή ήταν παράνομη. Ο βασικός λόγος ακύρωσης ήταν ότι η απόφαση αναγνώρισης δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) χωρίς να είναι νομίμως δημοσιευθείσα, σύμφωνα με τη σχετική νομολογία.
      Ας δούμε τι επιτρέπεται και τι όχι το νομικό πλαίσιο :
      Το άρθρο 20 παρ. 1–4 του ν.δ. 1923, όπως κωδικοποιήθηκε στον ΚΒΠΝ (Δ’ 580/1999), ορίζει δύο πράγματα ταυτόχρονα:
      Πρώτον, απαγορεύει τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων με ιδιωτική βούληση εντός σχεδίων πόλεων από την 6.1924και εφεξής. Δεύτερον, ανέχεται -κατ’ εξαίρεση- κοινόχρηστους χώρους που διαμορφώθηκαν πριν από την ημερομηνία αυτή, εφόσον η περιοχή διέθετε ήδη εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιοκατά την 6.1924. Ένα σημείο που απαιτεί προσοχή είναι ότι η νομολογία αποκλείει ρητά τη διάταξη από περιοχές που εντάχθηκαν στο σχέδιο μετά την εν λόγω ημερομηνία. Εκεί, οι κοινόχρηστοι χώροι καθορίζονται αποκλειστικά από το ισχύον ρυμοτομικό σχέδιο, χωρίς δυνατότητα αναγνώρισης παράλληλων χώρων.
      Διάγραμμα χωρίς ΦΕΚ σημαίνει αστοχία. Οι πράξεις αναγνώρισης οδών προ του 1923 εξομοιώνονται, κατά τη νομολογία, με τροποποίηση ρυμοτομικού σχεδίου. Αυτό σημαίνει ότι αποκτούν νόμιμη υπόσταση μόνο με δημοσίευση στο ΦΕΚ το κείμενο της πράξης, και το συνοδευτικό διάγραμμα (έστω σε φωτοσμίκρυνση), σύμφωνα με το άρθρο 1 του ν.δ. 3879/1958.
      Στην υπόθεση ΣτΕ 546/2026, η Διοίκηση επέλεξε τον εναλλακτικό τρόπο δημοσιότητας που προβλέπει το άρθρο 22 παρ. 7 του ν. 1735/1987 (Α’195): ανάρτηση του διαγράμματος στο κτίριο της αρμόδιας Διεύθυνσης Πολεοδομίας, καταχώρηση σε μητρώο, ένθεση σε αρχείο. Το ΣτΕ επανέλαβε τη θέση του: ο τρόπος αυτός δεν είναι συνταγματικά πρόσφορος τρόπος δημοσιότητας.
      Αποτέλεσμα είναι ότι η απόφαση του Νομάρχη Ανατολικής Αττικής ήταν ανυπόστατη, ακυρώθηκε αυτεπαγγέλτως, και — κρίσιμο για τα χρονοδιαγράμματα οποιασδήποτε επένδυσης — η προθεσμία για άσκηση αίτησης ακύρωσης δεν είχε αρχίσει να τρέχει ποτέ.
      Στην πράξη, μια αναγνωρισμένη ιδιωτική οδός χρησιμοποιείται ως πρόσωπο οικοπέδου για τον υπολογισμό αρτιότητας, ως γραμμή αφετηρίας για τον οικοδομικό έλεγχο, ή ως βάση για τον χαρακτηρισμό ΟΤ. Εάν η αναγνωριστική πράξη είναι ανυπόστατη, όλες οι μεταγενέστερες άδειες που τη χρησιμοποιούν ως αναφορά είναι δυνητικά εκτεθειμένες.
      Παρά τις εξαγγελίες για ψηφιοποίηση και ηλεκτρονική πρόσβαση στα πολεοδομικά αρχεία, η εφαρμογή του ελέγχου αυτού προσκρούει στο γεγονός ότι τα ΦΕΚ παλαιότερων δεκαετιών δεν είναι πάντα πλήρως ψηφιοποιημένα, και η απουσία ενός διαγράμματος από ένα τεύχος μπορεί να ανακαλυφθεί μόνο με φυσικό έλεγχο.
      Έτσι κάθε αρμόδιος μηχανικός, κάθε μελέτη εφαρμογής ή πράξη εφαρμογής σε περιοχές με οδούς που αναγνωρίστηκαν ως προ-1923 απαιτεί πλέον:
      επαλήθευση της ύπαρξης του διαγράμματος στο ΦΕΚ (όχι μόνο στο μητρώο της υπηρεσίας), και τεκμηρίωση ότι η αναγνωριστική πράξη εκδόθηκε σε περιοχή με ρυμοτομικό σχέδιο κατά την 6.1924. Ας δούμε τώρα περίληψη της Αριθμ. 546/2026 Απόφασης του ΣτΕ [Παράνομη ως μη νομίμως δημοσιευθείσα απόφαση Νομάρχη περί χαρακτηρισμού ιδιωτικής οδού ως προϋφιστάμενης του 1923]
      Όπως έχει κριθεί, οι διατάξεις του άρθρου 20 παρ. 1-4 του ν.δ. της 17.7-16.8.1923 (Α’228), που τέθηκαν σε ισχύ με το από 4.1.1924 β.δ. (Α’ 8), όπως κωδικοποιήθηκαν με το άρθρο 411 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας Κ.Β.Π.Ν. (Δ’ 580/1999), αποσκοπούν στην παρεμπόδιση της δημιουργίας ιδιωτικών σχεδίων ρυμοτομίας και απαγορεύουν τον εντός των σχεδίων πόλεων σχηματισμό κοινοχρήστων χώρων από ιδιωτική βούληση.
      Επομένως, ως κοινόχρηστοι χώροι αναγνωρίζονται μόνον εκείνοι που προ βλέπονται από το οικείο ρυμοτομικό σχέδιο. Κατ’ εξαίρεση, όμως, από τον κανόνα αυτό, ο νομοθέτης ανέχεται τη διατήρηση κοινοχρήστων χώρων που δημιουργήθηκαν με ιδιωτική βούληση πριν θεσπισθεί η ανωτέρω απαγόρευση, δηλαδή πριν από την έναρξη ισχύος του ανωτέρω άρθρου που έλαβε χώρα την 1.6.1924, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο β.δ. από 4.1.1924. Οι κοινόχρηστοι αυτοί χώροι αναγνωρίζονται ως υφιστάμενοι για την εφαρμογή γενικώς της πολεοδομικής νομοθεσίας, παράλληλα με τους προβλεπόμενους από το οικείο ρυμοτομικό σχέδιο, έως ότου καταργηθούν με τη νόμιμη διαδικασία, ενώ με την παράγραφο 4 του ιδίου άρθρου θεσπίζεται αρμοδιότητα του Υπουργού Συγκοινωνιών (μετέπειτα του Υπουργού Δημοσίων Έργων και ακολούθως του οικείου Νομάρχη) να διαπιστώνει, μετά από γνώμη του αρμοδίου Συμβουλίου, κατά πόσο εδαφική λωρίδα έχει πράγματι αφεθεί στην κοινή χρήση, πριν από την 1.6.1924. Εξάλλου, οι ως άνω εξαιρετικές διατάξεις, ερμηνευόμενες ενόψει του ανωτέρω σκοπού τους, εφαρμόζονται σε περιοχές, οι οποίες διέθεταν εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο κατά την ανωτέρω ημερομηνία (1.6.1924), αφού σύμφωνα με την προαναφερθείσα απαγόρευση του σχηματισμού κοινοχρήστων χώρων από ιδιωτική βούληση εντός των σχεδίων πόλεων, μόνο στις ανωτέρω περιοχές ήταν, καταρχήν, νοητή η θέσπιση ρύθμισης για την αναγνώριση από το νόμο ως κοινοχρήστων, για την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας, χώρων μη οριζόμενων στο ρυμοτομικό σχέδιο, παράλληλα προς εκείνους που προβλέπονται στο σχέδιο. Επομένως, οι διατάξεις αυτές δεν έχουν εφαρμογή σε περιοχές, οι οποίες εντάχθηκαν σε σχέδιο πόλεως υπό το καθεστώς του από 17.7-16.8.1923 ν.δ/τος, αφού στις περιοχές αυτές οι κοινόχρηστοι και οι οικοδομήσιμοι χώροι καθορίζονται αποκλειστικά από το οικείο ρυμοτομικό σχέδιο, σύμφωνα με τα κριτήρια και τις εν γένει προϋποθέσεις που προβλέπονται με το νομοθέτημα αυτό.
      Κατά την έννοια των ίδιων διατάξεων, ακόμη και στις περιπτώσεις, κατά τις οποίες υφίστατο κατά την 1.6.1924 ιδιωτική οδός, υπό την προεκτεθείσα έννοια, η αναγνώρισή της κατά τη διαγραφόμενη από τις ως άνω διατάξεις διαδικασία είναι δυνατή μόνον αν η οδός αυτή δεν έχει καταργηθεί από το σχέδιο πόλης που ακολούθησε. Κατά συνέπεια, εάν υποβληθεί αίτηση αναγνώρισης οδού, η οποία βρίσκεται σε περιοχή εγκεκριμένου σχεδίου πόλης χωρίς να προβλέπεται στο σχέδιο αυτό, η Διοίκηση δεν δύναται να προβεί στην Α αναγνώριση εάν η οδός έχει ρητώς καταργηθεί με το σχέδιο πόλης ή εάν από το σχέδιο αυτό και τα συνοδευτικά του διαγράμματα προκύπτει ότι με την έγκριση ή τη μεταγενέστερη τροποποίηση του σχεδίου πόλης αποσκοπήθηκε η κατάργηση της οδού.
      Οι πράξεις με τις οποίες αναγνωρίζεται οδός ως προϋφιστάμενη του 1923, ως εξομοιούμενες με την τροποποίηση ρυμοτομικού σχεδίου, αποκτούν νόμιμη υπόσταση με τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, αφενός μεν του κειμένου τους, αφετέρου δε των συνοδευόντων αυτές διαγραμμάτων, που αποτελούν ουσιώδες στοιχείο τους, έστω και σε φωτοσμίκρυνση, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 1 του ν.δ. 3879/1958 (ΑΊ86). Όπως δε έχει κριθεί, δεν είναι πρόσφορος κατά το Σύνταγμα τρόπος δημοσιότητας ο προβλεπόμενος στις διατάξεις του άρθρου 22 παρ. 7 του ν. 1735/1987 (ΑΊ95) και της κατ’εξουσιότησή του εκδοθείσας Γ4δ/15883/1903/8.2.1988 απόφασης του Υπουργού Προεδρίας της Κυβερνήσεως και του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Β’ 142), με την ανάρτηση των διαγραμμάτων, για ορισμένο χρόνο, σε εμφανές σημείο της εκδούσας την οικεία πράξη υπηρεσίας, καθώς και την καταχώρηση των διαγραμμάτων τούτων σε ειδικό μητρώο και την ένθεσή τους προς φύλαξη σε -ειδικό αρχείο της προαναφερθείσας υπηρεσίας, ώστε να είναι προσιτά στο κοινό.
      Όπως προκύπτει από το περιεχόμενό της, η προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε κατόπιν αιτήσεως ιδιώτη, ενώ σχετικά ελήφθησαν υπόψη συμβολαιογραφικά έγγραφα. Ωστόσο, δεν προκύπτει ο χρόνος ένταξης του ανωτέρω ΟΤ εντός ρυμοτομικού σχεδίου ούτε εάν αυτό εμπίπτει ή μη στο χαρακτηρισμένο ως παραδοσιακό τμήμα της Κηφισιάς. Εξάλλου, η εν λόγω απόφαση δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως χωρίς να συνοδεύεται από το σχετικό διάγραμμα σε φωτοσμίκρυνση, όπως, εξάλλου, επιβεβαιώνεται από τη Διοίκηση με το έγγραφο απόψεών της προς το Δικαστήριο. Προβλέφθηκε μόνο η ανάρτηση του εν λόγω διαγράμματος στο κτίριο της αρμόδιας Διεύθυνσης Πολεοδομίας.
      Με τα ανωτέρω δεδομένα, η προσβαλλόμενη πράξη δεν δημοσιεύθηκε προσηκόντως και συνεπώς, δεν απέκτησε νόμιμη υπόσταση. Λόγω δε της ελλιπούς δημοσίευσής της δεν έχει κινηθεί η προθεσμία για την άσκηση αίτησης ακύρωσης κατά της πράξης αυτής, η οποία αν και ανυπόστατη πρέπει να ακυρωθεί για λόγους ασφάλειας δικαίου, ενόψει της φύσεως και των κατά τον νόμο συνεπειών της. Για τον λόγο αυτό, οποίος εξετάζεται αυτεπαγγέλτως η αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση του Νομάρχη Ανατολικής Αττικής.
      Πρόεδρος: Ρ. Γιαννουλάτου Εισηγητής: Ζ. Θεοδωρικάκου
      3. ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΙΙ για την πληρότητα θα αναφερθούμε στην αντίθετη ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ, δηλαδή έρευνα ύπαρξης οδού με ορθοφωτοχάρτες και ΦΕΚ αλλά και πως δικαιώθηκε επενδυτής.
      ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΙΙ
      Εδώ υπήρξε το εξής παράδοξο. Δεν γνωρίζαμε τον χαρακτηρισμό δρόμου στον οποίο είχε πρόσωπο επιχείρηση σε εκτός σχεδίου περιοχή. Πήγαμε λοιπόν κατ’ αρχήν στην απεικόνιση του κτηματολογίου, μετά στους ορθοφωτοχάρτες της Γεωγραφική Υπηρεσίας του Στρατού. Στη συνέχεια ανατρέξαμε σε ΦΕΚ, σε αρχεία του κράτους και εκείνα του τότε ΥΠΕΧΩΔΕ και τέλος σε διπλωματικές εργασίες και τοπικές εφημερίδες. Βρήκαμε λοιπόν ότι σε επίσημο ορθοφωτοχάρτη έτους 1945 υπήρχε οδός με ευθύγραμμα τμήματα και οδός ελικοειδής περί την πρώτη. Επίσης στοιχεία υπήρξαν σε ΦΕΚ έτους 1955 περί κατασκευής και συντηρήσεως οδών και τα εκτελεστικά του Διατάγματα. Ομοίως το από 06-02-1956 βασιλικό διάταγμα με το οποίο καθορίζονται και αριθμούνται οι Επαρχιακοί Δρόμοι των Νομών της Επικρατείας. Επίσης βρήκαμε αποφάσεις σε ΦΕΚ Ανακατάταξη Επαρχιακού Δικτύου των Νομών της Χώρας. Μετά βρήκαμε Βασιλικό Διάταγμα 09-08-1955: Περί καθορισμού των Εθνικών οδών. Μετά βρήκαμε τους υπόλοιπους Δρόμους, που χαρακτηρίστηκαν με το παραπάνω αναφερόμενο από 06-02-1956 βασιλικό διάταγμα Επαρχιακοί και δεν αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο, ή τμήματα των Επαρχιακών Δρόμων που αναφέρονται στην ίδια παράγραφο, που αντικαταστάθηκαν με νέες χαράξεις που κατατάσσονται στο Δευτερεύον Επαρχιακό Οδικό Δίκτυο του Νομού.
      Κοντολογίς βρήκαμε ότι ο ελικοειδής δρόμος ήταν προπολεμικός χωμάτινος
      μία πιο παλιά, στενή και ελικοειδής, και μία νεότερη, πιο ευθύγραμμη. Η πιο σημαντική παρατήρηση είναι ότι στην αεροφωτογραφία του 1945–1960 η «ευθύγραμμη» χάραξη φαίνεται ήδη διαμορφωμένη σε αρκετά σημεία. Αυτό σημαίνει ότι:
      η μεγάλη μεταπολεμική ανακατασκευή του δρόμου είχε ήδη ξεκινήσει ή ολοκληρωθεί πριν από το 1960.
      Άρα αποκλείεται να είναι έργο της δεκαετίας 1970· πιθανότερα ανήκει στην πρώτη μεγάλη κρατική φάση δημοσίων έργων της δεκαετίας 1950.
      Επίσης σε ορθοφωτοχάρτη της περιοχής διακρίνονται επίσης:
      παλαιά ίχνη δρόμου που ακολουθούν φυσικές καμπές του εδάφους, εγκαταλειμμένες καμπύλες, και «κομμένες» στροφές — κλασικό σημάδι μεταγενέστερης ευθυγράμμισης. Αυτό είναι πολύ χαρακτηριστικό έργων του τότε Υπουργείου Δημοσίων Έργων:
      κρατούσαν προσωρινά τον παλιό δρόμο σε λειτουργία, ενώ κατασκεύαζαν δίπλα νέο τμήμα με μικρότερες κλίσεις και λιγότερες στροφές. Με βάση αυτή την αεροφωτογραφία, η πιο πιθανή ιστορική ακολουθία πλέον είναι:
      Περίοδος Κατάσταση δρόμου πριν το 1940 παλαιός στενός ορεινός δρόμος 1950–1958 μεγάλη ευθυγράμμιση και νέα χάραξη πριν το 1960 το νέο τμήμα λειτουργεί ήδη 1960–1975 ασφαλτόστρωση και διαπλατύνσεις μεταγενέστερα τοπικές βελτιώσεις και νέες ασφαλτοστρώσεις Σύγχρονη αεροφωτογραφία της περιοχής (2015–2016) Η αεροφωτογραφία που βρήκαμε είναι ίσως το ισχυρότερο τεκμήριο μέχρι τώρα και δείχνει ότι η ανακατασκευή του άξονα είχε ήδη προχωρήσει σημαντικά πριν το 1960, άρα το κύριο έργο μάλλον έγινε στη δεκαετία του 1950.
      Με αυτά τα δεδομένα, οι υπηρεσίες δέχθηκαν ότι, ο δρόμος που είχε πρόσωπο το γεωτεμάχιο της επιχείρησης είναι εγκαταλελειμμένο τμήμα της Εθνικής οδού.
      4.Κτηματολόγιο και Κτηματική Υπηρεσία.
       Όπως είναι γνωστό, το Κτηματολόγιο δεν «μοιράζει» ιδιοκτησίες. Απλώς καταγράφει ιδιοκτησίες, βάσει στοιχείων νόμιμων που του προσκομίζονται ή που νόμιμα υπάρχουν. Έτσι λοιπόν θα δούμε δρόμους να καταγράφονται με ΕΚ. Πολλές φορές είναι ότι μένει από καταχωρημένες ιδιοκτησίες. Αυτό δεν είναι τίτλος. Είναι καταχώρηση, που μπορεί να αλλάξει με νόμιμο τρόπο.
      Η Κτηματική Υπηρεσία καταγράφει και χειρίζεται τα δημόσια κτήματα. Θέλει μεγάλη προσοχή γιατί τα δημόσια κτήματα δεν υπόκεινται σε χρησικτησία και σε παραγραφή. Όμως μπορούν να διεκδικηθούν κτήματα που καταχώρησε χωρίς επαρκή στοιχεία. Είχα μια διάταξη Πραγματογνωμοσύνης προέδρου Πρωτοδικών να οριοθετήσω δημόσιο κτήμα με Τοπογραφικό του αείμνηστου Γεωμέτρη Σέχου του 1880. Αποδείχθηκε ότι ιδιοκτησίες που διεκδικούσε η Κτηματική ήταν εκτός του Δημοσίου Κτήματος όπως απέδειξε η Πραγματογνωμοσύνη μας. Υπάρχει σχετική μας Δημοσίευση στην Ecopress.
      Σωτήριος Γεωργίου Μούρκας: [email protected] Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός ΤΕΕ 41279 Πραγματογνώμων Δικαστικός & Τεχνικού Επιμελητηρίου. Ελεγκτής δόμησης ΥΠΕΚΑ (ΕΥΕΔ 1036). Ενεργειακός Επιθεωρητής κτιρίων, Λεβήτων & Εγκαταστάσεων Θέρμανσης & Κλιματισμού ΥΠΕΚΑ. Κωνσταντίνος Μούρκας του Σωτηρίου: Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ. ΤΕΕ 157049. Υποψήφιος Διδάκτωρ Αντισεισμικής Μηχανικής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Γράφει ο ∗ Σωτήριος Γεωρ. Μούρκας: Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός ΤΕΕ 41279 – Πραγματογνώμων    – Δικαστικός & Τεχνικού Επιμελητηρίου – Ελεγκτής δόμησης Γ ΥΠΕΚΑ (ΕΥΕΔ 1036) – Ενεργειακός Επιθεωρητής Β κτιρίων, Λεβήτων  & Εγκ/στάσεων Θέρμανσης & Κλιματισμού  ΥΠΕΚΑ   (ΕΥΕΠΕΝ 2953)
      Read more...

        0

    7. Αρθρογραφία

      Οδηγός για εργασίες σε κοινόχρηστους και κοινόκτητους χώρους πολυκατοικίας

      Engineer

      Η ζωή σε μια πολυκατοικία σημαίνει ότι κάθε ιδιοκτήτης έχει το διαμέρισμά του, αλλά ταυτόχρονα συμμετέχει και στα κοινά μέρη του κτιρίου. Τα μέρη αυτά δεν μπορεί να τα χρησιμοποιεί ή να τα αλλάζει ο καθένας όπως θέλει, επειδή ανήκουν ή εξυπηρετούν όλους τους συνιδιοκτήτες.
      Πολλές φορές ένας ιδιοκτήτης πιστεύει ότι «αφού είναι μπροστά στο διαμέρισμά μου» ή «αφού το χρησιμοποιώ μόνο εγώ», μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Αυτό όμως δεν είναι πάντα σωστό. Οι όψεις, η ταράτσα, η στέγη, ο ακάλυπτος, οι κοινόχρηστοι διάδρομοι, η πιλοτή, το κλιμακοστάσιο και ο φέρων οργανισμός του κτιρίου είναι σημεία που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.
      Πριν γίνει οποιαδήποτε επέμβαση, καλό είναι ο ιδιοκτήτης να συμβουλεύεται μηχανικό και να ελέγχει αν χρειάζεται άδεια, συναίνεση συνιδιοκτητών ή έλεγχος του κανονισμού της πολυκατοικίας.
      Μπορώ να κάνω ό,τι θέλω στο διαμέρισμά μου;
      Μέσα στο διαμέρισμά υπάρχει ελευθερία, αλλά όχι απόλυτη. Αν η εργασία επηρεάζει κοινόχρηστα μέρη, π.χ. την όψη του κτιρίου, τον φέροντα οργανισμό, τα μπαλκόνια, τις εγκαταστάσεις ή τα δικαιώματα των άλλων ιδιοκτητών, τότε χρειάζεται προσοχή.
      Για παράδειγμα, άλλο είναι να βάψει ένας ιδιοκτήτης διαμερίσματος έναν εσωτερικό τοίχο και άλλο να γκρεμίσει τοίχο, να αλλάξει παράθυρα, να κλείσει μπαλκόνι ή να ανοίξει νέα πόρτα.
      Πριν κάνω μια εργασία στο ακίνητό μου, τι πρέπει να ελέγξω;
      Πριν ξεκινήσουν εργασίες, καλό είναι να ρωτήσετε μηχανικό για τα εξής:
      αν η εργασία χρειάζεται άδεια ή Έγκριση Εργασιών Μικρής Κλίμακας, αν επηρεάζει κοινόχρηστο ή κοινόκτητο τμήμα, αν αλλάζει η όψη της πολυκατοικίας, αν χρειάζεται συναίνεση συνιδιοκτητών, αν επιτρέπεται από τον κανονισμό της πολυκατοικίας, αν υπάρχει αυθαιρεσία που πρέπει να ελεγχθεί, αν η εργασία μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα σε μελλοντική μεταβίβαση. Μπορώ να αλλάξω τα κουφώματα του διαμερίσματός μου;
      Μπορείτε να τα αντικαταστήσετε, αλλά πρέπει να προσέξετε αν αλλάζει η εξωτερική εικόνα της πολυκατοικίας. Αν τα νέα κουφώματα έχουν ίδιο χρώμα, ίδια μορφή και ίδιες διαστάσεις, συνήθως το θέμα είναι πιο απλό.
      Αν όμως αλλάζει το χρώμα, το σχέδιο, το υλικό, οι διαστάσεις ή η μορφή της όψης, τότε μπορεί να χρειάζεται συναίνεση των συνιδιοκτητών ή έλεγχος του κανονισμού της πολυκατοικίας.
      Μπορώ να αλλάξω το χρώμα στην πρόσοψη του διαμερίσματός μου;
      Όχι χωρίς προηγούμενο έλεγχο. Η πρόσοψη είναι μέρος της συνολικής όψης της πολυκατοικίας. Αν ο καθένας βάφει διαφορετικά το δικό του τμήμα, αλλοιώνεται η ενιαία εικόνα του κτιρίου.
      Πριν γίνει τέτοια εργασία, πρέπει να ελεγχθεί ο κανονισμός της πολυκατοικίας, να υπάρχει συνεννόηση με τους συνιδιοκτήτες και να ρωτηθεί μηχανικός για το αν απαιτείται κάποια άδεια ή έγκριση.
      Τι ισχύει για τις τέντες;
      Οι τέντες είναι συχνή εργασία, αλλά και αυτές επηρεάζουν την όψη του κτιρίου. Σε πολλές πολυκατοικίες υπάρχει κανονισμός ή απόφαση που προβλέπει συγκεκριμένο χρώμα και τύπο τέντας.
      Αν τοποθετηθούν διαφορετικές τέντες από τις υπόλοιπες, μπορεί να δημιουργηθεί πρόβλημα με τους συνιδιοκτήτες ή με την αισθητική ενότητα του κτιρίου. Πριν από την τοποθέτηση, καλό είναι να ελέγχεται τι προβλέπει ο κανονισμός της πολυκατοικίας.
      Μπορώ να κλείσω το μπαλκόνι με τζαμαρία ή αλουμίνια;
      Το κλείσιμο μπαλκονιού είναι σοβαρή επέμβαση και συνήθως δημιουργεί πολεοδομικό και ιδιοκτησιακό ζήτημα. Δεν αρκεί ότι το μπαλκόνι βρίσκεται μπροστά στο δικό σας διαμέρισμα.
      Το μπαλκόνι συνδέεται με την όψη και τον φέροντα οργανισμό του κτιρίου. Αν κλείσει αυθαίρετα, μπορεί να υπάρξει πρόβλημα σε έλεγχο, σε καταγγελία ή σε μελλοντική πώληση του διαμερίσματος.
      Πριν γίνει τέτοια εργασία, πρέπει οπωσδήποτε να συμβουλευτείτε μηχανικό.
      Μπορώ να βάλω πέργκολα ή στέγαστρο στο μπαλκόνι;
      Πολύ συχνά χρειάζεται έλεγχος από μηχανικό. Ακόμη και αν η κατασκευή φαίνεται «ελαφριά», μπορεί να επηρεάζει την όψη, τη στατικότητα, τα κοινόχρηστα μέρη ή τα δικαιώματα άλλων ιδιοκτητών.
      Επίσης, άλλο είναι μια κινητή τέντα και άλλο μια μόνιμη κατασκευή. Για πέργκολες, στέγαστρα, μεταλλικές ή ξύλινες κατασκευές, ο ασφαλής δρόμος είναι πάντα ο προηγούμενος έλεγχος.
      Η ταράτσα της πολυκατοικίας είναι κοινόχρηστη;
      Η ταράτσα ή το δώμα είναι συνήθως κοινόκτητο και κοινόχρηστο μέρος του κτιρίου. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί ένας ιδιοκτήτης να την καταλάβει ή να χτίσει επάνω της επειδή απλώς έχει πρόσβαση.
      Αν υπάρχει αποκλειστική χρήση σε κάποιον ιδιοκτήτη, αυτό πρέπει να φαίνεται καθαρά στη σύσταση της πολυκατοικίας. Ακόμη όμως και τότε, η αποκλειστική χρήση δεν σημαίνει ότι μπορεί να κάνει οποιαδήποτε κατασκευή θέλει.
      Έχω αποκλειστική χρήση ταράτσας. Μπορώ να χτίσω;
      Όχι απαραίτητα. Η αποκλειστική χρήση δεν είναι το ίδιο με την κυριότητα. Σημαίνει ότι έχετε δικαίωμα να χρησιμοποιείτε τον χώρο, όχι ότι μπορείτε να τον δομήσετε ή να τον αλλάξετε χωρίς περιορισμούς.
      Για οποιαδήποτε κατασκευή στην ταράτσα χρειάζεται έλεγχος από μηχανικό, έλεγχος της σύστασης, του κανονισμού, των πολεοδομικών όρων και πιθανόν συναίνεση των συνιδιοκτητών.
      Θέλω να τοποθετήσω ηλιακό θερμοσίφωνα. Χρειάζεται να ρωτήσω τους άλλους;
      Συνήθως οι ηλιακοί θερμοσίφωνες τοποθετούνται στην ταράτσα, αλλά η ταράτσα είναι κοινός χώρος. Γι’ αυτό πρέπει να υπάρχει συνεννόηση για τη θέση, τη διέλευση σωληνώσεων, την ασφάλεια, την πρόσβαση και την αποφυγή ενόχλησης των άλλων.
      Αν η τοποθέτηση προκαλεί φθορές στη μόνωση, εμποδίζει την πρόσβαση, καταλαμβάνει υπερβολικό χώρο ή δεν ακολουθεί τον κανονισμό, μπορεί να δημιουργηθεί πρόβλημα.
      Μπορώ να βάλω φωτοβολταϊκά στην ταράτσα;
      Χρειάζεται προηγούμενος έλεγχος. Τα φωτοβολταϊκά καταλαμβάνουν χώρο, έχουν βάρος, απαιτούν στήριξη, καλωδιώσεις και πρόσβαση. Αν τοποθετηθούν σε κοινόκτητο δώμα, πρέπει να εξεταστεί αν απαιτείται συναίνεση, αν επηρεάζονται οι άλλοι ιδιοκτήτες και αν υπάρχει διαθέσιμος χώρος για όλους.
      Δεν είναι σωστό να καταλαμβάνει ένας ιδιοκτήτης όλη την ταράτσα επειδή κινήθηκε πρώτος.
      Τι ισχύει για τον ακάλυπτο;
      Ο ακάλυπτος είναι συνήθως κοινόχρηστος ή κοινόκτητος χώρος, εκτός αν υπάρχει ειδική πρόβλεψη αποκλειστικής χρήσης. Δεν μπορεί να κλείνεται, να χτίζεται ή να χρησιμοποιείται αυθαίρετα από έναν ιδιοκτήτη.
      Αν κάποιος τοποθετήσει αποθήκη, στέγαστρο, τραπεζοκαθίσματα, θέση στάθμευσης, κάγκελα ή άλλη κατασκευή στον ακάλυπτο, πρέπει να ελεγχθεί αν αυτό επιτρέπεται.
      Μπορώ να παρκάρω στον ακάλυπτο ή στην πιλοτή;
      Μόνο αν προβλέπεται νόμιμα. Οι θέσεις στάθμευσης πρέπει να φαίνονται στα σχέδια, στη σύσταση ή σε σχετική νόμιμη ρύθμιση. Δεν αρκεί να υπάρχει άδειος χώρος.
      Η αυθαίρετη στάθμευση σε κοινόχρηστο χώρο μπορεί να δημιουργήσει διαφωνίες, ειδικά αν εμποδίζει την πρόσβαση, την είσοδο, τη φύτευση, την πυρασφάλεια ή τη χρήση από άλλους ιδιοκτήτες.
      Τι γίνεται με τις αυθαίρετες κατασκευές σε κοινόχρηστους χώρους;
      Το θέμα είναι σοβαρό. Δεν μπορεί ένας ιδιοκτήτης να τακτοποιήσει εύκολα κάτι που βρίσκεται σε κοινόχρηστο ή κοινόκτητο χώρο σαν να ήταν αποκλειστικά δικό του.
      Για παράδειγμα, αυθαίρετη αποθήκη στην ταράτσα, κλεισμένος ακάλυπτος, κλειστή πιλοτή, αυθαίρετο δωμάτιο στο δώμα ή κατάληψη κοινόχρηστου διαδρόμου χρειάζονται προσεκτικό έλεγχο από μηχανικό και, συχνά, συναίνεση ή νομικό έλεγχο.
      Η τακτοποίηση αυθαιρέτου δεν σημαίνει ότι λύνονται αυτόματα τα προβλήματα μεταξύ των συνιδιοκτητών.
      Μπορώ να βάλω εξωτερική μονάδα κλιματιστικού όπου θέλω;
      Χρειάζεται προσοχή. Η εξωτερική μονάδα μπορεί να επηρεάζει την όψη, να ενοχλεί με θόρυβο, να στάζει νερά, να δημιουργεί πρόβλημα σε γείτονες ή να απαγορεύεται από τον κανονισμό.
      Καλό είναι να επιλέγεται θέση που δεν αλλοιώνει την πρόσοψη, δεν ενοχλεί και δεν προκαλεί κινδύνους. Σε εμφανείς όψεις ή ειδικά κτίρια, ο έλεγχος είναι ακόμη πιο σημαντικός.
      Μπορώ να περάσω σωληνώσεις ή καλώδια από κοινόχρηστο χώρο;
      Όχι χωρίς έλεγχο. Οι κοινόχρηστοι χώροι δεν είναι διαθέσιμοι για ατομικές εγκαταστάσεις χωρίς περιορισμούς. Οι σωληνώσεις, καμινάδες, καλώδια, αποχετεύσεις, απορροές και λοιπές εγκαταστάσεις μπορεί να επηρεάζουν την ασφάλεια, την όψη, τη χρήση των άλλων και την πυροπροστασία.
      Πριν γίνει οποιαδήποτε τέτοια εργασία, πρέπει να ζητηθεί τεχνική γνώμη.
      Τι έγγραφα πρέπει να έχω πριν ρωτήσω μηχανικό;
      Χρήσιμο είναι να έχετε:
      το συμβόλαιό σας, τη σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας, τον κανονισμό της πολυκατοικίας, τον πίνακα ποσοστών, παλιά σχέδια ή άδεια, αν υπάρχουν, φωτογραφίες του χώρου, τυχόν παλιές τακτοποιήσεις αυθαιρέτων, πρακτικά γενικής συνέλευσης, αν υπάρχουν, περιγραφή της εργασίας που θέλετε να κάνετε. Όσο πιο πλήρη στοιχεία έχει ο μηχανικός, τόσο πιο σωστή απάντηση θα δώσει.
      Πότε πρέπει να ζητήσω συναίνεση από τους συνιδιοκτήτες;
      Συναίνεση μπορεί να χρειάζεται όταν η εργασία αφορά:
      όψη της πολυκατοικίας, ταράτσα ή δώμα, στέγη, φέροντα οργανισμό, ακάλυπτο, πιλοτή, κοινόχρηστο διάδρομο, κοινόχρηστες εγκαταστάσεις, αλλαγή χρήσης κοινόχρηστου χώρου, αυθαίρετη κατασκευή σε κοινό μέρος.
      Read more...

