Engineer

Την αναστολή των οικοδομικών εργασιών της έκδοσης οικοδομικών αδειών και του παγώματος πράξεων εφαρμογής σε περιοχές που έχει ανακοινωθεί η κατάρτιση Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, αποφάσισε ο Υφυπουργός ΥΠΕΝ κ. Ταγαράς, μέσω νέας ερμηνευτικής απόφασης. Συγκεκριμένα, στην απόφαση με θέμα “Ερμηνεία σχετικά με τη δυνατότητα τμήματος εγκεκριμένης πολεοδομικής μελέτης να εξαιρεθεί από την υπό εξέλιξη σχετική πράξη εφαρμογής δεδομένου ότι στην περιοχή αυτή έχει εκκινηθεί διαδικασία Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου και να αποτελέσει μεταγενέστερα αντικείμενο μεμονωμένης πράξης εφαρμογής”, ο Υφυπουργός σημειώνει τα ακόλουθα: Άρθρο 1: Σε περίπτωση που ανακοινωθεί η κατάρτιση Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) για περιοχή που περιλαμβάνεται σε ήδη εγκεκριμένη Πολεοδομική Μελέτη, πριν την ολοκλήρωση της πράξης εφαρμογής, με βάση την ισχύουσα σήμερα νομοθεσία προς αποφυγή τετελεσμένων που θα απέκλειαν την υλοποίηση του ΕΠΣ, εφαρμόζονται τα εξής: α) Αναστολή των οικοδομικών εργασιών και έκδοσης οικοδομικών αδειών στην περιοχή που καταλαμβάνεται από το ΕΠΣ, υπό τις προϋποθέσεις των κείμενων διατάξεων. ή β) Η πράξη εφαρμογής που εκπονείται να παραμείνει σε εκκρεμότητα μέχρι την έκδοση του ΕΠΣ, άλλως και εφόσον είναι εφικτό να περιοριστεί αυτή στην υπόλοιπη περιοχή της πολεοδομικής μελέτης, ήτοι να εξαιρεθεί αυτής η περιοχή που καταλαμβάνεται από το ΕΠΣ και να αποτελέσει μεταγενέστερα αντικείμενο μεμονωμένης πράξης εφαρμογής αν συντρέξει περίπτωση. Μπορείτε να κατεβάσετε την απόφαση από εδώ View full είδηση

Νομοθετική ρύθμιση του υπουργείου Περιβάλλοντος που σύντομα θα κατατεθεί στη Βουλή για ψήφιση, ορίζει τους δήμους αποκλειστικά αρμόδιους – διαχειριστές των εγκαταλελειμμένων κτιρίων, ώστε να δοθεί οριστική λύση στο πρόβλημα αυτό. Όπως ανάφερε σχετικό δημοσίευμα στην εφημερίδα ” ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ” που υπογράφεται από τη Μάχη Τράτσα,η σχετική νομοθετική ρύθμιση είναι ήδη έτοιμη και προβλέπεται σ΄αυτήν μεταξύ άλλων η δυνατότητα οι δήμοι ν΄αναθέτουν -εκχωρούν τη διαχείριση σε Δημοτική Ανώνυμη Εταιρία ” ή ακόμη και σε ΝΠΔΔ ή ΝΙΔΔ, με εμπειρία στη διαχείριση -αξιοποίηση ακινήτων, όπως οι εταιρίας Real Estate κλπ”. Για τον σκοπό αυτό οι δήμοι , σύμφωνα με το νομοθέτημα που επικαλείται το δημοσίευμα ” θα μπορούν να ιδρύουν εταιρίες ή να συμμετέχουν σε εταιρίες κατά παρέκκλιση της ισχύουσας νομοθεσίας”. Επίσης η σχετική νομοθετική ρύθμιση , αναφέρει το δημοσίευμα, θα παρέχει στους δήμους τη δυνατότητα ” ίδρυσης μια Δημοτικής Τράπεζας Γης ( αυτόνομα ή σε συνεργασία με άλλους επαγγελματικούς φορείς) για την τήρηση μητρώου ακινήτων. Στο δημοσίευμα αναφέρεται ακόμη ότι στη ρύθμιση προβλέπεται ότι τα εγκαταλελειμμένα ακίνητα θα περιέχονται στους δήμους έως και για 50 χρόνια από την έκδοση της σχετικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου . Στο δικαστήριο θα προσφεύγει ο δήμος , αφού η Οικονομική Επιτροπή του Δήμου έχει λάβει σχετική απόφαση για τον χαρακτηρισμό του ακινήτου ως εγκαταλελειμμένου. Επίσης