Jump to content

Search the Community

Showing results for tags 'φ/β'.

  • Search By Tags

    Type tags separated by commas.
  • Search By Author

Content Type


Forums

  • Ειδήσεις
    • Ειδήσεις
  • Εργασίες Μηχανικών
    • Τοπογραφικά-Χωροταξικά
    • Αρχιτεκτονικά
    • Στατικά
    • Μηχανολογικά
    • Ηλεκτρολογικά
    • Περιβαλλοντικά
    • Διάφορα
  • Εργασιακά-Διαδικαστικά
    • Άδειες-Διαδικασίες
    • Αυθαίρετα
    • Οικονομικά-Αμοιβές
    • Εργασιακά
    • Ασφαλιστικά
    • Εκπαίδευση
    • Ειδικότητες-Συλλογικά Όργανα
  • Εργαλεία
    • Προγράμματα Η/Υ
    • Εξοπλισμός
    • Διαδίκτυο
    • Showroom
  • Γενικά
    • Αγγελίες
    • Κουβέντα
    • Δράσεις-Προτάσεις προς φορείς
    • Michanikos.gr
    • Θέματα Ιδιωτών
  • Δοκιμαστικό's Θεματολογία γενική

Categories

  • 1. Τοπογραφικά-Πολεοδομικά
    • 1.1 Λογισμικό
    • 1.2 Νομοθεσία
    • 1.3 Έντυπα
    • 1.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 1.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 2. Συγκοινωνιακά - Οδοποιίας
    • 2.1 Λογισμικό
    • 2.2 Νομοθεσία
    • 2.3 Έντυπα
    • 2.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 2.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 3. Αρχιτεκτονικά - Σχεδιαστικά
    • 3.1 Λογισμικό
    • 3.2 Νομοθεσία
    • 3.3 Έντυπα
    • 3.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 3.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 4. Στατικά - Εδαφοτεχνικά
    • 4.1 Λογισμικό
    • 4.2 Νομοθεσία
    • 4.3 Έντυπα
    • 4.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 4.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 5. Μηχανολογικά
    • 5.1 Λογισμικό
    • 5.2 Νομοθεσία
    • 5.3 Έντυπα
    • 5.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 5.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 6. Ηλεκτρολογικά
    • 6.1 Λογισμικό
    • 6.2 Νομοθεσία
    • 6.3 Έντυπα
    • 6.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 6.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 7. ΑΠΕ - Φωτοβολταϊκά
    • 7.1 Λογισμικό
    • 7.2 Νομοθεσία
    • 7.3 Έντυπα
    • 7.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 7.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 8. Περιβαλλοντικά
    • 8.1 Λογισμικό
    • 8.2 Νομοθεσία
    • 8.3 Έντυπα
    • 8.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 8.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 9. Υδραυλικά - Λιμενικά
    • 9.1 Λογισμικό
    • 9.2 Νομοθεσία
    • 9.3 Έντυπα
    • 9.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 9.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 10. Διαχείριση Έργων - Εκτιμήσεις - Πραγματογνωμοσύνες
    • 10.1 Λογισμικό
    • 10.2 Νομοθεσία
    • 10.3 Έντυπα
    • 10.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 10.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 11. Δημόσια Έργα - Ασφάλεια και Υγιεινή
    • 11.1 Λογισμικό
    • 11.2 Νομοθεσία
    • 11.3 Έντυπα
    • 11.4 Μελέτες-Βοηθήματα
    • 11.5 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 12. Αμοιβές - Φορολογικά - Άδειες
    • 12.1 Λογισμικό
    • 12.2 Νομοθεσία
    • 12.3 Έντυπα - Αιτήσεις
    • 12.4 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 13. Αυθαίρετα
    • 13.1 Λογισμικό
    • 13.2 Νομοθεσία
    • 13.3 Έντυπα
    • 13.4 Συνέδρια-Ημερίδες
  • 14. Διάφορα

Categories

  • Ειδήσεις
    • Νομοθεσία
    • Εργασιακά
    • Ασφαλιστικά-Φορολογικά
    • Περιβάλλον
    • Ενέργεια-ΑΠΕ
    • Τεχνολογία
    • Χρηματοδοτήσεις
    • Έργα-Υποδομές
    • Επικαιρότητα
    • Αρθρογραφία
    • Michanikos.gr
    • webTV
    • Sponsored

Categories

  • Εξοπλισμός
  • Software
  • Books
  • Jobs
  • Real Estate
  • Various

Find results in...

Find results that contain...


Date Created

  • Start

    End


Last Updated

  • Start

    End


Filter by number of...