        1

    8. Αρθρογραφία

      Πανευρωπαϊκή έρευνα: Πώς βλέπουν οι νέοι Ευρωπαίοι την ιδιοκτησία ακινήτων

      GTnews

      Είστε νέος ιδιοκτήτης ακινήτου μέχρι 35 ετών; Θα θέλατε να γίνετε; Ή μήπως δεν σας ενδιαφέρει ιδιαίτερα; Σε κάθε περίπτωση, θέλουμε τη γνώμη σας!
      Η Διεθνής Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων (UIPI) ξεκινά μια νέα πανευρωπαϊκή έρευνα για να κατανοήσει καλύτερα πώς αντιλαμβάνονται σήμερα οι νέοι Ευρωπαίοι την ιδιοκτησία ακινήτων. Τα συμπεράσματα της έρευνας είναι απολύτως απαραίτητα για την προβολή και υποστήριξη των θέσεων των ιδιοκτητών ακινήτων, αλλά και όσων νέων επιθυμούν να γίνουν ιδιοκτήτες.
      Η στέγαση έχει καταστεί βασική προτεραιότητα στην ατζέντα της ΕΕ, με τα θεσμικά όργανα να επιδιώκουν όλο και περισσότερο να αντιμετωπίσουν ζητήματα προσιτότητας, πρόσβασης και μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας. Ωστόσο, η χάραξη πολιτικών βάσει στοιχείων απαιτεί μια σαφέστερη κατανόηση του πώς διαφορετικές γενιές βιώνουν και αντιλαμβάνονται την αγορά κατοικίας.
      Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους νέους Ευρωπαίους, οι οποίοι συγκαταλέγονται στις ομάδες που επηρεάζονται περισσότερο από τις τρέχουσες προκλήσεις στη στέγαση. Οι αυξανόμενες τιμές, η περιορισμένη προσφορά και οι αυξανόμενες πιέσεις στην προσιτότητα καθιστούν την πρόσβαση στην ιδιοκτησία ολοένα και πιο δύσκολη σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κατανόηση των απόψεών τους είναι, επομένως, ουσιώδης για τη διαμόρφωση πολιτικών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και προσδοκίες.
      Για να συμβάλει σε αυτή την προσπάθεια, η UIPI προσκαλεί νέους μέχρι 35 ετών από όλη την Ευρώπη να συμμετάσχουν σε μια σύντομη, ανώνυμη έρευνα διάρκειας 5 λεπτών, η οποία διερευνά τις φιλοδοξίες, τα κίνητρα και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην απόκτηση ιδιόκτητων κατοικιών, διαμερισμάτων, επαγγελματικών χώρων και άλλων τύπων ακινήτων.
      Για τη συμμετοχή σας στην έρευνα κάντε κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο: https://www.research.net/r/2N8922F?lang=el
      Έχει σημασία το ελληνικό κοινό να δώσει το παρόν στη σημαντική αυτή έρευνα, και να ακουστούν οι απόψεις μας!
      Ψηφίζετε εδώ: https://www.research.net/r/2N8922F?lang=el
      Read more...

        0

    9. Αρθρογραφία

      Η Αθήνα του αύριο: Κλιματική κρίση, στεγαστικό και μετακινήσεις θα καθορίσουν το μέλλον της πόλης

      Engineer

      Δεν υπάρχει ένα μέλλον, υπάρχουν πολλά. Και το ποιο θα ζήσουμε εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αποφάσεις που παίρνουμε σήμερα. Το 2050 η Αθήνα θα είναι ακόμα εδώ. Το ερώτημα είναι σε ποια εκδοχή της.
      Το μέλλον της Αθήνας αν δεν αλλάξουμε τίποτα
      Η αύξηση θερμοκρασίας κατά σχεδόν 3°C έχει κάνει τη ζέστη ασφυκτική. Για εβδομάδες κάθε καλοκαίρι η πόλη είναι ακατοίκητη για όποιον δεν μπορεί να λειτουργεί κλιματισμό 24/7 και απροσπέλαστη για όλους. Το 2025 οι υπερβάλλοντες θάνατοι από τη ζέστη στην Αθήνα ήταν 630. Το 2050 θα μετράμε χιλιάδες κάθε χρόνο. Οι πυρκαγιές είναι συχνότερες και πιο έντονες. Το νερό έχει ακριβύνει σημαντικά. Οι βροχοπτώσεις, όταν έρχονται, έρχονται βίαια. Οι δρόμοι γίνονται ποτάμια που καταστρέφουν ό,τι βρουν στο διάβα τους.
      Όσοι έχουν την οικονομική άνεση λείπουν αρκετούς μήνες ή μένουν αλλού και ταξιδεύουν στην πόλη μόνο για τις επιχειρήσεις και τη διασκέδασή τους. Οι περισσότεροι, όμως, δεν μπορούν να αφήσουν τα σπίτια τους, ούτε τη δουλειά που τους συντηρεί. Παλεύουν με το κλίμα σε κτίρια που η μέση ηλικία τους έχει ξεπεράσει τα 60 χρόνια. Τα μη κατοικήσιμα σπίτια έχουν αυξηθεί ακόμα περισσότερο λόγω της χρόνιας υποεπένδυσης σε συντήρηση και της περαιτέρω αύξησης των κληρονόμων, σε ένα σύστημα που δεν έχει αλλάξει και δεν επιτρέπει την ατομική πρωτοβουλία. Οι καταρρεύσεις μπαλκονιών είναι πλέον καθημερινό φαινόμενο. Με μόλις το 10% του κτιριακού αποθέματος να έχει χτιστεί με σύγχρονους αντισεισμικούς κανονισμούς, κάθε χρόνο τζογάρουμε με τον επόμενο μεγάλο σεισμό. Όσοι είχαν τα χρήματα να επενδύσουν στο κτιριακό απόθεμα κάποτε επέλεγαν τουριστικές χρήσεις. Όμως έχουν πάψει και αυτοί. Οι τουρίστες προτιμούν πλέον πόλεις βορειότερα – πόλεις που έχουν σήμερα το κλίμα που είχε η Αθήνα πριν από 30 χρόνια. Όλο και περισσότερα κτίρια παραμένουν κλειστά.
      Μέσα σε μια πόλη που φλέγεται, πλημμυρίζει και καταρρέει, το αυτοκίνητο γίνεται καταφύγιο. Ακόμη και όσοι κάποτε επέλεγαν τα μέσα, το ποδήλατο ή το περπάτημα, μετακινούνται πλέον με το δικό τους όχημα. Κάποια από αυτά είναι ηλεκτρικά, αλλά όχι όσα θα θέλαμε, γιατί δεν βρήκαμε ποτέ λύση για τη φόρτιση μέσα στον αστικό ιστό. Και τα ηλεκτρικά, όμως, καταλαμβάνουν τον ίδιο χώρο στην κίνηση και στη στάθμευση. Το flyover στον Κηφισό και άλλες επεκτάσεις δρόμων δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα. Περισσότεροι δρόμοι, περισσότερα αυτοκίνητα, περισσότερη κίνηση. Φαύλος κύκλος. Οι οικογένειες έχουν φύγει. Ο πληθυσμός γερνάει και μικραίνει. Οι κάτοικοι που μένουν είναι φτωχότεροι, πιο μόνοι, πιο θυμωμένοι, πιο αποσυνδεδεμένοι από τον τόπο τους.
      Ένα διαφορετικό μέλλον
      Στην Αθήνα του 2050 αντιστοιχούν 4 ή 5 αυτοκίνητα ανά 10 κατοίκους. Όχι γιατί τα απαγορεύσαμε, αλλά γιατί δεν τα χρειαζόμαστε πια. Τα μέσα μαζικής μεταφοράς φτάνουν παντού, είναι αξιόπιστα και προσιτά. Τα πεζοδρόμια είναι φαρδιά και πάντα βρίσκεις μια διάβαση για να περάσεις τον δρόμο. Ολόκληρα τετράγωνα λειτουργούν ως superblocks: η πρόσβαση αυτοκινήτων είναι περιορισμένη και ο δρόμος ανήκει στους κατοίκους ως ζωντανός δημόσιος χώρος.
      Τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν είναι σε μεγάλο βαθμό αυτόνομα, με αποτέλεσμα τα τροχαία να έχουν μειωθεί δραματικά. Επικοινωνούν με τα φανάρια και μεταξύ τους, εξαλείφοντας μεγάλο μέρος της κυκλοφοριακής συμφόρησης. Οι κάμερές τους λειτουργούν ταυτόχρονα ως μάτια της πόλης: αναφέρουν λακκούβες, σπασμένες πινακίδες, χαλασμένο φωτισμό σε πραγματικό χρόνο.
      Μονάδες αφαλάτωσης τροφοδοτούν την πόλη με άφθονο νερό. Αυτό δροσίζει παιδικές χαρές και πλατείες, ποτίζει δέντρα σε κάθε γειτονιά, συντηρεί τις πράσινες ταράτσες και τις σχολικές αυλές που έχουμε μετατρέψει σε πάρκα τσέπης. Ο Ιλισός έχει ξαναγίνει αυτό που ήταν: ένας υδάτινος διάδρομος μέσα στο αστικό τοπίο, που δροσίζει, ομορφαίνει, ζωντανεύει και θυμίζει ότι η πόλη δεν χτίστηκε εναντίον της φύσης.
      Το παλιό κτιριακό απόθεμα έχει ανακαινιστεί και επιστρέψει σε χρήση. Τα νέα κτίρια χρησιμοποιούν σκυρόδεμα αρνητικού αποτυπώματος άνθρακα – υλικά που δεσμεύουν CO2 αντί να το εκπέμπουν. Ορισμένες προσόψεις φέρουν βιοαντιδραστήρες μικροφυκών: πάνελ γεμάτα μικροσκοπικά φύκια, που απορροφούν ηλιακή ακτινοβολία, σκιάζουν τους εσωτερικούς χώρους, παράγουν βιομάζα για ενέργεια και δροσίζουν το κτίριο.
      Ένα σημαντικό ποσοστό του κτιριακού αποθέματος ανήκει στον δήμο και ενοικιάζεται σε τιμές που ακολουθούν τα εισοδήματα. Αυτές οι κατοικίες δεν είναι συγκεντρωμένες σε μία περιοχή, αλλά διάσπαρτες σε κάθε γειτονιά, στα ίδια κτίρια με τις υπόλοιπες. Ένα μέρος κάθε νέας κατασκευής προορίζεται εξαρχής για προσιτή στέγαση. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι οικογένειες μπορούν να μείνουν εκεί που μεγάλωσαν, τα σχολεία έχουν παιδιά και η πόλη έχει ζωή πέρα από τον τουρισμό.
      Η ενέργεια δεν πηγαίνει χαμένη. Τα data centers παράγουν τεράστιες ποσότητες θερμότητας, που κάποτε τις πετούσαμε στον αέρα. Εδώ, ενσωματώθηκαν στο ενεργειακό δίκτυο από την αρχή: θερμαίνουν κτίρια τον χειμώνα, τροφοδοτούν δίκτυα τηλεθέρμανσης, λειτουργούν ως κομμάτι της πόλης, αντί ως απομονωμένες εγκαταστάσεις. Τα κτίρια φέρουν ενσωματωμένα ηλιακά πάνελ. Οι λέβητες φυσικού αερίου έχουν αντικατασταθεί από αντλίες θερμότητας, που θερμαίνουν και ψύχουν με ένα κλάσμα της ενέργειας.
      Πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης κάνουν τη δημοτική διακυβέρνηση προσβάσιμη σε όποιον θέλει να ασχοληθεί: καταγράφουν και συνοψίζουν δημοτικά συμβούλια, ενημερώνουν κατοίκους για αποφάσεις που αφορούν τη γειτονιά τους, βοηθούν στη μαζική συναίνεση σε κρίσιμα ζητήματα. AI agents εκπροσωπούν πολίτες σε ρυθμιστικές διαβουλεύσεις. Κάθε κάτοικος εκπαιδεύει ένα ψηφιακό εργαλείο με τις προτεραιότητές του και αυτό παρακολουθεί, σχολιάζει, ψηφίζει στις δημοτικές διαδικασίες για λογαριασμό του.
      Τι τα χωρίζει
      Αυτό που χωρίζει τα δύο σενάρια δεν είναι η τεχνολογία ή τα χρήματα. «Το μέλλον είναι ήδη εδώ, απλά δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένο». Τα superblocks λειτουργούν στη Βαρκελώνη από το 2016. Η αφαλάτωση τροφοδοτεί τα Εμιράτα εδώ και δεκαετίες. Στη Βιέννη, 6 στους 10 κατοίκους ζουν σε κάποια μορφή επιδοτούμενης κατοικίας και η πόλη βγαίνει πρώτη σε ποιότητα ζωής χρόνο με τον χρόνο. Τα αυτόνομα οχήματα της Waymo κάνουν ήδη πάνω από ένα εκατομμύριο διαδρομές τον μήνα, με 92% λιγότερα σοβαρά τροχαία από τους ανθρώπους οδηγούς. Τα data centers θερμαίνουν πόλεις στη Φινλανδία. Το πρώτο κτίριο με πρόσοψη μικροφυκών κατασκευάστηκε στο Αμβούργο το 2013. Το σκυρόδεμα αρνητικού άνθρακα δοκιμάζεται σε εργαστήρια σε τρεις ηπείρους. Στην Ελλάδα, το Open Council καταγράφει ήδη δημοτικά συμβούλια και τα κάνει προσβάσιμα σε κάθε πολίτη.
      Πιθανότατα θα καταλήξουμε κάπου στη μέση. Ούτε ουτοπία ούτε δυστοπία. Θα κάνουμε αντιδραστικά και αποσπασματικά κάποια πράγματα, χωρίς να δένουν σε ένα όραμα και σχέδιο με συνοχή. Μέτριοι. Η Αθήνα όμως και οι κάτοικοί της αξίζουν το καλύτερο δυνατό. Το να το φτιάξουμε είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που έχουμε μπροστά μας.
      → Ο Αδάμ Μαρκάκης γράφει το newsletter «Take Back the City». Έχει ιδρύσει και διευθύνει το Astylab, ένα δίκτυο που συνδέει και ενδυναμώνει ανθρώπους και οργανισμούς που δουλεύουν για να κάνουν τις πόλεις καλύτερες. Είναι Founding Partner στην Idea Machines, έναν venture builder για εταιρείες με αντίκτυπο. Πριν από αυτά, έκανε εκατοντάδες ανθρώπους να αφήσουν το αυτοκίνητο για το ποδήλατο μέσω της Kineo. Ζει και μεγαλώνει δύο μικρά παιδιά στην Αθήνα.
      Read more...

        2

    10. Αρθρογραφία

      Δεκαέξι (16) από τους πιο επιδραστικούς σύγχρονους αρχιτέκτονες

      GTnews

      Στις αρχές του 21ου αιώνα, ο όρος «starchitect» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει αρχιτέκτονες διεθνούς φήμης. Σ’ εκείνη την κλειστή αδελφότητα ανήκαν αρχιτέκτονες όπως η Zaha Hadid ή o Frank Gehry, οι οποίοι σχεδίαζαν εντυπωσιακά έργα, κτίρια landmarks, τα οποία συχνά βοηθούσαν και στο branding ολόκληρων πόλεων (είναι γνωστό το φαινόμενο Μπιλμπάο (Bilbao effect), όπου ένα εμβληματικό κτίριο μεταμορφώνει πολιτιστικά αλλά και οικονομικά την πόλη. Ωστόσο, σήμερα ο χαρακτηρισμός αυτός φαίνεται να έχει μετασχηματιστεί. Ενώ τότε η iconic αρχιτεκτονική φάνταζε περισσότερο ego-driven, βασισμένη στο εντυπωσιακό θέαμα, τη μοναδικότητα και την προσωπική υπογραφή, σήμερα έχει μετατοπιστεί και αξιολογείται σε καινούργια βάση, πριν καν ακόμα ανοιχτούν τα θεμέλια ενός έργου. Οι προβολείς φαίνεται πως πέφτουν πάνω σε μια περισσότερο ανθρωποκεντρική αρχιτεκτονική, η οποία έχει στόχο να δώσει λύσεις, ανταποκρινόμενη στις κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις της εποχής.
      Η έμφαση δίνεται περισσότερο στην ποιότητα ζωής που μπορεί να προσφέρει ένα κτίριο στον άνθρωπο, στη βιωσιμότητα, στο κοινωνικό impact και στη λειτουργικότητα. Στο πώς μπορεί να υπηρετήσει την κοινότητα και τις ανάγκες της βελτιώνοντας την καθημερινότητα, αλλά και στο πώς η αρχιτεκτονική μπορεί γενικότερα να συνδέσει τους ανθρώπους των πόλεων, ενθαρρύνοντας την αλληλεπίδραση και την εξωστρέφεια. Σήμερα, η κλιματική αλλαγή παίζει καθοριστικό ρόλο και μεταμορφώνεται σε ισχυρό δομικό υλικό, οδηγώντας στον σχεδιασμό κτιρίων με μικρότερο ενεργειακό αποτύπωμα και σεβασμό στο περιβάλλον. Επιπλέον, η βιωματική εμπειρία παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς ακόμα και τα μεγάλα κτίρια σχεδιάζονται για χρήση και συμμετοχή και συνομιλούν με τον χώρο και τον χρόνο.
      Επομένως δεν είναι ότι σήμερα τα εντυπωσιακά κτίρια και οι εμβληματικές προσωπικότητες έχουν εκλείψει, αλλά ότι ο τρόπος με τον οποίο αξιολογείται η αρχιτεκτονική έχει αλλάξει. Σήμερα ο διάσημος αρχιτέκτονας-brand μοιάζει να είναι περισσότερο προσβάσιμος. Με φιλοδοξίες μεν, αλλά και με περισσότερες ανησυχίες για την κάλυψη συγκεκριμένων αναγκών ανεξάρτητα από την αισθητική συνεισφορά του. Σε αυτό το πνεύμα παρουσιάζουμε 16 από τους πιο επιδραστικούς σύγχρονους αρχιτέκτονες, που δεν είναι μόνο «celebrity designers», αλλά κρίνονται και για τον κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο των έργων τους.
      16 από τους πιο επιδραστικούς σύγχρονους αρχιτέκτονες
      Τhomas Heatherwick
      Από τους πιο ταλαντούχους και ευρηματικούς designers της Βρετανίας, έχει ιδρύσει το Heatherwick Studio, που ασχολείται με την αρχιτεκτονική, το product design, τα interiors κ.λπ. Γεννημένος στο Λονδίνο το 1970, είναι γνωστός για τον πειραματικό και γλυπτικό χαρακτήρα των έργων που σχεδιάζει. Ακολουθώντας μια ευρηματική προσέγγιση στο design, συνδυάζει καινοτόμες μηχανικές λύσεις με νέα υλικά και πρωτότυπες τεχνολογίες προκειμένου να δημιουργήσει ασυνήθιστες μορφές κτιρίων. Εμβληματικό του έργο θεωρείται το Vessel (στο Hudson Yards, στη Νέα Υόρκη), με τις 154 σκάλες. Πρόκειται για μια πολύπλοκη κατασκευή από χάλυβα με χάλκινο φινίρισμα. Για τη δημιουργία του έχουν ακολουθηθεί πρωτοποριακές μέθοδοι σχεδίασης και κατασκευής. Το κτίριο σχηματίζει ένα τρισδιάστατο δημόσιο γλυπτό, το οποίο δίνει έμφαση στην κοινωνική αλληλεπίδραση, βασικό στοιχείο της φιλοσοφίας του. Έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως έργο που συνδυάζει αρχιτεκτονική, design και δημόσια τέχνη.

      The Vessel © Evelyn Akhmerov / Unsplash
      Diebedo Francis Kere
      Γεννημένος το 1965, ο αναγνωρισμένος αρχιτέκτονας είναι γνωστός για τα πρωτότυπα σχέδιά του, στα οποία αναμειγνύει σύγχρονα με παραδοσιακά στοιχεία, ενώ ταυτόχρονα εστιάζει στη βιωσιμότητα και την κοινωνική ευθύνη. H οργανική αρχιτεκτονική του χαρακτηρίζεται από τη χρήση τοπικών υλικών (λάσπη, πέτρα, ξύλο) και τεχνικών, ενώ σχεδιάζει τα κτίριά του με στόχο να είναι φυσικά αεριζόμενα και αποδοτικά ενεργειακά. 

      Diebedo Francis Kere © Sebastian Gollnow picture alliance via Getty Images
      Το πιο εμβληματικό του έργο, δείγμα της φιλοσοφίας του, θεωρείται το Gando Primary School (2001) στην Μπουρκίνα Φάσο. Ένα έργο στο οποίο, λαμβάνοντας υπόψη το κλίμα ως βασικό σχεδιαστικό παράγοντα, δημιούργησε μεγάλα ανοίγματα, που επιτρέπουν φωτισμό και αερισμό, και κατασκεύασε διπλή στέγη (τοποθετώντας μεταλλική επικάλυψη πάνω από την πλίνθινη οροφή) προκειμένου το κτίριο να παραμένει δροσερό. «Προσπαθώ να δουλεύω σε αρμονία με τη φύση και όχι εναντίον της», σημειώνει ο ίδιος χαρακτηριστικά. Στη δημιουργία του σχολείου, στην οποία χρησιμοποίησε τοπικά υλικά και παραδοσιακές τεχνικές, συμμετείχαν μάλιστα και οι κάτοικοι του χωριού. Το συγκεκριμένο πρότζεκτ συνέβαλε καθοριστικά στο να τιμηθεί με το Pritzker Architecture Prize το 2022.

      Diébédo Francis Kéré, Gando Primary School στη Μπουρκίνα Φάσο. Photo courtesy of Erik-Jan Owerkerk / Pritzker Price
      Bjarke Ingels
      Γεννημένος το 1974 στη Δανία, είναι σήμερα ένας από τους διασημότερους αρχιτέκτονες της νέας γενιάς, γνωστός για την πρωτότυπη και φιλόδοξη σχεδιαστική προσέγγιση που ακολουθεί στα πρότζεκτ του. Ιδρυτής του γραφείου ΒIG-Bjarke Ingels Group, εφαρμόζει στα έργα του τη φιλοσοφία «Yes is more», συνδυάζοντας την αισθητική με τη λειτουργικότητα και τη βιωσιμότητα. «Η βιωσιμότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως περιορισμός, αλλά ως δημιουργική πρόκληση», υπογραμμίζει.
      Julien De Smedt, Bjarke Ingels © Bernard Weil Toronto Star via Getty Images
      Αψηφώντας τα παραδοσιακά αρχιτεκτονικά πρότυπα και πιστεύοντας στα πολυλειτουργικά κτίρια, το 2017 παρέδωσε ένα από τα εμβληματικότερα έργα του, το Copen Hill στην Κοπεγχάγη, ένα εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας από απορρίμματα, το οποίο λειτουργεί ταυτόχρονα ως χώρος αναψυχής. Η στέγη του έχει διαμορφωθεί ως πίστα του σκι, ενώ το κτίριο διαθέτει τοίχο αναρρίχησης αλλά και δημόσιο πάρκο. Το εργοστάσιο έγινε πόλος έλξης, συνδυάζοντας με τρόπο ευρηματικό τη βιομηχανική αρχιτεκτονική με την ψυχαγωγία και τη βιωσιμότητα. «Ένα κτίριο πρέπει να εξυπηρετεί πολλαπλές λειτουργίες ταυτόχρονα», δηλώνει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας τις αρχές της φιλοσοφίας του. Στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στο Ελληνικό, έχει σχεδιάσει το Park Rise, ένα κτίριο 88 πολυτελών διαμερισμάτων.

      CopenHill ©Hoyoun Lee / Unsplash
      Αlejandro Aravena
      Θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους αρχιτέκτονες και είναι γνωστός για τη συμβολή του στην κοινωνικά προσανατολισμένη αρχιτεκτονική. Γεννημένος το 1967, ο Χιλιανός αρχιτέκτονας τιμήθηκε το 2016 με το Pritzker Architecture Prize για έργο του και τη δέσμευσή του για κοινωνική στέγαση και βιώσιμο σχεδιασμό. Ένα από τα σημαντικότερα έργα του θεωρείται το συγκρότημα κοινωνικής κατοικίας Quinta Monroy Housing (2003-2004) στο Ικίκε της Χιλής. Με στόχο τη στέγαση οικογενειών χαμηλού εισοδήματος, εφάρμοσε ένα καινοτόμο μοντέλο εξελικτικής κατοικίας (incremental housing). Χρησιμοποιώντας δημόσια χρηματοδότηση, σχεδίασε και δημιούργησε «μισά σπίτια» (το δύσκολο μισό, όπως έχει πει ο ίδιος) με πλήρη υποδομή, με δυνατότητα όμως εξέλιξης. Κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι με τον σχεδιασμό του έδινε την ευκαιρία στους κατοίκους να επεκτείνουν μελλοντικά τα δωμάτια ή να προσθέσουν ορόφους ανάλογα με τα οικονομικά και τις ανάγκες τους. Η φιλοσοφία του συνοψίζεται στη φράση: «Αντί να κατασκευάσουμε ένα μικρό σπίτι, επιλέξαμε να κατασκευάσουμε το μισό ενός καλού σπιτιού».