ο δήμος οφείλει πριν την προσφυγή στο Δικαστήριο να έχει ενημερώσει σχετικά τον μέχρο τότε κάτοχο ή διαχειριστή του ακινήτου. Από τη ρύθμιση εξαιρούνται , σύμφωνα με το δημοσίευμα , ακίνητα που βρίσκονται σε διαδικασίες κατάσχεσης και πλειστηριασμών. Ποιο θα θεωρείται εγκαταλελειμμένο Κατά τη νομοθετική ρύθμιση, στις εξής περιπτώσεις θα χαρακτηρίζεται ένα ακίνητο εγκαταλελειμμένο : * Να μην κατοικείται * Να μη χρησιμοποιείται για νόμιμη δραστηριότητα * Την τελευταία δεκαετία να μην έχει συνδέσεις με δίκτυα κοινής ωφέλειας * Να παρουσιάζει εικόνα ερείπωσης ή να έχει εκδοθεί πρωτόκολλο επικινδύνου * Να αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία και ασφάλεια * Να μην έχει δηλωθεί στο Κτηματολόγιο και στο Ε9 * Να παραμένει ημιτελές την τελευταία 15ετία κ.α Μετά από τα 50 χρόνια Σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα , η νομοθετική ρύθμιση προβλέπει, μετά την παρέλευση της 50ετίας , την επιστροφή του ακινήτου στο νόμιμο ιδιοκτήτη , εφόσον υπάρχει στον οποίο επίσης ” θα του αποδίδονται τότε τα έσοδα από την αξιοποίηση του ακινήτου αφού παρακρατηθούν οι πιστοποιημένες δαπάνες αποκατάστασης , επανάχρησης. δημοτικοί φόροι -τέλη, που όφειλε ο ιδιοκτήτης πριν περιέλθει η διαχείριση του ακινήτου στο δήμο , το ποσό που αντιστοιχεί στο 20% όλων αυτών των κονδυλίων ως διαχειριστική δαπάνη κ.α “. Στην περίπτωση που ” οι παρακρατήσεις υπερβαίνουν τα έσοδα ή εάν δεν υπάρχουν έσοδα, η επαναφορά του ακινήτου συντελείται εφόσον ο ιδιοκτήτης του κτιρίου καταβάλει τη διαφορά των δαπανών .Διαφορετικά ο δήμος θα εγγράφει προσημείωση στο ακίνητο. View full είδηση

Στη δημοσιότητα έδωσε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων τις προσκλήσεις υποβολής των αιτήσεων ενίσχυσης για πέντε έργα της Δράσης Οικονομικός Μετασχηματισμός Αγροτικού Τομέα που θα υλοποιηθούν στα πλαίσια χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας του ΥΠΑΑΤ συνολικής Δημόσιας Δαπάνης 510 εκατ. ευρώ. Οι εν λόγω προσκλήσεις είναι αναρτημένες στην ΔΙΑΥΓΕΙΑ https://diavgeia.gov.gr/f/YAAT, στην ιστοσελίδα του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας https://greece20.gov.gr και στην ιστοσελίδα του ΥΠΑΑΤ www.minagric.gr. Τα υποέργα που προκηρύσσονται είναι: 1. Καινοτομία και Πράσινη Μετάβαση στη Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων Στόχος του υποέργου είναι η δημιουργία οικονομιών κλίμακας και βιώσιμων εκμεταλλεύσεων, το ποσό της Δημόσιας Δαπάνης του υποέργου, δηλαδή τα κεφάλαια που καλύπτει το ΤΑΑ, ανέρχεται σε 181,5 εκατ. ευρώ ενώ δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι Συλλογικά Σχήματα, Οργανώσεις Παραγωγών και σχήματα που εφαρμόζουν Συμβολαιακή Γεωργία. Ενδεικτικά οι επιλέξιμες δαπάνες που προβλέπονται αφορούν σε ενεργειακή αναβάθμιση κτιριακών εγκαταστάσεων και υποδομών, αγορά εξοπλισμού, διαχείριση αποβλήτων και προστασία περιβάλλοντος, καθώς και δαπάνες συμβουλευτικής. Ο ελάχιστος προϋπολογισμός κάθε πρότασης προβλέπεται για τις ΜΜΕ στο 0,5 εκατ. ευρώ και ο μέγιστος στα 12,5 εκατ. ευρώ για τις μεγάλες επιχειρήσεις, με το ποσοστό ενισχύσεων ανάλογα με την Περιφέρεια για τις ΜΜΕ να ανέρχεται στο 55%. Η υποβολή αιτήσεων ενίσχυσης ξεκινά στις 16/5/2022 και λήγει στις 30/09/2022. 