Joined

  • Start

    End


Group


Επάγγελμα


Ειδικότητα

  1. Την αγορά των μικρών παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας ανοίγει και πάλι το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δίνοντας εκ νέου τη δυνατότητα σε πολίτες που δεν έχουν μέχρι σήμερα κάποιο φωτοβολταϊκό στο όνομά τους, να αναπτύξουν ένα φωτοβολταϊκό πάρκο μικρής ισχύος (της τάξης των 400 – 500 kW), με το καθεστώς των εγγυημένων τιμών (feed in tariff), χωρίς δηλαδή να είναι υποχρεωμένοι να συμμετάσχουν σε διαγωνισμό για να κλειδώσουν τιμή. Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, ο υπουργός ΠΕΝ Κώστας Σκρέκας ετοιμάζει νομοθετική ρύθμιση με την οποία θα επιτρέπει σε όσους δεν έχουν κανένα έργο ΑΠΕ κι εφόσον θέλουν να αναπτύξουν μέχρι ένα φωτοβολταϊκό ισχύος έως 400 – 500 kW να το κάνουν χωρίς τη συμμετοχή τους στις ανταγωνιστικές διαδικασίες της ΡΑΕ. Η σχετική ρύθμιση αναμένεται να συμπεριληφθεί μαζί με άλλες διατάξεις του τομέα ενέργειας στο νομοσχέδιο για τα απόβλητα. Το όλο θεσμικό πλαίσιο, λένε πηγές, θα κατατεθεί σύντομα στη Βουλή. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Κωστής Χατζηδάκης, προκάτοχος υπουργός του Κώστα Σκρέκα, είχε καταργήσει τη δυνατότητα ανάπτυξης μικρών φωτοβολταϊκών με ισχύ έως 500 kW υπό το καθεστώς του feed in tariff στο πλαίσιο λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση του ελλείμματος του ΕΛΑΠΕ. Παράλληλα ο κ. Χατζηδάκης είχε προαναγγείλει και τη λειτουργία ειδικής πλατφόρμας για τα μικρά έργα που μέσω αυτής θα συμμετείχαν σε διαγωνισμό. Λόγω των θετικών μηνυμάτων που έρχονται από την πορεία των εσόδων του ΕΛΑΠΕ (άνοδος δικαιωμάτων των ρύπων) η ηγεσία του υπουργείου αποφάσισε να προχωρήσει σε μια ελεγχόμενη επαναφορά των εγγυημένων τιμών υπό τις προαναφερόμενες προϋποθέσεις. Εκτιμήσεις θέλουν τις τιμές με τις οποίες θα αποζημιώνονται τα μικρά φωτοβολταϊκά να είναι της τάξης των 63 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, όπως προβλέπεται ήδη από την υπουργική απόφαση για τις Τιμές Αναφοράς, για την περίοδο από την 1η Μαρτίου 2022 και πέρα. Η επιβάρυνση που θα προκληθεί στον ΕΛΑΠΕ εκτιμάται ως περιορισμένη. Παράγοντες της αγοράς των φωτοβολταϊκών με τους οποίους επικοινώνησε το energypress, κρίνουν ως θετικό το συγκεκριμένο μέτρο. Όπως υποστηρίζουν ανοίγει ξανά, έστω και με αυτούς τους περιορισμούς, η αγορά των μικρών πάρκων. Με βάση και τα αποτελέσματα της τελευταίας ανταγωνιστικής διαδικασίας, είναι σαφές ότι χώρος για την ανάπτυξη μικρών φωτοβολταϊκών μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών, στην πραγματικότητα δεν υπάρχει.
  2. Ένα νέο πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας σε 30.000 νοικοκυριά πρόκειται να ξεκινήσει μέσα στο έτος. Όπως εξαγγέλλει σε συνέντευξή του στην «Κ», με την αφορμή της χθεσινής Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κώστας Σκρέκας, πρόκειται για ένα είδος «ενεργειακών κοινοτήτων», μέσω των οποίων θα χρηματοδοτείται 100% το ηλεκτρικό ρεύμα των ευάλωτων νοικοκυριών. Παράλληλα, το υπουργείο θα παρέχει γενναία επιδότηση στους οδηγούς ταξί για την αντικατάσταση των οχημάτων τους με ηλεκτρικά – επιδότηση που θα ξεπερνά τις 20.000 ευρώ. – Στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η συζήτηση γύρω από τη μετάβαση σε μια οικονομία απεξαρτημένη από τον άνθρακα εστιάζεται στον ρόλο των τοπικών κοινωνιών. Πώς θα φθάσει αυτή η συζήτηση στη χώρα μας; – Η ευαισθητοποίηση των πολιτών είναι βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης και υλοποιείται τόσο μέσα από την επικοινωνιακή στρατηγική μας όσο και μέσα από πρωτοβουλίες που έχουν πραγματική επίδραση στη ζωή του κόσμου, όπως το «Εξοικονομώ». Το υπουργείο Περιβάλλοντος θα ξεκινήσει τώρα ένα νέο πρόγραμμα ειδικά για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Θα επιδοτήσουμε δήμους και περιφέρειες για τη δημιουργία φωτοβολταϊκών πάρκων (συνολικά 120 MW), τα έσοδα των οποίων θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών ανθρώπων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Υπολογίζουμε ότι μέσα από το πρόγραμμα αυτό, που θα χρηματοδοτηθεί με 100 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, θα επωφεληθούν 30.000 νοικοκυριά σε όλη τη χώρα. – Τι άλλες πρωτοβουλίες αναμένουμε το επόμενο διάστημα; – Με χρηματοδότηση 40 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, θα ξεκινήσουμε ένα πρόγραμμα αντικατάστασης 2.000 ταξί με ηλεκτρικά. Οι ιδιοκτήτες θα επιδοτούνται με 22.500 ευρώ για την απόσυρση του οχήματος – φυσικά, θα τεθούν κριτήρια για την επιδότηση, όπως η παλαιότητα. – Πώς βλέπετε τον ρόλο των ενεργειακών κοινοτήτων (σ.σ. επενδύσεων σε ΑΠΕ από τοπικές κοινωνίες) στη διαδικασία ενεργειακής μετάβασης; Η αλήθεια είναι πως στη χώρα μας, αντίθετα με τη βόρεια Ευρώπη, δεν έχουν υποστηριχθεί καθόλου. – Οι ενεργειακές κοινότητες είναι σημαντικές όταν επιτελούν τον σκοπό τους και όχι απλώς για να προωθούν επενδύσεις έντασης κεφαλαίου. Γι’ αυτό θα υποστηρίξουμε ενεργειακές κοινότητες που θα έχουν όφελος σε αυτούς που χρειάζεται. – Η υποστήριξη του θεσμού των ενεργειακών κοινοτήτων δεν θα βοηθούσε να συνδεθούν τα αιολικά πάρκα με τις τοπικές ανάγκες και επιθυμίες, άρα και να μειωθούν οι αντιδράσεις; – Τα αιολικά πάρκα απαιτούν μεγάλες επενδύσεις. Οι ενεργειακές κοινότητες δύσκολα θα είχαν πρόσβαση στην αναγκαία χρηματοδότηση. – Πώς θα πείσετε τις κοινωνίες που αντιδρούν απέναντι στα αιολικά, ότι το ΥΠΕΝ δεν ακολουθεί απλώς τις προτάσεις των επενδυτών αδειοδοτώντας τες; – Δεν αδειοδοτούμε τα πάντα. Οι προτάσεις επενδυτών σήμερα ξεπερνούν τα 100 GW, αλλά εμείς μέσω του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) εκτιμούμε ότι ρεαλιστικά θα εγκατασταθούν περίπου 10 GW, δηλαδή 1 στα 10. Μέχρι το τέλος του έτους θα ολοκληρωθεί η αναθεώρηση του ειδικού χωροταξικού για τις ΑΠΕ, που θα αυστηροποιήσει τα κριτήρια χωροθέτησης. – Πώς συνάδει το πρόγραμμα εξόρυξης υδρογονανθράκων με τη μετάβαση της χώρας μας σε μια κοινωνία μηδενικών εκπομπών ρύπων; – Το φυσικό αέριο είναι το «καύσιμο-γέφυρα» μεταξύ της σημερινής κατάστασης και του 2030 και είναι τέσσερις φορές πιο καθαρό από τον λιγνίτη. Οι έρευνες για την ανακάλυψη πιθανών κοιτασμάτων νότια της Κρήτης θα δώσουν τη δυνατότητα στις μελλοντικές γενιές να γνωρίζουν πραγματικά τι κρύβεται κάτω από τον πυθμένα της ελληνικής θάλασσας και να επιλέξουν τι θα κάνουν. – Σε πολλά νησιά, η τουριστική ανάπτυξη έχει κατά πολύ ξεπεράσει τις δυνατότητές τους. Θα ανοίξει ποτέ η συζήτηση για τη φέρουσα ικανότητα των νησιών; – Στόχος μας είναι να προχωρήσουμε σε ένα μοντέλο βιώσιμου τουρισμού με υποδομές για τη διαχείριση νερού, λυμάτων και απορριμμάτων, προσφέροντας υψηλής ποιότητας υπηρεσίες. Ολα αυτά τα θέματα περιγράφονται από τα περιφερειακά χωροταξικά πλαίσια και θα εξειδικευθούν με τα πολεοδομικά σχέδια. – Πότε θα ξεκινήσει τη λειτουργία του ο οργανισμός που θα υποκαταστήσει τους φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών (ΟΦΥΠΕΚΑ); Γιατί καθυστερεί; – Περιμένουμε να ολοκληρωθεί ο οικονομικός και νομικός έλεγχος των φορέων. Εκτιμώ πως τον Αύγουστο θα αναλάβει πλήρως τον ρόλο του. – Θα σκεφτόταν το υπουργείο να αναβαθμίσει τους επιθεωρητές περιβάλλοντος σε ανεξάρτητη αρχή; Γιατί σταμάτησαν να δημοσιοποιούνται οι εισηγήσεις για πρόστιμα παραβατών της νομοθεσίας; – Στόχος μας είναι να προχωρήσουμε γρήγορα στην οργάνωση του θεσμού των ιδιωτών περιβαλλοντικών ελεγκτών, για να συνεπικουρούν την υπηρεσία που είναι υποστελεχωμένη. Οσον αφορά τη δημοσιοποίηση των προστίμων, πρέπει να δούμε αν είναι νόμιμη και βοηθά στη συμμόρφωσή τους. Στόχος μας είναι οι παραβάτες να γίνουν καλύτεροι, όχι να τους καταστρέψουμε.
  3. Υψηλό ενδιαφέρον από ιδιώτες για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών net-metering ισχύος παραγωγής έως 10 κιλοβάτ, αλλά και για τη διεκδίκηση επιδότησης μέσω του προγράμματος «Φωτοβολταϊκά στις Στέγες», δείχνουν τα στοιχεία για τις αιτήσεις που έχουν έως τώρα υποβληθεί στη νέα απλοποιημένη πλατφόρμα του ΔΕΔΔΗΕ, για τη σύναψη σύνδεσης ανάλογων συστημάτων. Έτσι, σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, από το άνοιγμα της πλατφόρμας (στις αρχές Απριλίου) και έως την προηγούμενη εβδομάδα, είχαν υποβληθεί 3.900 αιτήματα περίπου για τη δέσμευση ηλεκτρικού «χώρου». Από αυτά, η πλειονότητα αφορά αιτήσεις ιδιωτών, καθώς τα υποψήφια εμπορικά συστήματα δεν ξεπερνούν τα 500 και τα αγροτικά συστήματα τα 80. Μάλιστα, περίπου το 50% των αιτήσεων, δηλαδή περίπου 1.800, αφορούν συστήματα που προορίζονται για κατοικίες και συνδυάζονται με μπαταρία. Επομένως, με δεδομένο ότι πριν από την ανακοίνωση των όρων του προγράμματος, δεν υπήρχε κανένα αίτημα για οικιακό σύστημα με μπαταρία, θεωρείται δεδομένο πως και οι 1.800 αιτήσεις προέρχονται από ιδιώτες που προτίθενται να διεκδικήσουν επιδότηση μέσω του «Φωτοβολταϊκά στις Στέγες». Εξάλλου, η υπογραφή σύνδεσης με τον ΔΕΔΔΗΕ θα αποτελεί προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης ένταξης στο πρόγραμμα. Συνυπολογίζοντας το γεγονός ότι κριτήριο ένταξης στο «Φωτοβολταϊκά στις Στέγες» θα είναι αποκλειστικά η χρονική προτεραιότητα, φαίνεται πως 1.800 έως τώρα ενδιαφερόμενοι ξεκίνησαν νωρίτερα τις διαδικασίες δέσμευσης ηλεκτρικού «χώρου», ώστε να είναι από τους πρώτους που θα λάβουν επιδότηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι, στην πλατφόρμα για την υπογραφή σύμβασης σύνδεσης, δίνουν επίσης το παρών περί τις 1.300 αιτήσεις για οικιακά συστήματα, τα οποία δεν συνδυάζονται με μπαταρίες. Μένει να φανεί αν τα αιτήματα προέρχονται αποκλειστικά από ιδιώτες που απλώς θέλουν να εγκαταστήσουν ένα «μικρό» φωτοβολταϊκό net-metering, χωρίς να στοχεύουν να λάβουν επιδότηση. Ωστόσο, είναι πιθανό ένα μέρος αυτών των 1.300 αιτήσεων να έχουν υποβληθεί από καταναλωτές που θέλουν να ενταχθούν στο πρόγραμμα και, για οποιονδήποτε λόγο, δεν συμπεριέλαβαν στο αρχικό τους αίτημα και μπαταρία. Αυτό θα φανεί από το αν (και σε ποιον βαθμό) θα υπάρξουν στην πορεία τροποποιήσεις τέτοιων αιτημάτων, για την προσθήκη συσσωρευτών. Αντίθετα, οι μόλις 80 αιτήσεις για αγροτικά συστήματα δείχνουν ότι έως τώρα τουλάχιστον καταγράφεται υποτονικό ενδιαφέρον αγροτών για το «Φωτοβολταϊκά στις Στέγες». Κι αυτό για τους συγκεκριμένους δικαιούχους, ο συνδυασμός με μπαταρία δεν είναι υποχρεωτικός για να λάβουν επιδότηση από το πρόγραμμα. Το «Φωτοβολταϊκά στις Στέγες» προγραμματιζόταν κανονικά να κάνει «πρεμιέρα» στο τέλος της προηγούμενης εβδομάδας, με το άνοιγμα της πλατφόρμας του ΔΕΔΔΗΕ για την υποβολή αίτησης. Τελικά, δόθηκε ολιγοήμερη αναβολή στην έναρξή του, η οποία σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις θα γίνει εντός της τρέχουσας εβδομάδας – ενδεχομένως ακόμη και σήμερα, Δευτέρα.