      Alejandro Aravena © Awakening - Getty Images
      Anne Lacaton & Jean-Philippe Vassal
      Το αρχιτεκτονικό δίδυμο, το οποίο ίδρυσε το γραφείο του στο Παρίσι το 1987, είναι γνωστό για περισσότερες από 3 δεκαετίες για τη φιλοσοφία του: «ποτέ μην κατεδαφίζεις ό,τι μπορεί να σωθεί». Αυτό σημαίνει ότι προσπαθούν να σώσουν παλιά κτίρια και να τα ανακαινίσουν αντί να τα κατεδαφίσουν, χαρίζοντάς τους, όπως οι ίδιοι έχουν πει, μια «δεύτερη ζωή». Η «αρχιτεκτονική αποκατάστασης», την οποία ακολουθούν, δεν έχει στόχο να δημιουργήσει φανταχτερές ή επιδεικτικές κατασκευές. Αντίθετα, παρατηρούν, βελτιώνουν και υπηρετούν την κοινότητα στην οποία βρίσκεται το κτίριο, εξοικονομώντας χρήματα και βοηθώντας το περιβάλλον. 

       Anne Lacaton & Jean-Philippe Vassal © Christian Charisius picture alliance via Getty Images
      Το πιο εμβληματικό τους έργο θεωρείται η μεταμόρφωση του συγκροτήματος κατοικιών Grand Parc Bordeaux (2017) στο Μπορντό, που από πρόβλημα μετατράπηκε σε ευκαιρία μετασχηματισμού, προσφέροντας μέγιστο όφελος με ελάχιστο κόστος. Συγκεκριμένα, αντί να κατεδαφίσουν τα παλιά blocks, τα διατήρησαν και τα αναβάθμισαν, προσθέτοντας μπαλκόνια σε κάθε διαμέρισμα και χειμερινούς κήπους (ημίκλειστους χώρους με γυάλινες επιφάνειες σαν επέκταση του σαλονιού) και ενώ οι ένοικοι παρέμεναν στα σπίτια τους. «Ο μετασχηματισμός είναι η ευκαιρία της εποχής μας», έχουν δηλώσει χαρακτηριστικά για τη σημασία της ανακαίνισης. Το 2021 τιμήθηκαν με το Pritzker Architecture Prize, με την κριτική επιτροπή να τους εκθειάζει, λέγοντας ότι έδωσαν καινούργιο νόημα στο τι σημαίνει να είσαι αρχιτέκτονας.

      Anne Lacaton and Jean-Philippe Vassal, Transformation of G, H, I Buildings, Grand Parc, 530 Units, Social Housing (with Frédéric Druot and Christophe Hutin). Photo courtesy of Philippe Ruault / Pritzker Price
      David Chipperfield
      Γεννημένος το 1953 στο Λονδίνο, ο sir David Chipperfield είναι διάσημος σε όλο τον κόσμο για τα μινιμαλιστικά και διαχρονικά κτίρια που σχεδιάζει. Κτίρια πρωτοποριακά, στα οποία συνδυάζει τη σύγχρονη αρχιτεκτονική με την ιστορική κληρονομιά. Είναι επίσης διάσημος γιατί δίνει μεγάλη αξία στην ποιότητα, την ουσία και τη λειτουργία και όχι στο εντυπωσιακό θέαμα. Στο μανιφέστο του υποστηρίζει ότι οι αρχιτέκτονες με το έργο τους έχουν ανάμειξη στην επίλυση προβλημάτων, καθώς χτίζουν κοινότητες οι οποίες επηρεάζουν άμεσα την κοινωνική ποιότητα και κατ’ επέκταση την ποιότητα ζωής. «Νομίζω ότι ο σκοπός του να είσαι αρχιτέκτονας είναι να προσφέρεις στην αναβάθμιση της εμπειρίας της καθημερινής ζωής, έστω και λίγο», αναφέρει χαρακτηριστικά. Εμβληματικό έργο του θεωρείται η αποκατάσταση του Neues Museum στο Βερολίνο, που ξεχωρίζει γιατί ενσαρκώνει τη φιλοσοφία του για την αρχιτεκτονική: απλότητα, σεβασμός στην ιστορία και διακριτική μοντερνιστική προσέγγιση. Διατηρώντας τα αυθεντικά στοιχεία του κτιρίου, ενσωμάτωσε σύγχρονες παρεμβάσεις με νέα στοιχεία, διακριτικά και λειτουργικά, παραδίδοντας στο τέλος ένα κορυφαίο παράδειγμα της αρχιτεκτονικής του προσέγγισης, στην οποία αποδίδεται συχνά ο όρος «minimal classicism». Το 2023 τιμήθηκε με το Pritzker Architecture Prize, ενώ στην Αθήνα θα υπογράψει την ανακαίνιση και επέκταση του νέου Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου σε συνεργασία με το γραφείο του Έλληνα αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Τομπάζη.

      Sir David Chipperfield, James Simon Gallery, Neues Museum, Βερολίνο © Shobhit Sharma /Unsplash
      Riken Yamamoto
      Γεννημένος το 1945 στο Πεκίνο, ο διάσημος αρχιτέκτονας έχει διακριθεί για τα ξεχωριστά του κτίρια, με τα οποία επιδιώκει τη δημιουργία κοινοτήτων μέσα από τον σχεδιασμό. Επαναπροσδιορίζοντας την αρχιτεκτονική της κατοικίας και των δημοσίων κτιρίων, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση ανθρώπου-κοινότητας-χώρου, μελετώντας το πώς οι αστικοί χώροι μπορούν να ενθαρρύνουν την επικοινωνία των μελών μιας κοινωνίας.
      Πιστεύει ότι τα πάρκα, οι ανοιχτοί χώροι και τα δημόσια κτίρια πρέπει να σχεδιάζονται με τέτοιον τρόπο ώστε να φέρνουν κοντά τους ανθρώπους, δημιουργώντας κοινωνικούς δεσμούς. Εμβληματικό του έργο, αντιπροσωπευτικό της φιλοσοφίας του, θεωρείται το Future University Hakodate (2000) στην πόλη Χακοντάτε της Ιαπωνίας. Ένα διάφανο έργο, το οποίο δεν δίνει έμφαση στη μορφή, αλλά στη δομή των κοινωνικών σχέσεων που παράγει. Δημιουργώντας ένα ανατρεπτικό περιβάλλον μάθησης, έχει απορρίψει τη συμβατική διάταξη με τις κλειστές αίθουσες, σχεδιάζοντας ανοιχτούς χώρους εργασίας, ενώ η εκτεταμένη χρήση γυαλιού γίνεται μέσο επικοινωνίας στους εσωτερικούς χώρους και ταυτόχρονα σύνδεσης και με τους εξωτερικούς. Το 2024 τιμήθηκε με το βραβείο Pritzker Architecture Prize. «Σκέψου για εκατό χρόνια. Ή ακόμη και για χίλια» είναι η φιλοσοφία του σχετικά με τη διάρκεια και την αξία ενός έργου.

       Riken Yamamoto © Halil Sagirkaya Anadolu via Getty Images
      Liu Jiakun
      Γεννημένος το 1956, ο Κινέζος αρχιτέκτονας επαναπροσδιορίζει την αρχιτεκτονική της χώρας του, εδώ και δεκαετίες, σχεδιάζοντας κτίρια σύγχρονα και ταυτόχρονα ανθρώπινα, τα οποία συνδέονται με την παράδοση, τη μνήμη και την εμπειρία. Αποφεύγοντας οτιδήποτε το εξεζητημένo, είναι γνωστός για το minimal design που ακολουθεί. Ταυτόχρονα, επικεντρώνεται σε παραδοσιακές μεθόδους κατασκευής και οικολογικές πρακτικές, ενώ συχνά στα πρότζεκτ του χρησιμοποιεί υλικά της περιοχής στην οποία κατασκευάζει το έργο. «Πολλοί αρχιτέκτονες χρησιμοποιούν ένα δυνατό προσωπικό στιλ και μορφή για να κρατηθούν στον κόσμο… Αλλά εγώ δεν είμαι τέτοιου είδους αρχιτέκτονας», σημειώνει ο ίδιος για τη δουλειά του. Για εκείνον κάθε έργο προκύπτει από τον τόπο, την κοινωνία και την ιστορία. Η προσέγγισή του συνδυάζει την κινεζική φιλοσοφία με σύγχρονες αρχιτεκτονικές μεθόδους, εξασφαλίζοντας ότι η αρχιτεκτονική αναπτύσσεται με τρόπο φυσικό στο περιβάλλον, αντί να επιβάλλεται σ’ αυτό.

      Liu Jaikun © Sun Hai VCG via Getty Images
      Εμβληματικό του έργο θεωρείται το West Village στο Τσενγκτού, στην Κίνα. Ένα τεράστιο, πολυλειτουργικό συγκρότημα, το οποίο περιλαμβάνει κατοικίες, καταστήματα, αθλητικούς και δημόσιους χώρους. Ένα έργο που κέρδισε διεθνή αναγνώριση όχι απλώς επειδή είναι εντυπωσιακό, αλλά γιατί θεωρείται ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα σύγχρονης αστικής αρχιτεκτονικής με κοινωνικό χαρακτήρα. Ένα ενιαίο σύστημα, πυκνό αλλά ανθρώπινο, το οποίο δίνει λύσεις σε προβλήματα σύγχρονων πόλεων επαναπροσδιορίζοντας την έννοια του mixed-use design. Το 2025 βραβεύτηκε με το Pritzker Architecture Prize. Οι κριτές τον εκθείασαν για τον σεβασμό που δείχνει στην παράδοση, την ιστορία και τη φύση.

      Liu Jiakun, West Village, Chengdu, Kίνα. Photo courtesy of Arch-Exist / Pritzker Price
      Jeanne Gang
      Γεννημένη το 1964, η Αμερικανίδα αρχιτέκτονας με την εταιρεία της, Studio Gang Architects, είναι γνωστή για τους εντυπωσιακούς ουρανοξύστες που σχεδιάζει και τις οργανικές φόρμες που ακολουθεί, φροντίζοντας να εισάγει στα σχέδιά της καινοτόμα υλικά. Πιστεύει ότι τα κτίρια πρέπει να έχουν θετικό αποτύπωμα στο περιβάλλον και ταυτόχρονα θετική επίδραση στην ανθρώπινη εμπειρία.

      Jeanne Gang © Jose M. Osorio Chicago Tribune
      Εμβληματικό της έργο θεωρείται ο ουρανοξύστης Aqua Tower στο Σικάγο, ο οποίος, όταν ολοκληρώθηκε, το 2010, ήταν ο ψηλότερος ουρανοξύστης στον κόσμο που είχε σχεδιαστεί από γυναίκα. Το iconic αυτό κτίριο περιλαμβάνει κατοικίες, γραφεία και ξενοδοχείο και ήταν από τους πρώτους ουρανοξύστες που δεν ξεχώρισαν μόνο λόγω ύψους, αλλά και λόγω της μορφολογίας και της εμπειρίας που πρόσφεραν. Οι κυματιστές όψεις-μπαλκόνια κάθε ορόφου έχουν διαφορετικό σχήμα, δημιουργώντας μια οργανική μορφή, ενώ τα μπαλκόνια προσφέρουν σκίαση και ταυτόχρονα προστασία από τον άνεμο. Η ίδια θεωρεί την αρχιτεκτονική εργαλείο βελτίωσης της πόλης στο πλαίσιο ενός συστήματος αλληλεπίδρασής της με αυτήν και με τον άνθρωπο. Όπως έχει πει χαρακτηριστικά: «Η αρχιτεκτονική δεν είναι μεμονωμένα αντικείμενα, είναι σχέσεις μεταξύ ανθρώπων και περιβάλλοντος».

      Jeanne Gang, Aqua Tower, Σικάγο © Kacper Kozak / Unsplash
      Sou Fujimoto
      Γεννημένος το 1971 στην Ιαπωνία, ανήκει στους δημιουργούς που πιστεύουν ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να βρίσκεται σε απόλυτη αρμονία με τον φυσικό κόσμο. Έχοντας την επιθυμία να καταργήσει τα όρια και τους περιορισμούς στην αρχιτεκτονική, τον ενδιαφέρει το πώς συνδέεται η ανθρώπινη ζωή με την κοινωνία και τη φύση που μας περιβάλλει. Το ενδιαφέρον του αυτό αποτυπώνεται στο αρχιτεκτονικό του στιλ, καθώς σχεδιάζει κτίρια-αιθέριους χώρους, στα οποία πρωταγωνιστεί η φύση και το φως. Τα σχέδιά του συχνά περιλαμβάνουν ενιαίες κατόψεις, σύνθετες γεωμετρίες και μια μινιμαλιστική αισθητική, η οποία δίνει έμφαση στο πώς η ανθρώπινη συμπεριφορά καθορίζει τη λειτουργία ενός χώρου.
      Ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα της φιλοσοφίας του θεωρείται το House NΑ. Πρόκειται για ένα μικρό γυάλινο σπίτι στο Τόκιο, με μινιμαλιστικό σχεδιασμό και διαφανείς τοίχους, μια πρόκληση στην έννοια της ιδιωτικότητας. «Τα όρια μεταξύ μέσα και έξω πρέπει να είναι ασαφή», εξηγεί. Η εμπειρία στα κτίριά του είναι συνεχής, καθώς δεν υπάρχει καθαρός διαχωρισμός χώρων. Ζεις ταυτόχρονα μέσα στο σπίτι και μέσα στην πόλη.

      Sou Fujimoto © Peter Macdiarmid Getty Image
      Μa Yansong
      Ο Μa Yansong είναι ένας από τους πιο επιδραστικούς εκπροσώπους της σύγχρονης κινεζικής αρχιτεκτονικής και ιδρυτής του γραφείου MAD Architects. Γεννημένος το 1975 στο Πεκίνο, ανήκει στη νέα γενιά δημιουργών, που επαναπροσδιορίζουν τη σχέση πόλης και φύσης μέσα από μια τολμηρή, φουτουριστική και οργανική αρχιτεκτονική γλώσσα. Στο έργο του κυριαρχεί η έννοια της Shanshui City, μια φιλοσοφία που αντλεί από την κινεζική παράδοση και προτείνει μια νέα ισορροπία ανάμεσα στο δομημένο περιβάλλον και στο φυσικό τοπίο.

      Ma Yansong © Kelly Sullivan Getty Images
      Εμβληματικό έργο του αποτελεί η Harbin Opera House, μια λυρική σκηνή που μοιάζει να έχει σμιλευτεί από τον άνεμο και το νερό. Με τις ρευστές, καμπύλες επιφάνειες και την απουσία σαφών ορίων, το κτίριο ενσωματώνεται πλήρως στο παγωμένο τοπίο του Χαρμπίν, μετατρέποντας την αρχιτεκτονική σε βιωματική εμπειρία. Όπως σημειώνει ο ίδιος: «Η αρχιτεκτονική δεν είναι μόνο για θέαση, είναι για να την περπατάς, να την αισθάνεσαι». Η διεθνής αναγνώριση του έργου του οφείλεται ακριβώς σε αυτή τη σύνθεση: θεωρία, τεχνολογία και ανθρώπινη εμπειρία συνυπάρχουν, προσφέροντας μια νέα αντίληψη για τον δημόσιο χώρο, πέρα από την απλή εικόνα ενός εντυπωσιακού κτιρίου.

      Harbin Opera House, Χεϊλονγκτζιάνγκ, Κίνα © Reisetopia / Unsplash
      David Adjaye
      Ο sir David Adjaye, γεννημένος στην Τανζανία το 1966, θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους αρχιτέκτονες. Γνωστός για τον πρωτότυπο και κοινωνικά υπεύθυνο σχεδιασμό του, εξετάζει τη σύνδεση της αρχιτεκτονικής με τον πολιτισμό, την ταυτότητα και την ιστορική μνήμη. Πιστεύει ότι η αρχιτεκτονική είναι στην ουσία της μια κοινωνική πράξη, καθώς κατασκευάζεις κτίρια με στόχο να υπηρετήσουν την κοινωνία στο μέλλον, έχοντας όμως προηγουμένως κατανοήσει και αναγνωρίσει το παρελθόν και την ιστορία. «Η δουλειά μου συχνά αφορά την ιστορική μνήμη και το πώς ο χώρος μπορεί να ενισχύσει την ταυτότητα», σημειώνει ο ίδιος για τη φιλοσοφία του.

      David Adjaye © Alexander Tamargo Getty Images for Design Miami
      Εμβληματικό έργο του θεωρείται το National Museum of African-American History and Culture στην Ουάσινγκτον (Εθνικό Μουσείο Αφροαμερικανικής Ιστορίας και Πολιτισμού), ένα κτίριο που αφηγείται την ιστορία μέσα από τη μορφή και τα υλικά του και το οποίο ταυτόχρονα συνδέεται με το περιβάλλον και την πόλη. Το μουσείο έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως παράδειγμα σύγχρονης αρχιτεκτονικής με κοινωνικό και ιστορικό νόημα.

       Εθνικό Μουσείο Αφροαμερικανικής Ιστορίας και Πολιτισμού, Oυάσινγκτον © Dineda Nyepan / Unsplash
      Elizabeth Diller
      Γεννημένη στην Πολωνία το 1954, η Αμερικανίδα αρχιτεκτόνισσα είναι μία από τις ιδρύτριες του γραφείου Diller Scofidio + Renfro (DS + R). Το γραφείο είναι γνωστό για την πρωτότυπη και διεπιστημονική προσέγγισή του στην αρχιτεκτονική, η οποία συνδυάζει στοιχεία τέχνης, τεχνολογίας και κοινωνικού σχολιασμού. H Diller θεωρεί ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να εκτείνεται πέρα από τους τοίχους και τις στέγες, στοχεύοντας στη δημιουργία εμπειριών οι οποίες προκαλούν συναισθήματα και ενθαρρύνουν την επικοινωνία. Η μοναδική της προσέγγιση θεωρείται ότι έχει επηρεάσει τον τρόπο που βλέπουμε και βιώνουμε σήμερα τους δημόσιους χώρους.

      Elizabeth Diller © Jared Siskin Getty Images for Prada
      Στα πιο γνωστά της έργα περιλαμβάνεται το High Line στο Meatpacking District στη Νέα Υόρκη. «Τα έργα μας πρέπει να είναι προσβάσιμα και να δημιουργούν αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων», έχει πει εκφράζοντας τη φιλοσοφία της. Στο συγκεκριμένο έργο, ένα παλιό, εγκαταλειμμένο τμήμα του σιδηροδρόμου, μετατράπηκε σε δημόσιο πάρκο υψηλού επιπέδου, μεταμορφώνοντας έναν αστικό χώρο σε εμπειρία. Το High Line θεωρείται υποδειγματικό έργο αστικής αναγέννησης, ένα έργο ζωντανό, καθώς με τον καινοτόμο σχεδιασμό του κατάφερε να συνδέσει το ιστορικό παρελθόν του σιδηροδρομικού δικτύου με τη σύγχρονη αρχιτεκτονική.

      High Line, Νέα Υόρκη © Unsplash
      Yvonne Farrell & Shelley McNamara
      Οι Ιρλανδέζες ιδρύτριες του γραφείου Grafton Αrchitects είναι γνωστές για τις ανεπιτήδευτες κι ωστόσο σύνθετες δημιουργίες τους, οι οποίες συνδυάζουν ιστορικά με μοντέρνα στοιχεία. Με τα έργα τους αποδεικνύουν επί περισσότερες από 4 δεκαετίες ότι η αρχιτεκτονική μπορεί να παραμένει φιλόδοξη και σύγχρονη, χωρίς όμως να χάνει την επαφή με τον άνθρωπο που τη χρησιμοποιεί και το περιβάλλον που τη φιλοξενεί. Φέροντας κοινωνική και πολιτιστική ευθύνη, η αρχιτεκτονική τους θεωρείται ότι υπηρετεί τους ανθρώπους και τις πόλεις αντί να στοχεύει στην προσοχή προς όφελός της.
      Εμβληματικό τους έργο που τις καθιέρωσε διεθνώς θεωρείται το φημισμένο πανεπιστήμιο Luigi Bocconi, το οποίο παρέδωσαν στο Μιλάνο το 2008. «Το Bocconi Campus», λένε χαρακτηριστικά για το έργο, «δεν είναι απομονωμένο, είναι τμήμα της πόλης. Οι χώροι του θέλουν να συνομιλούν με το Μιλάνο και να γίνονται κομμάτι της καθημερινής ζωής των ανθρώπων». Για τη δημιουργία του χρησιμοποίησαν σκυρόδεμα, τούβλο και φυσικό φως, φτιάχνοντας ένα κτίριο σχεδιασμένο για να δημιουργεί κοινωνική ζωή και εμπειρίες, λειτουργικό και ταυτόχρονα φιλικό προς το περιβάλλον. Ένα έργο που συνδυάζει αισθητική και λειτουργία και το οποίο ενσωματώνει παράδοση και σύγχρονη αρχιτεκτονική. Το 2020 βραβεύτηκαν με το Pritzker Architecture Prize.

       Πανεπιστήμιο Luigi Bocconi, Μιλάνο © Federico Brunetti Pritzker Prize
      Smiljan Radic Clarke
      Από τους σημαντικότερους σύγχρονους αρχιτέκτονες διεθνώς, γνωστός για την πειραματική του προσέγγιση στο design, βραβεύτηκε φέτος με το Pritzker Architecture Prize. Γεννημένος το 1965 στο Σαντιάγο της Χιλής, για περισσότερες από 3 δεκαετίες σχεδιάζει κτίρια τα οποία κινούνται ανάμεσα στην τέχνη, την αρχιτεκτονική και τη γλυπτική. Έργα τα οποία ισορροπούν μεταξύ μονιμότητας και προσωρινότητας, μνήμης και φαντασίας, εύθραυστα και όχι μνημειακά. Έχοντας ως αφετηρία τη χρήση ιστοριών και εικόνων, συνδυάζει υλικά όπως ξύλο, πέτρα, σκυρόδεμα και fiberglass και δημιουργεί δίνοντας έμφαση όχι μόνο στη μορφή του κτιρίου αλλά και στην εμπειρία του χρήστη και στη σχέση του έργου με το τοπίο.

      Smiljan Radić Clarke, Photo courtesy of The Pritzker Architecture Prize
      Εμβληματικό του έργο, το οποίο τον τοποθέτησε στον διεθνή χάρτη, θεωρείται το περίπτερο που έφτιαξε στο Λονδίνο το 2014 έπειτα από ανάθεση της Serpentine Gallery. Την οβάλ, ημιδιαφανή αυτή κατασκευή θα μπορούσε κάποιος να την παρομοιάσει με εξωγήινο αντικείμενο ή πρωτόγονο καταφύγιο-σπηλιά. «Ήθελα να μοιάζει με κάτι που βρέθηκε, όχι με κάτι που σχεδιάστηκε», είχε πει ο ίδιος σχετικά. Το ογκώδες Serpentine Gallery Pavillion είχε τοποθετηθεί πάνω σε μεγάλους, ακατέργαστους ογκόλιθους, δίνοντας την εντύπωση ότι αιωρείται, ενώ, χαμηλός όπως ήταν στο εσωτερικό του, δημιουργούσε μια αίσθηση μυστηρίου, έναν χώρο που έδειχνε σιωπηλός και ταυτόχρονα ισχυρός. Το εφήμερο εκείνο installation αποτέλεσε τότε ένα πανίσχυρο δείγμα της φιλοσοφίας του, κάτι που «βρέθηκε» και μετά «εξαφανίστηκε» μένοντας απλά στη μνήμη.

      Smiljan Radić Clarke, Serpentine Gallery Pavilion, Λονδίνο / Photo courtesy of Iwan Baan, Pritzker Prize
      Κengo Kuma
      Πρόκειται για έναν από τους πιο επιδραστικούς αρχιτέκτονες της Ιαπωνίας, ο οποίος διαμόρφωσε μια νέα σκέψη αναφορικά με τη σχέση κτιρίου-φύσης-ανθρώπου. Γεννημένος το 1954, αγαπά τα φυσικά υλικά όπως το ξύλο, θεωρώντας το βασικό υλικό του 21ου αιώνα και κατατάσσοντας τον χάλυβα και το σκυρόδεμα στα υλικά που ανήκουν στον περασμένο αιώνα. Πιστεύει ότι: «Τα υλικά κουβαλούν ιστορία και πολιτισμό – δεν είναι ουδέτερα στοιχεία κατασκευής», ενώ θεωρεί ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να γεννιέται μέσα από το τοπίο, χωρίς να προσπαθεί να επιβληθεί σ’ αυτό.

      Κengo Kuma © Simone Padovani Getty Images for Qatar Creates
      Μανιφέστο της αρχιτεκτονικής του αποτελεί το Εθνικό Στάδιο της Ιαπωνίας (Japan National Stadium) στο Τόκιο (2019). Συνοψίζοντας σε αυτό τη φιλοσοφία του, εξέφρασε μια σύγχρονη Ιαπωνία, συνδυάζοντας παράδοση με τεχνολογία και βιωσιμότητα. Συλλέκτης σημαντικών βραβείων, θα βάλει την υπογραφή του και στο παραλιακό μέτωπο της Αθήνας, καθώς το γραφείο του, Kengo Kuma & Associates, έχει σχεδιάσει στο Ελληνικό τη Riviera Galleria, το οικιστικό συγκρότημα Marina Residences και ένα Private Club που θα φιλοξενεί χώρους ψυχαγωγίας, εστίασης, ευεξίας κ.λπ.

      Kengo Kuma, Marina Residences στο Ελληνικό / Photo Orilina Properties
      Read more...

        0

    11. Αρθρογραφία

      Διαγωνισμός για την απομάκρυνση άχρηστων βαγονιών από τον ΟΣΕ

      GTnews

      Σε μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις απομάκρυνσης παλαιού και άχρηστου σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού από το δίκτυο, προχωρούν οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος (ΟΣΕ), με την προκήρυξη ανοικτού πλειοδοτικού διαγωνισμού για την εκποίηση και αποκομιδή 1.231 μονάδων παλαιού τροχαίου υλικού, συνολικού προεκτιμώμενου βάρους 25.442.300 κιλών, δηλαδή πάνω από 25.000 τόνων scrap.
      Η διαδικασία αφορά την απομάκρυνση παλαιού και μη αξιοποιήσιμου τροχαίου υλικού από σιδηροδρομικούς χώρους και εγκαταστάσεις σε τέσσερις γεωγραφικές ενότητες της χώρας: Δυτική Μακεδονία, Κεντρική Μακεδονία, Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας.
      Το προς εκποίηση υλικό περιλαμβάνει 696 μονάδες τροχαίου υλικού του Ελληνικού Δημοσίου, διαχείρισης των Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ), και 535 μονάδες ιδιοκτησίας της εταιρείας. Τα εκτιμώμενα έσοδα για τον οργανισμό ανέρχονται τουλάχιστον σε 5.724.517,50 ευρώ πλέον ΦΠΑ, ενώ η ανάθεση θα γίνει με κριτήριο την υψηλότερη προσφερθείσα τιμή.
      Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος (ΟΣΕ) επιδιώκουν την ουσιαστική αποσυμφόρηση κρίσιμων σιδηροδρομικών χώρων, την απομάκρυνση υλικού που παραμένει ανενεργό επί σειρά ετών, καθώς και τη βελτίωση της ασφάλειας, της εικόνας και της λειτουργικότητας των εγκαταστάσεων του δικτύου.
      Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο συνολικό σχέδιο εκσυγχρονισμού του ελληνικού σιδηροδρόμου που υλοποιούν οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος (ΟΣΕ), σε συνεργασία με το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, με στόχο την αναβάθμιση των υποδομών, την καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων χώρων και την ενίσχυση της ασφάλειας σε όλο το δίκτυο.
      Ο ανάδοχος που θα προκύψει από τη διαγωνιστική διαδικασία θα αναλάβει, με δικές του δαπάνες, την αποκομιδή του τροχαίου υλικού εντός 14 μηνών από την υπογραφή της σύμβασης, σύμφωνα με τους τεχνικούς, λειτουργικούς και περιβαλλοντικούς όρους που προβλέπονται στη διακήρυξη. Οι προσφορές θα πρέπει να έχουν παραληφθεί έως τις 27 Μαΐου 2026 και ώρα 11:00 π.μ.
      «Με την απομάκρυνση 1.231 παλαιών βαγονιών από το σιδηροδρομικό δίκτυο, κάνουμε ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα για την εξυγίανση και την αναβάθμιση των εγκαταστάσεών μας. Πρόκειται για υλικό που παρέμενε ανενεργό επί χρόνια σε σιδηροδρομικούς χώρους, επιβαρύνοντας την εικόνα, τη λειτουργικότητα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των ευρύτερων περιοχών εναπόθεσης» δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος των Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ), Χρήστος Παληός. Όπως σημείωσε ο ίδιος, ιδιαίτερα στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, όπου συγκεντρώνεται σημαντικό μέρος του παλαιού τροχαίου υλικού, η παρέμβαση αυτή απαντά σε μια πραγματική και διαχρονική ανάγκη αποσυμφόρησης των σιδηροδρομικών χώρων της πόλης και αναβάθμισης της εικόνας, της λειτουργικότητας και της ασφάλειας των εγκαταστάσεων.
      Οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς μπορούν να ανατρέχουν στο πλήρες τεύχος της διακήρυξης για τους αναλυτικούς όρους συμμετοχής, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τις ειδικές προβλέψεις της διαδικασίας: https://ose.gr/public-tender/διακήρυξη-26007-2026-ανοικτού-πλειοδοτικού-δι/
      Read more...