2. Εκσυγχρονισμός του Πρωτογενούς Τομέα Στόχος του υποέργου είναι η υλοποίηση επενδύσεων με προσανατολισμό την πράσινη γεωργία και τη γεωργία ακριβείας, το ποσό της Δημόσιας Δαπάνης του υποέργου, κεφάλαια που καλύπτει το ΤΑΑ, ανέρχεται σε 98,1 εκατ. ευρώ, δικαιούχοι των ενισχύσεων είναι συλλογικά σχήματα, Οργανώσεις Παραγωγών και σχήματα που εφαρμόζουν Συμβολαιακή Γεωργία. Ενδεικτικά οι επιλέξιμες δαπάνες που προβλέπονται αφορούν σε αγορά εξοπλισμού, εισαγωγή νέων τεχνολογιών ΤΠΕ και γεωργία ακριβείας, δαπάνες για δημιουργία αλυσίδων αξίας καθώς και δαπάνες συμβουλευτικής. Ο ελάχιστος προϋπολογισμός κάθε πρότασης προβλέπεται για τις ΜΜΕ στο 0,5 εκατ. ευρώ και ο μέγιστος στα 10 εκατ. ευρώ για τις μεγάλες επιχειρήσεις, με το ποσοστό ενισχύσεων ανάλογα με την Περιφέρεια για τις ΜΜΕ να ανέρχεται στο 50 % και στο 75% για επενδύσεις σε ενσώματα ή σε άυλα στοιχεία ενεργητικού σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις (ΜΜΕ) που συνδέονται με πρωτογενή γεωργική παραγωγή. Η υποβολή αιτήσεων ενίσχυσης ξεκινά στις 23/05/2022 και λήγει στις 30/09/2022. 3. Πράσινος αγρο-τουρισμός Στόχος του υποέργου είναι η ανάπτυξη του Αγροτικού Τουρισμού και η διασύνδεσή του με την Πρωτογενή Παραγωγή και την Μεταποίηση, το ποσό της Δημόσιας Δαπάνης του υποέργου δηλαδή τα κεφάλαια που καλύπτει το ΤΑΑ ανέρχεται σε 49 εκατ. ευρώ. Δικαιούχοι των ενισχύσεων είναι Νομικά πρόσωπα, Κοινωνικές Συνεταιριστικές επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες. Ενδεικτικά οι επιλέξιμες δαπάνες που προβλέπονται αφορούν σε ενεργειακή αναβάθμιση κτιριακών εγκαταστάσεων και υποδομών, αγορά εξοπλισμού και νέων τεχνολογιών, δημιουργία αλυσίδων αξίας στην αγροδιατροφή, προώθηση νέων τουριστικών προϊόντων, συμβουλευτική. Ο ελάχιστος προϋπολογισμός κάθε πρότασης προβλέπεται στο 0,5 εκατ. ευρώ για όλες τις επιχειρήσεις και ο μέγιστος στα 12,5 εκατ. ευρώ με το ποσοστό ενισχύσεων ανάλογα με την Περιφέρεια για τις ΜΜΕ να ανέρχεται στο 50%. Η υποβολή αιτήσεων ενίσχυσης ξεκινά στις 30/05/2022 και λήγει στις 30/09/2022. 4. Αναδιάρθρωση των Καλλιεργειών Στόχος του υποέργου είναι η δημιουργία οικονομικά βιώσιμων εκμεταλλεύσεων, με εξαγωγικό χαρακτήρα και φυτά ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή, το ποσό της Δημόσιας Δαπάνης του υποέργου δηλαδή τα κεφάλαια που καλύπτει το ΤΑΑ να ανέρχεται σε 166,7 εκατ. ευρώ. Δικαιούχοι των ενισχύσεων είναι συλλογικά σχήματα, Οργανώσεις Παραγωγών, Συνεταιρισμοί. Ενδεικτικά οι επιλέξιμες δαπάνες που προβλέπονται αφορούν σε εκρίζωση υφιστάμενης φυτείας, προμήθεια και εγκατάσταση νέων δενδρυλλίων και προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος στήριξης. Ο ελάχιστος προϋπολογισμός κάθε πρότασης προβλέπεται στο 0,5 εκατ. ευρώ για ΜΕΕ και ο μέγιστος στο 1 εκατ. ευρώ με το ποσοστό ενίσχυσης ανάλογα την Περιφέρεια κυμαίνεται περίπου από 40% έως 75%. Η υποβολή αιτήσεων ενίσχυσης ξεκινά στις 28/07/2022 και λήγει στις 30/09/2022. 