  4. Την ταχεία ανάπτυξη του κλάδου των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα -και το προβάδισμα που έχει πάρει έναντι των αιολικών σταθμών- αποτυπώνουν προκαταρκτικά στοιχεία του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), σύμφωνα με τα οποία η νέα εγκατεστημένη ισχύς από φωτοβολταϊκούς σταθμούς στην Ελλάδα το 2022 ανήλθε σε 1,36 GW (έναντι 840 MW τo 2021 και 459 ΜW το 2020). Την ίδια περίοδο, η νέα «πράσινη» ισχύς από αιολικά ήταν της τάξης των 230 MW. Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς από φωτοβολταϊκά στην Ελλάδα αγγίζει πλέον τα 5,5 GW (5466 ΜW έναντι 4126 ΜW το 2021 και 3288 το 2020). Από τη νέα «φωτοβολταϊκή» ισχύ, τα 341,5 MW συνδέθηκαν στο Δίκτυο Μεταφοράς του ΑΔΜΗΕ (Υψηλή και Υπερυψηλή Τάση) και τα υπόλοιπα 1020 MW αφορούσαν σε μικρότερα έργα που συνδέθηκαν στο Δίκτυο Διανομής. Από τους σταθμούς που συνδέθηκαν στο Δίκτυου του ΔΕΔΔΗΕ, 1602 με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 890 ΜW συνδέθηκαν στη Μέση Τάση και άλλα 200 έργα -συνολικής ισχύος 20 MW περίπου- συνδέθηκαν στη Χαμηλή Τάση. Από τα στοιχεία του ΣΕΦ προκύπτει επίσης ότι τα συστήματα με ενεργειακό συμψηφισμό (net metering) καταλαμβάνουν ένα μικρό μόνο μέρος της νέας αυτής ισχύος. Πιο συγκεκριμένα, φωτοβολταϊκά με net metering συνολικής ισχύος 109,4 MW συνδέθηκαν στο διασυνδεδεμένο σύστημα, εκ των οποίων τα 5,4 ΜW αφορούν σε συστήματα με εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό (virtual net metering). Το μεγαλύτερο μέρος των έργων με συστήματα net metering είναι εμπορικής χρήσης. Η ελληνική κυβέρνηση θέλει να ενθαρρύνει την ανάπτυξη των εν λόγω συστημάτων και στα νοικοκυριά και στο πλαίσιο αυτό αναμένεται από ημέρα σε ημέρα η προδημοσίευση του οδηγού του προγράμματος «Φωτοβολταϊκά στις στέγες», με προϋπολογισμό 150 εκατ. ευρώ, δια του οποίου θα επιδοτείται η εγκατάσταση μικρών φωτοβολταϊκών μαζί με μπαταρία στις στέγες κατοικιών. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του ΥΠΕΝ, η πλατφόρμα για την υποβολή αιτήσεων θα ανοίξει στο τέλος Μαρτίου, ενώ έχει ήδη ανοίξει η πλατφόρμα για υποβολή αιτήσεων για δέσμευση ηλεκτρικού χώρου στον ΔΕΔΔΗΕ (που αποτελεί προαπαιτούμενο για την συμμετοχή στο πρόγραμμα). Η νέα εγκατεστημένη ισχύς αφορά σε έργα που «κλείδωσαν» ταρίφα μέσα από τους διαγωνισμούς της ΡΑΕ, μικρά φωτοβολταϊκά -ισχύος έως 500 KW- που έχουν διοικητικά καθορισμένες τιμές αποζημίωση και συστήματα net metering. Σημειώνεται τέλος ότι και το υπό αναθεώρηση Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) φαίνεται να πριμοδοτεί τα φωτοβολταϊκά έναντι των αιολικών, αφού προβλέπει ότι από τον στόχο για «πράσινη» εγκατεστημένη ισχύ 28,7 GW έως το 2030 τα 14,1 GW θα προέλθουν από φωτοβολταϊκούς σταθμούς, κάτι που πρακτικά μεταφράζεται σε σχεδόν τριπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος από φωτοβολταϊκά έως το τέλος της δεκαετίας.
  5. Τα νοικοκυριά στις ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν έως και 84% από τους οικιακούς λογαριασμούς τους εγκαθιστώντας τόσο φωτοβολταϊκά όσο και αντλίες θερμότητας σε σύγκριση με τα σπίτια που βασίζονται στη θέρμανση με φυσικό αέριο, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που διεξήγαγε ο οργανισμός SolarPower Europe. Η έκθεση υπογράμμισε την εξοικονόμηση που πραγματοποίησαν τα νοικοκυριά της Γερμανίας, της Ισπανίας και της Ιταλίας χρησιμοποιώντας τρεις διαφορετικές τεχνολογικές επιλογές: ηλιακά φωτοβολταϊκά, αντλίες θερμότητας και τον συνδυασμό ηλιακών φωτοβολταϊκών και αντλιών θερμότητας. Η εξοικονόμηση συγκρίθηκε με την τιμή που θα πλήρωνε ένα μέσο οικογενειακό νοικοκυριό αν προμηθεύονταν όλη την ηλεκτρική ενέργεια από το δίκτυο και χρησιμοποιούσε λέβητα φυσικού αερίου για θέρμανση. Στην Ισπανία, τα νοικοκυριά θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν έως και 84% του ετήσιου λογαριασμού ενέργειας συνδυάζοντας ηλιακά φωτοβολταϊκά και αντλίες θερμότητας. Τα ιταλικά νοικοκυριά θα μπορούσαν επίσης να εξοικονομήσουν 83% όταν επέλεγαν να χρησιμοποιήσουν ηλιακά φωτοβολταϊκά και αντλίες θερμότητας. Ωστόσο, στη Γερμανία, τα νοικοκυριά θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν μόνο 62% του ενεργειακού τους λογαριασμού. Τα ισπανικά νοικοκυριά θα μπορούσαν επίσης να επωφεληθούν από τη χρήση μόνο ηλιακών φωτοβολταϊκών, καθώς θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν 64% στο λογαριασμό τους, ποσοστό υψηλότερο από τα αντίστοιχα ιταλικά (40%) και γερμανικά (22%). Ωστόσο, όσον αφορά το ποσό που θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν τα νοικοκυριά, η Ιταλία βρέθηκε στην κορυφή της λίστας με εξοικονόμηση 3.766 ευρώ (3.977 δολάρια ΗΠΑ), ακολουθούμενη από τη Γερμανία (3.614 ευρώ) και την Ισπανία (2.831 ευρώ).
  6. Σημαντική νέα ισχύ ΑΠΕ πρόσθεσε η Ολλανδία, που εγκατέστησε περίπου 2 γιγαβάτ οικιακά φωτοβολταϊκά το 2022, σύμφωνα με στατιστικά της ένωσης διαχειριστών δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Με βάση αυτά τα στοιχεία πρόκειται για ετήσια αύξηση της τάξης του 40%. Όπως αναφέρει η ένωση, το net metering έχει καταστήσει τα οικιακά συστήματα ιδιαίτερα δημοφιλή, με αποτέλεσμα από το 2004 οι νέες εγκαταστάσεις να γίνονται με πολύ γοργούς ρυθμούς. Μέχρι το α’ εξάμηνο του 2022 είχαν εγκατασταθεί 1,9 γιγαβάτ νέων φωτοβολταϊκών, ενώ συνολικά 1,92 εκατομμύρια φωτοβολταϊκά ήταν συνδεδεμένα στο δίκτυο της χώρας, η πλειονότητα των οποίων βρισκόταν σε σπίτια, όπως δήλωσε αναλυτής στο pv magazine.
  7. Ρεύμα από ηλιακή ενέργεια με φωτοβολταϊκά στις στέγες αναζητά η Ευρώπη σε μια περίοδο που προωθείται η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα της Ρωσίας και η στροφή στην πράσινη μετάβαση γενικότερα. Η Κομισιόν παρουσίασε μέσα στον Μάιο το σχέδιο Repower EU, στον πυρήνα του οποίου βρίσκεται η μέγιστη εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας. Στόχος των Βρυξελλών είναι τα φωτοβολταϊκά να φτάσουν ακόμη και στο 25% της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ε.Ε. Στην πλήρη αξιοποίηση του ανεκμετάλλευτου ηλιακού δυναμικού στρέφεται και η Ελλάδα με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστα Σκρέκα, να τονίζει την Τρίτη στο συνέδριο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος πως έως το τέλος του έτους το ποσοστό συμμετοχής των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα της χώρας θα υπερβεί το 50%, από 43% το 2021. Φωτοβολταϊκά σε στέγες, πάρκιγνκ και αποθήκες Σε αυτό το πλαίσιο τρέχει από τον Μάρτιο το νέο «φωτοβολταϊκά στη στέγη». Μέσω του προγράμματος, οι ιδιώτες έχουν τη δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταϊκού συστήματος μέγιστης ισχύος έως 6 kWp στην ηπειρωτική Ελλάδα, τα διασυνδεδεμένα με την ηπειρωτική χώρα νησιά και την Κρήτη και έως 3 kWp για τα λοιπά μη διασυνδεδεμένα νησιά. Το ΦΒ σύστημα μπορεί να εγκατασταθεί στο δώμα ή στη στέγη κτιρίου, συμπεριλαμβανομένων των στεγάστρων βεραντών, προσόψεων και σκιάστρων, καθώς και βοηθητικών χώρων του κτιρίου, όπως αποθήκες και χώροι στάθμευσης. Επιπλέον επιτρέπεται η εγκατάσταση επί εδάφους (π.χ. σε ακάλυπτο χώρο οικοπέδου) το οποίο τοποθετείται σε σταθερές βάσεις ή σε συστήματα ηλιακής ιχνηλάτησης (trackers). Οι βοηθητικοί χώροι πρέπει να βρίσκονται εντός του ιδίου οικοπέδου, όπου και το κυρίως κτίριο, άλλως δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως τέτοιοι. Φωτοβολταϊκό σύστημα μπορεί να εγκατασταθεί και σε εξοχική κατοικία με τον αριθμό της παροχής του ιδιοκτήτη ή του ενοικιαστή. Ενα ΦΒ σύστημα 6kW, καλύπτει μια επιφάνεια περίπου 40 τ.μ. Δικαίωμα συμμετοχής και οι ενοικιαστές Δικαίωμα συμμετοχής δεν έχουν μόνο οι ιδιοκτήτες αλλά και οι ενοικιαστές με τη συναίνεση του ιδιοκτήτη του χώρου. Όσον αφορά τις πολυκατοικίες, αναγκαία προϋπόθεση για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος σε κοινόχρηστο χώρο από ιδιοκτήτη ή ενοικιαστή είναι η σύμφωνη γνώμη όλων των συνιδιοκτητών του κτιρίου. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη ενεργού παροχής ρεύματος Χαμηλής Τάσης οικιακής χρήσης στο όνομα του ιδιοκτήτη ή του ενοικιαστή. Επιπλέον, απαραίτητη προϋπόθεση μέρος των θερμικών αναγκών του κτιρίου σε ζεστό νερό να καλύπτεται από χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (π.χ. ύπαρξη ηλιακού θερμοσίφωνα, ηλιοθερμικών, κ.λπ.). Για τη σύνδεση του ΦΒ συστήματος εγκαθίσταται ηλεκτρονικός μετρητής ενώ στην υφιστάμενη παροχή κατανάλωσης αν υπάρχει ηλεκτρομηχανικός μετρητής αντικαθίσταται με ηλεκτρονικό. Κόστος Το κόστος της εγκατάστασης ανέρχεται σε περίπου 8.000€ με 9.000€, με παράγοντες της αγοράς να αναφέρουν στην «Η» πως λόγω των ανατιμήσεων που έχουν σημειώσει οι τιμές των πρώτων υλών το τελευταίο 6μηνο το τελικό κόστος θα αυξηθεί το επόμενο διάστημα στα 10.000€. Στα έξοδα θα πρέπει να συνυπολογιστούν και τα κόστη σύνδεσης που είναι: 400 € πλέον ΦΠΑ, για ΦΒ έως 5 kWp 500 € πλέον ΦΠΑ, για ΦΒ άνω των 5 kWp και έως 6 kWp, εφόσον δεν απαιτείται αντικατάσταση του παροχικού καλωδίου 800 € πλέον ΦΠΑ, για ΦΒ άνω των 5 kWp και έως 6 kWp, εφόσον απαιτείται αντικατάσταση του παροχικού καλωδίου. Οφέλη Όπως αναφέρει ο διπλωματούχος μηχανολόγος μηχανικός Δημήτρης Μοφρίδης στην «Η», από ένα ΦΒ σύστημα 6 κιλοβάτ παράγονται 8.500-9.500 kWh ενώ η ετήσια κατανάλωση ενός μέσου νοικοκυριού ανέρχεται σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ σε 4.500 kWh. Η σύμβαση για την πώληση της ενέργειας προβλέπει αποζημίωση 87 ευρώ τη μεγαβατώρα, δηλαδή 8,7 λεπτά του ευρώ την κιλοβατώρα. Με βάση τα παραπάνω τα ετήσια έσοδα ανέρχονται από 740 ευρώ έως 783 ευρώ το χρόνο και 14.800€ έως 15.600€ σε βάθος εικοσιετίας. Συνεπώς η επένδυση καλύπτεται μέσα σε δέκα χρόνια ενώ προκύπτει και ένα κέρδος από 5.000 έως 6.000€ για τα επόμενα δέκα της σύμβασης. Το νέο πρόγραμμα αφορά οικονομικό συμψηφισμό που αποδίδει στον καταναλωτή το 100% της παραγόμενης ενέργειας. Η καταμέτρηση της παραγόμενης ενέργειας από το ΦΒ σύστημα πραγματοποιείται ταυτόχρονα με τη καταμέτρηση της ενέργειας που καταναλώνεται. Η πληρωμή όμως της παραγόμενης ενέργειας γίνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό ρεύματος και όχι στον έναντι λογαριασμό. Η ενεργειακή ακρίβεια δημιουργεί ενστάσεις για τα κέρδη του προγράμματος Πηγές της αγοράς επισημαίνουν στην «Η» ότι δημιουργούνται αμφιβολίες για το κατά πόσο είναι επωφελές να εγκατασταθεί ένα ΦΒ σύστημα που αφορά οικονομικό συμψηφισμό αυτή την περίοδο, καθώς οι τιμές του ρεύματος που καλούνται να πληρώσουν οι καταναλωτές είναι στα ύψη. Η μέση τιμή της λιανικής τον Μάιο διαμορφώθηκε σε 23,77 λεπτά του ευρώ ανά κιλοβατώρα σημειώνοντας αύξηση 13% σε σχέση με τον Απρίλιο(0,21€/kWh), τιμή 3 φορές περίπου πιο ψηλά από την κλειδωμένη ταρίφα των 0,087€/kWh που εισπράτει όποιος έχει ΦΒ σύστημα στη στέγη με το νέο πρόγραμμα. Ωστόσο η παραγωγή είναι σχεδόν διπλάσια σε σχέση με την κατανάλωση ενώ με το σχέδιο για φθηνό ρεύμα που βάζει μπροστά από 1η Ιουλίου η κυβέρνηση που θα ρίξει τις τιμές της λιανικής στα 15 με 16 λεπτά της κιλοβατώρα, με τον οικονομικό συμψηφισμό θα παράγονται οικονομικά οφέλη που θα καλύπτουν σχεδόν το 1/2 της κατανάλωσης. Οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν πως αυτή την περίοδο με τα φουσκωμένα τιμολόγια ρεύματος είναι μεγαλύτερα τα οφέλη από το πρόγραμμα φωτοβολταϊκά στη στέγη με ενεργειακό συμψηφισμό(net-metering) που τρέχει παράλληλα, μέσω του οποίου συμψηφίζεται η κατανάλωση με την παραγόμενη ενέργεια. Όπως αναφέρουν, η παραγόμενη ενέργεια καλύπτει στο 100% της κατανάλωσης. Με αυτό τον τρόπο οι καταναλωτές καλούνται να πληρώσουν μόνο τις λοιπές χρεώσεις που βλέπουν στους λογαριασμούς τους και όχι την κατανάλωση για την οποία έχει γίνει συμψηφισμός με την παραγόμενη ενέργεια και έτσι καταργείται επί της ουσίας για αυτές τις περιπτώσεις και η ρήτρα αναπροσαρμογής. Η παραγωγή από ένα τέτοιο σύστημα που η μέγιστη ισχύς του μπορεί να φτάσει και τα 10kW είναι πολλαπλάσια σε σχέση με την κατανάλωση και μέσω αυτού