        0

    12. Αρθρογραφία

      Οδηγός διαχείρισης για αιγιαλό και παραλία - Ιδιοκτησιακό καθεστώς, Κτηματολόγιο, καταπατήσεις και αυθαίρετα

      Engineer

      Ο σαφής διαχωρισμός μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής γης στις παράκτιες περιοχές παραμένει ένα σύνθετο και διαχρονικό ζήτημα. Σήμερα, με τη λειτουργία του Κτηματολογίου και την κύρωση των δασικών χαρτών, αποκαλύπτονται με μεγαλύτερη σαφήνεια περιπτώσεις καταπατήσεων, ακόμη και σε ζώνες αιγιαλού που για χρόνια παρέμεναν αμφισβητούμενες.
      Σε πολλές περιπτώσεις, ο καθορισμός του αιγιαλού αποκαλύπτει αποκλίσεις ανάμεσα στην πραγματική κατάσταση και σε όσα θεωρούσαν δεδομένα οι ιδιοκτήτες, γεγονός που οδηγεί σε εντάσεις και νομικές αμφισβητήσεις.
      Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, καθίσταται αναγκαίο οι πολίτες να ενημερώνονται έγκαιρα για τα όρια του αιγιαλού και της παραλίας, προκειμένου να αποφευχθούν κυρώσεις για αυθαίρετες κατασκευές και να διασφαλιστεί ο κοινόχρηστος χαρακτήρας των ακτών.
      Πότε μια χρήση του αιγιαλού συνιστά καταπάτηση;
      Καταπάτηση συνιστά κάθε αυθαίρετη κατάληψη ή χρήση του αιγιαλού και της παραλίας χωρίς νόμιμη παραχώρηση ή κατά παράβαση των όρων αυτής. Η έννοια καλύπτει τόσο την υπέρβαση των ορίων από επιχειρήσεις όσο και την παράνομη οικειοποίηση τμημάτων ακτής από ιδιώτες, μέσω κατασκευών, περιφράξεων ή άλλων παρεμβάσεων.
      Τι συμβαίνει όταν καθορίζεται αιγιαλός σε ιδιωτική έκταση και περιλαμβάνει παλαιές εγκαταστάσεις;
      Ο αιγιαλός, ως φυσικός σχηματισμός, θεωρείται εκ του νόμου κοινόχρηστος και ανήκει στο Δημόσιο, ανεξαρτήτως του χρόνου κατασκευής ή ύπαρξης των εγκαταστάσεων.
      Στην πράξη, ακόμη και αν οι κατασκευές είναι ιδιαίτερα παλαιές, η υπαγωγή τους εντός της οριογραμμής του αιγιαλού συνεπάγεται ότι θεωρούνται αυθαίρετες ως προς τη χρήση του κοινόχρηστου χώρου και δεν νομιμοποιούνται λόγω παλαιότητας. Η Διοίκηση δύναται να διατάξει την απομάκρυνσή τους, στο πλαίσιο προστασίας του αιγιαλού.
      Τι γίνεται με τις εγκαταστάσεις εντός παραλίας;
      Διαφορετική με τον αιγιαλό είναι η αντιμετώπιση για τη ζώνη παραλίας (δηλαδή την τεχνητά καθοριζόμενη ζώνη πέραν του αιγιαλού). Στην περίπτωση αυτή, εφόσον πρόκειται για ιδιωτική έκταση που απαλλοτριώνεται για λόγους δημόσιας ωφέλειας, ο ιδιοκτήτης διατηρεί δικαίωμα αποζημίωσης, υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχει ήδη συντελεστεί απαλλοτρίωση.
      Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις παλαιών κατασκευών που προϋπήρχαν της επίσημης χάραξης, μπορεί να εξεταστεί η δυνατότητα τακτοποίησης, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες χρονικές και νομικές προϋποθέσεις. Σε κάθε περίπτωση, η οριστική αντιμετώπιση εξαρτάται από τη φύση της έκτασης (αιγιαλός ή παραλία), τον χρόνο κατασκευής και το εφαρμοστέο κανονιστικό πλαίσιο.
      Πώς επηρεάζει το Κτηματολόγιο τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα σε παραθαλάσσια ακίνητα;
      Το Κτηματολόγιο δεν αφαιρεί ιδιοκτησιακά δικαιώματα, αλλά τα καταγράφει με βάση τα επίσημα όρια του αιγιαλού και της παραλίας. Όταν, κατά την καταχώριση, προκύπτει ότι τμήμα ενός ακινήτου εμπίπτει σε ζώνη αιγιαλού ή παραλίας, το τμήμα αυτό θεωρείται δημόσιο και δεν αναγνωρίζεται ως ιδιωτική ιδιοκτησία.
      Στην πράξη, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε «μείωση» της ιδιοκτησίας όπως την αντιλαμβανόταν ο ιδιοκτήτης, χωρίς όμως να πρόκειται για αφαίρεση από το Κτηματολόγιο, αλλά για εφαρμογή του νομικού καθεστώτος του αιγιαλού.
      Τι μπορεί να κάνει ο πολίτης όταν θεωρεί ότι ο καθορισμός αιγιαλού θίγει την ιδιοκτησία του;
      Ο πολίτης μπορεί να αμφισβητήσει τη νομιμότητα της χάραξης προσφεύγοντας στα διοικητικά δικαστήρια, επικαλούμενος σφάλματα ή ελλιπή στοιχεία. Παράλληλα, έχει τη δυνατότητα να ζητήσει επανακαθορισμό της οριογραμμής, εφόσον διαθέτει νέα τεχνικά δεδομένα.
      Αν πρόκειται για ζώνη παραλίας και όχι αιγιαλό, μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση λόγω απαλλοτρίωσης μετά τη σύνταξης πράξης αναλογισμού. Επιπλέον, μπορεί να ζητήσει αναστολή μέτρων, όπως κατεδαφίσεις, μέχρι να κριθεί οριστικά η υπόθεση.
      Ποιος συντάσσει την πράξη αναλογισμού για την αποζημίωση στη ζώνη παραλίας;
      Η πράξη αναλογισμού συντάσσεται από τον αρμόδιο δήμο, μέσω των τεχνικών και πολεοδομικών του υπηρεσιών, στο πλαίσιο της διαδικασίας απαλλοτρίωσης για τη δημιουργία της ζώνης παραλίας.
      Πρόκειται για διοικητική πράξη με την οποία προσδιορίζονται:
      οι θιγόμενες ιδιοκτησίες τα τμήματα που απαλλοτριώνονται και η αναλογούσα αποζημίωση για κάθε ιδιοκτήτη Η πράξη εγκρίνεται από τα αρμόδια όργανα της Διοίκησης και αποτελεί προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της απαλλοτρίωσης και την καταβολή αποζημίωσης.
      Τι μπορεί να κάνει ο πολίτης όταν απορρίπτεται το αίτημα επανακαθορισμού του αιγιαλού;
      Ο πολίτης μπορεί να προσφύγει στα διοικητικά δικαστήρια ζητώντας την ακύρωση της απορριπτικής απόφασης, επικαλούμενος σφάλματα ή ελλιπή αιτιολογία. Παράλληλα, έχει τη δυνατότητα να ζητήσει αναστολή μέτρων (π.χ. κατεδαφίσεις) μέχρι να εκδικαστεί η υπόθεση.
      Επιπλέον, μπορεί να υποβάλει νέο αίτημα επανακαθορισμού, εφόσον διαθέτει νέα τεχνικά στοιχεία.
      Τι είναι η ΠΟΑ (Προσωρινή Οριογραμμή Αιγιαλού);
      Η ΠΟΑ αναφέρεται στην Προσωρινή Οριογραμμή Αιγιαλού, δηλαδή σε μια γραμμή που χαράχθηκε διοικητικά από το Υπουργείο Οικονομικών πάνω στους ορθοφωτοχάρτες του Κτηματολογίου (περίοδος 2007–2009), στο πλαίσιο επιτάχυνσης της χαρτογράφησης της παράκτιας ζώνης.
      Η ΠΟΑ δεν ταυτίζεται με τον οριστικό αιγιαλό που καθορίζεται με διοικητική πράξη μετά από πλήρη διαδικασία (τεχνική έκθεση, αυτοψία, δημοσίευση κ.λπ.). Πρόκειται για ένα εργαλείο προσωρινού χαρακτήρα.
      Ωστόσο, στην πράξη έχει σημαντικές επιπτώσεις, καθώς χρησιμοποιείται από υπηρεσίες για ελέγχους και ενδέχεται να επηρεάσει ιδιοκτησιακά δεδομένα.
      Πώς αντιμετωπίζονται αυθαίρετες κατασκευές εντός αιγιαλού;
      Οι αυθαίρετες κατασκευές εντός αιγιαλού δεν νομιμοποιούνται και, κατά κανόνα, κατεδαφίζονται, καθώς ο αιγιαλός αποτελεί κοινόχρηστο χώρο που προστατεύεται από τη νομοθεσία.
      Αντίθετα, για κατασκευές που βρίσκονται στη ζώνη παραλίας (εκτός αιγιαλού), μπορεί κατ’ εξαίρεση να επιτραπεί τακτοποίηση, υπό προϋποθέσεις, ιδίως αν προϋπήρχαν της χάραξης.
      Επιτρέπεται η περίφραξη οικοπέδων κοντά στη θάλασσα;
      Η νομοθεσία απαγορεύει τις περιφράξεις σε ζώνη πλάτους έως 500 μέτρων από την ακτή εκτός σχεδίου πόλης, όταν αυτές παρεμποδίζουν την πρόσβαση προς τον αιγιαλό. Περιφράξεις που εμποδίζουν τη διέλευση θεωρούνται αυθαίρετες και μπορούν να κατεδαφιστούν διοικητικά. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπονται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις και υπό αυστηρές προϋποθέσεις, χωρίς να θίγεται η πρόσβαση του κοινού.
      Μπορούν να συντηρηθούν ή να επισκευαστούν παλαιές περιφράξεις και κατασκευές εντός ζώνης παραλίας;
      Κατά γενικό κανόνα, δεν επιτρέπεται η εκτέλεση νέων κατασκευών ή η ουσιώδης επέκταση υφιστάμενων εγκαταστάσεων εντός της ζώνης παραλίας, καθώς ο χώρος προορίζεται να καταστεί κοινόχρηστος. Ωστόσο, για παλαιές κατασκευές που προϋφίστανται της χάραξης της παραλίας, η νομοθεσία εμφανίζεται πιο ανεκτική.
      Ειδικότερα, είναι δυνατόν να επιτραπούν εργασίες συντήρησης και επισκευής, υπό προϋποθέσεις.
      Η δυνατότητα αυτή συνδέεται και με το γεγονός ότι, μέχρι την ολοκλήρωση της απαλλοτρίωσης, η ιδιοκτησία μπορεί τυπικά να παραμένει στον ιδιώτη, χωρίς όμως να μπορεί να αξιοποιηθεί ελεύθερα.
      Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιφράξεις. Εφόσον αυτές παρεμποδίζουν την ελεύθερη πρόσβαση προς τον αιγιαλό, θεωρούνται παράνομες και μπορούν να κατεδαφιστούν, ακόμη και αν είναι παλαιές. Αντίθετα, περιφράξεις που δεν εμποδίζουν την πρόσβαση ενδέχεται να διατηρηθούν προσωρινά, πάντα υπό την επιφύλαξη της διοικητικής κρίσης.
      Ποιος νόμος προβλέπει ότι δεν πρέπει να εμποδίζεται η πρόσβαση στον αιγιαλό και γιατί οι πολεοδομίες είναι αυστηρές;
      Η βασική διάταξη που ρυθμίζει το ζήτημα είναι το άρθρο 23 του Ν. 1337/1983 (γνωστός ως «νόμος Τρίτση»). Σύμφωνα με αυτό:
      Απαγορεύονται οι περιφράξεις σε περιοχές εκτός σχεδίου πόλεως ή εκτός ορίων οικισμών προ του 1923 και σε ζώνη πλάτους έως 500 μέτρων από την ακτή, ιδίως όταν αυτές παρεμποδίζουν την πρόσβαση του κοινού προς τον αιγιαλό Επιπλέον, η ίδια διάταξη δίνει στη Διοίκηση τη δυνατότητα:
      να διατάσσει διακοπή εργασιών περίφραξης και ακόμη και κατεδάφιση υφιστάμενων περιφράξεων, εφόσον κρίνεται ότι εμποδίζουν την πρόσβαση ή βλάπτουν το περιβάλλον Γιατί οι πολεοδομίες δεν βγάζουν άδεια ακόμα και όταν δεν παρεμποδίζουν;
      Ο νόμος πράγματι δεν απαγορεύει απόλυτα κάθε περίφραξη, αλλά θέτει ως βασική προϋπόθεση τη μη παρεμπόδιση της πρόσβασης. Ωστόσο, στην πράξη, η διοίκηση εφαρμόζει αυστηρή ερμηνεία, θεωρώντας ότι ακόμη και έμμεσοι περιορισμοί μπορεί να αντίκεινται στον κοινόχρηστο χαρακτήρα του αιγιαλού. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλές πολεοδομίες εμφανίζονται αρνητικές ή επιφυλακτικές σε σχετικά αιτήματα.
      Πώς εκδηλώνεται η καταπάτηση από ιδιοκτήτες παραθαλάσσιων ακινήτων;
      Η καταπάτηση από ιδιοκτήτες οικοπέδων ή γεωτεμαχίων εκδηλώνεται κυρίως μέσω της περίφραξης εκτάσεων που εκτείνονται έως ή και εντός του αιγιαλού, της τοποθέτησης εμποδίων που αποκλείουν τη διέλευση ή της δημιουργίας αυθαίρετων κατασκευών. Συχνά παρατηρείται και η εσφαλμένη αντίληψη ότι η ιδιοκτησία επεκτείνεται μέχρι τη θάλασσα, γεγονός που δεν ανταποκρίνεται στη νομική πραγματικότητα.
      Τι ισχύει αν παρεμβάλλεται ιδιωτικό ακίνητο μεταξύ δρόμου και αιγιαλού;
      Ακόμη και στην περίπτωση που μεταξύ δημόσιας οδού και αιγιαλού παρεμβάλλεται ιδιωτική ιδιοκτησία, πρέπει να διασφαλίζεται ελεύθερη δίοδος για την πρόσβαση των πολιτών προς την παραλία. Η υποχρέωση αυτή απορρέει από τον κοινόχρηστο χαρακτήρα του αιγιαλού.
      Της ΓΡΑΜΜΑΤΗΣ ΜΠΑΚΛΑΤΣΗ, τοπογράφου – πολεοδόμου μηχανικού, [email protected]
      Read more...

        0

    13. Αρθρογραφία

      Πως η παραδοσιακή τεχνική της ξερολιθιάς της Σίφνου συμβάλλει στην λειψυδρία και τις πλημμύρες

      GTnews

      Σε μια εποχή που οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, η λειψυδρία και τα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, γίνονται όλο και πιο ορατές στα μεσογειακά νησιά, ένα ευρωπαϊκό έργο επιχειρεί να δώσει απαντήσεις αναδεικνύοντας την αξία μιας παραδοσιακής τεχνικής κατασκευών, της τέχνης της ξερολιθιάς, σε ένα ελληνικό νησί που δοκιμάζεται από την έλλειψη νερού, τη Σίφνο. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, στοχεύοντας στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Μεσογείου απέναντι στην κλιματική κρίση, μέσω της ευρείας εφαρμογής φυσικών λύσεων, το έργο CARDIMED με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 20 εκατομμυρίων ευρώ και χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon Europe 2021-2027, υλοποιείται από 53 εταίρους, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, δημόσιους φορείς και τοπικές αρχές, από περισσότερες από δέκα χώρες. Συντονιστής είναι το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ενώ συμμετέχουν και η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.
      Στην «καρδιά» του ευρωπαϊκού έργου βρίσκεται η αναβίωση μιας παλιάς τεχνικής: τα ξερολιθικά φράγματα ανάσχεσης σε εποχικούς χειμάρρους της Σίφνου. Η τέχνη της ξερολιθιάς έχει εγγραφεί στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της UNESCO για την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά. Πρόκειται για πέτρινες δομές χωρίς συνδετικά υλικά, που τοποθετούνται ως αναβαθμοί μέσα στα ρέματα και λειτουργούν ως ένα φυσικό σύστημα επιβράδυνσης της ροής του νερού επιτρέποντάς του να παραμένει περισσότερο στο οικοσύστημα του νησιού αντί να καταλήγει γρήγορα στη θάλασσα. Οι ξερολιθιές αποτελούσαν για γενιές θεμέλιο της κυκλαδίτικης γεωργίας.
      Αυτή η πρακτική, συνδεδεμένη με τη μεσογειακή παράδοση, επανέρχεται σήμερα ως σύγχρονη λύση βασισμένη στην ίδια τη φύση (nature-based solution), επειδή μπορεί να συμβάλει ταυτόχρονα στη συγκράτηση νερού, στη μείωση της διάβρωσης, στον εμπλουτισμό του εδάφους με υγρασία και στη γενικότερη προσαρμογή του τοπίου στις κλιματικές πιέσεις.
      Έχει διαπιστωθεί ότι στη Σίφνο, ένα νησί με απότομο και άνυδρο ανάγλυφο, οι έντονες αλλά σύντομες βροχοπτώσεις οδηγούν συνήθως σε ταχεία απορροή του νερού προς τη θάλασσα, παρασύροντας πολύτιμο έδαφος και αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών. Το δίκτυο των μικρής κλίμακας πέτρινων φραγμάτων λειτουργεί ως φυσικός «ρυθμιστής»: επιβραδύνει τη ροή του νερού, επιτρέπει τη σταδιακή απορρόφησή του από το έδαφος και ενισχύει την αναπλήρωση των υπόγειων υδροφορέων.
      Κατασκευή 120 ξερολιθικών φραγμάτων
      Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου CARDIMED κατασκευάστηκαν στη Σίφνο 120 παραδοσιακά λίθινα φράγματα σε δύο ρέματα της λεκάνης των Καμαρών (90 στην περιοχή Ταξιάρχης Σκάφης, στα νοτιοανατολικά, και 30 στο ρέμα Χώνης/Τρεις Πηγές, στα βορειοδυτικά), καλύπτοντας συνολικά περίπου 10.000 τ.μ. φυσικών και αγροτικών εκτάσεων. Το συνολικό μήκος της παρέμβασης εκτείνεται σε 3,9 χιλιόμετρα.
      Η επιλογή των θέσεων βασίστηκε αρχικά σε εμπειρική αξιολόγηση ειδικών και στη συνέχεια βελτιστοποιήθηκε μέσω υδρολογικών και υδραυλικών μελετών, με χρήση μοντέλων προσομοίωσης για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας στην ανάσχεση πλημμυρών και τη συγκράτηση νερού.
      Η κατασκευή έγινε με μεγάλες πέτρες από την ίδια την κοίτη των ρεμάτων και τις γύρω περιοχές, ώστε να διασφαλιστεί η αρμονική ένταξη στο τοπίο και να ελαχιστοποιηθεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Οι πέτρες τοποθετήθηκαν χειρωνακτικά χωρίς τη χρήση σκυροδέματος, ακολουθώντας παραδοσιακές τεχνικές. Κεντρικό ρόλο στον συντονισμό και την υλοποίησή τους είχε η περιβαλλοντική οργάνωση «Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο» (MedINA). Την τεχνική κατασκευή ανέλαβε το Μπουλούκι, μια συλλογικότητα που ερευνά και ενεργοποιεί τις παραδοσιακές τεχνικές δόμησης. Μέσα από ένα πρόγραμμα επαγγελματικής μαθητείας, το Μπουλούκι συνέβαλε στην εκπαίδευση νέων τεχνιτών στην παραδοσιακή τέχνη της ξερολιθιάς, ενισχύοντας παράλληλα τη διατήρηση και μετάδοση αυτής της γνώσης.
      Εγκατάσταση συστήματος παρακολούθησης
      Η ερευνητική ομάδα I-SENSE Group του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Συστημάτων Επικοινωνίας και Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ) του Εθνικού Μετσόβιου Πολτευχνείου εγκατέστησε στη Σίφνο μετεωρολογικό σταθμό και εξελιγμένα συστήματα αισθητήρων για την παρακολούθηση και αξιολόγηση της λύσης αυτής για τη διαχείριση του νερού.
      «Για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των λίθινων αναβαθμών εφαρμόζεται ένα πολυεπίπεδο σύστημα παρακολούθησης που συνδυάζει δεδομένα από διαφορετικές πηγές. Το πλαίσιο αυτό ενσωματώνει δορυφορικά δεδομένα τηλεπισκόπησης που συμπληρώνονται από επιτόπιες μετρήσεις μέσω των αισθητήρων και σταθερών σταθμών παρακολούθησης, αλλά και συμμετοχικά δεδομένα που συλλέγονται μέσα από δράσεις crowdsourcing, στις οποίες θα συμμετέχουν και οι ίδιοι οι πολίτες», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δρ Πάνος Μιχαλής, υπεύθυνος του έργου και ερευνητής στο I-SENSE Group.
      Συγκεκριμένα, αξιοποιούνται τεχνικές παρατήρησης της Γης μέσω του δορυφόρου Sentinel-2, από τον οποίο προκύπτουν δείκτες, που επιτρέπουν την αξιολόγηση της υγείας της βλάστησης, της διαθεσιμότητας εδαφικής υγρασίας και της δυναμικής της επιφάνειας. Τα δεδομένα αυτά αναμένεται να ενισχυθούν με υψηλότερης ανάλυσης πληροφορία από τις αποστολές Copernicus Contributing Missions, βελτιώνοντας την ακρίβεια στον χώρο και τον χρόνο. Τα δορυφορικά δεδομένα συμπληρώνονται από επιτόπιες μετρήσεις μέσω των συστημάτων παρακολούθησης εγκατεστημένων σε καίρια σημεία, τα οποία παρέχουν σε πραγματικό χρόνο πληροφορίες για υδρολογικές, μετεωρολογικές και οικολογικές παραμέτρους υπό διαφορετικές κλιματικές συνθήκες. Επιπλέον, θα αξιοποιηθούν και συμμετοχικές δράσεις συλλογής δεδομένων (crowdsourcing), ενισχύοντας τη σύνδεση της επιστημονικής παρακολούθησης με την τοπική κοινωνία.
      Ο κ. Μιχαλής προσθέτει ότι μέσα στον Μάιο αναμένεται η εγκατάσταση και ενός δεύτερου συστήματος παρακολούθησης στάθμης ύδατος σε αναβαθμό, ενισχύοντας περαιτέρω τη συλλογή δεδομένων πεδίου.
      Ήδη, από τα πρώτα δεδομένα παρακολούθησης, προκύπτουν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά ευρήματα. Μέσα από δορυφορική ανάλυση και έπειτα από σύγκριση με τη γραμμή βάσης (baseline) πριν από την κατασκευή των αναβαθμών, καταγράφονται σαφείς μεταβολές στη συμπεριφορά του νερού. Συγκεκριμένα, παρατηρείται δυναμική ανίχνευση αλλαγών, που επιβεβαιώνει ότι μετά την εγκατάσταση των αναβαθμών ενισχύεται η κατακράτηση νερού κατά μήκος των ρεμάτων. Οι αναβαθμοί λειτουργούν ήδη όπως είχε σχεδιαστεί: επιβραδύνουν τη ροή και συγκρατούν το νερό, επιτρέποντάς του να παραμένει περισσότερο στο τοπικό υδρολογικό σύστημα. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει ο κ. Μιχαλής, το πλήρες όφελος της παρέμβασης αναμένεται να φανεί σταδιακά, σε βάθος χρόνου.
      «Αυτό που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα, τόσο στο πλαίσιο του έργου όσο και ως πολίτες μιας χώρας, όπου τα νησιά μας δοκιμάζονται από τη λειψυδρία, είναι η δυνατότητα κλιμάκωσης αυτών των λύσεων. Η μελλοντική έρευνα θα εστιάσει στην ενίσχυση της δορυφορικής ανάλυσης με περισσότερα επιτόπια δεδομένα και συμμετοχικές προσεγγίσεις, αξιοποιώντας οικονομικούς αισθητήρες και παρατηρήσεις πολιτών, ιδιαίτερα σε πλημμυρικά επεισόδια», αναφέρει από την πλευρά του ο δρ Άγγελος Αμδίτης, ιδρυτής του I-SENSE Group και διευθυντής έρευνας και ανάπτυξης του Ινστιτούτου ΕΠΙΣΕΥ του ΕΜΠ.
      Ο κ. Αμδίτης αποκαλύπτει ότι ήδη στο πλαίσιο του έργου, έχουν σχεδιαστεί και υλοποιούνται πιλότοι και σε άλλα νησιά του Αιγαίου, όπως η Μύκονος και η Λέσβος, «από τους οποίους αναμένουμε εξίσου ενθαρρυντικά αποτελέσματα: αποκατάσταση του φυσικού κύκλου του νερού, ενίσχυση της βιοποικιλότητας, πιο αξιόπιστοι υδατικοί πόροι για τη γεωργία και μείωση της εξάρτησης από ενεργοβόρες λύσεις, όπως η αφαλάτωση. Πρόκειται για ένα παράδειγμα όπου η καινοτομία και η τεχνολογία, σε σύμπλευση με τη γνώση του παρελθόντος, δείχνουν τον δρόμο για μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική νησιωτική πραγματικότητα».
      Read more...

        0

    14. Αρθρογραφία

      Ανακοίνωση του Βραβείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Σύγχρονη Αρχιτεκτονική Mies van der Rohe Award

      GTnews

      Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ίδρυμα Mies van der Rohe ανακοίνωσαν τους νικητές για το Βραβείο Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Σύγχρονη Αρχιτεκτονική – Mies van der Rohe Award 2026.
      Ο νικητής του EUmies Awards Architecture 2026 είναι :
      Charleroi Exhibition Palace  από AgwA (Brussels) και architecten jan de vylder inge vinck (Ghent).
      Ο νικητής του EUmies Awards Emerging Architecture 2026 είναι:
      Temporary Spaces for the Slovenian National Theatre Drama του Vidic Grohar Arhitekti (Ljubljana).
      Το βραβείο σύγχρονης αρχιτεκτονικής της ΕΕ —γνωστό και ως βραβείο Mies van der Rohe— απονέμεται από το 2001 και τιμά την αριστεία στον σχεδιασμό αρχιτεκτονικών έργων που έχουν κατασκευαστεί σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το βραβείο αναδεικνύει επίσης τη συμβολή της ποιοτικής αρχιτεκτονικής στη βιώσιμη ανάπτυξη και το ευ ζην των πολιτών.
      Το βραβείο σύγχρονης αρχιτεκτονικής της ΕΕ απονέμεται κάθε δύο χρόνια για την ανάδειξη εξαιρετικών αρχιτεκτονικών έργων που έχουν κατασκευαστεί σε όλη την Ευρώπη. Εκτός από το κύριο βραβείο (60.000 ευρώ), απονέμεται επίσης το βραβείο νεοεμφανιζόμενου αρχιτέκτονα (20.000 ευρώ). Κάθε κράτος επιλέγει 5 (ή κατά περίπτωση 7) έργα και τα αποστέλλει στο Ίδρυμα Mies van der Rohe, όπου σε συνδυασμό με τις προτάσεις συσταθείσας Ομάδας Ανεξάρτητων Ειδικών Συμβούλων (Independent Experts) και Ειδικής Γνωμοδοτικής Επιτροπής, γίνεται η τελική επιλογή. Στην Ελλάδα την αρμοδιότητα αυτή ανέλαβε κατόπιν πρόσκλησης του Ιδρύματος Mies van der Rohe ο ΣΑΔΑΣ – Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων, ως μέλος του ACE (Συμβουλίου Αρχιτεκτόνων Ευρώπης).
      Η ανακοίνωση έγινε στο Aalto Siilo στο Oulu, ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2026, ενισχύοντας τον ρόλο της αρχιτεκτονικής ως εργαλείου για τη σύνδεση της Πράσινης Συμφωνίας με την καθημερινή ζωή και την ενίσχυση της πολιτιστικής καινοτομίας στην Ευρώπη.
      H τελετή απονομής θα πραγματοποιηθεί στις 11 – 12 Μαΐου 2026  στο Mies van der Rohe Pavilion στη Βαρκελώνη και στο Palau Victòria Eugènia στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για το Συνέδριο UNESCO-UIA Barcelona 2026 World Capital of Architecture.
      Κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων που θα περιλαμβάνουν διαλέξεις των υποψηφίων μελετητών και των νικητών, συζητήσεις με τους κριτές, με πελάτες και φορείς, καθώς και έκθεση του συνόλου των 410 έργων που διαγωνίστηκαν για τα EUmies Awards 2026.
      Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο : https://miesbcn.us16.list-manage.com/track/click?u=95ee45f32c32e9e0bc1c52f16&id=63ceba19de&e=a639c54738
      Read more...