5. Γενετική Βελτίωση Ζώων Στόχος του υποέργου είναι η ποσοτική και ποιοτική αναβάθμιση του ζωικού κεφαλαίου και η αύξηση του εισοδήματος των παραγωγών, το ποσό της Δημόσιας Δαπάνης του υποέργου δηλαδή τα κεφάλαια που καλύπτει το ΤΑΑ ανέρχεται σε 14,7 εκατ. ευρώ. Δικαιούχοι των ενισχύσεων είναι Ομάδες Παραγωγών (Ομ.Π.), Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις (ΑΕΣ), Διεπαγγελματικές Οργανώσεις, Σύλλογοι και συνεργατικά σχήματα και Οργανισμοί ερευνών και διάδοσης γνώσεων. Ενδεικτικά οι επιλέξιμες δαπάνες που προβλέπονται αφορούν σε δράσεις μεταφοράς γνώσεων και ενημέρωσης, μέτρα προώθησης γεωργικών προϊόντων, συλλογή και τήρηση στοιχείων γενεαλογίας των ζώων, δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης καθώς και δαπάνες συμβουλευτικής. Ο ελάχιστος προϋπολογισμός κάθε πρότασης προβλέπεται στο 0,5 εκατ. ευρώ για όλες τις επιχειρήσεις και ο μέγιστος στα 2 εκατ. ευρώ για τις ΜΜΕ με ποσοστό ενίσχυσης 70% - 80%. Η υποβολή αιτήσεων ενίσχυσης ξεκινά στις 06/06/2022 και λήγει στις 30/09/2022. View full είδηση

Ο τομέας της αιολικής ενέργειας είχε τη δεύτερη καλύτερη χρονιά του το 2021, με πρώτη καλύτερη το 2020, ωστόσο οι εγκαταστάσεις θα πρέπει να αυξηθούν δραματικά για να μη χαθούν οι στόχοι των μηδενικών εκπομπών, σύμφωνα με νέα έκθεση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Αιολικής Ενέργειας (GWEC) που παρουσιάζει το CNBC. Οπως αναφέρει η Global Wind Report 2022, πέρυσι εγκαταστάθηκαν 93,6 GW, λίγο χαμηλότερα από τα 95,3 GW του 2020, ενώ σωρευτικά η ισχύς αυξήθηκε στα 837 GW. Πρόκειται για τη μέγιστη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που μπορούν να παράγουν οι εγκαταστάσεις, και όχι γι' αυτήν που αναγκαστικά παράγουν. Οι υπεράκτιες εγκαταστάσεις το 2021 έφτασαν τα 21,1 GW, επίδοση ρεκόρ, ενώ οι εγκαταστάσεις στην ξηρά ανήλθαν σε 72,5 GW έναντι 88,4 GW το 2020. Σύμφωνα με την GWEC -μέλη της οποίας είναι εταιρείες όπως η Vestas, η Orsted και η Shell- η μείωση των χερσαίων εγκαταστάσεων προήλθε κυρίως από Κίνα και ΗΠΑ. Στην Κίνα εγκαταστάθηκαν 30,7 GW το 2021 σε σύγκριση με πάνω από 50 GW το 2020, ενώ στις ΗΠΑ εγκαταστάθηκαν 12,7 GW το 2021 έναντι 16,9 GW το 2020, μεταξύ άλλων και λόγω προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα που επέφερε η πανδημία. Προειδοποιήσεις Η έκθεση απευθύνει προειδοποιήσεις, ζητώντας σημαντική αύξηση της δυνατότητας (capacity) παραγωγής αιολικής ενέργειας. «Με τους τρέχοντες ρυθμούς εγκατάστασης», αναφέρει η GWEC, «μέχρι το 2030 θα έχουμε λιγότερο από τα δύο τρίτα της αιολικής ενέργειας που απαιτείται για να επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι». Για να μην παραμείνουμε καταδικασμένοι να αποτύχουμε, προστίθεται, οι παγκόσμιες εγκαταστάσεις «πρέπει να τετραπλασιαστούν μέσα σε αυτή τη δεκαετία, ώστε να επιτύχουμε τους στόχους του 2050». Επίσης, η έκθεση ζητά να εξορθολογιστούν οι απαιτούμενες διαδικασίες αδειοδότησης και να καταρτιστεί «ένα ισχυρότερο διεθνές ρυθμιστικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση του αυξημένου ανταγωνισμού που αφορά εμπορεύματα και ορυκτά». Ο διευθύνων σύμβουλος της GWEC Ben Backwell δήλωσε μεταξύ άλλων: «Απαιτείται μια πιο ενεργητική προσέγγιση στη χάραξη πολιτικής σε όλο τον κόσμο. Τα γεγονότα του περασμένου έτους, που οδήγησαν τις οικονομίες και τους καταναλωτές σε ακραία αστάθεια και υψηλές τιμές στα ορυκτά καύσιμα, είναι σύμπτωμα μιας διστακτικής ενεργειακής μετάβασης». Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πρόσθεσε, δείχνει «τις επιπτώσεις της εξάρτησης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων». «Οι τελευταίοι 12 μήνες πρέπει να χρησιμεύσουν ως τεράστιο σήμα αφύπνισης ώστε να στραφούμε αποφασιστικά σε ενεργειακά συστήματα του 21ου αιώνα που βασίζονται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας». Ενας πλανήτης υπνοβάτης Είναι αλήθεια ότι η επίτευξη οποιασδήποτε ουσιαστικής αλλαγής αποτελεί τεράστιο έργο. Τα ορυκτά καύσιμα είναι ριζωμένα στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα και οι εταιρείες συνεχίζουν να αναπτύσσουν κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου σε όλο τον κόσμο. Τον Μάρτιο ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) ανέφερε ότι το 2021 οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που σχετίζονται με την ενέργεια αυξήθηκαν στο υψηλότερο επίπεδό τους στην ιστορία, αγγίζοντας τους 36,3 δισ. μετρικούς τόνους και σημειώνοντας αύξηση 6%. Ταυτόχρονα, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δήλωνε ότι ότι ο πλανήτης βγήκε από την παγκόσμια σύνοδο COP26 της Γλασκώβη «αφελώς αισιόδοξος», «υπνοβατώντας προς την κλιματική καταστροφή». (euro2day.gr) View full είδηση

Στη πρότυπη κοινότητα του Αλουμινίου της Ελλάδος, "Ασπρα Σπίτια" του Δήμου Διστόμου θα δημιουργήσει η Mytilineos την πρώτη πιλοτική έξυπνη πόλη. Οπως ανέφερε στο πλαίσιο του Forum των Δελφών, η Γενική Διευθύντρια Επικοινωνίας & Στρατηγικής Marketing της MYTILINEOS, Βίβιαν Μπουζάλη τα Άσπρα Σπίτια είναι ένας πρότυπος οικισμός στην Παραλία Διστόμου που κτίστηκε αποκλειστικά και μόνο για να προσφέρει ένα σπιτικό στους εργαζόμενους της Αλουμίνιον της Ελλάδας τη δεκαετία του ’60. Ήταν το όραμα του μεγάλου Έλληνα αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Απόστολου Δοξιάδη και ανά τα χρόνια έχει επαινεθεί για την ιδιαίτερη ρυμοτομία του και το αξιοζήλευτο βιοτικό επίπεδο που προσφέρει στους κατοίκους του. Σήμερα, η MYTILINEOS διατηρεί τη μοναδική φυσιογνωμία του οικισμού που παίρνει ζωή από τις γενιές των εργαζομένων στο ιστορικό εργοστάσιο του Τομέα Μεταλλουργίας της εταιρείας. "Εφαρμόζοντας λοιπόν πρωτοποριακές τεχνολογικά λύσεις, στοχεύουμε στην πραγματική και ουσιαστική του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων του οικισμού. Παράλληλα, θα εκπαιδεύσουμε τους κατοίκους στις νέες δυνατότητες και υπηρεσίες που θα παρέχονται. Μέσω όλων αυτών των υπηρεσιών, αυξάνεται και η περιβαλλοντική και ενεργειακή ευαισθησία όλων μας. Από τον πολίτη στη κοινότητα. Φέρνουμε κοντά τους κατοίκους αφουγκραζόμενοι τις ανάγκες τους. Και μάλιστα, τους δίνουμε τη δυνατότητα να γίνουν συνεργάτες μας στη νέα και ανανεωμένη ενεργειακή αγορά. Συγκεκριμένα αναπτύσσουμε μια πρώτη γκάμα εφαρμογών και