του προγράμματος η πλεονάζουσα ενέργεια διαχέεται στο δίκτυο και δεν επωφελείται από αυτή ο καταναλωτής. Στα σκαριά νέα προγράμματα Πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναφέρουν στην «Η» πως στα σκαριά είναι και νέα προγράμματα φωτοβολταϊκά στη στέγη σε κατοικίες και επιχειρήσεις τα οποπία θα συνδυάζονται με αποθηκευτικά συστήματα(μπαταρίες). Τα προγράμματα αναμένεται να χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και το REPowerEU, όπως έχει προτείνει η ελληνική πλευρά, με την τελική έγκριση από την Κομισιόν να τοποθετείται χρονικά μέσα στο επόμενο έτος. Κεντρικός πυλώνας χρηματοδότησης στο σχέδιο Repower EU για την ενεργειακή απεξάρτηση της ΕΕ από τη Ρωσία, που έχει ανακοινώσει η Κομισιόν, είναι τα αδιάθετα δάνεια ύψους 225 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης. Διαδικασία υποβολής αίτησης Οι αιτήσεις για το νέο πρόγραμμα φωτοβολταϊκά στη στέγη που αφορά οικονομικό συμψηφισμό, γίνονται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΔΕΔΔΗΕ. Σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, προς το παρόν δεν υποβάλλονται νέες αιτήσεις σύνδεσης για τις Διασυνδεδεμένες Κυκλάδες (σύμπλεγμα Πάρου-Νάξου, Μύκονος, Σύρος, Άνδρος, Τήνος) και τη νήσο Κρήτη, των οποίων η δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής θα εκκινήσει σε μεταγενέστερο χρόνο. Η αρμόδια Περιοχή του ΔΕΔΔΗΕ εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος εξετάζει τη δυνατότητα σύνδεσης του ΦΒ συστήματος και αποστέλλει στον ενδιαφερόμενο ηλεκτρονικά, σε περίπτωση αποδοχής της σύνδεσης τη Σύμβαση Σύνδεσης, στην οποία αναγράφεται το κόστος σύνδεσης, τα απαιτούμενα έργα σύνδεσης και ο χρόνος υλοποίησης αυτών, ενώ σε περίπτωση απόρριψης της σύνδεσης έγγραφη ενημέρωση για τους λόγους απόρριψης. Σε περίπτωση αποδοχής του αιτήματος από τον ΔΕΔΔΗΕ η δέσμευση του ηλεκτρικού χώρου άρχεται από την ημερομηνία αποστολής της Σύμβασης Σύνδεσης. Ο ενδιαφερόμενος οφείλει εντός εξήντα (60) ημερών από την ημερομηνία αποστολής της Σύμβασης Σύνδεσης να καταβάλλει τη σχετική δαπάνη, να υπογράψει τη Σύμβαση Σύνδεσης και να την αποστείλει στην αρμόδια Περιοχή του ΔΕΔΔΗΕ ηλεκτρονικά, αλλιώς με την πάροδο των εξήντα (60) ημερών αίρεται αυτοδικαίως η δέσμευση του ηλεκτρικού χώρου και η προτεινόμενη Σύμβαση Σύνδεσης δεν ισχύει. Από την ημερομηνία υπογραφής της Σύμβασης Σύνδεσης ο Παραγωγός υποχρεούται να ενεργοποιήσει τη σύνδεση του ΦΒ συστήματος με το Δίκτυο εντός δώδεκα (12) μηνών εφόσον δεν απαιτούνται εργασίες σε Υποσταθμούς ΥΤ/ΜΤ ή εντός είκοσι τεσσάρων (24) μηνών εφόσον απαιτούνται εργασίες σε Υποσταθμούς ΥΤ/ΜΤ.
  8. Σε άμεσο ξεκαθάρισμα του ηλεκτρικού «χώρου», έτσι ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν οι επενδυτές ΑΠΕ που έχουν την πρόθεση και την οικονομική δυνατότητα να το κάνουν, σκοπεύει να προχωρήσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σύμφωνα τουλάχιστον με όσα είπε χθες, μιλώντας σε ενεργειακό συνέδριο, ο υπουργός Κώστας Σκρέκας. Πρόκειται για δύσκολη «άσκηση» για το Υπουργείο, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο κ. Σκρέκας, ωστόσο, προκρίνεται προς άμεση υλοποίηση. Συγκεκριμένα, όπως ανέφερε, υπολογίζεται πως σε 9-10 Γιγαβάτ αθροίζονται οι άδειες που έχουν λάβει δεσμευτικούς όρους σύνδεσης και δεν έχουν προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου. Πρόθεση του Υπουργείου είναι να ξεκαθαριστεί ποιες από αυτές πρόκειται να προχωρήσουν άμεσα και ποιες όχι, με τις δεύτερες να αποδεσμεύουν τον δεσμευμένο ηλεκτρικό «χώρο» υπέρ άλλων έργων που βρίσκονται στην ουρά και έχουν κολλήσει. Το κριτήριο, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Υπουργός, για το «ξεσκαρτάρισμα» θα αποτελέσει η οικονομική δύναμη του φορέα που έχει την άδεια, όπου θα πρέπει να «επιβεβαιώνει» την πρόθεση να προχωρήσει, ώστε και να διατηρεί την αντίστοιχη άδεια. Με το ίδιο πνεύμα, το ΥΠΕΝ θα είναι στο εξής πολύ αυστηρό σε ότι σχετίζεται με προθεσμίες και συνεπώς οι επενδυτές, όπως λέει χαρακτηριστικά παράγοντας του ΥΠΕΝ "πρέπει να ξεχάσουν τις παρατάσεις επί παρατάσεων που είχαμε δει στο παρελθόν". Πρέπει να σημειωθεί πάντως ότι, σύμφωνα με όσα παρατηρούν στελέχη της αγοράς ΑΠΕ μιλώντας στο energypress, η εικόνα αυτή δεν είναι απολύτως σωστή, καθώς μέσα στα 9-10 Γιγαβάτ που ανέφερε ο υπουργός, τα μισά σχεδόν έχουν λάβει όρους σύνδεσης μόλις τους τελευταίους 6-8 μήνες, ενώ και από τα υπόλοιπα, πολλά έργα έχουν ήδη «κλειδώσει» ταρίφες μέσω των διαγωνισμών ΑΠΕ και προφανώς οι επενδυτές βρίσκονται σε στάδιο κατασκευής. Ο κ. Σκρέκας αναφέρθηκε, επίσης, σε δύο ακόμα μέτρα που προωθεί το Υπουργείο για την επιτάχυνση της διείσδυσης των ΑΠΕ, π΄ραν βεβαίως όσων προβλέπονται στο νομοσχέδιο απλοποίησης που έχει δοθεί στη δημοσιότητα: Αναβάθμιση δικτύων ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ. Για τον σκοπό αυτό διατίθεται 10 δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις μέχρι το 2030, περιλαμβάνοντας έργα όπως είναι οι διασυνδέσεις των νησιών, οι διασυνδέσεις με τις γειτονικές χώρες και άλλα έργα που καταλήξουν να δημιουργούν καλύτερες και πιο αποτελεσματικές ροές ηλεκτρικής ενέργειας καθώς, και περισσότερο ηλεκτρικό «χώρο». Μονάδες αποθήκευσης. Επενδύσεις 450 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης με ορισμένα, πρόσθετα έργα να υπάρχει επιδίωξη να ενταχθούν για χρηματοδότηση στο πρόσφατο ευρωπαϊκό σχέδιο REPowerEU. Ο στόχος προσδιορίζεται στα 1.5 GW με 50% αντλησιοταμίευση και 50% μπαταρίες.
  9. Σε τελική φάση βρίσκεται σύμφωνα με πληροφορίες του energypress η πλήρης ολοκλήρωση του πληροφοριακού «οικοσυστήματος» που αναπτύσσει ο ΔΕΔΔΗΕ, ώστε να επιταχύνει την εξέταση των αιτημάτων χορήγησης όρων σύνδεσης κάθε κατηγορίας ΑΠΕ. Έτσι, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, είναι ήδη έτοιμο το online εργαλείο που αποτελεί τμήμα αυτού του «οικοσυστήματος» και προορίζεται για την υποδοχή των αιτήσεων σύνδεσης φωτοβολταϊκών στη στέγη, καθώς και συστημάτων net-metering από οικιακούς καταναλωτές και επιχειρήσεις. Επίσης, θέμα λίγων εβδομάδων είναι να ολοκληρωθεί και ο δεύτερος πυλώνας του πληροφοριακού συστήματος, δηλαδή η πλατφόρμα για την υποβολή αιτήσεων σύνδεσης σταθμών ΑΠΕ με έγχυση στο δίκτυο. Σύμφωνα με πληροφορίες, μία λύση που εξετάζεται είναι να τεθεί άμεσα σε λειτουργία του εργαλείου για τα αιτήματα net-metering και των φωτοβολταϊκών στη στέγη. Μία εναλλακτική σκέψη είναι να δοθεί λίγος χρόνος ώστε να ολοκληρωθεί και η πλατφόρμα για τα υπόλοιπα αιτήματα, ώστε να γίνει η «πρεμιέρα» όλου του «οικοσυστήματος» μαζί. Εισαγωγή αυτοματισμών Κοινός παρονομαστής και των δύο πυλώνων του πληροφοριακού συστήματος είναι η μέγιστη δυνατή ψηφιοποίηση της διαδικασίας, μέσα από ένα ηλεκτρονικό περιβάλλον το οποίο θα είναι ιδιαίτερο «φιλικό» στον χρήστη. Έτσι, όσοι ενδιαφέρονται να εγκαταστήσουν ένα φωτοβολταϊκό στέγης ή ένα σύστημα net-metering, θα μπορούν εύκολα και γρήγορα να υποβάλουν αίτηση στον Διαχειριστή, για να δρομολογήσουν την εγκατάσταση του φωτοβολταϊκού. Κατ΄ αναλογία, και στην περίπτωση των συστημάτων ΑΠΕ με έγχυση στο δίκτυο, στόχος του Διαχειριστή είναι να απλοποιήσει την υποβολή των αιτήσεων σύνδεσης, όπως και επίσης να εισαγάγει αυτοματισμούς που θα επιταχύνουν την εξέταση των αιτημάτων. Με αυτό τον τρόπο, όπως εκτιμάται, θα μπορεί να αντεπεξέλθει με πιο γρήγορους ρυθμούς στο ενδιαφέρον των μικρομεσαίων επενδυτών για την «ωρίμανση» νέων φωτοβολταϊκών, μέσω της διασφάλισης της σύνδεσής τους στο δίκτυο διανομής. Παράλληλα, όπως έχει γράψει το energypress, μέσω της πλατφόρμας, οι επενδυτές θα μπορούν να έχουν ανά πάσα στιγμή εικόνα για την κατάσταση του δικτύου διανομής. Έτσι, για παράδειγμα θα μπορούν εύκολα να ελέγξουν τον διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» σε όλη την επικράτεια, ώστε να εκτιμήσουν εκ των προτέρων κατά πόσο είναι εφικτό να λάβουν όρους σύνδεσης σε μία συγκεκριμένη περιοχή, αλλά και σε πόσο χρόνο περίπου. Σε εξέλιξη και η μελέτη επιμερισμού του ηλεκτρικού «χώρου» Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, σε εξέλιξη βρίσκεται από τον ΔΕΔΔΗΕ και η μελέτη για τον επιμερισμό του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου στις τέσσερις κατηγορίες ενδιαφερόμενων, δηλαδή στους επενδυτές που σκοπεύουν να εγκαταστήσουν συστήματα για έγχυση στο δίκτυο, σε αγροτικά φωτοβολταϊκά, σε εφαρμογές net-metering από καταναλωτές, και σε συστήματα ενεργειακού συμψηφισμού από επιχειρήσεις. Για την ολοκλήρωση της μελέτης, ο Διαχειριστής αναμένει κατευθύνσεις από το ΥΠΕΝ, ώστε να οριστικοποιηθεί το ποσοστό του «χώρου» που θα διατεθεί σε μία κατηγορία. Επίσης, ο ΔΕΔΔΗΕ έχει ήδη αρχίσει να εξετάζει τις περιοχές με κορεσμένα ηλεκτρικά δίκτυα, διερευνώντας με ποιον τρόπο θα μπορεί να διατεθεί σε αυτές «χώρος» για net-metering, και πόσος «χώρος» μπορεί να απελευθερωθεί σε κάθε μία από αυτές για συστήματα ενεργειακού συμψηφισμού.
  10. Η ψηφιακή πλατφόρμα του ΔΕΔΔΗΕ (Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας), στην οποία θα υποβάλλονται οι αιτήσεις επενδυτών για τη χορήγηση οριστικής προσφοράς σύνδεσης μικρών φωτοβολταϊκών σε κορεσμένες περιοχές του ηλεκτρικού δικτύου αναμένεται ότι θα ανοίξει από τις αρχές Μαρτίου, με δεδομένο ότι εντός των επόμενων ημερών εκτιμάται ότι θα υπογραφεί η εφαρμοστική απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Η απόφαση αφορά σε μικρά φωτοβολταϊκά έργα σε κορεσμένες περιοχές της Κρήτης, της Πελοποννήσου, της Εύβοιας και των Κυκλάδων, όπου βάσει σχετικής ρύθμισης που είχε προστεθεί τον περασμένο Ιουλίου, στον νόμο για τη διαχείριση των αποβλήτων 4819/2021 (άρθρο 132) απελευθερώθηκαν 86 MW στο δίκτυο της Πελοποννήσου, 45 Μεγαβάτ στις Κυκλάδες (15 MW από αυτά για net metering), 40 MW στην Εύβοια και 140 MW στην Κρήτη (εκ των οποίων 40 MW για net metering). Τα έργα στις τέσσερις περιοχές, καθώς δεν προβλέπεται διαγωνισμός, θα προχωρούν με κριτήριο την προτεραιότητα στην υποβολή των αιτήσεων. Έτσι, μπροστά στη λίστα θα μπουν όσοι, όλο αυτό το διάστημα, έχουν έτοιμες τις αιτήσεις και θα φροντίσουν να τις υποβάλλουν άμεσα μόλις ανοίξει η πλατφόρμα. Πάντως, στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ δηλώνουν ότι, με το που θα δώσει το ΥΠΕΝ το «πράσινο φως» είναι τεχνικά έτοιμοι να λειτουργήσουν την υποδομή για την «υποδοχή» των αιτήσεων. Η Υπουργική Απόφαση είναι απαραίτητη για να τεθεί σε κανονική λειτουργία το πληροφοριακό σύστημα του ΔΕΔΔΗΕ για την υποβολή των αιτήσεων. Παράλληλα θα καθορίζει την εγγυητική επιστολή, καθώς και τα απαιτούμενα στοιχεία και δικαιολογητικά για την υποβολή των αιτήσεων. Η εγγυητική επιστολή θα υποβάλλεται με την αίτηση χορήγησης προσφοράς σύνδεσης, προσαυξημένη κατά ποσοστό 100%. Αντίγραφο της εγγυητικής επιστολής θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά ταυτόχρονα με την αίτηση και η πρωτότυπη εγγυητική επιστολή θα προσκομίζεται σε φυσικό αντίγραφο ή θα μπορεί να αποστέλλεται με αποδεικτικό παραλαβής εντός πέντε ημερών από την υποβολή της αίτησης στον αρμόδιο Διαχειριστή. Η εγγυητική επιστολή θα επιστρέφεται έπειτα από αίτηση του ενδιαφερομένου, η οποία θα υποβάλλεται είτε πριν την χορήγηση της οριστικής προσφοράς, είτε εντός διαστήματος δύο μηνών από τη χορήγηση της οριστικής προσφοράς, σε περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος δεν επιθυμεί να την αποδεχτεί. Δικαίωμα υποβολής αίτησης στην πλατφόρμα του ΔΕΔΔΗΕ, μόλις ανοίξει, θα έχει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, άμεσα ή έμμεσα μέσω της συμμετοχής του στη διοίκηση ή ως μέτοχος, εταίρος ή μέλος νομικού προσώπου με οποιοδήποτε ποσοστό συμμετοχής. Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο θα μπορεί να υποβάλλει μόνον μία αίτηση χορήγησης οριστικής προσφοράς σύνδεσης για φωτοβολταϊκό σταθμό ισχύος μέχρι 400 κιλοβάτ (kW) στα τρία κορεσμένα δίκτυα της Πελοποννήσου, της Κρήτης και των Κυκλάδων, ενώ στην Εύβοια το όριο έχει οριστεί στο 1 MW. Τα έργα θα κατακυρώνουν ταρίφα, εκτός διαγωνισμών, βάσει του πίνακα τιμών αναφοράς για έργα ΑΠΕ, στα 63 ευρώ/MWh.