        0

    15. Αρθρογραφία

      ΚΥΑ ΥΠ/1157/2026: Καθορισμός των μέτρων προληπτικής πυροπροστασίας, καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων για το 2026

      Engineer

      Με την έκδοση της ΚΥΑ ΥΠ 1157 με θέμα: "Καθορισμός των μέτρων προληπτικής πυροπροστασίας και των υποχρεώσεων καθαρισμού οικοπεδικών και ακάλυπτων χώρων, της διαδικασίας υποβολής δηλώσεων, καθώς και των ειδικότερων
      θεμάτων σχετικά με τη διενέργεια ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές, τη διαδικασία επιβολής, βεβαίωσης και είσπραξης των προβλεπόμενων διοικητικών προστίμων, της διαδικασίας υποβολής ένστασης και κάθε άλλης αναγκαίας λεπτομέρειας για την ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή των διατάξεων περί του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας των άρθρων 53Α και 53ΙΔ του ν. 4662/2020 (Α’ 27)" στο ΦΕΚ 2323-Β-24.04.2026 καθορίζονται όλες οι λεπτομέρειες για τον καθαρισμό οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων.
      Η ΚΥΑ εξειδικεύει τις διατάξεις του ν. 4662/2020 με τις κύριες αλλαγές που εισάγονται με το νόμο 5281/2026 (Α' 28) και θέτει σαφείς κανόνες για την πρόληψη πυρκαγιών, ενισχύοντας τον έλεγχο, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων από τους αρμόδιους φορείς.
      Περίοδος καθαρισμού
      Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές μεριμνούν από την 1η Απριλίου έως τη 15η Ιουνίου κάθε έτους για την εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού, καθώς και για τη συντήρηση έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, προς αποτροπή κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς ή ταχείας επέκτασής της.
      Έναρξη περιόδου καθαρισμού: 01 Απριλίου
      Ολοκλήρωση καθαρισμού ως: 15 Ιουνίου
      Περίοδος συντήρησης ως: 31 Οκτωβρίου (ή λήξη αντιπυρικής περιόδου).
      Υποβολή δήλωσης καθαρισμού
      Οι υπόχρεοι, έως τη 15η Ιουνίου, οφείλουν να προβούν στην υποβολή υπεύθυνης δήλωσης στο  Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών,  στο οποίο θα δηλώσουν τις εργασίες που πραγματοποίησαν για τον καθαρισμό των οικοπέδων τους.
      Προβλέπεται επίσης δυνατότητα υποβολής μέσω ΚΕΠ και Πυροσβεστικών Υπηρεσιών σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας.
      Υπόχρεοι καθαρισμού
      Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές ακινήτων σε οικοπεδικούς και λοιπούς ακάλυπτους χώρους που βρίσκονται σε:
      α) Περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,
      β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, γ) εκτάσεις (περιοχές) εντός ακτίνας εκατό (100) μέτρων από τα όρια των περ. α) και β), εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής,
      δ) εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής. 
      Ποιοι χώροι εξαιρούνται από την υποχρέωση καθαρισμού:
      α) Οι ανέκαθεν γεωργικώς καλλιεργούμενες εκτάσεις, ανεξάρτητα από το αν τελούν σε καθεστώς παύσης καλλιέργειας (αγρανάπαυση) και οι βοσκήσιμες γαίες κατά την έννοια του άρθρου 1 του ν. 4351/2015 (Α’ 164),
      β) οι διαμορφωμένοι και συντηρημένοι κήποι ή φυτεμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων, πολυκατοικιών και λοιπών εγκαταστάσεων,
      γ) οι χώροι της παρ. 1 ή τμήματα αυτών που, λόγω μορφολογίας του εδάφους ή φυσικών εμποδίων, είναι αποδεδειγμένα απρόσιτοι για την εκτέλεση εργασιών καθαρισμού με συνήθη μέσα και εξοπλισμό,
      δ) οι χώροι που αποτελούν δημόσια κτήση κατόπιν ειδικά αιτιολογημένου αιτήματος του φορέα διοίκησης ή διαχείρισής τους, κατά το οποίο οι εν λόγω χώροι:
      δα) Τελούν υπό καθεστώς ειδικής προστασίας κατά την περιβαλλοντική ή δασική νομοθεσία και οι εργασίες
      καθαρισμού απαγορεύονται ή επιτρέπονται μόνο κατόπιν ειδικής άδειας, ή
      δβ) λόγω της φύσης, του προορισμού ή της χρήσης τους, δεν είναι αντικειμενικά εφικτή η εκτέλεση των
      εργασιών καθαρισμού με συνήθη μέσα και μεθόδους, ή
      δγ) η εκτέλεση των εργασιών καθαρισμού θα αντέβαινε στον κοινόχρηστο ή προστατευόμενο χαρακτήρα τους.
      Οι εργασίες καθαρισμού
      Οι εργασίες καθαρισμού των οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων περιλαμβάνουν:
      α) Η υλοτομία και απομάκρυνση ξερών ή σπασμένων δέντρων και κλαδιών, καθώς και των κλαδιών που βρίσκονται σε άμεση επαφή με κτίσμα,
      β) η απομάκρυνση φυτικών υπολειμμάτων προϊόντων κλάδευσης και ξηρής φυτικής ύλης από το έδαφος, όπως κλαδιά, κλαδέματα σε θρυμματισμένη μορφή, ξηρά χόρτα, ξηρά καλάμια, συλλογή και απομάκρυνση πευκοβελόνας, ξερών φύλλων που βρίσκονται στο έδαφος,
      γ) η αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων και αύξηση του ύψους έναρξής της από την επιφάνεια του εδάφους ανάλογα με την ηλικία και το είδος τους,
      δ) η αραίωση της θαμνώδους βλάστησης με τη δημιουργία αποστάσεων μεταξύ των θάμνων για τη διακοπή της οριζόντιας συνέχειας της καύσιμης ύλης,
      ε) η απομάκρυνση εγκαταλελειμμένων: εα) Απορριμμάτων, εβ) εύφλεκτων, εκρήξιμων ή καυστών υλικών και αντικειμένων, όπως δοχεία με βενζίνη, διαλύτες, μπογιές, φιάλες υγραερίου, δοχεία υπό πίεση, λιπάσματα με βάση το νιτρικό αμμώνιο, έπιπλα, στρώματα, ξυλεία, ελαστικά αυτοκινήτων.

      Η ασφαλής συλλογή και μεταφορά των υλικών και υπολειμμάτων καθαρισμού των περ.  α) έως και ε) διενεργούνται σύμφωνα με το άρθρο 12. Οι εργασίες των περ. α) έως ε) εκτελούνται με την επιφύλαξη των άρθρων 10 και 11 του ν. 3937/2011 (Α’ 60) περί προστασίας ειδών χλωρίδας και ενδημικής βιοποικιλότητας
      Έλεγχοι
      Για την ορθή τήρηση του Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών καθιερώνεται η διενέργεια ετησίως δειγματοληπτικών ελέγχων από τους οικείους δήμους επί του συνολικού αριθμού των δηλώσεων που έχουν υποβληθεί κάθε έτος για την εδαφική τους περιφέρεια.
       Οι οικείες υπηρεσίες του Πυροσβεστικού Σώματος (Π.Σ.), μέσω των κατά τόπους αρμόδιων οργάνων τους, διενεργούν ελέγχους ιδιοκτησιών για τις οποίες έχουν υποβληθεί καταγγελίες για μη τήρηση των μέτρων προληπτικής πυροπροστασίας, μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας καταγγελιών που λειτουργεί στο Μητρώο.
      Πρόστιμα - Κυρώσεις μη υποβολής δήλωσης ή ψευδούς δήλωσης
      Σε περίπτωση που διαπιστώνεται μη εκπλήρωση της υποχρέωσης υποβολής υπεύθυνης δήλωσης καθαρισμού, επιβάλλεται με πράξη του δήμου ή της οικείας πυροσβεστικής υπηρεσίας, διοικητικό πρόστιμο:
      α) Πεντακοσίων (500) ευρώ στους υπόχρεους που δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,
      β) εκατό (100) ευρώ στους υπόχρεους που έχουν προβεί σε καθαρισμό.
      Σε περίπτωση που διαπιστωθεί από τους δήμους ή τις οικείες πυροσβεστικές υπηρεσίες η υποβολή ψευδούς δήλωσης καθαρισμού, και με την επιφύλαξη της παρ. 7, ενημερώνονται από το όργανο που διαπίστωσε την ψευδή υποβολή αμελλητί οι αρμόδιες εισαγγελικές και δικαστικές αρχές.
      Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.
      Η ποινική δίωξη για ψευδή δήλωση δεν ασκείται πριν παρέλθει η δεκαήμερη προθεσμία υποβολής ένστασης κατά της πράξης επιβολής προστίμου.
      Η εμπρόθεσμη υποβολή ένστασης αναστέλλει την άσκηση ποινικής δίωξης μέχρι την έκδοση απορριπτικής απόφασης του αρμόδιου οργάνου.
      Σε περίπτωση συμμόρφωσης του υπόχρεου προς την υποχρέωση καθαρισμού και συντήρησης, μετά από διαπίστωση παράβασης αυτών και εντός της προθεσμίας άσκησης ένστασης του άρθρου 10, το διοικητικό πρόστιμο της παρ. 1 μειώνεται κατά πενήντα τοις εκατό (50%).
      Κατά του προστίμου, ο ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει ένσταση εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών, ενώπιον του οργάνου που εξέδωσε την πράξη επιβολής προστίμου.
      Πρόστιμα - Κυρώσεις μη καθαρισμού
      Οι δήμοι ή οι κατά τόπο αρμόδιες πυροσβεστικές υπηρεσίες επιβάλλουν στους υπόχρεους καθαρισμού και συντήρησης των ακινήτων τους διοικητικό πρόστιμο ενός (1,00 €) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο το ποσό των διακοσίων (200) ευρώ και μέγιστο το ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ, εφόσον διαπιστώσουν τη μη εκπλήρωση ή την πλημμελή εκπλήρωση της σχετικής υποχρέωσης, ενημερώνοντας παράλληλα τον υπόχρεο για τη δυνατότητα της παρ. 7.
      Η παρ. 7 αναφέρει ότι: Σε περίπτωση συμμόρφωσης του υπόχρεου προς την υποχρέωση καθαρισμού και συντήρησης, μετά από διαπίστωση παράβασης αυτών και εντός της προθεσμίας άσκησης ένστασης του άρθρου 10, το διοικητικό πρόστιμο της παρ. 1 μειώνεται κατά πενήντα τοις εκατό (50%). Η συμμόρφωση διαπιστώνεται κατόπιν επανελέγχου, ύστερα από γνωστοποίηση αυτής, με την ένσταση του άρθρου 10, από τον υπόχρεο στην αρχή που επέβαλλε την κύρωση. Ο επανέλεγχος διενεργείται από τα αρμόδια όργανα του δήμου ή της πυροσβεστικής υπηρεσίας.
      Οι δήμοι προβαίνουν σε καταλογισμό της δαπάνης του αυτεπάγγελτου καθαρισμού του ακινήτου και της απομάκρυνσης των υλικών στους υπόχρεους, που δεν μερίμνησαν για την τήρηση των υποχρεώσεων αυτών.
      ΚΥΑ ΥΠ 1157 Καθορισμός των μέτρων προληπτικής πυροπροστασίας και των υποχρεώσεων καθαρισμού οικοπεδικών και ακάλυπτων χώρων ΦΕΚ 2323-Β-24.04.2026.pdf
      Read more...

        0

    16. Αρθρογραφία

      Ελλάδα: Υπερπαραγωγή πτυχιούχων ή έλλειμμα ευκαιριών απασχόλησης

      Engineer

      Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat, το 2025 το ποσοστό των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ηλικίας 25-64) στην ΕΕ-27 διαμορφώθηκε στο 32,4% [1], με την ανεργία στην εν λόγω ομάδα να ανέρχεται σε 4% [2].
      Σε επίπεδο κρατών μελών, παρατηρούνται ορισμένα ευδιάκριτα μοτίβα. Αρκετές χώρες παρουσιάζουν υψηλό ποσοστό πτυχιούχων σε συνδυασμό με χαμηλή ανεργία, όπως η Ιρλανδία (50% απόφοιτοι ανώτατης εκπαίδευσης με μόλις 3,4% ανεργία), η Κύπρος (47,1%, 3,7%), το Βέλγιο (40,8%, 3,7%) και η Ολλανδία (40,1%, 3%). Παρόμοια υψηλή συγκέντρωση πτυχιούχων εμφανίζουν και άλλα κράτη, ωστόσο εκεί η ανεργία διαμορφώνεται σε υψηλότερα επίπεδα — χαρακτηριστικές περιπτώσεις αποτελούν το Λουξεμβούργο (48,5%, 5,5%), η Σουηδία (43%, 5,3%) και η Γαλλία (39,8%, 5,3%). Στον αντίποδα, υπάρχουν χώρες με χαμηλή συγκέντρωση πτυχιούχων που εμφανίζουν παράλληλα και χαμηλή ανεργία, όπως η Ρουμανία (16,8%, 1,8%), η Ιταλία (19,6%, 3,3%) και η Τσεχία (24,6%, 1,4%).
      Όπως αποτυπώνεται και στο γραφικό, η Ελλάδα δεν εντάσσεται σε καμία από τις παραπάνω κατηγορίες και ξεχωρίζει ως το πιο εμφατικό outlier: παρά το γεγονός ότι το ποσοστό πτυχιούχων (30,2%) βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η ανεργία τους ανέρχεται στο 6,8% — το υψηλότερο επίπεδο στην ΕΕ — και σαφώς υψηλότερα από την τάση που επικρατεί στην Ένωση, ενώ σε ανάλογη, αν και ηπιότερη, απόκλιση κινείται και η Ισπανία (37,9% πτυχιούχοι, 6,4% ανεργία).
      Το παραπάνω φανερώνει ότι το ζήτημα της ανεργίας των Ελλήνων πτυχιούχων δεν φαίνεται να σχετίζεται με κάποια «πληθώρα» αποφοίτων όπως συχνά ακούγεται στα ΜΜΕ, αλλά μάλλον στην περιορισμένη ικανότητα της οικονομίας να απορροφήσει εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό σε αντίστοιχες θέσεις.

      [1] Eurostat. (2025). Population in private households by educational attainment level [Data set]. European Commission. https://ec.europa.eu/eurostat
      [2] Eurostat. (2025). Unemployment rates by educational attainment level [Data set]. European Commission. https://ec.europa.eu/eurostat
      Read more...

        0

    17. Αρθρογραφία

      Συζήτηση με τον πολυβραβευμένο αρχιτέκτονα Νίκο Βαλσαμάκη που εξακολουθεί να δημιουργεί στα 102 του χρόνια

      GTnews

      Πίσω του εκτείνεται ένας αιώνας γεμάτος μνήμη, πειθαρχία, αισθητική και εμπειρία. Αναμφίβολα, ο Νίκος Βαλσαμάκης είναι ο άνθρωπος που δίδαξε στην Ελλάδα τη γλώσσα του μοντερνισμού, μετασχηματίζοντας το φως, την αναλογία και τη λιτότητα σε αρχιτεκτονική σκέψη. Ωστόσο, σε μια εποχή εμμονικής έκθεσης, εκείνος έχει επιλέξει, όλα αυτά τα χρόνια, σταθερά το αντίθετο: τη σιωπή της δημιουργίας. Μακριά από τον θόρυβο της δημοσιότητας, αδιάφορος για την αυτοαναφορικότητα και τη λάμψη του ονόματος, πέτυχε να χτίσει την παρουσία του μέσα από τα έργα του. Το να τον πλησιάσει κανείς είναι πραγματικά μια άσκηση υπομονής. Δεν αγάπησε ποτέ τις συνεντεύξεις, ούτε ένιωσε την ανάγκη να περιγράψει τον εαυτό του. Προτιμούσε να μιλούν οι γραμμές, τα υλικά, οι χώροι, οι σκιές. Κι όμως, όταν ανοίγει η πόρτα του γραφείου του στην οδό Πλουτάρχου, κάτι μετατοπίζεται: η ιστορία παύει να είναι αρχειακό υλικό, γίνεται παρόν. Στα 102 του χρόνια, ο Νίκος Βαλσαμάκης παραμένει ένας ζωντανός θρύλος, ένας ενεργός δημιουργός, που εξακολουθεί καθημερινά να δίνει το «παρών» σε αυτό το ευήλιο ισόγειο λίγων τετραγωνικών, με την εσωτερική αυλή και την αίσθηση μιας Αθήνας που αντιστέκεται στον χρόνο.

      Σκίτσο για την κατοικία στην Ανάβυσσο Το πρωινό είναι ηλιόλουστο καθώς περνώ το κατώφλι του χώρου όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει υποταχθεί στις καθαρές γραμμές και το φως. Στην αρχή, ο Νίκος Βαλσαμάκης δείχνει συγκρατημένος. Οι απαντήσεις του έρχονται λιτές, σχεδόν κοφτές. Δεν επιμένω. Φεύγει και επιστρέφει έπειτα από λίγη ώρα. Σύντομα συνειδητοποιώ ότι η συμπεριφορά του αλλάζει. Το βλέμμα του ζωντανεύει και αποκτά εκείνη τη γνώριμη σπίθα μόλις η συζήτηση στρέφεται στο έργο του. Όσοι τον γνωρίζουν καλά λένε πως ακόμη και όταν βρίσκεται ανάμεσα σε φίλους, επιλέγει συχνά να αποσύρεται στον εαυτό του. Είναι άνθρωπος εσωστρεφής, που θέλει να έχει τον απόλυτο έλεγχο. Καθημερινά, γνωρίζει τι συμβαίνει παντού, εποπτεύει τα πάντα και δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Η ματιά του, διεισδυτική, αυστηρή, ακριβής, σταματά με επιμονή σε κάθε λεπτομέρεια, σαν να την αξιολογεί εκ νέου.
       
      Τουριστικό χωριό DAIDALOS, Κως Λίγο προτού ξεκινήσει ουσιαστικά η συζήτησή μας, σπρώχνει προς το μέρος μου ένα πακέτο φωτογραφιών: έργα του, σπίτια, όψεις, εσωτερικοί χώροι, στιγμές μιας αρχιτεκτονικής ζωής καταγεγραμμένης στο χαρτί. Είναι ο δικός του τρόπος να συστηθεί. Δεν του αρέσουν οι βιογραφικές αφηγήσεις. Προτιμά να εξιστορεί στιγμιότυπα της πορείας του μέσα από εικόνες και μορφές. Μάλιστα, μια συνεργάτιδά του θα μου εκμυστηρευτεί εκείνη τη στιγμή ότι υπάρχει και μια λιγότερο ορατή πλευρά του Βαλσαμάκη: η βαθιά ανάγκη του να περιβάλλεται από νέους ανθρώπους, να περνά ατελείωτες ώρες συζητώντας μαζί τους, να ακούει τις απορίες, τις ανησυχίες, τις ιδέες τους. Ιδίως όταν τον επισκέπτονται φοιτητές, ο ίδιος αντιμετωπίζει αυτές τις συναντήσεις ως την πιο ουσιαστική μορφή μεταβίβασης γνώσης που μπορεί να προσφέρει, μια άτυπη σκυταλοδρομία εμπειρίας από γενιά σε γενιά.
      Γεννημένος το 1924, ανήκει σε εκείνη τη μικρή ομάδα των ανθρώπων που κλήθηκαν να μετασχηματίσουν το πρόσωπο της μεταπολεμικής Ελλάδας, δίνοντας σχήμα στις προσδοκίες μιας ολόκληρης εποχής. Μπροστά μου έχω έναν αρχιτέκτονα που επανασχεδίασε την ελληνική κατοικία. Σε όλη την Ελλάδα έχει σχεδιάσει μερικά από τα πιο εμβληματικά και διεθνώς αναγνωρισμένα έργα του ελληνικού μοντερνισμού. Ακούραστος και επίμονα λακωνικός, διατηρεί εκείνη την αινιγματική εγρήγορση του δημιουργού που αρνείται να επαναπαυτεί στις δάφνες του – ένας άνθρωπος με μια απίστευτη αίσθηση του χιούμορ και μια απερίγραπτη φρεσκάδα στο μυαλό του. Ένας στοχαστής που εξακολουθεί να κάθεται πίσω από το σχεδιαστήριο με την ίδια διαύγεια και προσήλωση του ανθρώπου που ανακαλύπτει συνεχώς κάτι καινούργιο.

      Ο Νίκος Βαλσαμάκης σε νεαρή ηλικία
      Όλα ξεκίνησαν στην ταραγμένη Αθήνα των αρχών της δεκαετίας του 1950, την περίοδο που η ελληνική κοινωνία προσπαθούσε να μαζέψει τα συντρίμμια του Εμφυλίου. Τότε, εκείνος ήταν απλώς ένας νεαρός φοιτητής του Πολυτεχνείου που σχεδίαζε το μέλλον. Προτού καν αποφοιτήσει, το 1951, ο Νίκος Βαλσαμάκης είχε ήδη υψώσει την πρώτη του πολυκατοικία στην οδό Δημοκρίτου και μετά στην οδό Σεμιτέλου 5 (1951-1953), η οποία θεωρείται ότι ανανέωσε την τυπολογία της αστικής πολυκατοικίας στην Αθήνα. «Δεν ήταν απλώς ένα κτίριο», λέει και προσθέτει: «Ήταν μια φανερή επιθυμία αυτονόμησης από τις συμβάσεις μιας εποχής που ακροβατούσε ανάμεσα στη μαζική, άψυχη οικοδόμηση και τις συντηρητικές ιδεοληψίες περί “ελληνικότητας”». Αναμφίβολα, ήταν μια συνειδητή απόσταση από το αρχιτεκτονικό κατεστημένο της μεταπολεμικής περιόδου. Έφερε τομές, χωρίς ωστόσο να επιλέξει τις ανοιχτές συγκρούσεις.
      Από το 1953, όταν άνοιξε το προσωπικό του γραφείο, μέχρι σήμερα, το έργο του αποτελεί μια άσκηση αφαίρεσης και ποιότητας. Με περισσότερες από τριακόσιες εφαρμοσμένες συνθέσεις στο ενεργητικό του, κατάφερε το ακατόρθωτο: να προσδώσει στα κτίριά του μια ακρίβεια που παραμένει αλώβητη από τον χρόνο. Ανάμεσα στα έργα του ιδιαίτερη θέση κατέχουν οι κατοικίες του, από εκείνες του ’60 στην Ανάβυσσο και τη Φιλοθέη, μέχρι τις πιο πρόσφατες στη Βουλιαγμένη και στο Πόρτο Χέλι, τα ξενοδοχεία «Αμαλία» ανά την Ελλάδα, το τουριστικό συγκρότημα «Δαίδαλος» στην Κω (πρώτη ελληνική υποψηφιότητα για το «E.U. Prize for Contemporary Architecture – Mies van der Rohe Award»), η Τράπεζα Πίστεως (σημερινή Alpha Bank) στην οδό Σταδίου ή το νέο κτίριο του Λάτσειου Κολλεγίου στην Κάντζα.
      Πολλά από τα σχέδιά του είναι διασκορπισμένα στο τραπέζι. Όση ώρα είμαι εκεί, χαίρεται να δείχνει τα αποτελέσματα της πολυετούς εργασίας του. Στέκεται σε λεπτομέρειες, αφηγείται στιγμιότυπα και περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο ολοκλήρωνε μια αρχιτεκτονική πρόταση. Παρατηρώ τα χέρια του, γεμάτα από τις κηλίδες του χρόνου – παραμένουν όμως δραστήρια, και εκείνος συνεχίζει να εργάζεται με την ίδια όρεξη.

      Ξενοδοχείο «Αμαλία» στους Δελφούς
      Στη συζήτησή μας παραδέχεται ότι το αρχιτεκτονικό του αποτύπωμα εκτείνεται σε όλο το φάσμα της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής. Από τη μία η αστική πολυκατοικία με τα διευρυμένα μπαλκόνια και τις λιτές προσόψεις που άλλαξε οριστικά τον τρόπο με τον οποίο κατοικούμε στην πόλη. Συγχρόνως, τα ξενοδοχεία «Αμαλία» ως σήμα κατατεθέν της δουλειάς του. Μια σπουδή πάνω στο ελληνικό φως και το τοπίο, από τους Δελφούς μέχρι την Ολυμπία, το Ναύπλιο και την Καλαμπάκα. Στο σημείο αυτό αρχίζει να αφηγείται πώς πήρε μορφή εκείνη η φιλόδοξη προσπάθεια που έμελλε να αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στην ελληνική φιλοξενία. «Την εποχή εκείνη υπήρχε ένας διορατικός επιχειρηματίας από την Ιτέα», λέει. «Είχε ξεκινήσει με ένα ταξιδιωτικό γραφείο στην Αθήνα, που οργάνωνε εκδρομές και μικρές περιοδείες για ξένους επισκέπτες, συνήθως τριήμερες. Για να εξυπηρετηθούν αυτές οι ανάγκες, δημιουργήθηκε πρώτα το ξενοδοχείο “Αμαλία” στην Αθήνα. Το σχεδίασα εγώ. Ύστερα ακολούθησε εκείνο των Δελφών. Έτσι γεννήθηκε σταδιακά η αλυσίδα των ξενοδοχείων “Αμαλία”».
       
      Άποψη από το εσωτερικό του ξενοδοχείου «Αμαλία» Η αφήγησή του δεν μένει στην επιχειρηματική επιτυχία, επιστρέφει αμέσως στην αρχιτεκτονική ουσία. «Τότε όλοι αντέγραφαν τα “Ξενία” του Κωνσταντινίδη και τον Πικιώνη. Εγώ δεν ανήκα σε αυτούς», σημειώνει με ήρεμη βεβαιότητα. Αντί για μίμηση, επέλεξε τη ρήξη με τα δεδομένα της εποχής. Για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκαν αλουμίνιο και μαρμάρινες προσόψεις με τόσο σύγχρονο τρόπο, ενώ οι εσωτερικοί χώροι οργανώθηκαν γύρω από μια νέα αισθητική λιτότητας και λειτουργικότητας. «Επιβάλαμε τον μοντερνισμό», λέει. Ανεπίχριστο μπετόν, δάπεδα από πλάκες Πηλίου, ένα τζάκι τοποθετημένο στο κέντρο του σαλονιού – στοιχεία που τότε δήλωναν μια αλλαγή εποχής.
      Κι όμως, παρά τη διεθνή αναγνώριση και τις διακρίσεις που ακολούθησαν, ο Βαλσαμάκης παραμένει εντυπωσιακά απαλλαγμένος από κάθε ίχνος αυταρέσκειας. Μιλά με σεβασμό για συναδέλφους όπως ο Δεκαβάλλας και ο Κωνσταντινίδης, ακόμη κι όταν θυμάται τις διαφωνίες τους, συχνά για φαινομενικά μικρά ζητήματα, όπως η θέση μιας ρεσεψιόν ή ενός μπαρ. Όταν η συζήτηση στρέφεται εκτενέστερα στον Δεκαβάλλα, ο τόνος του μαλακώνει και το πρόσωπό του φωτίζεται. Θυμάται τις βόλτες που έκαναν μαζί στο κέντρο της Αθήνας, περιπλανήσεις γεμάτες συζητήσεις, παρατηρήσεις και εκείνη τη συντροφική οικειότητα που γεννά ο κοινός κώδικας επικοινωνίας. Ανακαλεί μάλιστα με χαμόγελο μια από τις χαρακτηριστικές φράσεις του φίλου του: «“Θα σας πεθάνω όλους”, μας έλεγε συχνά».

      «Ήταν η γενιά που αργότερα γέμιζε τα ξενοδοχεία και τις βίλες που σχεδίαζα», λέει. Και για μια στιγμή γίνεται σαφές πως, μέσα από τις αναμνήσεις του, δεν μιλά μόνο για κτίρια, αλλά για ολόκληρο το κοινωνικό σκηνικό που τα κατοίκησε. Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO
       
      Κατοικία στη Φιλοθέη Ενδεικτικό του χαρακτήρα του είναι πως όταν τον ρωτάς ποιο έργο θεωρεί τη σημαντικότερη παρακαταθήκη του, η απάντηση έρχεται αμέσως, κοφτή και αφοπλιστική: «Είναι κάτι που δεν θέλω να σκέφτομαι». Λίγο αργότερα επιστρέφει στο γνώριμο ύφος του. Η σοβαρότητα δίνει τη θέση της στο χιούμορ και στη μνήμη μιας άλλης Αθήνας, πιο κοσμικής, πιο θεατρικής, πιο ελαφριάς. Σε εκείνο το σημείο αρχίζει να μιλά για τους «ψαλιδόκωλους» της εποχής, έναν όρο παλιό, σχεδόν λησμονημένο, που χρησιμοποιούσαν για να περιγράψουν τους κομψούς άνδρες της δεκαετίας του ’50 και του ’60. «Ξέρεις τι σημαίνει ψαλιδόκωλος;», με ρωτά με βλέμμα πονηρό. Και εξηγεί πως έτσι αποκαλούσαν όσους φορούσαν σακάκια με το χαρακτηριστικό άνοιγμα στο πίσω μέρος, αλλά και γενικότερα όσους ενσάρκωναν μια ορισμένη αστική επιτήδευση της εποχής. Θυμάται τον Ζάχο Χατζηφωτίου και άλλες εμβληματικές φιγούρες της κοσμικής Αθήνας, παρέες σαν εκείνες που κινούνταν γύρω από τη Μελίνα Μερκούρη, ανθρώπους που σύχναζαν στο «Παλλάς» και στα σαλόνια της πόλης. «Ήταν η γενιά που αργότερα γέμιζε τα ξενοδοχεία και τις βίλες που σχεδίαζα», λέει. Και για μια στιγμή γίνεται σαφές πως, μέσα από τις αναμνήσεις του, δεν μιλά μόνο για κτίρια, αλλά για ολόκληρο το κοινωνικό σκηνικό που τα κατοίκησε.