υπηρεσιών, που περιλαμβάνουν την διαχείριση υδάτων, την διαχείριση ενέργειας, έξυπνους πόλους που θα μπορούν να δίνουν πληροφορία μέσω wifi, καθώς και την πλατφόρμα ενημέρωσης των πολιτών, που είναι η πρώτη βάση" είπε η κα. Μπουζάλη. Το συγκριτικό πλεονέκτημα που έχει η MYTILINEOS είναι ότι οι Τομείς Δραστηριότητάς της δίνουν τη δυνατότητα συνεργειών ανάπτυξης υπηρεσιών, προϊόντων ή εφαρμογών που πρώτα έχουν αξιοποιηθεί για τον όμιλο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα του νέου CCGT παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που είναι ήδη σε λειτουργία στο ενεργειακό κέντρο του Αγίου Νικολάου και δημιουργήθηκε από τον Τομέα Έργων Βιώσιμης Ανάπτυξης για τον Τομέα Ηλεκτρικής Ενέργειας και Φυσικού Αερίου. "Αυτοί θα είναι οι πολίτες του μέλλοντος. Θα ζουν σε έξυπνες πόλεις με απεριόριστες δυνατότητες" υπογράμμισε. Τι είναι μία έξυπνη πόλη Η "έξυπνη πόλη" είναι μία πόλη που ζει και αναπνέει μέσα από τους ανθρώπους της, αλλά αναβαθμίζεται τεχνολογικά. Αλληλεπιδρά σε όλα τα επίπεδα, δίνει λύσεις, προσφέρει ευκαιρίες, μειώνει κόστη, σέβεται το περιβάλλον, αλλά πάνω απ’ όλα παραμένει ανθρώπινη. "Αυτό είναι το όραμα της MYTILINEOS και αυτή είναι η ιδέα πίσω από τα Smart Cities" λέει η κα. Μπουζάλη και συμπληρώνει "ο στόχος είναι να αναδείξουμε τη κοινότητα και τον άνθρωπο και τις δυνατότητες τους. Ο καταναλωτής γίνεται πλέον παραγωγός και ελέγχει την κατανάλωσή του. Ξέρει τι πληρώνει, έχει επίγνωση του οικονομικού και περιβαλλοντικού κόστους και επιλέγει την πιο πρόσφορη επιλογή για αυτόν, με την ελάχιστη έως μηδενική επίπτωση στο περιβάλλοντος. Με τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών, γίνεται καλύτερη χρήση των πόρων, ενώ παράλληλα ελαχιστοποιούνται οι άμεσες και έμμεσες εκπομπές. Οι υπάρχουσες δομές και εγκαταστάσεις αναβαθμίζονται και διαδρούν ουσιαστικά με τις ανάγκες των πολιτών, με ασφάλεια και αξιοπιστία". Τι θα περιλαμβάνει μία έξυπνη πόλη; • Ευέλικτες υπηρεσίες για την διαχείριση της ενέργειας, • έξυπνη διαχείριση υδάτων, • έξυπνης διαχείριση απορριμμάτων, • υψηλή λειτουργικότητα στο δημόσιο χώρο - δηλαδή από τα πιο απλά, όπως σημεία φόρτισης συσκευών και πρόσβαση στο Internet μέσω 5 G / wi fi, έως εγκατάσταση ηχοσυστήματος για την απευθείας επικοινωνία του πολίτη με τις δημόσιες υπηρεσίες, πληροφορίες για τον καιρό, πρόσβαση στις δυνατότητες φωτισμού. • Διαχείριση κυκλοφορίας μέσω smart traffic εφαρμογών • Αξιοποίηση δυνατοτήτων για 5G • Κι όλα αυτά, από συστήματα κεντρικού ελέγχου που θα παρέχουν άμεσα πληροφορία, για να μπορούν να επιλύονται άμεσα ζητήματα Αυτά για την κοινότητα, αλλά τι γίνεται μέσα στο σπίτι μας; • Εγκατάσταση και διαχείριση έξυπνων συσκευών σε οικίες όπως μετρητών, μπαταρίας, inverter, φ/β πάνελ, αλλά και • Εγκατάσταση ταχυφορτιστών ηλεκτρικών οχημάτων • Κι όλη αυτή την πληροφορία, μπορούμε να την ελέγχουμε και να τη διαχειριζόμαστε ακόμα και απομακρυσμένα, από το κινητό μας Και όλα αυτά μέσω ευέλικτων εφαρμογών και τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης που η MYTILINEOS έχει ήδη δημιουργήσει και συνεχίζει να αναπτύσσει. View full είδηση