  11. Στις επιχειρήσεις δίνεται δυνατότητα λειτουργίας φωτοβολταϊκών σε κορεσμένα δίκτυα δίχως έγχυση ενέργειας. Συστήματα έως 250 κιλοβάτ μπορούν για πρώτη φορά να συνδεθούν στη χαμηλή τάση, με λιγότερα έξοδα για τις επιχειρήσεις. Με το ενεργειακό κόστος να έχει εκτιναχθεί σε πρωτόγνωρα ύψη, η αυτοπαραγωγή ενέργειας με χρήση φωτοβολταϊκών πάνελ (net metering) μπορεί να ελαφρύνει το βάρος των λογαριασμών ρεύματος τόσο για τους οικιακούς καταναλωτές όσο και για τις επιχειρήσεις. Μάλιστα, οι νέες οδηγίες που δημοσίευσε ο ΔΕΔΔΗΕ (Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας) ενισχύουν την ελκυστικότητα του ενεργειακού συμψηφισμού, δηλαδή του συμψηφισμού της εγχεόμενης στο ηλεκτρικό δίκτυο ενέργειας από τον σταθμό παραγωγής με την ενέργεια που απορροφάται στην εγκατάσταση κατανάλωσης του αυτοπαραγωγού. Ειδικότερα, όσον αφορά στους οικιακούς φωτοβολταϊκούς σταθμούς, με ενεργειακό συμψηφισμό, ισχύος έως 50 kW (κιλοβάτ) και άλλους σταθμούς έως 20 κιλοβάτ (με ή χωρίς σύστημα αποθήκευσης) η διαδικασία απλοποιείται. Ο ενδιαφερόμενος απλώς γνωστοποιεί με αίτησή του στον Διαχειριστή την πρόθεσή του για σύνδεση του σταθμού παραγωγής. Ο ΔΕΔΔΗΕ με τη σειρά του υποχρεώνεται εντός 15 ημερών (εφόσον ο φάκελος της αίτησης είναι πλήρης) να τον ενημερώνει για την αποδοχή ή απόρριψη της σύνδεσης. Μάλιστα, η μη απόκριση του ΔΕΔΔΗΕ εντός των δύο εβδομάδων, ειδικά για τους πολύ μικρούς σταθμούς (έως 10,8 κιλοβάτ για τριφασικές παροχές και έως 5 κιλοβάτ για μονοφασικές παροχές) ισοδυναμεί πλέον με αποδοχή σύνδεσης του σταθμού. Με την υπογραφή της σύμβασης σύνδεσης, εντός δύο μηνών, ο Διαχειριστής θα κατασκευάζει τα έργα σύνδεσης, εφόσον απαιτούνται. Εάν χρειάζεται μόνο αντικατάσταση του μετρητή, οι εργασίες θα ολοκληρώνονται σε έναν μήνα. Ωστόσο εάν απαιτούνται έργα δικτύου δίνεται περιθώριο τεσσάρων μηνών για σταθμούς στη χαμηλή τάση και οκτώ μηνών για σταθμούς μέσης τάσης. Θα ακολουθεί η υπογραφή, εντός 15 ημερών από τη σχετική αίτηση, της σύμβασης ενεργειακού συμψηφισμού με τον προμηθευτή ρεύματος που εκπροσωπεί τη συγκεκριμένη παροχή. Συνολικά από την υπογραφή της Σύμβασης Σύνδεσης, η σύνδεση θα ενεργοποιείται σε έναν χρόνο _ εκτός εάν απαιτούνται εργασίες σε υποσταθμούς μέση ή υψηλής τάσης. Γενικότερα, για την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών σταθμών σε κτίρια και για ισχύ έως 100 kW (κιλοβάτ) δεν απαιτείται οικοδομική άδεια ή έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας. Για σταθμούς με ισχύ μεγαλύτερη από 100 κιλοβάτ, απαιτείται έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας καθώς και μελέτη στατικής επάρκειας του κτιρίου, πάνω στο οποίο θα γίνει η εγκατάσταση. Σταθμοί μικρότεροι του 1 MWp (μεγαβάτ) που εγκαθίστανται σε περιοχή εκτός σχεδίου απαλλάσσονται από περιβαλλοντική αδειοδότηση, υπό την προϋπόθεση ότι δεν χωροθετούνται σε περιοχή Natura ή σε παράκτια θέση που απέχει λιγότερο από 100 μέτρα από την οριογραμμή του αιγιαλού. Διευκολύνσεις για net metering σε επιχειρήσεις Όσον αφορά στο net metering για επιχειρήσεις, δίνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα για συστήματα έως 250 κιλοβάτ (έως σήμερα ίσχυε για φωτοβολταϊκά έως 100 κιλοβάτ) να συνδεθούν στην χαμηλή τάση, αντί για τη μέση τάση. Έτσι, περιορίζεται σημαντικά το κόστος. Επίσης, στα κορεσμένα δίκτυο δίνεται, υπό συνθήκες, η δυνατότητα σε επιχειρήσεις να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκό σταθμό χωρίς να εγχέουν την παραγόμενη ενέργεια στο σύστημα, αλλά μόνο να την καταναλώνουν. Κατά τη λειτουργία ενός σταθμού παραγωγής με ενεργειακό συμψηφισμό, η παραγόμενη ενέργειας θα μπορεί να διατίθεται για την τροφοδότηση των φορτίων του αυτοπαραγωγού ή να εγχέεται στο δίκτυο. Ωστόσο, προκειμένου η ενέργεια που παράγεται να καταναλώνεται αποκλειστικά από τον ίδιο τον αυτοπαραγωγό και ο σταθμός να μην εγχέει ενέργεια στο Δίκτυο οφείλει να εγκαταστήσει έναν ειδικό «αισθητήρα κατεύθυνσης». Όταν λόγω αυξημένης παραγωγής υπάρχει περίσσια παραγόμενης ενέργειας, η οποία θα πρέπει να «πέσει» στο δίκτυο, τότε ο αισθητήρας θα δίνει εντολή στον σταθμό παραγωγής για μείωση ή παύση της παραγωγής του, ώστε να μην εγχυθεί ενέργεια στο κορεσμένο δίκτυο. Η επιχείρηση που ενδιαφέρεται να εγκαταστήσει σταθμό σε περιοχή με κορεσμένο ηλεκτρικό δίκτυο και να τον λειτουργεί μόνο για τις δικές της ανάγκες, δίχως να εγχέει ενέργεια στο δίκτυο υποχρεούται να καταθέσει στον ΔΕΔΔΗΕ μια τεχνική περιγραφή από την οποία θα προκύπτει η συμμόρφωση, συνοδευόμενη από ηλεκτρολογικό σχέδιο και τεχνικά εγχειρίδια του κατασκευαστή για τον σταθμό παραγωγής και τον «αισθητήρα κατευθυνσης». Η υποχρέωση μη έγχυσης ενέργειας προς το δίκτυο θα τίθεται ως ειδικός όρος στην προσφορά σύνδεσης και στη σύμβαση σύνδεσης με τον διαχειριστή. Με βάση τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ, από το 2015 έως και τον Οκτώβριο του 2021, έχουν εγκατασταθεί συνολικά 85 μεγαβάτ (MW) φωτοβολταϊκών αυτοπαραγωγής με ενεργειακό _ ή και εικονικό _ ενεργειακό συμψηφισμό (γνωστών ως net-metering και virtual net-metering). Στο virtual net-metering επιτρέπεται ο συμψηφισμός της παραγόμενης ενέργειας (από έναν φωτοβολταϊκό σταθμό) με την ενέργεια που καταναλώνεται από μία ή περισσότερες εγκαταστάσεις του αυτοπαραγωγού, χωρίς ωστόσο να υφίσταται ο περιορισμός (όπως συμβαίνει στο απλό net-metering ) η εγκατάσταση παραγωγής να βρίσκεται στον ίδιο, ή σε όμορο, χώρο με την εγκατάσταση κατανάλωσης και να συνδέεται ηλεκτρικά με αυτή. Από τα 85 MW εγκατεστημένων φωτοβολταϊκών αυτοπαραγωγής στην Ελλάδα, τα 30 MW εγκαταστάθηκαν εντός του 2021. Ωστόσο, μόλις το 10% της συνολικής ισχύος αφορά σε οικιακά συστήματα ενώ η πλειονότητα είναι εμπορικά συστήματα.
  12. Στα τέλη Δεκεμβρίου ενεργοποιήθηκε το νέο ειδικό πρόγραμμα για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις στέγες οικιακών καταναλωτών, που απευθύνεται σε όλα τα νοικοκυριά χωρίς κριτήρια ένταξης, με όριο τα 6 kWp για το Διασυνδεδεμένο Σύστημα και την Κρήτη και τα 3 kWp και για τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά. Εκ πρώτης όψεως, η εγκατάσταση ενός μικρού φωτοβολταϊκού συστήματος με τιμή αποζημίωσης 87€/MWh για 20 χρόνια δεν φαντάζει τόσο ελκυστική. Ομως, τα τελευταία χρόνια η φωτοβολταϊκή τεχνολογία ωρίμασε με συνέπεια να μειωθεί δραματικά το κόστος κατασκευής. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια πολλοί οικιακοί «πράσινοι» επενδυτές έχουν στραφεί στο ισχύον πρόγραμμα αυτοπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με ενεργειακό συμψηφισμό (net-metering) με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους. Επομένως, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι το νέο «Φωτοβολταϊκά στις στέγες» ίσως επισκιαστεί από το δημοφιλέστερο πρόγραμμα εφαρμογής ενεργειακού συμψηφισμού. Ομως, το ένα πρόγραμμα δεν «ανταγωνίζεται» το άλλο. Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκού στις στέγες με σταθερή τιμή πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας δεν αντικαθιστά το net metering, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά στην αγορά και αποτελεί ακόμα ένα ασφαλές εργαλείο για να εξασφαλίσουν οι καταναλωτές ένα πρόσθετο εισόδημα καλύπτοντας παράλληλα τους λογαριασμούς τους, με απλές διαδικασίες, εξασφαλίζοντας εγγυημένη σταθερή ταρίφα αποζημίωσης για τα επόμενα 20 έτη. Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες τιμές αγοράς του αναγκαίου εξοπλισμού, το εκτιμώμενο ποσό για την εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού ισχύος 6 kW από ένα νοικοκυριό ανέρχεται περίπου σε 8.000€. Η ετήσια παραγωγή υπολογίζεται σε 8.500-9.200 kWh. Με την «κλειδωμένη» τιμή 0,087€/kWh, τα ετήσια έσοδα υπολογίζονται περίπου σε 740-800€ ή 14.800-16.000€ σε βάθος 20ετίας. Με οικονομικούς όρους, η απόδοση της επένδυσης ανέρχεται σε 7%, ενώ η περίοδος απόσβεσης φτάνει τα 10 έτη. Δηλαδή από τον δέκατο χρόνο έως και τη λήξη της σύμβασης κάθε νοικοκυριό που συμμετέχει στο ειδικό πρόγραμμα θα αποκομίσει περίπου 6.800-8.000€ καθαρά κέρδη, καθώς τα έσοδα από την παραγόμενη ενέργεια είναι αφορολόγητα. Κρίσιμο ρόλο σχετικά με το δυνητικό εισόδημα που μπορεί να αποκομίσει ετησίως ο επενδυτής διαδραματίζουν δύο παράγοντες: το ύψος των καταναλώσεων του νοικοκυριού και η χρέωση προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Με την παραδοχή ότι η μέση χρέωση προμήθειας, σήμερα, μετά την εφαρμογή της κρατικής επιδότησης ανέρχεται σε 0,18€/kWh, τότε ένα μέσο νοικοκυριό που καταναλώνει 4.500 kWh/έτος, και κατά συνέπεια δαπανά ετησίως 810€ για το ανταγωνιστικό σκέλος του λογαριασμού, θα μπορεί μέσω των εσόδων που προκύπτουν από την παραγωγή του να καλύψει σχεδόν το συνολικό ποσό των χρεώσεων προμήθειας. Αν το προφίλ της ετήσιας κατανάλωσης του νοικοκυριού κυμαίνεται στις 1.500 kWh (π.χ. σε μια εξοχική κατοικία) τότε τα εγγυημένα έσοδα από το φωτοβολταϊκό θα καλύψουν τις συνολικές χρεώσεις, αλλά επιπλέον θα προκύψει όφελος 350€ σε επίπεδο έτους, που θα πιστωθεί στον λογαριασμό του παραγωγού. Αναμφισβήτητα η ενεργειακή κρίση που βιώνουμε δεν ευνοεί την αποτύπωση του οικονομικού οφέλους. H αύξηση των τιμών είναι παροδική, επομένως η επένδυση σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα παραμένει οικονομικά συμφέρουσα για όσους την επιλέξουν. Για την προστασία του καταναλωτή και την απεξάρτησή του από τη διακύμανση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας υπάρχει ο ενεργειακός συμψηφισμός. Με τη μέθοδο αυτή, οι καταναλωτές μπορούν να συμψηφίζουν τις κιλοβατώρες που καταναλώνουν με τις «πράσινες» κιλοβατώρες που παράγει το φωτοβολταϊκό τους. Πλην όμως, η εφαρμογή του net metering προϋποθέτει εκπόνηση ενεργειακής μελέτης, ώστε η ισχύς του φωτοβολταϊκού να προσαρμοστεί απόλυτα στο προφίλ κατανάλωσης, καθώς το περίσσευμα, μέσω 3ετούς εκκαθάρισης, εγχέεται δωρεάν στο δίκτυο. Αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά. Το πρόγραμμα «Φωτοβολταϊκά στις στέγες» είναι οικονομικός συμψηφισμός που ναι μεν εξαρτάται από την τιμή του ρεύματος, αλλά σε κάθε περίπτωση αποδίδει στον καταναλωτή το 100% της παραγόμενης πράσινης ενέργειας που παράγεται. Είναι γεγονός ότι οι τιμές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας κινούνται σε πρωτοφανή επίπεδα εδώ και αρκετούς μήνες. Αποκλείεται όμως να παραμείνουν σε αυτά για τα επόμενα 20 χρόνια! Αν επαληθευθούν οι προβλέψεις που κάνουν λόγο για αποκλιμάκωση εντός του έτους, το δυνητικό όφελος για τα νοικοκυριά που θα επιλέξουν να ενταχθούν στο πρόγραμμα θα αυξηθεί. Απώτερος στόχος είναι η υποστήριξη της ενεργειακής μετάβασης με σύμμαχο κάθε νοικοκυριό και η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών μέσω της καθαρής ενέργειας.