      Κατοικία στο Πόρτο Χέλι Το 1992 τιμήθηκε με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Αρχιτεκτονικής Mies van der Rohe, το 1999 έλαβε το Αριστείο των Καλών Τεχνών της Ακαδημίας Αθηνών (η μοναδική τεκμηριωμένη περίπτωση αρχιτέκτονα στον οποίο απονεμήθηκε η συγκεκριμένη διάκριση), ενώ η ακαδημαϊκή του αναγνώριση σφραγίστηκε με την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του ΑΠΘ (1991) και του ΕΜΠ (2001). Το 2007, η εκλογή του ως τακτικού μέλους της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της Αρχιτεκτονικής Εφαρμοσμένων Συνθέσεων ήρθε ως το φυσικό επιστέγασμα μιας πορείας που δεν γνώρισε ποτέ εκπτώσεις.
      Four Seasons, Μύκονος
      Λίγο αργότερα φέρνει να μας δείξει όλες τις μακέτες που αφορούν το μεγάλο πρότζεκτ που ετοιμάζει εδώ και πολύ καιρό στη Μύκονο και εξηγεί τη δυσκολία να παντρέψεις τη διεθνή πολυτέλεια με την τοπική ταυτότητα. Πρόκειται για το νέο Four Seasons, ένα έργο μεγάλης κλίμακας, το οποίο όμως δεν αντιμετωπίζει ως ένα τυπικό ξενοδοχείο, αλλά ως ένα παραδοσιακό χωριό. «Πρέπει να έχεις όλες τις προδιαγραφές του Hilton, αλλά χωρίς να είναι Hilton», λέει και μου εξηγεί ότι ο προβληματισμός του ήταν ο εξής: «Πώς θα το κάνω μυκονιάτικο και να δουλεύει για Αμερικάνους;». Κάπως έτσι εξιστορεί τη φιλοσοφία που ακολούθησε για να δημιουργήσει ένα «χωριό» σε ένα νησί που υπεραγαπά. Και αναφέρει: «Το Four Seasons στη Μύκονο σχεδιάστηκε με τη λογική της διάσπασης του όγκου σε μικρά “σπιτάκια”, ακολουθώντας την κλίμακα του νησιού. Ουσιαστικά, ήθελα να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις ενός πολυτελούς θέρετρου χωρίς να χαθεί η αίσθηση του οικισμού. Το σχεδίασα στην αρχή πάνω σε μια χαρτοπετσέτα, κάποια στιγμή που ήμουν στο καφενείο», θυμάται. Και προσθέτει: «Στο κέντρο του οικισμού τοποθέτησα την “πλατεία”, το δημαρχείο (ρεσεψιόν), το καφενείο και την εκκλησία. Αυτή η ιεραρχική διάταξη, ο Θεός, η εξουσία και ο λαός, είναι μια παγκόσμια συνταγή για κάθε πετυχημένη κοινωνική δομή, από την Ιταλία μέχρι την Ύδρα». Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη θέα, με μια έξυπνη τομή στο έδαφος ώστε όλα τα δωμάτια, ακόμα και τα ισόγεια, να έχουν οπτική επαφή με τη θάλασσα.
      «Ακόμη και αυτά τα δύο εκκλησάκια στο σχέδιο που βλέπεις», μου λέει, «ήταν έμπνευση από το βιβλίο του Ρόμπερτ Μακέιμπ. Όπως και οι δύο φίλοι που κάθονται στην πεζούλα, προέρχονται από φωτογραφία του». Για τον Βαλσαμάκη, η αρχιτεκτονική δεν γεννιέται ποτέ σε ένα κενό αέρος. Ένα φωτογραφικό στιγμιότυπο, μια λεπτομέρεια τοπίου, μια ανθρώπινη στάση μπορούν να μετατραπούν σε αρχιτεκτονική μορφή. Έπειτα, με ένα μειδίαμα που προαναγγέλλει ότι ακολουθεί αφήγηση, περνά στη Μύκονο. «Έχει ιδιαίτερη σημασία η ιδιαιτερότητά της μέσα στην ιστορία», αναφέρει αστειευόμενος. «Σε αντίθεση με άλλα νησιά, όπου οι οικισμοί χτίζονταν ψηλά από φόβο για τους πειρατές, στη Μύκονο οι ίδιοι οι κάτοικοι ήταν πειρατές». Σταματά για μια στιγμή, απολαμβάνοντας την αντίδραση, και συνεχίζει: «Έχτιζαν πάνω στο κύμα, όπως στη Μικρή Βενετία, για να ξεφορτώνουν κατευθείαν τα λάφυρα στα σπίτια τους». Εκεί αντιλαμβάνεσαι τη γοητεία που του ασκεί ο τρόπος με τον οποίο η ιστορία, ο μύθος και η ανάγκη εγγράφονται στον συλλογικό χώρο. Για εκείνον, κάθε τόπος κουβαλά μια λογική που ξεπερνά την αισθητική του εικόνα, έναν χαρακτήρα που πρέπει πρώτα να αφουγκραστείς, προτού επιχειρήσεις να τον σχεδιάσεις.
      Η ζωή του δεν υπήρξε πάντοτε ανέφελη. Θυμάται τη θητεία του στον στρατό, το 1948, και τις σκληρές ημέρες στον Γράμμο και στο Βίτσι. Καθώς μιλά, σηκώνεται και μου δείχνει ένα σημείο της βιβλιοθήκης του: εκεί φυλάσσει όλα τα τεύχη ενός αρχιτεκτονικού περιοδικού της ίδιας εποχής. Του τα έστελναν φίλοι του στο βουνό, στο μέτωπο. Τα έχει διατηρήσει με ευλάβεια, σαν τεκμήρια μιας περιόδου σε αναταραχή. Η σκηνή αποκαλύπτει κάτι ουσιαστικό για τον ίδιο: ακόμη και στις πιο αντίξοες συνθήκες, η αρχιτεκτονική δεν ήταν επάγγελμα που θα ερχόταν αργότερα. Αποτελούσε ήδη μια σταθερή πυξίδα.
      Ανατρέχει επίσης στα χρόνια προτού βρει οριστικά τον δρόμο του, όταν αισθανόταν, όπως λέει με αυτοσαρκασμό, «αποτυχημένος ζωγράφος». «Ζωγράφιζα από μικρός, περίπου από τα δεκαπέντε μου», θυμάται, «αλλά δεν πίστευα ότι θα γίνω σπουδαίος εικαστικός. Κάπως έτσι στράφηκα στην αρχιτεκτονική». Οι αναφορές του παραμένουν σταθερές και αδιαπραγμάτευτες: ο Λε Κορμπιζιέ και ο Μις φαν ντερ Ρόε. Τα βιβλία τους βρίσκονται σε περίοπτες θέσεις στο γραφείο του. «Αγαπώ πολύ και τα έπιπλά τους», συμπληρώνει.
       
      Ο Νίκος Βαλσαμάκης στην Πάτρα
      Η ματιά του στρέφεται στο Φάληρο της νιότης του. Θυμάται μια Αθήνα που σταματούσε στο παλιό αεροδρόμιο, με τη «βρόμα» και την εγκατάλειψη της εποχής. Αναπολεί το ταξίδι-σταθμό στην Ισπανία, σε μια εποχή που οι Έλληνες, όπως λέει με χιούμορ, ήταν ακόμα «βλάχοι», χωρίς γνώση τού τι συνέβαινε έξω. Εκεί, οδηγώντας στις μαγικές ακτές, είδε για πρώτη φορά οργανωμένα τουριστικά λιμάνια με παροχές ηλεκτρικού και νερού για τα σκάφη, πράγματα αδιανόητα για την τότε Ελλάδα. Αυτές οι εικόνες ήταν το δικό του πραγματικό «πανεπιστήμιο». «Όλη αυτή τη διαδρομή την έκανα με το αυτοκίνητο. Ιταλία, Γαλλία, Μασσαλία, Ισπανία μέχρι το Γιβραλτάρ. Και μετά ξανά πίσω. Μαγική εμπειρία. Πήγαινα σε όλα τα λιμάνια και εξερευνούσα. Έπαιρνα ιδέες για το τι θα φτιάχναμε», αφηγείται. Για τον Νίκο Βαλσαμάκη, τα ταξίδια και οι διαδρομές ήταν σαν ανοιχτό εργαστήριο: κάθε στάση, κάθε παραλιακή πόλη, κάθε λιμάνι γινόταν μάθημα. Δεν ταξίδευε ως τουρίστας, αλλά ως άνθρωπος που αναζητούσε μορφές και σταθμούς έμπνευσης που θα μπορούσαν κάποτε να μεταφερθούν στο ελληνικό τοπίο.
       
      Πολυκατοικία στη Σεμιτέλου Επιστροφή στο γραφείο του, σ’ έναν χώρο στον οποίο βρίσκεται από τη δεκαετία του ’60. Η κουβέντα για τις πρώτες του πολυκατοικίες φέρνει στην επιφάνεια μια τρυφερή, αλλά και σκληρή ανάμνηση από την Κατοχή. «Μεγάλωσα σε ένα μικρό μπαλκονάκι. Εκεί έβγαλε η μητέρα μου (η Ντουντού, όπως την έλεγα) τον πόλεμο, σε μια καρέκλα, τέσσερα χρόνια ολόκληρα, ανάμεσα σε Ιταλούς και Γερμανούς. Το μπαλκόνι ήταν το σαλόνι μας, το παράθυρο ήταν όλος μας ο κόσμος», θυμάται με ένα μελαγχολικό ύφος. Πράγματι, πριν από τον Βαλσαμάκη, τα μπαλκόνια στις προπολεμικές πολυκατοικίες ήταν στενά, σχεδόν διακοσμητικά. «Ο κόσμος το καλοκαίρι κατέβαζε τα κρεβάτια στο πεζοδρόμιο για να κοιμηθεί», λέει. Ο ίδιος ήταν από τους πρώτους που «μεγάλωσαν» τα μπαλκόνια, μετατρέποντάς τα σε ζωτικό χώρο της ελληνικής οικογένειας. Παρά την αρχική δυσπιστία των «παλαιών» αρχιτεκτόνων, που επέμεναν στα κλασικά πρότυπα, ο κόσμος αγκάλιασε αυτό το νέο, μοντέρνο στυλ που επέτρεπε στο σπίτι να αναπνέει.
      Ιατρική βιβλιοθήκη και κέντρο συνεδρίων, Αθήνα Μια από τις πιο απολαυστικές στιγμές της αφήγησης είναι η ανάλυση της «μαγείας» του σοβατίσματος. Ο Νίκος Βαλσαμάκης περιγράφει την αρχιτεκτονική μακριά από θεωρίες. Πρόκειται για μια χειρωνακτική τέχνη. «Η μαγκιά του αρχιτέκτονα βρίσκεται στην υφή που θα δώσεις στον σοβά», επισημαίνει. Κι έτσι εξηγεί τις διαφορές ανάμεσα σε εκείνο με τη λάμα, το «πεταχτό» ή τη φραπίνα (χτύπημα με το σφυρί). Θυμάται έναν τεχνίτη στη Μύκονο που, θέλοντας να πετύχει το τέλειο «πεταχτό», μάζεψε θυμάρια, τα έδεσε σε ξύλο και χτυπούσε με αυτά τον σοβά για να δώσει τη συγκεκριμένη μορφή στην επιφάνεια. «Αυτή ήταν η διαφορά των αρχιτεκτόνων τότε. Η μαγεία κρινόταν στο πώς θα διαμορφωθεί ο σοβάς. Ενώ οι κοινές πολυκατοικίες ήταν γκρίζες, στο χρώμα του τσιμέντου, επέλεγα τα λευκά τσιμέντα, δίνοντας μια άλλη φωτεινότητα στα έργα μου», αναφέρει.

      «Η Αθήνα δεν έχει τον ιστορικό πλούτο άλλων ευρωπαϊκών πόλεων», υποστηρίζει. «Παραμένει όμως μια πόλη με ζωή, μνήμη και δυνατότητες». Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO
      Πέρα από τα 16 διεθνή βραβεία και τις αναρίθμητες διακρίσεις, η μεγαλύτερη κληρονομιά του Νίκου Βαλσαμάκη είναι η ίδια η Αθήνα. Μια πόλη που, μέσα από τα δικά του κτίρια, έμαθε να κοιτάζει το μέλλον με αυτοπεποίθηση, διατηρώντας την επαφή της με το μοναδικό μεσογειακό φως. Είναι ρεαλιστής, χωρίς εξιδανικεύσεις. Έτσι, για την Αθήνα, πιστεύει πως είναι μια πόλη «ζωντανή», παρά την έλλειψη των μεγάλων παλιών κτιρίων που έχουν το Παρίσι ή η Ρώμη. «Η Αθήνα δεν έχει τον ιστορικό πλούτο άλλων ευρωπαϊκών πόλεων», υποστηρίζει. «Παραμένει όμως μια πόλη με ζωή, μνήμη και δυνατότητες», λέει και υπογραμμίζει: «Δεν θα άφηνα ποτέ την Αθήνα για να μείνω στο Μόναχο ή στο Παρίσι».
      «Ο πατέρας μου είχε καταγωγή από την Κεφαλονιά και εργαζόταν στον Πειραιά, σε ένα ναυτιλιακό γραφείο. Είχα έναν αδερφό και μεγαλώσαμε σε ένα διαμέρισμα της οδού Μουρούζη», αφηγείται, επιστρέφοντας για λίγο στα πρώτα χρόνια μιας ζωής που έμελλε να ταυτιστεί με την ελληνική αρχιτεκτονική του 20ού αιώνα. Η αναφορά δεν έχει καθόλου νοσταλγικό τόνο. Με τη σύζυγό του, Μαρία Σερδάρη, γνωρίστηκαν το 1955 και παντρεύτηκαν δέκα χρόνια αργότερα. Όταν τη ρωτώ πώς θα τον περιέγραφε, χαμογελά προτού απαντήσει στα αγγλικά: «out of this world». Και ύστερα το εξηγεί πιο απλά: «Ο Νίκος δεν ανήκει στον κόσμο αυτό. Είναι φαινόμενο αυτός ο άνθρωπος». Η φράση ακούγεται τρυφερή και απολύτως ακριβής. Περιγράφει έναν άνθρωπο που έζησε πάντα με δικούς του ρυθμούς και τους δικούς του κανόνες.
      Κατοικία στην Ανάβυσσο
      Σήμερα δεν πηγαίνει πλέον σε συνέδρια, στο Πολυτεχνείο ή στην Ακαδημία Αθηνών. «Η Ακαδημία δεν ήταν για μένα», λέει με εκείνη τη μείξη αυστηρότητας και σκωπτικής διάθεσης που δεν εγκατέλειψε ποτέ. Όταν τον ρωτώ αν έχει σκεφτεί πώς θα αξιοποιηθεί το αρχείο του, η απάντηση έρχεται ήσυχα και χωρίς κάποια δραματοποίηση: «Θα μείνει στους αρχιτέκτονες και στο Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής». Για εκείνον, ακόμη και η υστεροφημία μοιάζει να έχει πρακτικό χαρακτήρα, ως εργαλείο συνέχειας και γνώσης, όχι ως μνημείο.
      Καθώς με ξεναγεί στα υπόλοιπα δωμάτια του γραφείου, ανάμεσα σε μεγάλους πίνακες, σχέδια και τεκμήρια δεκαετιών δημιουργίας, σταματά μπροστά σε ένα έργο και λέει κάτι που ίσως συνοψίζει ολόκληρη τη φιλοσοφία του: «Κάθε σπίτι είναι ένα αντικείμενο φτιαγμένο για ανθρώπους». Μέσα σε αυτήν τη φράση χωρούν η αυστηρότητα, η τρυφερότητα και η ουσία μιας ζωής αφιερωμένης στο να δίνει μορφή στον τρόπο με τον οποίο κατοικούμε τον κόσμο.
      «Ο τόπος, ο χρόνος και οι πολιτιστικές συνθήκες είναι οι παράμετροι που γεννούν την καλή αρχιτεκτονική», είχε πει κάποτε από τη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής. Είναι λόγια που συμπυκνώνουν ολόκληρη την κοσμοθεωρία του: ότι κανένα κτίριο δεν υπάρχει αποκομμένο από το περιβάλλον, την εποχή και τους ανθρώπους που το κατοικούν. Άραγε, τι τον έχει διδάξει η ζωή; Η απάντησή του είναι απλή και λακωνική: «Δουλεύεις, μεγαλώνεις, γερνάς. Σημασία έχει να αγαπάς αυτό που κάνεις».
      Λίγο προτού τον αποχαιρετήσω, βγαίνουμε μαζί στο πεζοδρόμιο της Πλουτάρχου. Σταματά για μια στιγμή και αρχίζει να μου δείχνει λεπτομέρειες στις όψεις των πολυκατοικιών, αδιόρατες πτυχές που οι περισσότεροι προσπερνούμε βιαστικά: μια εσοχή σε μια μαρκίζα, τον ρυθμό ενός εξώστη, την ισορροπία ανάμεσα σε δύο υλικά, μια μικρή αντίθεση που δίνει χαρακτήρα σε ολόκληρη πρόσοψη. Ύστερα τον βλέπω να επιστρέφει στο γραφείο του. Και σκέφτομαι πως, ύστερα από τόσες δεκαετίες, εξακολουθεί να τον ευχαριστεί το ίδιο πράγμα: να περπατά ανάμεσα στα κτίρια που κάποτε ονειρεύτηκε.
      Read more...

        1

    18. Αρθρογραφία

      Η ιστορία της αθηναϊκής πολυκατοικίας (1929 – 1941 και 1953 – 1987)