Έως τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, στόχος του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι να έχουν κυρωθεί μερικώς οι δασικοί χάρτες στο 90% της επικράτειας. Αυτό επισημαίνει, μιλώντας στον «ΟΤ» ο Γενικός Γραμματέας Δασών Κωνσταντίνος Αραβώσης. Ο «ΟΤ» δίνει απαντήσεις σε όλα τα θέματα των δασικών χαρτών, προκειμένου να είναι ξεκάθαρο σε όλους, πως πρέπει να κινηθούν με ασφάλεια, στο νέο τοπίο που διαμορφώνεται. 1) Μέχρι πότε υπάρχει περιθώριο για να υποβάλει κάποιος αντίρρηση κατά του δασικού του περιεχόμενου των δασικών χαρτών; Έως τις 31 Μαΐου 2022 για τους δασικούς χάρτες που αναρτήθηκαν μέσα στο 2021. 2) Πότε εξέπνευσαν ή εκπνέουν οι περισσότερες προθεσμίες; Το τελευταίο 10ήμερο του Μαρτίου ή τις πρώτες ημέρες του Απριλίου 3) Τι ισχύει για τους δασικούς χάρτες των Διευθύνσεων Δασών στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις Κρήτης; Μετά τη θεσμοθέτηση της παράτασης των 45 ημερών, για τις Περιφερειακές Ενότητες Ηρακλείου και Λασιθίου, η νέα καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή αντιρρήσεων είναι η 16η Μαΐου 2022 ( ή η 6η Ιουνίου για τους κατοίκους εξωτερικού), ενώ για την ΠΕ Ρεθύμνης και Χανίων είναι η 31η Μαΐου 2022 ( ή η 20η Ιουνίου για όσους κατοικούν στο εξωτερικό). 4) Για ποιους ΟΤΑ (μετά και τις παρατάσεις που έχουν δοθεί) οι προθεσμίες για την υποβολή αντιρρήσεων κατά των δασικών χαρτών λήγουν το 2023; Πρόκειται για τους ΟΤΑ: Δροσιάς (9/1/2023), Άνοιξης (9/1/2023), Αγ. Στεφάνου (9/1/2023), Διονύσου (9/1/2023), Σταμάτας (9/1/2023), Ροδοπόλεως (9/1/2023) και Αχαρνών (20/2/2023). 5) Ποιος είναι ο αριθμός των αντιρρήσεων Πανελλαδικά; Υπολογίζεται πως ο αριθμός των αντιρρήσεων θα ξεπεράσει τις 190.000 Πανελλαδικά έως το τέλος των προθεσμιών των αντιρρήσεων για όλους τους αναρτημένους δασικούς χάρτες. 6) Με ποιον τρόπο διορθώνονται οι λανθασμένοι χαρακτηρισμοί εκτάσεων; Διορθώνονται με δυο τρόπους: Α) Με την ηλεκτρονική υποβολή αντίρρησης στον ειδικό δικτυακό τόπο ανάρτησης δασικών χαρτών και τα στοιχεία που αποδεικνύουν την καταβολή του ειδικού τέλους και το έννομο συμφέρον, αποστέλλονται από τον ενδιαφερόμενο, το αργότερο εντός δέκα (10) ημερών από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αντιρρήσεων σε έντυπη μορφή, στο Σημείο Υποστήριξης της Ανάρτησης Δασικού Χάρτη (ΣΥΑΔΧ). Β) Με την υποβολή αιτήματος πρόδηλου σφάλματος στον ειδικό δικτυακό τόπο ανάρτησης δασικών χαρτών, ατελώς είτε με, και την υποβολή των στοιχείων που αποδεικνύουν το πρόδηλο σφάλμα και το έννομο συμφέρον το αργότερο εντός δέκα (10) ημερών από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αντιρρήσεων σε έντυπη μορφή στα Σημεία Υποστήριξης Δασικού Χάρτη (ΣΥΑΔΧ). 