  13. Τρία προγράμματα επιδότησης φωτοβολταϊκών συστημάτων για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δήμους, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 460 εκατ. ευρώ τα οποία θα προέλθουν από το Ταμείο Ανάκαμψης, προετοιμάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Παράλληλα, ενώ δρομολογείται ένα ακόμη για αγροτικές εκμεταλλεύσεις από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς Βασίλης Κορκίδης σημειώνει σε ανακοίνωσή του τους όρους και τις διαδικασίες των τριών προγραμμάτων για τα φωτοβολταϊκά στέγης. Το πρώτο πρόγραμμα για την επιδότηση φωτοβολταϊκών στέγης, όπως αναφέρει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα έχει διαθέσιμα κονδύλια περί τα 200 εκατ. ευρώ, ποσό που φτάνει για περίπου 80.000 ηλιακά συστήματα, με ή χωρίς συσσωρευτές αποθήκευσης ενέργειας. Για ένα μέσο νοικοκυριό που καταναλώνει 360 kwh τον μήνα απαιτείται εγκατάσταση πάνελ ισχύος 3 Κw με το κόστος της τοποθέτησης να υπολογίζεται σήμερα γύρω στα 5.000 ευρώ και θα πρέπει τα κίνητρα για την επιδότηση εγκατάστασης φωτοβολταϊκών και αυτοπαραγωγής να είναι ελκυστικά. Με δεδομένη την ζήτηση, πιθανώς να διαφοροποιηθεί ο αρχικός σχεδιασμός του προγράμματος, σύμφωνα με τον οποίο το 50% του προϋπολογισμού θα αφορά την επιδότηση εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε νοικοκυριά, το 35% σε μικρές επιχειρήσεις και το 15% σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Σύμφωνα με το «RePower EU», από το 2026 θα είναι υποχρεωτική η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε όλα τα καινούργια δημόσια και εμπορικά κτίρια με εμβαδόν ορόφου άνω των 250 τ.μ., από το 2027 στα υφιστάμενα δημόσια και εμπορικά και από το 2029 στις νέες κατοικίες. Επιπλέον, με βάση τον εθνικό κλιματικό νόμο, από τον Ιανουάριο όλα τα νέα ειδικά κτίρια και για όσα η κύρια χρήση τους σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% της επιφάνειας δόμησης δεν είναι η κατοικία, εξαιρουμένων των τουριστικών καταλυμάτων και των ναών, με κάλυψη μεγαλύτερη των 500 τ.μ., υποχρεούνται να τοποθετούν φωτοβολταϊκά ή ηλιακά συστήματα σε ποσοστό του 30% της κάλυψης. Οδηγός ενεργειών Ο σχετικός οδηγός για το πρόγραμμα φωτοβολταϊκών στέγης προετοιμάζεται και η προδημοσίευσή του τοποθετείται στα τέλη Νοεμβρίου. Οσο για την πλατφόρμα υποβολής των αιτήσεων, θα την αναλάβει ο ΔΕΔΔΗΕ. Οι πρώτες προσομοιώσεις που έγιναν από το ΥΠΕΝ έδειξαν ότι τα απλά φωτοβολταϊκά θα μπορούσαν να επιδοτηθούν έως και 30% ενώ τα συστήματα φωτοβολταϊκών με μπαταρία έως και 60%. Στόχος είναι να στηριχθούν περισσότερο τα συστήματα που συνοδεύονται και από συσσωρευτή για αποθήκευση ενέργειας ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα συμφόρησης στα ήδη κορεσμένα ηλεκτρικά δίκτυα. Από το καλοκαίρι έχουν εξασφαλιστεί περιθώρια ισχύος, μόνο για την εξυπηρέτηση μικρών συστημάτων αυτοπαραγωγής ενέργειας, στους υποσταθμούς του δικτύου διανομής ρεύματος με τον νέο ηλεκτρικό χώρο να υπολογίζεται συνολικά σε περίπου 2,5 GW. Κριτήρια συμμετοχής Το νέο πρόγραμμα θα καλύπτει τα μικρά συστήματα έως 10 κιλοβάτ. Για ένα μέσο σπίτι ένα φωτοβολταϊκό των περίπου 3,5 κιλοβάτ θεωρείται αρκετό για την κάλυψη των αναγκών του, ενώ για ένα μεγαλύτερο νοικοκυριό απαιτείται μια εγκατάσταση γύρω στα 6,5 κιλοβάτ. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Εταιρειών Φωτοβολταϊκών για ένα μικρό οικιακό φωτοβολταϊκό πάνελ των 3 kwp που εγκαθίσταται χωρίς καμία επιδότηση ο χρόνος απόσβεσης της επένδυσης φτάνει σήμερα στα 8 χρόνια. Αντίθετα με μια επιδότηση της τάξης του 30% ο χρόνος αποπληρωμής μειώνεται στα 4 χρόνια. Σχετικά με τις προϋποθέσεις υπαγωγής στο νέο πρόγραμμα ακόμη δεν έχει αποφασιστεί εάν θα τεθούν εισοδηματικά κριτήρια ή θα ισχύσει η χρονική προτεραιότητα στην υποβολή των αιτήσεων. Η αξιολόγηση βάσει εισοδηματικών κριτηρίων προκαλεί προβληματισμό, καθώς ενδέχεται στην πορεία πολλοί δικαιούχοι να διαπιστώσουν ότι τελικά δεν καταφέρνουν να συμπληρώσουν το υπόλοιπο ποσό με ίδια κεφάλαια, όπως συνέβη και με το «Ανακυκλώνω – Αλλάζω Συσκευή». Αλλά και η ένταξη βάσει της χρονικής προτεραιότητας υποβολής των αιτήσεων είχε προβλήματα στα προηγούμενα «Εξοικονομώ», που είχε βγει εκτός λειτουργίας η ηλεκτρονική πλατφόρμα. Αυτοπαραγωγή και αποθήκευση Εκτός από το πρόγραμμα επιδότησης φωτοβολταϊκών στις στέγες, θα ακολουθήσουν άλλα δύο προγράμματα. Το πρώτο, προϋπολογισμού 160 εκατ. ευρώ, θα αφορά την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών για αυτοπαραγωγή ενέργειας σε επιχειρήσεις και φορέας υλοποίησης θα είναι το ΤΑΙΠΕΔ. Επίσης, προετοιμάζεται άλλο ένα, με προϋπολογισμό 100 εκατ. ευρώ, το οποίο θα αφορά τη δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων από τους δήμους της χώρας, προκειμένου αφενός να περιορίσουν το ενεργειακό τους κόστος και αφετέρου να στηρίξουν τους ευάλωτους καταναλωτές στην περιοχή τους. Είναι αξιοσημείωτο ότι στον νέο προσωρινό Κανονισμό της ΕΕ, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα, προβλέπονται μέτρα για την επίσπευση της ανάπτυξης έργων ΑΠΕ. Ετσι, φωτοβολταϊκά στη στέγη θα πρέπει πλέον να αδειοδοτούνται εντός ενός μήνα, ενώ για τα μικρά συστήματα αυτοκατανάλωσης ενέργειας έως 50 kW εάν οι αρμόδιες αρχές δεν ανταποκριθούν εντός μήνα από την αίτηση, η άδεια θα θεωρείται ότι έχει χορηγηθεί. Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ
  14. Τέλος στις καθολικές παρατάσεις διατήρησης των όρων σύνδεσης από έργα ΑΠΕ που επί μακρόν δεν έχουν προχωρήσει στα επόμενα βήματα αδειοδοτικής ωρίμανσης, σχεδιάζει να βάλει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ώστε με την αυστηροποίηση του χρονοδιαγράμματος «ωρίμανσής» του να διασφαλισθεί πως ο αντίστοιχος ηλεκτρικός «χώρος» έχει δεσμευθεί από παραγωγούς οι οποίοι έχουν όντως την πρόθεση να υλοποιήσουν τις σχεδιαζόμενες μονάδες τους. Με αυτό τον τρόπο, στόχος του ΥΠΕΝ είναι να υπάρξει μία χρονική κρησάρα για το χαρτοφυλάκιο των έργων που έχουν κλειδώσει σύνδεση στο ΕΣΜΗΕ, ώστε να «αποσυρθούν» εκείνες οι μονάδες για τις οποίες, χωρίς να υπάρχει κάποιος αντικειμενικός λόγος, οι παραγωγοί δεν έχουν προχωρήσει τα επόμενα βήματα για την υλοποίησή τους. Έτσι, με την απόσυρση των «βαλτωμένων» μονάδων, θα απελευθερωθεί πολύτιμος ηλεκτρικός «χώρος», για να ικανοποιηθεί ακόμη μεγαλύτερο μέρος του μεγάλου ενδιαφέροντος που εκδηλώνεται για «πράσινες» επενδύσεις στην Ελλάδα. Από την άλλη πλευρά, το υπουργείο αναζητεί την ιδανική «φόρμουλα», ώστε η αυστηροποίηση του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος υλοποίησης έργων με όρους σύνδεσης, να μην γίνει με τρόπο ώστε να ακυρωθούν έργα που έχουν καθυστερήσει για λόγους οι οποίοι δεν ανήκουν στη «σφαίρα ευθύνης» του επενδυτή. Για παράδειγμα, σκοπός δεν είναι να «τιμωρηθούν» παραγωγοί που δεν έχουν προχωρήσει τις επενδύσεις τους, λόγω κάποιας δικαστικής εμπλοκής. Ωστόσο, το υπουργείο θεωρεί ότι υπάρχει ένα σημαντικό porfolio για το οποίο δεν υπάρχει αντικειμενική αιτία κωλυσιεργίας. Αυτή τη στιγμή, ο ΑΔΜΗΕ έχει χορηγήσει όρους σύνδεσης σε έργα συνολικής ισχύος 11 Γιγαβάτ περίπου, τα οποία είναι προς υλοποίηση. Πηγές του κλάδου εκτιμούν ότι, από το χαρτοφυλάκιο αυτό, οι «βαλτωμένοι» σταθμοί φτάνουν στα επίπεδα των 3 Γιγαβάτ. Την ίδια στιγμή που διατηρούν όρους σύνδεσης μονάδες οι οποίες εξαρχής δεν προορίζονταν για κατασκευή, είναι προδιαγεγραμμένο πως με το «τσουνάμι» επενδυτικού ενδιαφέροντος, τα επόμενα θα περιορίζεται ολοένα περισσότερο η δυνατότητα του συστήματος μεταφοράς να «υποδέχεται» νέους σταθμούς. Κι αυτό παρά τα έργα αναβάθμισης και ανάπτυξης του ΕΣΜΗΕ που προβλέπει το πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ, σύμφωνα με το οποίο το 2030 για τη λειτουργία ΑΠΕ ο «χώρος» στο σύστημα θα ανέρχεται σε 28,6 GW για τη λειτουργία ΑΠΕ, αυξημένος κατά 70%. Ενδεικτικές είναι εκτιμήσεις εκπροσώπων του κλάδου ότι, βάσει των προτεραιοτήτων εξέτασης των αιτημάτων, που θεσπίσθηκαν με την πρόσφατη υπουργική απόφαση, όρους σύνδεσης θα μπορέσουν να εξασφαλίσουν μόλις 7,5 Γιγαβάτ νέων φωτοβολταϊκών. Ακόμη μικρότερο εκτιμούν τον διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» για αολικά πάρκα, υπολογίζοντάς τον στα επίπεδα των 3,5 Γιγαβάτ. Σε αυτό το πλαίσιο το ξεσκαρτάρισμα των «βαλτωμένων» έργων θα μπορούσε να αποτελέσει μία σημαντική διέξοδο, ώστε να μην γίνει επί της ουσίας χωρίς αντίκρισμα σε μερικά χρόνια η υποβολή αίτησης σύνδεσης στον ΑΔΜΗΕ. Προς την ίδια κατεύθυνση θα συμβάλει ο συνδυασμός των έργων ΑΠΕ με μονάδες αποθήκευσης, που δίνει λύση στα προβλήματα τοπικής συμφόρησης. Αυτός είναι και ο λόγος που με τις προτεραιότητες το υπουργείο φρόντισε να δώσει ένα σχετικό «σήμα» στους επενδυτές, πριμοδοτώντας ως προς τον χρόνο εξέτασης τα αιτήματα νέων «πράσινων» μονάδων που συνδυάζονται με μπαταρίες.
  15. Με 4 νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς 251MW η ΔΕΗ εδραιώνει τον ηγετικό της ρόλο στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ. Η ΔΕΗ τηρεί απαρέγκλιτα τον στόχο της ενεργειακής μετάβασης επιταχύνοντας την προώθηση και διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών ως απάντηση στην ενεργειακή και κλιματική κρίση. Η επιστροφή σε ένα περιβάλλον σταθερότητας προϋποθέτει τη μετάβαση σε ένα βιώσιμο ενεργειακό μέλλον. Συμμετέχοντας στην Κοινή Ανταγωνιστική Διαδικασία υποβολής προσφορών για αιολικά πάρκα και φωτοβολταϊκούς σταθμούς που προκήρυξε η ΡΑΕ, υπό το νέο σχήμα στήριξης που υπέβαλλε η χώρα και ενέκρινε η Κομισιόν, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες εξασφάλισε τέσσερις (4) νέους Φωτοβολταϊκούς Σταθμούς συνολικής ισχύος συνολικής ισχύος 251 MW η οποία κυμάνθηκε μεσοσταθμικά περί τα 47,65 €/ΜWh. Στον διαγωνισμό συμμετείχαν 34 έργα (αιολικά πάρκα και φωτοβολταϊκοί σταθμοί) συνολικής ισχύος 944,5 MW εκ των οποίων Τιμή Αποζημίωσης εξασφάλισαν έργα συνολικής ισχύος περί τα 530 MW. Η διαδικασία χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σημαντική ως προς τις τιμές στις οποίες κλείδωσαν οι επενδύσεις των αιολικών και φωτοβολταϊκών, καθώς αναμένεται να αποτελέσουν οδηγό για τις τιμές στις οποίες θα συμφωνηθούν τα διμερή συμβόλαια (corporate PPAs) στη χώρα μας το επόμενο διάστημα. Ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Ανανεώσιμες, Κωνσταντίνος Μαύρος, δήλωσε σχετικά: «Ο Όμιλος ΔΕΗ ορίζει και οδηγεί την ενεργειακή μετάβαση στην Ελλάδα, υλοποιώντας με ταχύτατους ρυθμούς την ανάπτυξη σταθμών ΑΠΕ. Η επίσπευση αυτής της μετάβασης είναι μονόδρομος και ο μόνος τρόπος για την υπέρβαση της υπάρχουσας κρίσης και τη διασφάλιση της ενεργειακής αυτονομίας της χώρας μας. Το επιχειρηματικό πλάνο της ΔΕΗ Ανανεώσιμες έχει στόχο η εγκατεστημένη ισχύς να φτάσει το 1,5 GW ως το 2023 και τα 5 GW σε βάθος πενταετίας. Συνεχίζουμε, προχωρώντας μπροστά και δυναμικά να επενδύουμε στην ανάπτυξη του πράσινου χαρτοφυλακίου του Ομίλου μας εδραιώνοντας τον ηγετικό του ρόλο στο ενεργειακό γίγνεσθαι».