      Engineer

      Ένα συνοπτικό, αλλά περιεκτικό ταξίδι σε κατασκευές που επηρέασαν την ανάπτυξη της χώρας και άφησαν το αποτύπωμά τους στη κοινωνία 
      Γράφει ο ∗ Κυριάκος Γκλεζάκος: Μηχανολόγος Επαγγελματικού Λυκείου – Ερευνητής της Ιστορίας των Ελληνικών Δημόσιων Τεχνικών Έργων
      Σήμερα η παρούσα στήλη θα ασχοληθεί με το έργο, το οποίο επιτέλεσαν οι Έλληνες μηχανικοί στην μελέτη και την κατασκευή πολυκατοικιών ή μεγάρων γραφείων τα οποία υπάρχουν στην πρωτεύουσα από το 1929 ως το 1987 και το οποίο δεν έχει ερευνηθεί στο βάθος και στην έκταση στην οποία θα έπρεπε. Αρχικά θα δώσουμε  πρώτα σε μία οργανωτική διάταξη όλους τους Οικοδομικούς Κανονισμούς οι οποίοι θεσπίσθηκαν και ίσχυσαν στην Ελλάδα από το 1836 ως τους σημερινούς του 2025.
      ΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΕΩΣ (1836 – 2025).
      Τα βασικά επίσημα νομοθετικά κείμενα που αφορούν την περίοδο των 2 μεγάλων ανοικοδομήσεων (1929 – 1941, 1949, 1953 – 1987) και την περίοδο 2000 ως 2025 μετά ειδικών παρατηρήσεων.
      α/α
      Έτος
      Είδος και ονομασία τεχνικού νομοθετήματος
      Φ.Ε.Κ. δημοσιεύσεως
      Ειδικές παρατηρήσεις
      1
      1836
      «Περί της εκτελέσεως Σχεδίου της πόλεως Αθηνών».
      Βασιλικόν Διάταγμα 2/15 Μαΐου 1836.
      Φ.Ε.Κ. 20/15.05.1836
      Είναι το πρώτο βασιλικό διάταγμα το οποίο αφορούσε το Σχέδιο Πόλεως.
      2
      1929
      «Περί της ιδιοκτησίας κατ’ ορόφους».
      Νόμος 3.741/09 Ιανουαρίου 1929.
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 4/09.01.1929
      Ο Νόμος αυτός ρυθμίζει ζητήματα της οριζόντιας και της κάθετης ιδιοκτησίας.
      «Περί Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού».
      Προεδρικόν Διάταγμα 3/22 Απριλίου 1929.
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 155/22.04.1929
      Είναι ο 1ος Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός ο οποίος εξεδόθη υπό του Κράτους.
      3
      1955
      «Περί Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού».
      Βασιλικόν Διάταγμα/09 Αυγούστου 1955.
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 266/30.09.1955
      Είναι ο 2ος Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός ο οποίος προβλέπει προκήπια κ.τ.ο.
      4
      1968
      «Περί του ύψους των οικοδομών».
      Αναθεωρητικός Νόμος 395/04.05.1968
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 95/04.05.1968
      Ο Αναθεωρητικός Νόμος 395/1968 επέτρεπε την κατασκευή υψηλών κτηρίων.
      5
      1973
      «Περί Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού».
      Νομοθετικόν Διάταγμα 8/1973.
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 124/09.06.1973
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 363/07.12.1974
      Είναι ο 3ος Γ.Ο.Κ. Αναμορφώνει τον Γ.Ο.Κ. 1955 και προσθέτει νέες διατάξεις
      6
      1985
      «Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός/Γ.Ο.Κ. 1985».
      Νόμος 1.577/1985.
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 210/18.12.1985
      Ο Ν. 1.577/1985 συνιστά θεμελιώδες νομοθέτημα της σύγχρονης Πολεοδομίας.
      7
      2000
      «Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός/Γ.Ο.Κ. 2000».
      Νόμος 2.831/2000.
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 140/13.06.2000
      Τροποποίηση των άρθρων 4, 7, 9, 20 του Ν.1.577/1985 και ημιϋπαίθριοι χώροι.
      8
      2011
      «Νέος τρόπος εκδόσεως αδειών οικοδομήσεως».
      Νόμος 4.030/2011.
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 249/25.11.2011
      Καθορίζεται νέα διαδικασία εκδόσεως των αδειών οικοδομήσεως και Η. Φ. Α.
      9
      2012
      «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός/Ν.Ο.Κ. 2012».
      Νόμος 4.067/09.04.2012.
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 79/07.04.2012
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 99/27.04.2012
      Αντικατάσταση των άρθρων 1 ως 32 του Γ.Ο.Κ. 1985 δια νέων.
      10
      2025
      «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός/Ν.Ο.Κ. 2025».
      Νόμος 5.197/05.2025.
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 76/16.05.2025
      Θεσπίζει το Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π. και συμμορφώνεται προς τις υπ’ αρ. 146 – 149 του Σ.τ.Ε.
      Σημειώσεις
      Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός 1973 (Ν.Δ. 8/1973, Φ.Ε.Κ. Α΄ 124/09.06.1973).
      Θεσπίσθηκε δια του Ν.Δ/τος 8/1973 «Περί Γενικού Οικοδομικού Κανονίσμού» και κατέστη Νόμος του Κράτους δια του Φ.Ε.Κ. Α΄ 124/09.06.1973. Τροποποιήθηκε δια της Υπουργικής Αποφάσεως 205/1974 «Περί αντικαταστάσεως, συμπληρώσεως, τροποποιήσεως και συμπληρώσεως διατάξεων του Ν.Δ/τος 8/1973 και εδημοσιεύθη εις το Φ.Ε.Κ. Α΄ 363/07.12.1974.
      Η ανοικοδόμηση στην πρωτεύουσα μπορεί για λόγους καλύτερης εποπτείας κυρίως, να χωριστεί σε δύο μεγάλες περιόδους: Την 1η (1929 – 1941) κατά τη οποία ξεκίνησε η κατασκευή πολυκατοικιών. Τότε εθεσπίσθη δια του νόμου 3.741/1929 «Περί της ιδιοκτησίας κατ’ ορόφους» (Φ.Ε.Κ. Α΄ 4/09 Ιανουαρίου 1929). Εδώ υπάρχουν ακόμη πολλές δυσχέρειες όπου η έρευνα κωλύεται και επομένως η τεχνική τεκμηρίωση των πολυκατοικιών είναι αδύνατη ή πάρα πολύ δυσχερής. Το αρχείο Μαρμαρά λόγου χάριν έχει λάθη στα ονόματα των μηχανικών που έχουν μελετήσει γνωστές πολυκατοικίες του κέντρου κατά την δεκαετία του 1930 και τα οποία πρέπει να ευρεθούν και να διορθωθούν προκειμένου να καταστεί το αρχείο αυτό ικανό να παράσχει στον τεχνικό ερευνητή όλα τα στοιχεία τα οποία είναι απαραίτητα ώστε να τεκμηριώσει σωστά τεχνικώς τα κτήρια.
      Αντιθέτως η κ. Ευθυμία Δημητρίου Παπαδάμ – Ριζά*, μετά από πολύ συστηματική έρευνα στην οποία επεδόθη, συγκέντρωσε, κατέγραψε και τεκμηρίωσε ακόμη και φωτογραφικά διάφορα κτήρια των Αθηνών τα οποία μελετήθηκαν και κατασκευάσθηκαν από το 1920 ως το 1941. Τα δε κτήρια έχει ταξινομήσει σε έναν πίνακα εκτάσεως 78 σελίδων όπου αναφέρονται όλα τα στοιχεία τα οποία αντέγραψε από τις άδειες οικοδομήσεως όπως την διεύθυνση των κτηρίων, το εμβαδόν και τον όγκο τους, τον Μηχανικό ή τους Μηχανικούς και τον Εργολήπτη, τον Ιδιοκτήτη και διάφορες άλλες παρατηρήσεις οι οποίες αφορούν το κάθε κτήριο. Η διατριβή αυτή υπάρχει (ως ψηφιακό αντίγραφο) στο Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών.
      Βεβαίως υπάρχουν ορισμένα μικρολάθη αλλά αυτά δύνανται να τα παραβλέψει κανείς, αναλογιζόμενος την βοήθεια την οποία λαμβάνει καθώς μελετά την εργασία αυτή και των οποίων την ορθότητα δύναται κανείς να τεκμηριώσει δια συμπληρωματικής έρευνας στα αρχεία (όπου είναι αυτό δυνατόν).
      Στην 2η (1949 – 1987) η κατασκευή των πολυκατοικιών σταδιακά από το 1957 και μετά μαζικοποιήθηκε και η έρευνα για την ανεύρεση ονομάτων των Μηχανικών που κατασκεύασαν τα έργα είναι ευχερέστερη δια τον λόγον ότι οι οικονομικές εφημεριδες («ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΚΑ ΝΕΑ/Ο ΚΟΣΜΟΣ», «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ», «ΕΞΠΡΕΣ», «ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΣ») ανέγραφαν τις εγκριθείσες άδειες ανεγέρσεως οικοδομών. Αρχικώς η Εφημερίδα «ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΣ» η οποία εκδιδόταν κάθε εβδομάδα, ασχολήθηκε με την καταγραφή των εγκριθεισών αδειών οικοδομήσεως από την Πέμπτη 30 Ιουνίου 1949 ως την Τετάρτη 06 Ιουλίου 1949, από την Πέμπτη 14 ως την Τετάρτη 20 Ιουλίου 1949 και από την Πέμπτη 21 ως την Τρίτη 26 Ιουλίου 1949.
      φώτο: Απόσπασμα της 1ης δημοσιεύσεως εγκριθεισών αδειών οικοδομήσεως οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 1953.
      Αυτές είναι οι μόνες καταγραφές που υπάρχουν από την οικοδομική κίνηση της περιόδου εκείνης. Η καταγραφή αυτή γίνεται ως εξής: Δίνεται ο αριθμός πρωτοκόλλου, ο αριθμός αδείας οικοδομήσεως, το όνομα του ιδιοκτήτη, η διεύθυνση του ακινήτου, το είδος της εργασίας (προσθήκη, πλήρης κατασκευή), το εμβαδόν, ο όγκος, η αξία του κτηρίου και ο συντάξας την μελέτη μηχανικός. Το επόμενο έντυπο το οποίο ασχολήθηκε και αυτή συστηματικά με τις άδειες οικοδομήσεως ήταν η εφημερίδα «ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΚΑ ΝΕΑ/Ο ΚΟΣΜΟΣ» η οποία εκτός αυτών δημοσίευε διακηρύξεις, δημοπρασίες κ.τ.ο. Η καταγραφή άρχισε την Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου 1951 και τελείωσε την Πέμπτη 29 Ιουνίου 1961 οπότε δημοσιεύθηκε ο τελευταίος πίνακας στην στήλη «ΟΙΚΟΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΑ ΝΕΑ» υπό τον τίτλο «ΑΔΕΙΑΙ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ».
      Πέραν όμως αυτού του εντύπου η οικονομική εφημερίδα «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» ήταν αυτή η οποία ξεκίνησε την συστηματική δημοσίευση των υπό του Πολεοδομικού Γραφείου Αθηνών και Πειραιώς εγκρινομένων αδειών οικοδομήσεως για μονώροφες οικοδομές, πολυκατοικίες, εργοστάσια κ.τ.ο. Ανεγράφετο ο αριθμός της αδείας οικοδομήσεως*, ο Ιδιοκτήτης του κτηρίου, το είδος του, ή διεύθυνση, ο προϋπολογισμός κατασκευής ο οποίος συνετάσσετο υπό της Πολεοδομίας και το όνομα του μηχανικού (ή του υπομηχανικού) του συντάξαντος την αρχιτεκτονική και την στατική μελέτη. Αυτοί οι πίνακες υπό τον τίτλο «ΕΓΚΡΙΘΕΙΣΑΙ ΑΔΕΙΑΙ ΑΝΕΓΕΡΣΕΩΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ» έχουν σήμερα μεγάλη χρησιμότητα επειδή βοηθούν στην αρτιότερη τεχνική τεκμηρίωση των πολυκατοικιών, πλην της αρχικής τους χρησιμότητας, η οποία ήταν το να ενημερώσουν κυρίως τους οικοδόμους για το που κατασκευάζονται οικοδομές ώστε να εργασθούν στα εργοτάξια.
      Η καταγραφή αυτή έχει διάρκεια 34 ετών. Ο πρώτος πίνακας δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 1953 και ο τελευταίος την Κυριακή 22 Μαρτίου 1987. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι οι άδειες οικοδομήσεως του 1951 έχουν προϋπολογισμούς οι οποίοι συντάχθηκαν προ της υποτιμήσεως της δραχμής η οποία έγινε την Πέμπτη 09 Απριλίου 1953. Χαρακτηριστικώς αναφέρουμε το εξής: Μια διώροφος οικοδομή η οποία κατασκευάσθηκε στην Οδό Ροστοβίου 53 στην περιοχή Ελληνορώσσων με μηχανικό τον Αθανάσιο Γιάνναρο είχε προϋπολογισμό (προ της υποτιμήσεως) 134.000.000 δρχ. (Αριθμός αδείας οικοδομήσεως 10.518/Πέμπτη 01 ως Τρίτη 13 Οκτωβρίου 1953). Αντιθέτως μία αντίστοιχη οικοδομή μονώροφος η οποία κατασκευάστηκε το 1954 στην Οδό Κερκύρας στους Αγίους Αναργύρους με Μηχανικό τον Κ. Θωμόπουλο είχε προϋπολογισμό 64.500 δρχ. (Αριθμός αδείας οικοδομήσεως 13.044/Τετάρτη 29 Δεκεμβρίου 1954).
      Εκτός από την «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» την αυτή συστηματική καταγραφή έκανε και η «ΕΞΠΡΕΣ» δια δύο δημοσιογράφων της: Του Ανδρέα Αλεξανδρόπουλου και του Τέλη Καζακίδη. Τις Ανεγέρσεις Οικοδομών της Θεσσαλονίκης κατέγραφε ο Βασίλειος Τράπαλης. Η πρώτη είδηση περί της κατασκευής πολυκατοικιών δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα στην στήλη «ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ» την Τετάρτη 07 Νοεμβρίου 1962 και αφορούσε την κατασκευή πολυωρόφων κυρίως οικοδομών στην περιοχή περί το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Η καταγραφή για άγνωστο λόγο σταμάτησε την Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου 1962 και ξεκίνησε πάλι συστηματικά από την Πέμπτη 07 Μαρτίου 1963 δια της στήλης «ΑΝΕΓΕΡΣΕΙΣ ΝΕΩΝ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ» και συνεχίσθηκε αυτό μέχρι και το 1977 δια της στήλης «ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΣ» και «ΑΔΕΙΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ». Ο τελευταίος πίνακας δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα την Κυριακή 26 Ιουνίου 1977. Επίσης σε ορισμένες στήλες κυρίως μεταξύ του 1963 και του 1966 ανεγράφησαν και άδειες κατεδαφίσεως παλαιών κτηρίων, δηλουμένης της ακριβούς διευθύνσεως του εργοταξίου. Οι καταγραφές αυτές όμως είναι ελάχιστες σε αριθμό σε σχέση προς τον όγκο των δημοσιευθέντων στοιχείων. Το μόνον ίσως μειονέκτημα αυτών των καταγραφών είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις (αποδεδειγμένως) ο επιχειρών την ταυτοποίηση των κτηρίων εντοπίζει κανείς ασυμφωνίες και τυπογραφικά λάθη είτε στα ονόματα των Μηχανικών είτε στις διευθύνσεις των κτηρίων είτε ακόμη και το να μην ανεγράφη ο αριθμός της οδού σε μίαν διεύθυνση.
      φώτο: Η στήλη ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΣ της εφημερίδος “ΕΞΠΡΕΣ” από την Παρασκευή 03 Ιουλίου 1970.
      Αν επί παραδείγματι ζητεί κανείς να βρει την πολυκατοικία της Οδού Πρατίνου 25 στο Παγκράτι και το όνομα του μηχανικού που την μελέτησε και θέλει να κάνει την ταύτιση του κτηρίου, τότε δεν μπορεί διότι στην Οδό Πρατίνου υπάρχουν πολλές πολυκατοικίες ώστε να είναι δύσκολο ως αδύνατο να εντοπίσει την πολυκατοικία στην οποία αναφέρεται η εφημερίδα. Επίσης η «ΕΞΠΡΕΣ» περιέλαβε και άδειες οικοδομήσεως και από τον Πειραιά αλλά και από την Θεσσαλονίκη δημοσιευθέντος του 1ου πίνακα την Τρίτη 05 Ιανουαρίου 1965.
      Εκτός όμως από την «ΕΞΠΡΕΣ», υπάρχει και η συστηματική καταγραφή από το οικονομικό περιοδικό «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» το οποίο δημοσίευσε ολόκληρο πίνακα με τα πολυώροφα κτήρια τα οποία κατασκευάζονταν το 1969 στην Αθήνα και συνόδευε τους πίνακες αυτούς και με στατιστικές αναλύσεις της οικοδομικής δραστηριότητος. Τα στοιχεία συγκέντρωσε και επιμελήθηκε τότε ο δημοσιογράφος Στέφανος Δρόσος. Η καταγραφή ξεκίνησε την Πέμπτη 02 Ιανουαρίου 1969 και σταμάτησε την Πέμπτη 24 Απριλίου 1969.
      Άλλη εφημερίδα η οποία ανέγραφε άδειες οικοδομήσεως ήταν η «ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΗ» η οποία στο φύλλο της Τετάρτης 19 Απριλίου 1967 δημοσίευσε έναν πίνακα με εγκριθείσες άδειες οικοδομήσεως. Αυτός ήταν 1ος και ο τελευταίος διότι η Ελένη Βλάχου αποφάσισε να αναστείλει την έκδοσή της λόγω της δεδηλωμένης της αντιθέσεως προς την Δικτατορία.
      Παραλλήλως η εφημερίδα «ΧΡΗΜΑ» η οποία εξέδωσε το πρώτο της φύλλο την Τρίτη 04 Μαρτίου 1969, καίτοι βραχύβια, εκδήλωσε ενδιαφέρον για την οικοδομική κίνηση και στην στήλη «ΤΕΧΝΙΚΑ» ανέγραψε άδειες οικοδομήσεως κυρίως για πολυώροφες οικοδομές. Καθιέρωσε δε ειδική στήλη υπό τον τίτλο «ΑΔΕΙΑΙ ΔΙ’ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΝ» όπου ακολουθήθηκε η αυτή τακτική με όλες τις άλλες οικονομικές εφημερίδες. Η 1η δημοσίευση πίνακα ανεγερθεισών οικοδομών έγινε την Τετάρτη 05 Μαρτίου 1969 και η τελευταία την Τετάρτη 13 Αυγούστου 1969 με 100 νέες άδειες οικοδομήσεως για πολυώροφες πολυκατοικίες με προϋπολογισμό του 1.000.000 δρχ. και των 10.000.000 δρχ.
      Αυτό είναι το περίγραμμα των πηγών ιστορικής και τεχνικής τεκμηριώσεως των οικοδομικών έργων (δημοσίων και ιδιωτικών) τα οποία έχουν κατασκευασθεί στην Αθήνα, τον Πειραιά και την Θεσσαλονίκη.
      Η παρακάτω διάταξη συνοψίζει πλήρως αυτά που ανωτέρω εξετέθησαν περί της καταγραφής των αδειών οικοδομήσεως.
      ΓΕΝΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΑΔΕΙΩΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΕΩΣ (1949 – 1987).
      α/α
      Έντυπο (εφημερίδα ή περιοδικό).
      Περίοδος καταγραφής αδειών οικοδομήσεως.
      1
      «ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΣ» (1949).
      Πέμπτη 30 Ιουνίου 1949 ως Τετάρτη 20 Ιουλίου 1949.
      2
      «ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΚΑ ΝΕΑ/Ο ΚΟΣΜΟΣ» (1952 – 1980).
      Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου 1951 ως Πέμπτη 29 Ιουνίου 1961.
      3
      «ΕΞΠΡΕΣ» (1962 – 1977 και 1991 – 2005).
      Μετά των Ειδικών Εκδόσεων για τα Τεχνικά Έργα.
      α) Τετάρτη 07 Νοεμβρίου 1962 ως Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου 1962
      β) Πέμπτη 07 Μαρτίου 1963 ως Κυριακή 26 Ιουνίου 1977 .
      4
      «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» (1949 – 2000).
      Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 1953 ως Κυριακή 22 Μαρτίου 1987.
      5
      «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» (1926 – 2004).
      Πέμπτη 02 Ιανουαρίου 1969 ως Πέμπτη 24 Απριλίου 1969.
      6
      «ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΗ» (1964 – 1994).
      Τετάρτη 19 Απριλίου 1967.
      7
      «ΧΡΗΜΑ» (Μάρτιος – Οκτώβριος 1969).
      Τετάρτη 05 Μαρτίου 1969 ως Τετάρτη 13 Αυγούστου 1969.
      φώτο: Η πολυκατοικία της Οδού Ζηνοδότου 19 εν Αθήναις, κατασκευής 1966 (Πρόγραμμα Οδεύσεως, 2025).
      Από την έρευνα των αδειών οικοδομήσεως εξάγεται το συμπέρασμα ό,τι με την κατασκευή πολυκατοικιών, μεγάρων γραφείων κ.α., δεν ασχολήθηκαν μόνο πολιτικοί μηχανικοί ειδικοί στις μελέτες οικοδομικών έργων αλλά και εργοληπτικές επιχειρήσεις οι οποίες είτε κατασκεύαζαν και δημόσια έργα (Α.Ε. «ΟΔΩΝ ΚΑΙ ΟΔΟΣΤΡΩΜΑΤΩΝ – ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ», Α.Ε. «ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ (ΜΑΥΡΟΣΚΟΤΗΣ – ΑΔΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ – ΛΟΥΚΟΥΜΗΣ)», Α.Ε. «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ/ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ») είτε μόνο ιδιωτικά (Α.Ε. «ΑΛΒΕΡΤΗΣ – ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ – ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΣ», Α.Ε. «ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΑ ΕΡΓΑ/ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ και Σία» και άλλοι).
      Ακόμη και μηχανικοί έχοντες δίπλωμα Εργολήπτη Δημοσίων Έργων όπως ο Κωνσταντίνος Π. Σκουρλέτης, ο Κοσμάς Λαζαράτος και ο Ιωάννης Βασιλείου κατασκεύασαν πολυκατοικίες και μέγαρα γραφείων στην Αθήνα. Πλην όμως των πολυκατοικιών και των λοιπών τεχνικών έργων που μελέτησαν οι πολιτικοί μηχανικοί για τους ιδιώτες, υπάρχουν πολλές αναφορές για κτήρια τα οποία μελετήθηκαν ως δημόσια έργα όπως οικοδομικά έργα της Δ.Ε.Η., του Ο.Τ.Ε.,του Ο.Σ.Κ. και άλλων υπηρεσιών και ακολουθείται η αυτή τακτική στην καταγραφή.
      Μια προσεκτική έρευνα στα αρχεία αρκεί, ώστε να πείσει τον ερευνητή περί της ακριβείας αυτού του γράφουμε.
      Στη συνέχεια θα παρουσιάσουμε τέσσερις πολυκατοικίες των οποίων οι μηχανικοί έχουν τεκμηριωθεί από τους καταλόγους εγκριθεισών αδειών οικοδομήσεως των εφημερίδων. Το μόνον ίσως μειονέκτημα είναι ό,τι οι άδειες που αναφέρονται δεν έχουν αριθμό και έτσι η έρευνα στα Αρχεία της Πολεοδομίας/Υπηρεσίας Δομήσεως είναι πολύ δυσχερής, αν όχι αδύνατη.
       Τα στοιχεία των πολυκατοικιών έχουν δοθεί στην παρακάτω διάταξη:
      ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΓΚΡΙΘΕΙΣΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΠΟΛΥΟΡΟΦΩΝ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΗΣ.
      α/α
      Ιδιοκτήτης/Κατασκευαστής
      Έτος
      Διεύθυνση
      Μηχανικός
      Προϋπολογισμός
      1
      Τεχνική Εταιρεία Οικοδομήσεως
      «ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΙΧΑΛΕΑΣ».
      1955
      Οδός Παναγιώτου Αναγνωστοπούλου 36, Αθήνα
      Κων/νος Μιχαλέας.
      1.618.000 δρχ.
      2
      Τεχνικό Γραφείο Στεφάνου Χ. Βούγα.
      1966
      Οδός Ζηνοδότου 19, Αθήνα.
      Σωτήριος Βούγας.
      1.835.000 δρχ.
      3
      Ανώνυμη Τεχνική Ετιαρεία
      «Α/φοί ΜΠΑΔΟΓΙΑΝΝΑΚΗ».
      1969
      Οδός Ιεροσολύμων 7, Αθήνα.
      Ι. Μπαδογιαννάκης.
      3.190.000 δρχ.
      4
      Τεχνικές Επιχειρήσεις Οικδομήσεως «Α/φοί Καλλιαμπέτσου».
      1961
      Οδός Δεινοκράτους 44, Κολωνάκι/Αθήνα.
      Αντ. Καλλιαμπέτσος.
      1.102.700 δρχ.
      5
      Τεχνική Εταιρεία «Α. ΜΠΑΚΙΡΑΣ – Β. ΤΕΡΛΕΜΕΣ και Σία».
      1958
      Λεωφόρος Πρ. Αλεξάνδρας 146, Αθήνα.
      Νικ. Σταθόπουλος.
      2.232.000 δρχ.
      6
      Ανώνυμη Τεχνική Εταιρεία
      «ΑΛΙΑΚΜΩΝ».
      1965
      Οδός Υψηλάντου 23, Κολωνάκι/Αθήνα.
      Γεώργ. Κουμούσης.
      2.705.000 δρχ.
      7
      Τεχνική Εταρεία «ΠΑΤΕΡΑΣ – ΚΟΝΔΥΛΗΣ – ΒΑΡΑΓΓΗΣ».
      1971
      Οδός Ηρακλέους 11 και Δήμητρας, Χαλάνδρι.
      Σπυρίδων Βαράγγης.
      3.080.000 δρχ.
      Στοιχεία επαγγελματικής υποστάσεως των Μελετητών των πολυκατοικιών.
      Η τεκμηρίωση όλων των Μηχανικών που αναγράγφονται στον πίνακα κατέστη δυνατή δια της βοηθείας του Μητρώου Μελών που εξέδωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος. Σημειώνεται δε ότι ο Ιωάννης Μπαδογιαννάκης, ο Γεώργιος Κουμούσης και ο Κωνσταντίνος Μιχαλέας ήταν Εργολήπτες Δημοσίων Έργων με Δίπλωμα 4ης Τάξεως. Αυτό τεκμηριώνεται από βιογραφικά στοιχεία τα οποία υπάρχουν σε βιογραφικά λεξικά και περιοδικά τα οποία ησχολούντο με την τεχνική δραστηριότητα των Μηχανικών στα ιδιωτικά και στα δημόσια έργα όπως η «ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ».
      1. Κωνσταντίνος Ιωάννου Μιχαλέας, Πολιτικὸς Μηχανικὸς Ε.Μ.Π. (1925) και Μελετητὴς Τεχνικών Έργων Ιδιωτικής Οικοδομήσεως (Αριθμὸς Μητρώου Τ.Ε.Ε.: 746).
      2. Στέφανος Χρήστου Βούγας, Πολιτικὸς Μηχανικὸς Ε.Μ.Π. (1956) και Μελετητὴς Τεχνικών Έργων Ιδιωτικής Οικοδομήσεως (Αριθμὸς Μητρώου Τ.Ε.Ε.: 6.160).
      3. Ιωάννης Γεωργίου Μπαδογιαννάκης, Πολιτικὸς Μηχανικὸς Ε.Μ.Π. (1953) και Μελετητὴς Τεχνικών Έργων Ιδιωτικής Οικοδομήσεως (Αριθμὸς Μητρώου Τ.Ε.Ε.: 5.388).
      4. Αντώνιος Μιχαήλ Καλλιαμπέτσος, Πολιτικὸς Μηχανικὸς Ε.Μ.Π. (1936) και Μελετητὴς Τεχνικών Έργων Ιδιωτικής Οικοδομήσεως (Αριθμὸς Μητρώου Τ.Ε.Ε.: 2.425).
      5. Νικόλαος Ανδρέου Σταθόπουλος, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. (1957) και Μελετητής Τεχνικών Έργων Ιδιωτικής Οικοδομήσεως (Αριθμός Μητρώου Τ.Ε.Ε.: 6.401).
      6. Γεώργιος Κουμούσης, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. (1952) και Μελετητής Τεχνικών Έργων Ιδιωτικής Οικοδομήσεως (Αριθμός Μητρώου Τ.Ε.Ε.: 5.207).
      7. Σπυρίδων Αδάμ Βαράγκης, Αρχιτέκτων Ε.Μ.Π. (1966) και Μελετητής Τεχνικών Έργων Ιδιωτικής Οικοδομήσεως (Αριθμός Μητρώου Τ.Ε.Ε.: 10.950).
      Φώτο: Η πολυκατοικία της Οδού Παναγιώτου Αναγνωστοπούλου 36 εν Αθήναις (Αρετή Τσαγκούρου, Τρίτη 07 Οκτωβρίου 2025).
      Βιβλιογραφικές αναφορές.
      Ι) Επί της δημοσιεύσεως των αδειών οικοδομήσεως.
      Εφημερίδα «ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΣ», Φύλλο: 001, Πέμπτη 07 Ιουλίου 1949, σελ. 01 και 02. Εφημερίδα «ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΣ», Φύλλο: 003, Πέμπτη 21 Ιουλίου 1949, σελ. 01 και 02. Εφημερίδα «ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΣ», Φύλλο: 004, Πέμπτη 28 Ιουλίου 1949, σελ. 01 και 02. Εφημερίδα «ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΚΑ ΝΕΑ/Ο ΚΟΣΜΟΣ», Φύλλο: 04, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου 1951, σελ. 02. Εφημερίδα «ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΚΑ ΝΕΑ/Ο ΚΟΣΜΟΣ», Φύλλο: 1.268, Πέμπτη 29 Ιουνίου 1961, σελ. 03. Εφημερίδα «ΕΞΠΡΕΣ», Φύλλο: 007, Τετάρτη 07 Νοεμβρίου 1962, σελ. 02, Στήλη: ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ. Εφημερίδα «ΕΞΠΡΕΣ», Φύλλο: 019, Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 1962, σελ. 02, Στήλη: ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ. Εφημερίδα «ΕΞΠΡΕΣ», Φύλλο: 064, Πέμπτη 07 Μαρτίου 1963, σελ. 02, Στήλη: ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ. Εφημερίδα «ΕΞΠΡΕΣ», Φύλλο: 615, Τρίτη 05 Ιανουαρίου 1965, σελ. 02, Στήλη: ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ/Άδειαι Κατεδαφίσεως. Εφημερίδα «ΕΞΠΡΕΣ», Φύλλο: 4.270, Κυριακή 26 Ιουνίου 1977, σελ. 09, Στήλη: ΑΔΕΙΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ. Εφημερίδα «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ», Φύλλο: 7.300, Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 1953, σελ. 07 και 10. Εφημερίδα «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ», Φύλλο: 7.668, Παρασκευή 31 Δεκεμβρίου 1954, σελ. 07. Εφημερίδα «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ», Φύλλο: 8.876, Σάββατο 03 Ιανουαρίου 1959, σελ. 06. Εφημερίδα «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ», Φύλλο: 17.421, Κυριακή 22 Μαρτίου 1987, σελ. 45. Εφημερίδα «ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΗ», Φύλλο: 1.694, Τετάρτη 19 Απριλίου 1967, σελ. 11 (IV). Εφημερίδα «ΧΡΗΜΑ», Φύλλο: 137, Τετάρτη 13 Αυγούστου 1969, σελ. 06. Περιοδικό «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», Τεύχος: 767ο, Πέμπτη 02 Ιανουαρίου 1969, σελ. 21. Περιοδικό «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», Τεύχος: 783ο, Πέμπτη 24 Απριλίου 1969, σελ. 10. ΙΙ) Επί της τεχνικής τεκμηριώσεως των πολυκατοικιών.
      Εφημερίδα «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ», Φύλλο: 7.899, Πέμπτη 6 Οκτωβρίου 1955, σελ. 15. Εφημερίς «ΕΞΠΡΕΣ», Φύλλο: 916, Τρίτη 04 Ιανουαρίου 1966, σελ. 06 και 09, Στήλη: ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ. Εφημερίδα «ΕΞΠΡΕΣ», Φύλλο: 918, Σάββατο 08 Ιανουαρίου 1966, σελ. 07, Στήλη: ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ. Εφημερίδα «ΧΡΗΜΑ», Φύλλον: 178, Τετάρτη 01 Οκτωβρίου 1969, σελ. 04, Στήλη: ΤΕΧΝΙΚΑ. Εφημερίς «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ», Φύλλον: 9.642, Δευτέρα 17 Ιουλίου 1961, σελ. 16. Εφημερίς «Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ», Φύλλον: 8.876, Σάββατον 03 Ιανουαρίου 1959, σελ. 06. Εφημερίς «ΕΞΠΡΕΣ», Φύλλον: 750, Σάββατον 19 Ιουνίου 1965, σελ. 07, Στήλη: ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ. Εφημερίς «ΕΞΠΡΕΣ», Φύλλον: 2.398, Κυριακή 04 Απριλίου 1971. σελ. 04. Στήλη: ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΣ. Τεχνικόν Επιμελητήριον Ελλάδος, “ΠΙΝΑΞ ΜΕΛΩΝ”, Αθήναι Μάρτιος 1964. Ευθυμία Δημητρίου Παπαδάμ – Ριζά, «ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ (Τόμος Ι και ΙΙ)» Διατριβή επί διδακτορία, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα 2003. Αθανάσιος Ιωάννου Αραβαντινός, «ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ», Εκδόσεις Ε.Μ.Π., Β΄ Έκδοση, Αθήνα 1986. ΙΙΙ) Επί των Οικοδομικών Κανονισμών.
      Φ.Ε.Κ. 20/15.05.1836, Φ.Ε.Κ. Α΄ 4/09.01.1929, Φ.Ε.Κ. Α΄ 155/22.04.1929, Φ.Ε.Κ. Α΄ 266/30.09.1955, Φ.Ε.Κ. Α΄ 95/04.05.1968,
      Φ.Ε.Κ. Α΄ 124/09.06.1973, Φ.Ε.Κ. Α΄ 363/07.12.1974, Φ.Ε.Κ. Α΄ 210/18.12.1985, Φ.Ε.Κ. Α΄ 140/13.06.2000, Φ.Ε.Κ. Α΄ 249/25.11.2011, Φ.Ε.Κ. Α΄ 99/27.04.2012, Φ.Ε.Κ. Α΄ 76/16.05.2025.
      (*) Ευθυμία Δημητρίου Παπαδάμ – Ριζά, Αρχιτέκτων Ε.Μ.Π. (1975) και Μελετήτρια Τεχνικών Έργων Ιδιωτικής Οικοδομήσεως (Αριθμός Μητρώου Τ.Ε.Ε.: 20.853). Σήμερα διατελεί επί Ιδιότητι Ομοτίμου Μέλους Τ.Ε.Ε.
      (*) Από το Σάββατο 03 Ιανουαρίου 1959 η «Ν» έπαυσε να αναγράφει τον αριθμό της αδείας οικοδομήσεως σε όλες τις άδειες οι οποίες δημοσιεύονταν στην στήλη «ΕΓΚΡΙΘΕΙΣ
      Πηγή: Εργοληπτικόν Βήμα Νο_146 της ΠΕΣΕΔΕ Το επιστημονικό σημείο αναφοράς του εργοληπτικού κόσμου
      Αυτά και άλλα πολλά άκρως ενδιαφέροντα στο περιοδικό της ΠΕΣΕΔΕ που κυκλοφορεί – ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ! 
      Read more...

        0

    19. Αρθρογραφία

      Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την πορεία του Ελληνικού Κτηματολογίου

      GTnews

      Η Έκθεση Ελέγχου 5/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αποτυπώνει τη συνολική πορεία του Ελληνικού Κτηματολογίου, ενός σύνθετου έργου εθνικής σημασίας που, μετά από πολύ μεγάλες προκλήσεις, βρίσκεται πλέον σε φάση ολοκλήρωσης.
      Το Κτηματολόγιο αποτελεί μια εθνική υποδομή που υλοποιείται σταδιακά επί τρεις δεκαετίες, μέσα από διαδοχικές φάσεις, διαφορετικά χρηματοδοτικά εργαλεία και συνεχείς θεσμικές, νομοθετικές και τεχνικές προσαρμογές. Δημιουργήθηκε ουσιαστικά από μηδενική βάση, περιλαμβάνοντας την καταγραφή δεκάδων εκατομμυρίων δικαιωμάτων, την ανάπτυξη ενιαίων χαρτογραφικών και πληροφοριακών συστημάτων και τη διαχείριση σύνθετων ιδιοκτησιακών καθεστώτων σε όλη την επικράτεια.
      Η σημερινή εικόνα του έργου διαφοροποιείται ουσιαστικά σε σχέση με το παρελθόν, με σαφή επιτάχυνση και μετρήσιμα αποτελέσματα, κάτι που αποτυπώνεται και στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου που χαρακτηριστικά αναφέρει ότι «αξιοσημείωτη πρόοδος σημειώθηκε κατά την τελευταία δεκαετία».
      Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη μετάβαση του έργου από μια μακρά περίοδο στασιμότητας σε μια φάση συστηματικής ολοκλήρωσης. Η Έκθεση αναδεικνύει παράλληλα τις εγγενείς δυσκολίες του εγχειρήματος, όπως η ελλιπής καταγραφή της Δημόσιας Περιουσίας, ο κατακερματισμός της ιδιοκτησίας, η εκτεταμένη έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας, η έλλειψη ολοκληρωμένων δασικών χαρτών και η πολυπλοκότητα συνδυασμού νομικών και γεωχωρικών δεδομένων.
      Η πρόοδος του έργου σε αριθμούς σήμερα:
      27.850.000 δικαιώματα (άνω του 71%) σε λειτουργούν Κτηματολόγιο  10.820.000 δικαιώματα (σχεδόν 28%) σε φάση ανάρτησης  Το 100% της χώρα αποκτά ψηφιακό κτηματολόγιο έως το τέλος του 2026  600.000.000 σελίδες έχουν ψηφιοποιηθεί 310.000 εγγραπτέες πράξεις ολοκληρώθηκαν με Ai Πάνω από 1.000.000 ψηφιακές συναλλαγές έως σήμερα στο κτηματολόγιο. Συγκεκριμένα: το 2025 υποβλήθηκαν 560.000 και για το 2026 έως σήμερα 185.000 Από το 2021 έως σήμερα, 12 νέες ψηφιακές υπηρεσίες Οι παραπάνω ψηφιακές υπηρεσίες  χρησιμοποιούνται καθημερινά από όλους του επαγγελματίες, τους πολίτες και τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης που εμπλέκονται με τη λειτουργία του κτηματολογίου.
      Η μετάβαση από το έγχαρτο στο ψηφιακό Κτηματολόγιο
      Το Κτηματολόγιο περνάει σε μία νέα, ψηφιακή εποχή. Η μετάβαση δεν είναι εύκολη, αφού έρχεται να ομογενοποιήσει τεχνολογίες, εφαρμογές και δεδομένα δεκαετιών, με τη μεταφορά τους σε Cloud υποδομές, που υπόσχονται ταχύτητα σταθερότητα, διαθεσιμότητα και ασφάλεια. Η μετάβαση αυτή ολοκληρώνεται έως τον 06/2026.
      Η ανάπτυξη ηλεκτρονικών υπηρεσιών έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας του Κτηματολογίου, ενισχύοντας την ταχύτητα και τη διαφάνεια στις συναλλαγές.
      Σήμερα παρέχονται ψηφιακές δυνατότητες όπως:
      Ηλεκτρονική υποβολή εγγραπτέων πράξεων για επαγγελματίες, πολίτες και δημόσια διοίκηση Απομακρυσμένη έρευνα στη βάση δεδομένων του κτηματολογίου από επαγγελματίες  και δημόσια διοίκηση Akinita .gov.gr για υποβολή εγγραπτέων πράξεων από τους συμβολαιογράφους Έρευνα από πολίτες στα ακίνητά ιδιοκτησίας τους μέσω του “myktima”. archive.ktimatologio.gr  για αναζήτηση στα ψηφιοποιημένα αρχεία των πρώην υποθηκοφυλακείων  enexyra.ktimatologio.gr Ενιαίο Ηλεκτρονικό Μητρώο Ενεχύρων  12n.ktimatologio.gr η ψηφιακή τήρηση και ηλεκτρονική υποβολή των εγγραπτέων πράξεων του Κτηματολογικού Κανονισμού Δωδεκανήσου Maps.gov.gr η ενιαία ψηφιακή πύλη χαρτών της πολιτείας  Maps.ktimatologio.gr η ιδιοκτησία στον χάρτη με όλα τα ανοικτά κτηματολογικά και πολεοδομικά δεδομένα Eisigites.ktimatologio.gr η εφαρμογή μέσω της οποίας γίνεται ηλεκτρονικά ο νομικός έλεγχος και η καταχώριση μιας εγγραπτέας πράξης  Support.ktimatologio.gr η ηλεκτρονική υποβολή ερωτημάτων και αιτημάτων από επαγγελματίες και πολίτες Οι υπηρεσίες αυτές αξιοποιούνται σε αυξανόμενο βαθμό από επαγγελματίες και πολίτες, περιορίζοντας την ανάγκη φυσικής παρουσίας και επιταχύνοντας τις διαδικασίες.
      Η ψηφιοποίηση του αρχείου των 390 Υποθηκοφυλακείων ολοκληρώνεται και αφορά στην ψηφιοποίηση 600.000.000 σελίδων (Μεταγραφές, Υποθήκες, Κατασχέσεις, Διεκδικήσεις & Ευρετήρια) και τη διάθεσή τους διαδικτυακά στους νόμιμα ενδιαφερόμενους από την ηλεκτρονική πλατφόρμα archive.ktimatologio.gr. Πρόκειται για την πρώτη πλήρη ψηφιακή καταγραφή του συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών.
      Τίθεται θέμα ασφάλειας δικαίου;
      Η απάντηση δίνεται από την ίδια την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου:
      «11. Ως εκ των προαναφερόμενων καινοτομιών του Εθνικού Κτηματολογίου, η λειτουργία του συνεπάγεται πολλαπλά οφέλη: ασφάλεια και σαφήνεια των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, μείωση των δικαστικών διενέξεων, μείωση του χρόνου και του κόστους των συναλλαγών επί των ακινήτων, διευκόλυνση του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, καταγραφή της δημόσιας περιουσίας, επομένως, προστασία της από καταπατήσεις και διευκόλυνση της αξιοποίησης αυτής, προσέλκυση επενδύσεων, επιτάχυνση της διαδικασίας απαλλοτρίωσης, προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, μέσω της καταγραφής δασών, υγροτόπων, προστατευόμενων περιοχών και οικοσυστημάτων, και του πολιτιστικού περιβάλλοντος, μέσω της καταγραφής, επί παραδείγματι, των αρχαιολογικών χώρων. Δεν είναι καθόλου άστοχο, συνεπώς, που χαρακτηρίζεται «θεμελιώδες εργαλείο για την ορθολογική οργάνωση και ανάπτυξη της χώρας» Βλ. σελ. 5 της έκθεσης του ελεγκτικού συνεδρίου.
      Τελικά αργεί το Κτηματολόγιο;
      Η Έκθεση επίσης αναφέρεται στην ύπαρξη μεγάλου αριθμού εκκρεμοτήτων σε συγκεκριμένα Κτηματολογικά γραφεία. Παρά τις χιλιάδες εκκρεμότητες που κληρονομήθηκαν από τα πρώην υποθηκοφυλακεία τα οποία εισήλθαν στο Φορέα από 1/1/2025 και τις χιλιάδες νέες εισερχόμενες εγγραπτέες πράξεις, καθημερινά, στα Κτηματολογικά Γραφεία, η ταχύτητα στη διεκπεραίωση πράξεων είναι εντυπωσιακή. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, το 2024 έκλεισαν 251.000 πράξεις, το 2025  ο ρυθμός διεκπεραίωσης υπερδιπλασιάστηκε και έκλεισαν 650.000 πράξεις, ενώ στο πρώτο τρίμηνο του 2026 έχουν ήδη διεκπεραιωθεί  247.000 πράξεις. Συγκεκριμένα στα μεγάλα γραφεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης οι εκκρεμότητες έχουν μειωθεί σήμερα κατά 80% και 90% αντίστοιχα, με το μήνα Μάρτιο 2026 να σημειώνεται ρεκόρ ολοκλήρωσης  πράξεων και έκδοσης πιστοποιητικών στις 79.200 στα γραφεία της χώρας.
      Σημαντικό ρόλο στην διεκπεραίωση των πράξεων έχει παίξει ο νομικός έλεγχος μέσω της Τεχνικής Νοημοσύνης, όπως αναφέρεται και στην Έκθεση.
      Παρά τις εκκρεμότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν και την ανάγκη περαιτέρω επιτάχυνσης επιμέρους διαδικασιών, η συνολική εικόνα του έργου έχει αλλάξει ουσιαστικά. Για πρώτη φορά, η ολοκλήρωση ενός έργου δεκαετιών διαφαίνεται με σαφήνεια στον ορίζοντα, με μετρήσιμη πρόοδο, εκτεταμένη ψηφιοποίηση και ενίσχυση της λειτουργικότητάς του προς όφελος των πολιτών και της οικονομίας.
      Το Ελληνικό Κτηματολόγιο συνεχίζει με προτεραιότητα την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης, τη μείωση των εκκρεμοτήτων και την πλήρη ανάπτυξη των ψηφιακών υπηρεσιών, ενισχύοντας μια κρίσιμη εθνική υποδομή για τη χώρα.
      Read more...

        0

    20. Αρθρογραφία

      Η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης: Η μελέτη προτείνει αυξήσεις συντελεστή 0,2-0,4 σε 83 δημοτικές ενότητες

      Engineer

      Στα χέρια του Υπουργείου Περιβάλλοντος βρίσκεται πλέον η μελέτη με βάση την οποία θα «νεκραναστηθεί» ο θεσμός της μεταφοράς συντελεστή. Η μελέτη προτείνει αυξήσεις συντελεστή 0,2-0,4 σε συγκεκριμένες ζώνες σε 83 δημοτικές ενότητες σε αστικές περιοχές σε όλη τη χώρα. Το πλαίσιο για την επαναλειτουργία του θεσμού αναμένεται να είναι έτοιμο μέσα στο 2027, αλλά θα ξεκινήσει με τους υφιστάμενους τίτλους που εκδόθηκαν την περίοδο 1979-2007 και οι οποίοι αντιστοιχούν περίπου σε 430.000 τετραγωνικά μέτρα. Το ερώτημα είναι κατά πόσον η ενεργοποίηση του θεσμού θα γίνει χωρίς προβλήματα, καθώς η επιπρόσθετη δόμηση είναι σίγουρο ότι θα προκαλέσει αντιδράσεις.
      Ο θεσμός της μεταφοράς συντελεστή θεσπίστηκε για πρώτη φορά το 1979 από τον τότε υφυπουργό Δημοσίων Εργων Στέφανο Μάνο, στο πρότυπο του αντίστοιχου γαλλικού μοντέλου. Η λογική της ρύθμισης ήταν απλή: προκειμένου να ενισχύσει οικονομικά τους ιδιοκτήτες των διατηρητέων ή να απαλλοτριώσει χώρους, το κράτος αναγνώριζε ένα «δικαίωμα» δόμησης, που αντιστοιχούσε στα τετραγωνικά που θα μπορούσαν να χτιστούν, αν δεν ίσχυαν οι ειδικοί περιορισμοί. Το δικαίωμα αυτό ονομάστηκε τίτλος μεταφοράς συντελεστή και μπορούσε να μεταβιβαστεί, ώστε κάποιος άλλος ενδιαφερόμενος να χτίσει επιπλέον από όσο επιτρέπεται σε κάποιο άλλο σημείο.
      Εργολαβική αγορά
      Το πού θα μπορούσε κανείς να μεταφέρει αυτό το δικαίωμα επιπλέον δόμησης αποτέλεσε γρήγορα πρόβλημα για την εφαρμογή της ρύθμισης. Πρώτα ήρθε η ταχεία «εμπορευματοποίηση»: εργολάβοι αγόρασαν μαζικά δικαιώματα από διατηρητέα από το κέντρο της Αθήνας και τα μετέφεραν σε διάφορα σημεία, κατασκευάζοντας τεράστια κτίρια. Κλασικό παράδειγμα τα κτίρια Βωβού κατά μήκος της λεωφόρου Κηφισίας, που απέδειξαν την κατάχρηση της ρύθμισης. Ακολούθησε η ακύρωση διαδοχικών νομοθετικών ρυθμίσεων από το ΣτΕ. Οι τίτλοι σταμάτησαν να εκδίδονται το 2007.
      Εκτοτε η υπόθεση εξαντλήθηκε σε τροποποιήσεις της νομοθεσίας. Το 2013 (ν. 4178) το υπουργείο Περιβάλλοντος επανέφερε τον θεσμό συνδυάζοντάς τον με έναν μηχανισμό ελέγχου των αγοραπωλησιών δικαιωμάτων, την «τράπεζα γης». Η νομοθεσία αυτή τροποποιήθηκε το 2017 (με τον ν. 4495), το 2020 (ν. 4759) και το 2021 (ν. 4819), παραμένοντας ωστόσο ανενεργή. Κύριο ζήτημα παρέμενε ο καθορισμός περιοχών που θα μπορούσαν να δεχθούν την πολεοδομική επιβάρυνση. Ξεκινώντας το μεγάλο πρόγραμμα εκπόνησης πολεοδομικών σχεδίων σε όλη τη χώρα, το υπουργείο Περιβάλλοντος ζήτησε από τους μελετητές να ορίσουν περιοχές υποδοχής του συντελεστή. Παράλληλα, προχώρησε σε μια αμφιλεγόμενη κίνηση, να προκηρύξει χωριστό διαγωνισμό για τον καθορισμό «ζωνών υποδοχής συντελεστή» σε 83 δημοτικές ενότητες σε όλη τη χώρα. Η μελέτη ανατέθηκε τον Απρίλιο του 2024 σε κοινοπραξία γραφείων μελετών («Ροϊκός», «Σαμαράς και συνεργάτες», «Ερατοσθένης») με προϋπολογισμό 6,3 εκατ. ευρώ και παραδόθηκε στο υπουργείο Περιβάλλοντος τον Ιανουάριο του 2026. Μέχρι στιγμής το περιεχόμενό της παραμένει κρυφό, ωστόσο ορισμένοι μελετητές πολεοδομικών σχεδίων έχουν «τροφοδοτηθεί» από το ΥΠΕΝ με το τι προβλέπει η μελέτη για την περιοχή τους, ώστε να τα ενσωματώσουν. Η διαδικασία αυτή δεν είναι ανέφελη: όπως αποκάλυψε η «Κ» την προηγούμενη Κυριακή, οι μελετητές του πολεοδομικού σχεδίου του Δήμου Αθηναίων διαφώνησαν με τις επιλογές του ΥΠΕΝ, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα δεν μπορεί να δεχθεί επιπλέον πολεοδομική επιβάρυνση. Αντιπρότειναν η μεταφορά συντελεστή να επιτραπεί σε περιοχές στις οποίες ο συντελεστής δόμησης θα έχει πρώτα μειωθεί.
      Σύμφωνα με πληροφορίες, η μελέτη δεν προβλέπει μεγάλες αυξήσεις στον συντελεστή δόμησης (κατά κανόνα 0,2-0,4) σε περιοχές δίπλα στις οποίες υπάρχουν ήδη υψηλοί συντελεστές, κοντά σε κόμβους, πολεοδομικά κέντρα ή σταθμούς μετρό. Ενώ όσον αφορά τα ύψη των κτιρίων, αυτά δεν αυξάνονται περισσότερο από ένα-δύο ορόφους (ώστε να μη χτιστούν τα μεγαθήρια που οδήγησαν στην ακύρωση του θεσμού τη δεκαετία του ’90). Τελικά, πόσο παραπάνω θα χτιστεί; Το υπουργείο Περιβάλλοντος έχει σταματήσει να εκδίδει τίτλους μεταφοράς συντελεστή από το 2007. Ωστόσο, ένα βασικό ζήτημα είναι, κατ’ αρχάς, πώς θα απορροφηθούν όλοι αυτοί οι τίτλοι που έχουν συγκεντρωθεί. Σύμφωνα με στοιχεία που παρείχε το υπουργείο Περιβάλλοντος στην «Κ», σήμερα υπάρχουν 3.837 ενεργοί τίτλοι μεταφοράς συντελεστή, οι οποίοι αντιστοιχούν σε 428.602 τ.μ.
      Επιπρόσθετη πίεση ασκούν οι αγωγές αποζημίωσης – τελευταία απόφαση εκδόθηκε το 2025, όταν το Εφετείο Αθηνών επιδίκασε αποζημίωση 1,2 εκατ. ευρώ σε πέντε πολίτες, γιατί οι τίτλοι μεταφοράς συντελεστή που διέθεταν είχαν περιπέσει σε πολυετή αχρησία. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ΥΠΕΝ προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας επιδιώκοντας να ανατρέψει την απόφαση του Εφετείου.
      Ταυτόχρονα, στο παρασκήνιο μεθοδεύεται το σενάριο να επιτραπεί ξανά η νομιμοποίηση των μεγάλων αυθαιρέτων (κατηγορίας 5) –έχει σταματήσει από το 2020–, όχι μόνο με πρόστιμο, αλλά και με την αγορά τίτλων μεταφοράς συντελεστή. Η επαναφορά της δυνατότητας νομιμοποίησης των μεγάλων αυθαιρέτων προφανώς επιτείνει στο διηνεκές τη συνέχιση και κανονικοποίηση της παρανομίας, αλλά παρουσιάζεται από παράγοντες του τεχνικού κόσμου ως απόλυτη αναγκαιότητα.
      Τις απορίες λύνει ο υφυπουργός Περιβάλλοντος Νίκος Ταγαράς. «Προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει να επιτραπεί και πάλι η νομιμοποίηση των αυθαιρέτων της κατηγορίας 5, με υποχρεωτικό έλεγχο όλων των δηλώσεων και να συνδυαστεί με τη μεταφορά συντελεστή. Ομως, κάτι τέτοιο δεν έχει αποφασιστεί, ούτε θα αποφασιστεί άμεσα. Θα δοθεί ωστόσο η δυνατότητα νομιμοποίησης μεγάλων αυθαιρέτων ιδιοκτησίας δήμων». Οπως αναφέρει ο κ. Ταγαράς, η στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συνοδεύει τη μελέτη των ζωνών υποδοχής συντελεστή θα δοθεί σε δημόσια διαβούλευση μόλις ελεγχθεί από το ΥΠΕΝ μέσα στην άνοιξη. Ακολούθως θα κατατεθεί μέχρι το τέλος του έτους στο ΣτΕ το σχέδιο προεδρικού διατάγματος για έλεγχο. «Επομένως είναι λογικό, εκτός απροόπτων, το προεδρικό διάταγμα να εκδοθεί μέσα στο 2027», αναφέρει.
      Οπως επισημαίνει, η ενεργοποίηση της «τράπεζας γης» θα γίνει μέσω δηλώσεων των ίδιων των ιδιοκτητών τίτλων μεταφοράς συντελεστή, καθώς με τον τρόπο αυτό δηλώνουν ότι αποδέχονται τη διαδικασία και ενημερώνεται ο κατάλογος των ιδιοκτητών με τους σημερινούς. Ως προς το αν θα επιτραπεί η έκδοση νέων τίτλων, «είναι νωρίς να το πούμε. Θα αξιολογηθεί η κατάσταση, ανάλογα με το πώς θα λειτουργήσει ο θεσμός με τους υφιστάμενους τίτλους μεταφοράς συντελεστή. Το 2026 και το 2027 θα είναι τα έτη που θα κλείσουμε μεγάλες εκκρεμότητες πολλών ετών», καταλήγει.
      50 χρόνια μετά
      Το ερώτημα που τώρα ανακύπτει, πάντως, είναι κατά πόσον η μεταφορά συντελεστή εξακολουθεί να είναι «επίκαιρη». Η υπόθεση των κινήτρων του ΝΟΚ απέδειξε ότι υπάρχει ισχυρή κοινωνική αντίδραση κατά της περαιτέρω επιβάρυνσης των ήδη ελλειμματικών σε δημόσιους χώρους και υποδομές πόλεών μας. Από την άλλη πλευρά, ειδικά για την περίπτωση των διατηρητέων, η μεταφορά θα μπορούσε να είναι ένα προστατευτικό εργαλείο.
      «Η λογική των ζωνών υποδοχής συντελεστή και το πώς όλο αυτό συσχετίστηκε πλέον με τα κίνητρα του ΝΟΚ κάνει την υπόθεση αυτή ακόμη πιο πολύπλοκη. Προσπαθούμε διοικητικά να λύσουμε ένα ζήτημα που δεν έχει λυθεί ούτε νομικά ούτε επιστημονικά. Κοντεύουν 50 χρόνια από το ξεκίνημα του θεσμού και ακόμη δεν έχουμε βρει τα πατήματά μας», λέει η Ρένα Κλαμπατσέα, καθηγήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ. «Δεν είμαστε πλέον σε θέση να πούμε, ελαφρά τη καρδία, αυξήστε τον συντελεστή σε κάποιες περιοχές – αντιθέτως προσπαθούμε να τον μειώσουμε. Αρα, πώς έχουμε ελπίδα ο θεσμός να εφαρμοστεί; Κατά τη γνώμη μου, μια λύση θα ήταν να μετατραπεί σε ένα εργαλείο με κοινωνικό πρόσημο, δηλαδή να αποκτήσει μια ποσόστωση κοινωνικής ανταπόδοσης, λ.χ. σε κοινωνική κατοικία. Οσο η υπόθεση αυτή ακολουθεί τους όρους της αγοράς, όμως, αυτό θα είναι αδύνατον».
      «Οι τίτλοι μεταφοράς συντελεστή δόθηκαν από το κράτος στους ιδιοκτήτες διατηρητέων αντί αποζημίωσης», εξηγεί η αρχιτέκτων Γιώτα Βρεττάκου, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτιρίων και Μνημείων. «Οι ιδιοκτήτες είναι βαθιά απογοητευμένοι γιατί τους δόθηκε ένας τίτλος που μπήκε στο «ψυγείο». Ενας τίτλος που έπρεπε να δηλωθεί στο υποθηκοφυλακείο και στη φορολογική δήλωση. Ως αποτέλεσμα, πέρυσι ιδιοκτήτες που ζήτησαν αποζημίωση δικαιώθηκαν δικαστικά. Ως σύλλογος έχουμε παλαιότερα προτείνει οποιαδήποτε αύξηση στον συντελεστή να γίνεται μόνο μέσω τίτλων που έχουν προέλθει από διατηρητέα. Μια λύση για την απορρόφηση των παλαιών τίτλων θα ήταν όλα τα μεγάλα αυθαίρετα που δηλώθηκαν τα προηγούμενα χρόνια να νομιμοποιούνται μόνο μέσω μεταφοράς συντελεστή».
      «Είναι δραματικό να συζητούμε σήμερα για αύξηση συντελεστή και ύψους μέσα στην Αθήνα», λέει η Ελένη Μαΐστρου, ομότιμη καθηγήτρια του ΕΜΠ και πρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ). «Δεν θεωρώ τον θεσμό της μεταφοράς συντελεστή ξεπερασμένο, εκτιμώ όμως ότι πρέπει να εφαρμοστεί μόνο σε περιοχές στις οποίες προηγουμένως θα μειωθεί ο συντελεστής δόμησης, όπως πρότειναν οι μελετητές του πολεοδομικού σχεδίου της Αθήνας».
      Ο αρχιτέκτονας Θανάσης Γρηγορόπουλος είναι πρόεδρος της Ενωσης Ιδιοκτητών Τίτλων Μεταφοράς Συντελεστή. «Ως επαγγελματίας χειρίστηκα πολλές περιπτώσεις. Θυμάμαι, για παράδειγμα, το κτίριο του Αρσακείου στην Πανεπιστημίου, για το οποίο εκδόθηκε τίτλος μεταφοράς 18.500 τ.μ. Νομίζω ότι η θεσμοθέτηση της “τράπεζας γης”, ως ενδιάμεσος για να μην υπάρξει εμπορευματοποίηση του θεσμού, είναι προβληματική. Κατ’ αρχάς, δεν εγγυάται διαφάνεια – ποιος θα γνωρίζει σε ποιους τίτλους θα δοθεί προτεραιότητα, αφού τίποτα δεν θα είναι δημόσια αναρτημένο; Κατά δεύτερον, εμποδίζει τον ιδιοκτήτη να χρησιμοποιήσει ένα ιδιοκτησιακό δικαίωμα με τον τρόπο που αυτός επιθυμεί. Για παράδειγμα, εγώ μπορεί να ήθελα να πουλήσω σε κάποιον συγκεκριμένο τον τίτλο ή να έκανα μια συμφωνία αποπληρωμής σε δόσεις. Τώρα αυτό αποκλείεται, κάποιος άλλος θα αποφασίσει πώς θα χρησιμοποιηθεί το δικό μου ιδιοκτησιακό δικαίωμα». Μέχρι τον καθορισμό ζωνών υποδοχής, ο κ. Γρηγορόπουλος προτείνει τη χρησιμοποίηση του θεσμού για τα αυθαίρετα κατηγορίας 5, για την επιπρόσθετη δόμηση μέσω κινήτρων του ΝΟΚ.
      Read more...

        0

    21. Αρθρογραφία

      Οδηγός αξιοποίησης δασικών εκτάσεων μετά την κύρωση των δασικών χαρτών και των αποφάσεων των ΕΠΕΑ

      Engineer

      Η κύρωσης των δασικών χαρτών, σε συνδυασμό με τις απορριπτικές αποφάσεις των Επιτροπές Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠΕΑ), έχει φέρει τα τελευταία χρόνια στο προσκήνιο ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα για χιλιάδες πολίτες.
      Εκτάσεις που για δεκαετίες καλλιεργούνταν ή χρησιμοποιούνταν από ιδιώτες, σήμερα χαρακτηρίζονται οριστικά ως δασικές και, σε πολλές περιπτώσεις, περιέρχονται στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου.
      Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα: τι συμβαίνει πλέον με αυτές τις εκτάσεις; Μπορούν οι πολίτες που τις χρησιμοποιούσαν μέχρι σήμερα να συνεχίσουν να τις αξιοποιούν; Και αν ναι, υπό ποιες προϋποθέσεις και με ποιο τίμημα;
      Το ισχύον πλαίσιο, όπως καθορίζεται κυρίως από τον Ν. 998/1979, δεν αφήνει περιθώρια για ελεύθερη χρήση. Ωστόσο, προβλέπει τη δυνατότητα παραχώρησης χρήσης υπό όρους, μέσω διοικητικών διαδικασιών και με την επιβολή ανταλλάγματος. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η χρήση αυτή δεν αποτελεί δικαίωμα, αλλά εξαίρεση, η οποία εξετάζεται κατά περίπτωση και πάντα υπό τον αυστηρό έλεγχο των δασικών υπηρεσιών.
      – Μπορεί ένας πολίτης να χρησιμοποιήσει δασική έκταση του Δημοσίου;
      Στην πράξη, ναι — αλλά μόνο με άδεια. Ο πολίτης δεν αποκτά ιδιοκτησία, αλλά ένα περιορισμένο δικαίωμα χρήσης, το οποίο παραχωρείται για συγκεκριμένο σκοπό και χρονικό διάστημα.
      Η χρήση αυτή ελέγχεται συνεχώς από τις δασικές υπηρεσίες και μπορεί να ανακληθεί, εφόσον δεν τηρούνται οι όροι.
      – Τι επιτρέπεται εντός δασικών εκτάσεων;
      Η δασική νομοθεσία επιτρέπει την επέμβαση σε δασικές εκτάσεις ως εξαιρετικό μέτρο και πάντα εντός του πλαισίου μη μεταβολής του προορισμού των δάσους, μετά από έγκριση.
      Κατά το νόμο, σε ορισμένες περιορισμένες κατηγορίες δασικών εκτάσεων, επί περιορισμένο τμήμα επιφάνειας τους και υπό αρκετές προϋποθέσεις, οι επεμβάσεις είναι κατ’ εξαίρεση επιτρεπτές για δραστηριότητες όπως:
      Εκμεταλλεύσεις πρωτογενούς τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία κλπ) Κατασκευή κοινόχρηστων – κοινωφελών υποδομών αλλά και έργων υποδομών π.χ. οδοποιία Εγκαταστάσεις τουριστικού χαρακτήρα (ξενοδοχεία 4*-5*, camping, ιαματικές εγκαταστάσεις, χιονοδρομικά κέντρα, ορειβατικά καταφύγια κ.ά) Βιομηχανικές εγκαταστάσεις (μονάδες μεταποίησης γεωργικών προϊόντων, οινοποιεία, αποσταγματοποιεία, ποτοποιεία, εμφιαλωτήρια, ελαιοτριβεία, σφαγεία, δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαιοειδών) Μεταλλεία – λατομεία Έργα πολιτιστικού χαρακτήρα Συγκεκριμένοι τύποι εγκαταστάσεων αθλητισμού, εκπαίδευσης, περίθαλψης, έρευνας, υδατοδρομίων, διαδρομών αγώνων μοτοποδηλάτων, θρησκευτικής φύσεως κ.ά. – Τι απαγορεύεται κατηγορηματικά;
      Η πιο ξεκάθαρη απαγόρευση αφορά την ανέγερση κατοικιών. Η δόμηση για οικιστικούς σκοπούς σε δασικές εκτάσεις δεν επιτρέπεται σε καμία περίπτωση.
      Παράλληλα, απαγορεύονται οι αυθαίρετες εκχερσώσεις, η αλλαγή χρήσης της γης χωρίς άδεια και κάθε δραστηριότητα που οδηγεί σε ουσιαστική υποβάθμιση του δασικού οικοσυστήματος.
      – Ποιες τουριστικές εγκαταστάσεις επιτρέπονται εντός δασικών εκτάσεων;
      Επιτρέπεται η επέμβαση σε δημόσια δάση και δημόσιες δασικές εκτάσεις για τη δημιουργία ξενοδοχειακών καταλυμάτων κατηγορίας 4 ή 5 αστέρων, χιονοδρομικών κέντρων, εγκαταστάσεων αξιοποίησης ιαματικών πηγών υδροθεραπευτηρίων, κέντρων θαλασσοθεραπείας, εγκαταστάσεων ιατρικού τουρισμού καθώς και η δημιουργία γκολφ.
      Το σχετικό αίτημα για την χορήγηση έγκρισης επέμβασης συνοδεύεται από έκθεση τουριστικής αξιοποίησης στην οποία αιτιολογείται ότι η επέμβαση αυτή αποτελεί το μόνο πρόσφορο μέσο για την ικανοποίηση του δημοσίου συμφέροντος με τη μικρότερη δυνατή απώλεια δασικού πλούτου.
      Επίσης επιτρέπεται η επέμβαση σε ιδιωτικά δάση και δασικές εκτάσεις για τη δημιουργία σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων, όπως ισχύει και εγκαταστάσεων ειδικής τουριστικής υποδομής, κάτω υπό ειδικούς όρους και προϋποθέσεις. Όταν η επέμβαση για τη δημιουργία των ανωτέρω σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων και εγκαταστάσεων ειδικής τουριστικής υποδομής γίνεται εξ ολοκλήρου σε ιδιωτική έκταση αμιγώς δασικού χαρακτήρα, τότε το εμβαδόν της έκτασης αυτής πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστο 500 στρέμματα.
      Η συνολική έκταση των χώρων που καταλαμβάνουν οι τουριστικές εγκαταστάσεις (κάλυψη) δεν μπορεί να υπερβεί το δέκα τοις εκατό (10%) της έκτασης για την οποία εγκρίνεται η επέμβαση προς τουριστική αξιοποίηση. Ο συντελεστής δόμησης υπολογίζεται στο ως άνω 10% της έκτασης και καθορίζεται κλιμακωτά.
      Στην πράξη, εγκρίνονται εγκαταστάσεις όπως ορειβατικά καταφύγια, μικρές υποδομές αναψυχής ή οικοτουριστικά καταλύματα περιορισμένης κλίμακας. Οι παρεμβάσεις αυτές σχεδιάζονται με τρόπο που να μην αλλοιώνεται το τοπίο και να αποφεύγεται η εκτεταμένη δόμηση.
      – Τι ισχύει με τα φωτοβολταϊκά σε δασικές εκτάσεις;
      Επιτρέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών σε δασικές εκτάσεις που εκχερσωθήκαν ή παραχωρήθηκαν για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια.
      Ειδικότερα, εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης ηλιακής ενέργειας από φωτοβολταϊκούς σταθμούς σε δάση και αναδασωτέες εκτάσεις απαγορεύονται. Κατ’ εξαίρεση, οι εγκαταστάσεις αυτές επιτρέπονται σε δασικός εκτάσεις που εκχερσωθήκαν ή παραχωρήθηκαν για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια, σύμφωνα με τη δασική και την αγροτική νομοθεσία, εφόσον αξιοποιήθηκαν κατά τους όρους της εκχέρσωσης ή της παραχώρησης και καλλιεργούνται, υπό την προϋπόθεση, ότι μετά το πέρας της νόμιμης λειτουργιάς των εγκαταστάσεων αυτών, σύμφωνα και με τους όρους της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ή την για οποιονδήποτε λόγο απομάκρυνσή τους, η έκταση επανέρχεται στην πρότερη αγροτική χρήση.
      – Επιτρέπεται να επεμβαίνουμε σε χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις;
      Στο νόμο 4859 /2021 με θέμα «Μέτρα διευκόλυνσης και εκσυγχρονισμού της ίδρυσης και λειτουργίας κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων……» προστέθηκε διάταξη με την οποία επιτρέπεται η επέμβαση σε δάση και δασικές εκτάσεις ως και σε δημόσιες χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις, μετά από έγκριση του Συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης και μετά από εισήγηση της οικείας δασικής αρχής. Όταν πρόκειται για επέμβαση σε χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις που ανήκουν σε περιοχές όπου υπάρχουν κυρωμένοι δασικοί χάρτες η εισήγηση της οικείας δασικής αρχής χορηγείται εντός προθεσμίας δύο (2) μηνών από το αίτημα του ενδιαφερομένου.
      Σε περίπτωση επέμβασης από τρίτους στις ιδιωτικού χαρακτήρα εκτάσεις που προστατεύονται από τις διατάξεις του παρόντος νόμου, απαιτείται και η έγγραφη συναίνεση του ιδιοκτήτη.
      – Τι ισχύει για τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις σε δάση, δασικές ή δημόσιες εκτάσεις;
      Μετά από εισήγηση της Επιτροπής Σταυλισμού, με απόφαση του αρμοδίου δασάρχη, χορηγείται άδεια για τη την εγκατάσταση εντός δασών και δασικών εκτάσεων, καθώς και δημοσίων εκτάσεων κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, εκτροφείων θηραμάτων, ιχθυοτροφείων, εκτροφείων γουνοφορων και ιδίως επισκέψιμων κτηνοτροφικών μονάδων εκτροφής απειλουμένων με εξαφάνιση αυτοχθόνων φυλών αγροτικών ζώων, με σκοπό τη διάσωση, διάδοση, προβολή και παραδοσιακή διαχείριση του προαναφερθέντος ζωικού κεφαλαίου και των προϊόντων του.
      Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση των ανωτέρω μονάδων, με εξαίρεση τη μελισσοκομία, σε Δάση και δασικές εκτάσεις που προστατεύονται, σε εκτάσεις που βρίσκονται εντός λεκανών απορροής χειμάρρων πόλεων ή οικισμών, σε Δάση και δασικές εκτάσεις που προσφέρονται για αναψυχή και τον τουρισμό
      Επιτρέπεται σε προστατευόμενες περιοχές, αν προβλέπεται από τα σχέδια διαχείρισης τους και, σε περίπτωση μη ύπαρξης αυτών, κατόπιν εγκεκριμένης περιβαλλοντικής μελέτης.
      – Πότε επιτρέπεται η γεωργική εκμετάλλευση δασικών εκτάσεων;
      Εκχέρσωση δασών προς απόδοση σε αγροτική οποιασδήποτε φύσης καλλιέργεια απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η από γεωργικούς συνεταιρισμούς, ομάδες παραγωγών ή φυσικά πρόσωπα εκχέρσωση δασικών εκτάσεων ή η χρήση από αυτούς ασκεπούς έκτασης ή διάκενου εντός δάσους ή δασικής έκτασης, εμβαδού έως 30 στρέμματα όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα, για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια ή για φύτευση σε ανάμειξη αγρίων και οπωροφόρων ή καρποφόρων δένδρων ή για φύτευση δασικών ειδών για την απόδοση προϊόντων, ιδίως, κάστανων, καρυδιών και τρούφας, ή για δημιουργία αμπελώνων ή φυτειών αρωματικών φυτών. Επιτρέπεται, επίσης, η δια εμβολιασμού εξημέρωση άγριων οπωροφόρων ή καρποφόρων δένδρων.
      Επίσης εντός των ως άνω εκτάσεων επιτρέπονται κατασκευές που εξυπηρετούν τη γεωργική εκμετάλλευση, όπως δεξαμενές νερού, γεωτρήσεις, μετρητές Δ.Ε.Η., υπόστεγα κατ΄ εφαρμογή της σχετικής περί των κατασκευών αυτών νομοθεσίας.
      Η έγκριση για τη γεωργική εκμετάλλευση χορηγείται, κατόπιν σχετικής οικονομοτεχνικής μελέτης βιωσιμότητας της γεωργικής εκμετάλλευσης.
      Οι δημόσιες εκτάσεις, ως και οι κοινόχρηστες και διαθέσιμες εποικιστικές δασικές εκτάσεις μπορούν να διατεθούν σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα για δενδροκομική ή γεωργική καλλιέργεια και εκμετάλλευση κατόπιν της σχετικής μελέτης και κάτω από ειδικές προϋποθέσεις.
      Της ΓΡΑΜΜΑΤΗΣ ΜΠΑΚΛΑΤΣΗ, τοπογράφου – πολεοδόμου μηχανικού, [email protected]
      Read more...

        0

×
×
  • Create New...

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.