  16. Σε εφαρμογή του Άρθρου 97, παράγραφο 6, του ν.4951/2022, ο Διαχειριστής του Δικτύου ενημερώνει τους ενδιαφερόμενους ότι, για το Διασυνδεδεμένο Δίκτυο από την 1η Σεπτεμβρίου 2022 και ειδικά για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας από την 1η Οκτωβρίου 2022 παύει να δέχεται νέες αιτήσεις σύνδεσης για φωτοβολταϊκούς σταθμούς. Από τα ανωτέρω εξαιρούνται και συνεχίζουν να κατατίθενται νέες αιτήσεις σύνδεσης για: · φωτοβολταϊκούς σταθμούς αυτοπαραγωγών, · φωτοβολταϊκούς σταθμούς αυτοπαραγωγών με εφαρμογή ενεργειακού συμψηφισμού · φωτοβολταϊκούς σταθμούς αυτοπαραγωγών με εφαρμογή εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού · φωτοβολταϊκούς σταθμούς του ειδικού προγράμματος ανάπτυξης ΦΒ συστημάτων · φωτοβολταϊκούς σταθμούς του άρθρου 132 του ν.4819/2021 (ΦΕΚ 129/Α) [σταθμούς έως 400 kWp σε Πελοπόννησο, Κρήτη, Κυκλάδες, για τους οποίους η πλατφόρμα θα ανοίξει τον Οκτώβριο του 2022] · σταθμούς ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ λοιπών τεχνολογιών Ο Διαχειριστής του Δικτύου, εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του ν.4951/2022, θα δημοσιεύσει τα διαθέσιμα περιθώρια υποδοχής ισχύος σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ ανά Υ/Σ του Δικτύου και όπου δεν υφίσταται σημαντικό πλήθος αιτήσεων σε εκκρεμότητα, θα επιτρέψει την υποβολή νέων αιτήσεων σύνδεσης φωτοβολταϊκών σταθμών.
  17. Ανοίγει ο δρόμος να αιτηθούν οριστικές προσφορές σύνδεσης οι επενδυτές φωτοβολταϊκών σταθμών που σχεδιάζουν να εκμεταλλευτούν τα πρόσθετα περιθώρια ηλεκτρικού «χώρου» που διατέθηκαν στα κορεσμένα δίκτυα καθώς δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως η υπουργική απόφαση που καθορίζει την διαδικασία υποβολής των αιτήσεων. Υπενθυμίζεται ότι με τον ν.4918/2021, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε σε ρύθμιση για τη διάθεση ηλεκτρικού «χώρου» για την εγκατάσταση νέων «μικρών» φωτοβολταϊκών συνολικής ισχύος 86 MW. Επιπρόσθετα, ο εν λόγω νόμος περιλαμβάνει ειδική διάταξη για την περίπτωση της Κρήτης, με την οποία απελευθερώνεται ηλεκτρικός χώρος έως 100 MW για την είσοδο φωτοβολταϊκών έργων έως 500 kW και 40 MW για συστήματα αυτοπαραγωγής. Μια 3η κατηγορία φωτοβολταϊκών σταθμών που υπάγονται στην παρούσα υπουργική απόφαση και μπορούν να υποβάλουν αιτήσεις για χορήγηση οριστικών όρων προσφοράς σύνδεσης είναι οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί του δικτύου των Διασυνδεδεμένων με το Σύστημα της Ηπειρωτικής Χώρας Κυκλάδων (σύμπλεγμα Πάρου-Νάξου, Μύκονος, Σύρος, Άνδρος, Τήνος), όπου διατίθενται συνολικά 45 MW εκ των οποίων τα 15 MW αφορούν σε συστήματα αυτοπαραγωγής. Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 132 του ν. 4918/2021, η παραπάνω ισχύς των 45+15MW κατανέμεται κατά 1/3 στο σύμπλεγμα Άνδρου-Τήνου και κατά 2/3 στο σύμπλεγμα Πάρου-Νάξου, Σύρου, Μυκόνου. Με την παρούσα υπουργική απόφαση ορίζεται: α. η διαδικασία υποβολής της αίτησης για τη χορήγηση οριστικής προσφοράς σύνδεσης και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και στοιχεία που θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται σε αυτή, β. η ημερομηνία θέσης σε κανονική λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος το οποίο υλοποιεί ο Διαχειριστής του Δικτύου και μέσω αυτού θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά οι αιτήσεις για χορήγηση οριστικής προσφοράς σύνδεσης σύμφωνα με την περ. α) της παρ.3 του άρθρου 132 του ν. 4819/2021, και γ. το υπόδειγμα της εγγυητικής επιστολής που συνυποβάλλεται με την αίτηση για τη χορήγηση οριστικής προσφοράς σύνδεσης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην περ. γ) της παρ. 3 του άρθρου 132 του ν. 4819/2021. Πληροφοριακό Σύστημα Σύμφωνα με όσα ορίζει η απόφαση, το πληροφοριακό σύστημα για την υποβολή των αιτήσεων πρόκειται να είναι έτοιμο εντός των επόμενων 30 ημερών. Αναλυτικότερα το άρθρο 5 προσδιορίζει ότι: 1. Οι αιτήσεις χορήγησης οριστικής προσφοράς σύνδεσης υποβάλλονται ηλεκτρονικά, μέσω κατάλληλου πληροφοριακού συστήματος που υλοποιεί ο Διαχειριστής του Δικτύου. 2. Η ετοιμότητα του ως άνω πληροφοριακού συστήματος ανακοινώνεται από τον Διαχειριστή του Δικτύου στην ιστοσελίδα του εντός τριάντα (30) ημερών από την έναρξη ισχύος της παρούσας. 3. Με την ανωτέρω ανακοίνωση καθορίζεται η ακριβής ημέρα και ώρα έναρξης υποβολής αιτήσεων για κάθε περιοχή της παρ. 1 του άρθρου 132 του ν. 4819/2021. 4. Η χρονική στιγμή της θέσης σε κανονική λειτουργία του ως άνω πληροφοριακού συστήματος, προκειμένου για την έναρξη υποβολής των αιτήσεων πρέπει να απέχει κατ’ ελάχιστο είκοσι (20) ημέρες και κατά μέγιστο τις σαράντα πέντε (45) ημέρες από την ανακοίνωση του Διαχειριστή του Δικτύου. Δείτε ολόκληρο το ΦΕΚ σε μορφή pdf στα "συνοδευτικά αρχεία". Συνοδευτικά αρχεία ΦΕΚ - Υπουργική Απόφαση - Κορεσμένα Δίκτυα
  18. Στο "περίμενε" είναι ακόμη όσοι καταναλωτές ενδιαφέρονται να εγκαταστήσουν στις στέγες τους οικιακά φωτοβολταικά, ισχύος μέχρι 6 kWp. Αιτία ότι δεν έχει εκδοθεί η σχετική υπουργική απόφαση παρ’ ότι ο νόμος έχει ψηφισθεί από τον περασμένο Μάρτιο. Αν και ο αρχικός προγράμματισμός προέβλεπε την έκδοση της απόφασης μέσα στον Ιούνιο, το βεβαρυμένο τότε από άλλες προτεραιότητες πρόγραμμα του ΥΠΕΝ, την μετέθεσε προς τα πίσω. Ο λόγος για την υπ. αριθμ. YΠEN/ΔAΠEEK/30971/1190, (ΦEK 1045B/26.3.2020) η οποία παρέχει εκ νέου την δυνατότητα σε οικιακούς καταναλωτές να πωλούν στο δίκτυο έναντι καθορισμένης τιμής, το σύνολο της παραγόμενης από φωτοβολταικά ενέργειας. Το παλαιό πρόγραμμα που αφορούσε συστήματα έως 10 kWp και απευθυνόταν, όχι μόνο σε οικιακούς, αλλά και σε επαγγελματικούς καταναλωτές, έχει εκπνεύσει από τις 31 Δεκεμβρίου 2019. Η νέα ρύθμιση που ανακοινώθηκε τον περασμένο Μάρτιο αφορά σε ηλιακή ενέργεια που αξιοποιείται με φωτοβολταικούς σταθμούς εγκατεστημένης ισχύος έως τα 6 kWp, οι οποίοι και πρέπει να είναι συνδεδεμένοι με παροχή οικιακής χρήσης. Δηλαδή φωτοβολταικά τα οποία ανήκουν σε φυσικά πρόσωπα και όχι σε επιτηδευματίες. Οσο για την τιμή πώλησης, αυτή έχει καθοριστεί στα 87 €/MWh, δηλαδή στα 8,7 λεπτά η κιλοβατώρα. Σύμφωνα με το νόμο, οι λεπτομέρειες εφαρμογής του προγράμματος επρόκειτο να καθοριστούν με υπουργική απόφαση στα μέσα του έτους, δηλαδή τον Ιούνιο. Το πυκνό ωστόσο τότε πρόγραμμα του ΥΠΕΝ (ηλεκτροκίνηση, κ.ο.κ.), πήγε προς τα πίσω την έκδοση της απόφασης. Εφόσον αυτή δεν καθυστερήσει κι άλλο, τότε θα δοθεί η δυνατότητα στο πρόγραμμα να τρέξει από το φθινόπωρο.
  19. Σε δημοπράτηση βγήκε από τη ΔΕΗ Αναενώσιμες μέσα από τις εταιρείες Αρκαδικός Ήλιος Ένα Α.Ε. και Αρκαδικός Ήλιος Δύο Α.Ε. η υλοποίηση δύο νέων φωτοβολταϊκών σταθμών 50 MW. Στην σύμβαση συμπεριλαμβάνεται η μελέτη, τα έργα πολιτικού μηχανικού, η προμήθεια, η μεταφορά και η θέση σε λειτουργία των δύο φ/β των οποίων η ονομαστική ισχύς τους είναι 39 MW και 11 MW, αντίστοιχα, στη θέση «Μεγάλες Λάκκες» του Δ. Μεγαλόπολης. Επίσης συμπεριλαμβάνεται και ένας υποσταθμός 33kV/150kV υπαίθριου τύπου. Η δημοπράτηση του έργου αλλά και η αποσφράγιση των προσφορών θα πραγματοποιηθεί στις 30 Σεπτεμβρίου. Η διάρκεια υλοποίησης των δύο φωτοοβολταϊκών σταθμών εκτιμήθηκε σε 40 μήνες από την ημέρα υπογραφής της σύμβασης. Η ολοκλήρωση τους τοποθετείται το 2024. Το κόστος του έργου ορίστηκε σε 38,1 εκατ.ευρώ (ποσό με ΦΠΑ, ποσό χωρίς ΦΠΑ 30,72 εκατ.ευρώ). Η χρηματοδότηση του έργου προέρχεται από ίδια κεφάλαια των εταιρειών. Η δημοπράτηση των δύο σταθμών εντάσσεται στο φετινό πρόγραμμα της ΔΕΗΑΝ ενώ δρομολογείται με αυτό τον τρόπο η εκκίνηση έργων σε φωτοβολταϊκούς σταθμούς συνολικής ισχύος 280 MW. Υπενθυμίζεται ότι τα υπολειπόμενα 230 MW -που αποτελούνται από 2 πάρκα των 15 MW και ένα mega-φωτοβολταϊκό των 200 MW- θα αναπτυχθούν στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας και εντάσσονται στη στροφή των λιγνιτικών περιοχών προς «πράσινες» μορφές ενέργειας.
  20. Παρά το γεγονός ότι έχουν αδειοδοτηθεί και έχουν κλειδώσει τιμές σε διαγωνισμούς αρκετά μεγάλα φωτοβολταϊκά έργα στη χώρα μας, φαίνεται ότι πρώτο από αυτά τα μεγάλα projects θα κόψει το νήμα της κατασκευής και λειτουργίας ένα σύμπλεγμα πάρκων, δυναμικότητας περί τα 100 Μεγαβάτ, που ανήκει σε ενεργειακές κοινότητες της Αιτωλοακαρνανίας. Τα πάρκα αυτά στην περιοχή Κατούνας, έχουν αρχίσει να κατασκευάζονται με ευθύνη του αγροτικού συνεταιρισμού «Ένωση Αγρινίου» σε συνεργασία με την γνωστή στο χώρο των ΑΠΕ εταιρεία Kiefer. Σύμφωνα με το σχεδιασμό, το Φθινόπωρο θα έχουν ολοκληρωθεί, ώστε να συνδεθούν με το δίκτυο έως το τέλος του χρόνου. Όταν ηλεκτριστούν, θα αποτελούν το μεγαλύτερο εν λειτουργία φωτοβολταϊκό σύμπλεγμα της χώρας, μέχρι βεβαίως να μπούν στο σύστημα μεγαλύτερα έργα, όπως εκείνα των ΕΛΠΕ και της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία. Ας σημειωθεί ότι η Ένωση Αγρινίου ομαδοποίησε τα επί μέρους έργα και κατασκευάζει η ίδια τον υποσταθμό, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στους παραγωγούς να ενταχθούν στο σχεδιασμό και να επενδύσουν στην πράσινη ενέργεια, κάτι που πρακτικά θα ήταν αδύνατο αν το επιχειρούσαν μεμονωμένα, λόγω κορεσμού του δικτύου, όπως άλλωστε αποδεικνύεται αυτή την περίοδο από τις απορριπτικές απαντήσεις του ΔΕΔΔΗΕ σε μεμονωμένους παραγωγούς. «Ως παράδειγμα καλής πρακτικής, το μοντέλο που ακολούθησε η Ένωση Αγρινίου υιοθετήθηκε απ’ την πολιτεία, θεσμοθετήθηκε και ενσωματώθηκε στο ισχύον σήμερα νομικό πλαίσιο και αποτελεί το πρότυπο για ανάλογες επενδύσεις σε όλη τη χώρα» τονίζουν τα στελέχη του συνεταιρισμού, αναφερόμενα στην πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση του ΥΠΕΝ σύμφωνα με την οποία επιμέρους επενδύσεις ΑΠΕ μπορούν να ομαδοποιηθούν και να συνδεθούν απευθείας στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ. «Αυτή η στρατηγική επιλογή, υιοθετήθηκε ύστερα από πολύ μεγάλη προσπάθεια και πολύμηνη διαβούλευση με τα συναρμόδια υπουργεία. Σήμερα, αποτελεί τον οδηγό για ολόκληρη την Ελλάδα. Τονίζουμε ότι η Ένωση Αγρινίου, παρά το γεγονός ότι είχε προτεραιότητα στο δίκτυο, κατασκευάζοντας και παραχωρώντας τον δικό της υποσταθμό, δεν επιβαρύνει ούτε με μισό κιλοβάτ το υπάρχον ηλεκτρικό δίκτυο», επισημαίνουν τα στελέχη του συνεταιρισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ένωσης, στα υπό κατασκευή φωτοβολταϊκά έργα, συνολικής επένδυσης της τάξης των 90 εκατ. ευρώ, μετέχουν περί τις 500 οικογένειες Αιτωλοακαρνάνων. Το ετήσιο όφελος απ’ τα νέα φωτοβολταϊκά υπολογίζεται σε περίπου 14 εκατ. ευρώ, ποσό που θα ενισχύει κατ’ έτος την τοπική οικονομία. Πρόσφατα υπεγράφη η συμφωνία με την ProCredit Bank για τη χρηματοδότηση των έργων, ενώ έχει υπογραφεί και η σχετική σύμβαση για τα πλέον σύγχρονα και αξιόπιστα panels, με την Jinko Solar, εταιρεία που θεωρείται κολοσσός στον τομέα και που κατά το προηγούμενο έτος τα δικά της panels ήταν εκείνα που είχαν σε παγκόσμιο επίπεδο τη μεγαλύτερη παραγόμενη ισχύ. Ας σημειωθεί, τέλος, ότι το παράδειγμα της Αιτωλοακαρνανίας παρουσιάζεται την Πέμπτη στην Κοζάνη σε ενημερωτική ημερίδα της ΝΕΑΣ ΠΑΣΕΓΕΣ σε συνεργασία με την εταιρεία kIEFER. Σκοπός είναι να διερευνηθεί η δυνατότητα εφαρμογής του ιδίου μοντέλου ανάπτυξης στη Δυτική Μακεδονία.
  21. Μετά από παρέμβαση της Περιφέρειας Θεσσαλίας στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δίνεται λύση στο θέμα των φωτοβολταικών σταθμών ισχύος ίσης με 1 MW σε αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας. Με διευκρινιστική εγκύκλιο του, ως προς την εφαρμογή του άρθρου 24 του Ν. 4643/2019, το Υπουργείο γνωστοποιεί ότι η « αρμοδιότητα ελέγχου μη υπέρβασης του ανωτέρου ορίου θα ανήκει αποκλειστικά στον αρμόδιο διαχειριστή (ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ/ ΑΔΜΗΕ ΑΕ) προκειμένου να χορηγήσει την οριστική προσφορά σύνδεσης και όχι στις αρμόδιες για την περιβαλλοντική αδειοδότηση Διευθύνσεις των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και των Περιφερειών της χώρας». «Μετά από συνεχείς πιέσεις, παραστάσεις και παρεμβάσεις μας στον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τους συναρμόδιους υπουργούς, δόθηκε ερμηνευτική λύση για το μεσοδιάστημα από την ψήφιση του Νόμου μέχρι την έκδοση ΚΥΑ» δηλώνει ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός. «Λύνεται έτσι το πρόβλημα ώστε όλοι οι άνθρωποι που έχουν επενδύσει και βρίσκονται τόσο χρόνο σε αναμονή, να μην υποστούν οικονομικές επιπτώσεις».
  22. Ζήτημα ημερών είναι η υπογραφή και ανάρτηση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης των υπουργείων Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και Αγροτικής Ανάπτυξης, με την οποία καθορίζεται η ισχύς σε MW, των φωτοβολταϊκών σταθμών από αγρότες, που επιτρέπεται να εγκατασταθούν σε γη που είναι χαρακτηρισμένη ως υψηλής παραγωγικότητας σε κάθε Νομό της χώρας (Περιφερειακή Ενότητα). Η ΚΥΑ είναι η συνέχεια του ενεργειακού νόμου 4643/2019 που ψήφισε η Βουλή και δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ στις 3 του περασμένου Δεκεμβρίου, με τον οποίο επετράπη και πάλι να καλύπτεται από αγρότες με φωτοβολταϊκά (maximum 1 MW ανά αγροτική εκμετάλλευση), το 1% της έκτασης που χαρακτηρίζεται Γη Υψηλής Παραγωγικότητας σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα. Το κείμενο της ΚΥΑ εξειδικεύει και ποσοτικοποιεί τη διάταξη αυτή, δημιουργώντας έναν κατάλογο με τα Μεγαβάτ ανά Νομό (Περιφερειακή Ενότητα) που επιτρέπεται να εγκατασταθούν. Βάση για αυτούς τους υπολογισμούς αποτέλεσαν τα στοιχεία της Ετήσιας Γεωργικής Στατιστικής Έρευνας του έτους 2017 της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής και τα πλέον πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία των αρμόδιων Διαχειριστών για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς που έχουν τεθεί σε λειτουργία μέχρι τις 31 Αυγούστου 2019. Ελήφθη, δε, υπόψη, μία τυπική στρεμματική κάλυψη των φωτοβολταϊκών σταθμών. Πρέπει να σημειωθεί ότι με την ΚΥΑ επιβάλλονται περιορισμοί ως προς το είδος των καλλιεργούμενων εκτάσεων που μπορούν να αλλάξουν χρήση σε κάποιες Περιφερειακές Ενότητες. Δεν επιτρέπεται δηλαδή να «ξηλώσει» ο αγρότης κάποιες συγκεκριμένες καλλιέργειες για να «φυτέψει» φωτοβολταϊκά, και για το θέμα αυτό ήταν σημαντική η συμβολή του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Οι περιορισμοί αφορούν κυρίως σε δενδρώδεις καλλιέργειες, όπως για παράδειγμα κερασιές, πορτοκαλιές κ.λπ. Η ΚΥΑ ρυθμίζει επίσης τις εκκρεμότητες που αφορούν επεμβάσεις σε εκτάσεις αγροτικής γης υψηλής παραγωγικότητας, όταν με το ισχύον πλαίσιο ο νομοθέτης απαγόρευε την άσκηση οποιασδήποτε άλλης δραστηριότητας, εκτός από την αγροτική εκμετάλλευση-αγροτική δραστηριότητα. Σύμφωνα με αρμόδιους παράγοντες, εκτιμάται ότι με τα όσα προβλέπει η ΚΥΑ, θα μπορεί με ευκολία να ελεγχθεί η κάλυψη του ορίου του 1% σε αντίθεση με το παρελθόν που δεν ήταν σαφές πως θα γίνεται ο σχετικός έλεγχος.
  23. Τα 10 μεγαλύτερα φωτοβολταΪκά πάρκα διεθνώς Tengger Desert Solar Park, Κίνα – 1,547MW Sweihan Photovoltaic Independent Power Project, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – 1,177MW Yanchi Ningxia Solar Park, Κίνα – 1,000MW Datong Solar Power Top Runner Base, Κίνα – 1,070MW Kurnool Ultra Mega Solar Park, Iνδία – 1,000MW Longyangxia Dam Solar Park, Κίνα – 850MW Enel Villanueva PV Plant, Mεξικό – 828MW Kamuthi Solar Power Station, Iνδία – 648MW Solar Star Projects, ΗΠΑ– 579MW Topaz Solar Farm / Desert Sunlight Solar Farm, ΗΠΑ – 550MW
  24. Αγοραπωλησίες μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων νέας γενιάς, κατασκευασμένων κατά παραγγελία, αποτελούν τη νέα τάση στην αγορά. Οι συμφωνίες Mytilineos - Motor Oil και Juwi - ΕΛΠΕ και η στρατηγική της ΔΕΗ. Το «παιχνίδι» στην αγορά των φωτοβολταϊκών ανοίγει για τα καλά. Δέλεαρ, το απλούστερο αδειοδοτικό πλαίσιο, η αυξανόμενη ζήτηση από επενδυτές για έργα «με το κλειδί στο χέρι» και οι ευκαιρίες για mega - φωτοβολταϊκά που δημιουργεί η αξιοποίηση των λιγνιτικών πεδίων, 200.000 στρεμμάτων, της ΔΕΗ στην Δυτική Μακεδονία. Σε αυτή τη νέα σελίδα της αγοράς, τον τόνο δίνουν έργα νέας γενιάς, κατασκευασμένα κατά παραγγελία ("tailor made") για τους αυριανούς τους αγοραστές, όπως αυτά του Ομίλου Mytilineos, ο οποίος χθες ανακοίνωσε ότι πούλησε στην Motor Oil, χαρτοφυλάκιο πάρκων 47 MW, έναντι 45,8 εκατ ευρώ. Είναι η πρώτη συναλλαγή αυτού του είδους της εισηγμένης και μια από τις πολλές που θα λάβουν χώρα από εδώ και πέρα. Στόχος της είναι μέσα στην επόμενη 5ετία να έχει κατασκευάσει και πουλήσει πάρκα τουλάχιστον 1.500 MW κυρίως στο εξωτερικό, όπου διαθέτει ήδη ένα χαρτοφυλάκιο έργων σε Αυστραλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία, Κύπρος, Ν. Κορέα, Μεξικό. Βλέπουμε στην ουσία μια πρώιμη εικόνα αυτού που θα δουμε τα επόμενα χρόνια. Στην πλευρά των κατασκευαστών είναι εξειδεικευμένες εταιρείες, όπως η ΜΕΤΚΑ του Ομίλου Mytilineos, που αντιλαμβανόμενος την ζήτηση και τις τεράστιες ευκαιρίες που πυροδοτεί στην Ελλάδα και διεθνώς η απανθρακοποίηση, έχει μπει για τα καλά στην ανάπτυξη, κατασκευή και εν συνεχεία πώληση φωτοβολταϊκών «με το κλειδί στο χέρι», σε εγχώριους και ξένους παίκτες. Και στο γήπεδο των αγοραστών είναι είτε επιχειρηματικοί όμιλοι, όπως η Motor Oil, που θέλουν να αναπτύξουν γρήγορα το δικό τους «πράσινο» χαρτοφυλάκιο, είτε funds που θέλουν να έχουν επενδύσεις με σίγουρη απόδοση. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση, έρχονται και αγοράζουν έτοιμο κοστούμι. Της συναλλαγής μάλιστα Mytilineos - Motor Oil, προηγήθηκε πρόσφατα ένα αντίστοιχο deal, αυτό των ΕΛΠΕ με την γερμανική Juwi. Στο ρόλο του κατασκευαστή - πωλητή οι Γερμανοί που αναπτύσσουν φωτοβολταϊκό πάρκο, ισχύος 204 MW, 15 χιλιόμετρα έξω από την Κοζάνη. Στο ρόλο του αγοραστή, τα ΕΛΠΕ που ενδιαφέρονται να αποκτήσουν -και γρήγορα- ένα «πράσινο» χαρτοφυλάκιο, επειδή όμως δεν διαθέτουν τεχνογνωσία, προτιμούν, όπως ακριβώς και η Motor Oil, να αγοράσουν έτοιμα πάρκα. Το πάρκο, για το οποίο η Juwi έχει «κλειδώσει» μια πολύ ελκυστική ταρίφα (5,73 λεπτά ανά κιλοβατώρα), όταν ολοκληρωθεί το 2021 θα είναι το μεγαλύτερο στην Ελλάδα. Θα παράγει πάνω από 300 εκατ. κιλοβατώρες ηλεκτρικού ρεύματος ετησίως και, σε πλήρη εξέλιξη, θα αποτελεί μια επένδυση της τάξης των 150 εκατ. ευρώ. Το μοντέλο της ΔΕΗ Στην περίπτωση της ΔΕΗ, το μοντέλο είναι διαφορετικό. Επιλέγει να κάνει joint ventures με άλλους παίκτες, επειδή δεν διαθέτει σε αυτή την φάση τα κεφάλαια, βάζει ωστόσο όρο στις συμφωνίες τον όρο ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα έχει το δικαίωμα να αποκτήσει το πλειοψηφικό ποσοστό. Στη λογική αυτή, η θυγατρική της, ΔΕΗ Ανανεώσιμες (ΔΕΗΑΝ), πρόκειται στον επόμενο κύκλο αιτήσεων της ΡΑΕ να καταθέσει φάκελο για το 1 GW του mega - φωτοβολταϊκού πάρκου της Μεγαλόπολης, καθώς και για τα υπόλοιπα μεγαβάτ του αντίστοιχου έργου της Δ.Μακεδονίας, ισχύος 2 GW, αμφότερα από τα μεγαλύτερα διεθνώς. Είχε προηγηθεί η κατάθεση αιτήσεων τον Δεκέμβριο από την ΔΕΗΑΝ για άδειες παραγωγής φωτοβολταϊκών περί των 1.500 MW στην Δ.Μακεδονία, εκκρεμούν επομένως ακόμη άδειες για επιπλέον 500 MW. Στόχος είναι η κατασκευή των γιγάντιων αυτών έργων -που όταν ολοκληρωθούν θα συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα παγκοσμίως- να ξεκινήσει το αργότερο στα τέλη του 2021, προκειμένου να τεθούν σε εμπορική λειτουργία κάπου μέσα στο 2024. Κι αυτό καθώς αμφότερα φιλοδοξούν να αποτελέσουν τα πρώτα από τα έργα - «γέφυρες» ανάμεσα στη σημερινή και την αυριανή εποχή, εκείνα δηλαδή που θα καλύψουν μέρος της χαμένης οικονομικής δραστηριότητας σε Πτολεμαίδα, Φλώρινα και Αμύνταιο. Η αγορά κινείται Η αγορά των φωτοβολταϊκών κινείται. Η πώληση έργων με το κλειδί στο χέρι είναι ένα μόνο από τα γρανάζια της αγοράς. Τον τόνο δίνουν επίσης οι συνεργασίες, οι αγοραπωλησίες αδειών, η ωρίμανση των έργων, δηλαδή μια κινητικότητα που δεν θα ήταν εφικτή αν η τεχνολογία δεν γινόταν φθηνότερη, το αδειοδοτικό πλαίσιο φιλικότερο και ο ανταγωνισμός σκληρότερος. Εσχάτως, πλάι στους παραδοσιακούς παίκτες εμφανίζονται και νέοι, όπως η μεγάλη γερμανική εταιρία ABO Wind, της οποίας το business model, είναι «αδειοδοτώ, κατασκευάζω και παραδίδω στον επενδυτή αυτό που θέλει». Πλάι στους μεγάλους, κινητικότητα υπάρχει και στους μικρούς. Οι μέχρι σήμερα αιτήσεις στη ΡΑΕ και στον ΔΕΔΔΗΕ (για τους μικρούς) έχουν ξεπεράσει τα 26 GW, ενώ μόνο στον κύκλο του Δεκεμβρίου υποβλήθηκαν αιτήσεις για 13,8 GW! Εννοείται ότι πολλά από τα έργα αυτά δεν θα γίνουν ποτέ γιατί δεν έχουν τις προϋποθέσεις. Το συμπέρασμα, ωστόσο, είναι ότι τα φωτοβολταϊκά επανέρχονται στο προσκήνιο, έχοντας πετύχει δραστική μείωση του κόστους, έτσι ώστε να μη βασίζονται σε ενισχύσεις και να μην επιβαρύνουν υπέρμετρα τους καταναλωτές. Η αγορά έχει ξαναζωντανέψει, χωρίς φυσικά αυτό να σημαίνει ότι οι επιδόσεις της συγκρίνονται με εκείνες του λαμπρού παρελθόντος. Ωστόσο οι προτάσεις που υποβάλλονται είναι πιο σωστά “ζυγισμένες” και αυτοί που ασχολούνται με το αντικείμενο περισσότερο επαγγελματίες. Τα 10 μεγαλύτερα φωτοβολταΪκά πάρκα διεθνώς Tengger Desert Solar Park, Κίνα – 1,547MW Sweihan Photovoltaic Independent Power Project, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – 1,177MW Yanchi Ningxia Solar Park, Κίνα – 1,000MW Datong Solar Power Top Runner Base, Κίνα – 1,070MW Kurnool Ultra Mega Solar Park, Iνδία – 1,000MW Longyangxia Dam Solar Park, Κίνα – 850MW Enel Villanueva PV Plant, Mεξικό – 828MW Kamuthi Solar Power Station, Iνδία – 648MW Solar Star Projects, ΗΠΑ– 579MW Topaz Solar Farm / Desert Sunlight Solar Farm, ΗΠΑ – 550MW
  25. Δείτε παρακάτω τις νέες ταρίφες για έργα που δεν συμμετέχουν σε διαγωνισμούς: Επενδυτές με έργα kWp που τίθενται σε λειτουργία (κανονική ή δοκιμαστική) από 1.1.2020 (αμείβονται δηλαδή με βάση τη μεσοσταθμική τιμή προηγούμενων διαγωνισμών) 1,05*μεσοσταθμική Τιμή Αναφοράς που προέκυψε κατά τις 3 προηγούμενες πριν την τελευταία ανταγωνιστικές διαδικασίες υποβολής προσφορών που αφορούν στην ίδια τεχνολογία. Ο τελευταίος διαγωνισμός για φωτοβολταϊκά διενεργήθηκε στις 12.12.2019. Η μεσοσταθμική Τιμή Αναφοράς από τις 3 προηγούμενες ανταγωνιστικές διαδικασίες πριν την τελευταία ήταν 66,95 €/MWh, άρα η Τιμή Αναφοράς θα είναι 1,05*66,95=70,3 €/MWh. Η τιμή αυτή ισχύει μέχρι τη διενέργεια νέου διαγωνισμού το 2020. Ενεργειακές Κοινότητες (για έργα ≤1MW) και κατ’ επάγγελμα αγρότες (για έργαΈργα που τίθενται σε λειτουργία (κανονική ή δοκιμαστική) από τη δημοσίευση σε ΦΕΚ του Ν.4206/2019 (9.3.2019) – “Κατηγορία 30” 1,1*μεσοσταθμική Τιμή Αναφοράς που προέκυψε κατά τις 3 προηγούμενες πριν την τελευταία ανταγωνιστικές διαδικασίες υποβολής προσφορών που αφορούν στην εν λόγω κατηγορία φωτοβολταϊκών σταθμών, ή αν δεν έχουν διενεργηθεί διαγωνισμοί στην κατηγορία, στην ίδια τεχνολογία. Ο τελευταίος διαγωνισμός για φωτοβολταϊκά διενεργήθηκε στις 12.12.2019. Η μεσοσταθμική Τιμή Αναφοράς από τις 3 προηγούμενες ανταγωνιστικές διαδικασίες πριν την τελευταία ήταν 66,95 €/MWh, άρα η Τιμή Αναφοράς θα είναι 1,1*66,95=73,64 €/MWh. Η τιμή αυτή ισχύει μέχρι τη διενέργεια νέου διαγωνισμού το 2020.
×
×
  • Create New...

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.