7) Πού υποβάλλονται οι αντιρρήσεις χωρίς τέλος; Υποβάλλονται μόνο στα Σημεία Υποστήριξης της Ανάρτησης των Δασικών Χαρτών στις Διευθύνσεις Δασών των νομών. Σε τι αφορούν οι αντιρρήσεις που υποβάλλονται ατελώς; Αφορούν σε εκτάσεις που: έχουν εκδοθεί τελεσίδικες πράξεις χαρακτηρισμού από την αρμόδια Δασική Υπηρεσία που, εκ παραδρομής, δεν απεικονίζονται στους αναρτημένους δασικούς χάρτες έχουν εκκρεμείς αιτήσεις για έκδοση πράξης χαρακτηρισμού ή εκκρεμείς ενστάσεις κατά τη διαδικασία εξέτασης δασικών αμφισβητήσεων εμφανίζονται ως δασικές στη φωτοερμηνεία της παλαιότερης αεροφωτογράφησης, αλλά περιλαμβάνονται σε κληροτεμάχια εποικιστικών εκτάσεων ή αναδασμού εμφανίζονται ως χορτολιβαδικές/βραχώδεις/πετρώδεις, είτε κατά την παλαιότερη είτε κατά την πρόσφατη αεροφωτογράφηση, αλλά περιλαμβάνονται σε περιοχές εποικιστικών εκτάσεων ή αναδασμού έχουν συμπεριληφθεί στο δασικό χάρτη ως δασικές, λόγω μη αποτύπωσης του περιγράμματος των εγκεκριμένων ορίων οικισμών και των εγκεκριμένων ορίων πολεοδομικών μελετών ή ρυμοτομικών σχεδίων αντιστοιχούν στο όριο αρτιότητας, κατά το χρόνο έκδοσης της σχετικής οικοδομικής άδειας και εντάσσονται στην προηγούμενη περίπτωση. εμφανίζονται ως χορτολιβαδικές ή βραχώδεις ή πετρώδεις, είτε κατά την παλαιότερη είτε κατά την πρόσφατη αεροφωτογράφιση, αλλά περιλαμβάνονται σε περιοχές εποικιστικών εκτάσεων ή αναδασμού. 9) Όλες οι υπόλοιπες περιπτώσεις; Υπόκεινται σε ειδικό τέλος, το ύψος του οποίου εξαρτάται από το εμβαδόν της έκτασης για την οποία υποβάλλεται η αντίρρηση. 10) Τι χαρακτηρίζεται ως πρόδηλο σφάλμα; Ως πρόδηλο σφάλμα στη διαδικασία κατάρτισης του δασικού χάρτη ορίζεται, μεταξύ άλλων, για παράδειγμα, η εσφαλμένη τεχνική απόδοση των οριογραμμών επί των φωτογραμμετρικών υποβάθρων, η λανθασμένη απεικόνιση αγροτικής έκτασης ως δασικής, η παράλειψη εκ παραδρομής, της αποτύπωσης σαφώς δασικής έκτασης εντός ευρύτερης άλλης μορφής (αγροτικής κλπ) και το αντίστροφο. 11) Τι άλλο; Επιπλέον: απόδοση ως «χορτολιβαδικής» έκτασης που αφορά σε πεδινή και ομαλή κλίσης περιοχή. Απόδοση ως «χορτολιβαδικής» έκτασης που αφορά σε αναγνωρισμένη έναντι του Δημοσίου, ως ιδιωτικής. Απόδοση ως δασικής έκτασης που αφορά σε τεχνητή φυτεία. 12) Πότε κάνουμε αίτηση πρόδηλου σφάλματος; Οι διορθώσεις του χάρτη λόγω προδήλων σφαλμάτων γίνονται , είτε αυτοδικαίως , είτε κατόπιν αίτησης του ενδιαφερόμενου, όταν έχουμε : 1. Τεχνικού χαρακτήρα απόκλιση ή εσφαλμένη τεχνική απόδοση των οριογραμμών που παρατηρείται επί των φωτογραμμετρικών υποβάθρων και προκύπτει είτε από μετρήσεις εδάφους είτε από φωτοερμηνευτική απόδοση του θεματικού περιεχομένου του χάρτη, που έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα, που παρουσιάζεται σ’ αυτά. 2. Παράλειψη, εκ παραδρομής, της αποτύπωσης σαφώς δασικής έκτασης εντός ευρύτερης άλλης μορφής (αγροτικής κλπ) και το αντίστροφο. 3. Λανθασμένη απεικόνιση αγροτικής έκτασης ως δασικής και το αντίστροφο. 4. Παράλειψη εγγραφών στοιχείων των πολυγώνων του χάρτη στη βάση δεδομένων. 5. Λανθασμένη αποτύπωση θεματικής επιφάνειας που οφείλεται σε διαμορφωμένα στοιχεία εικόνας λόγω διαβαθμισμένων περιοχών. 6. Απόδοση ως χορτολιβαδικής, έκτασης που αφορά σε πεδινή και ομαλής κλίσης περιοχή, η οποία εξαιρείται της υπαγωγής στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, σύμφωνα με το Π.Δ. 32/2016 (ΦΕΚ 46 Α’). 7. Απόδοση ως χορτολιβαδικής, έκτασης που αφορά σε αναγνωρισμένη, κατά τις κείμενες διατάξεις ιδιωτική έκταση, η οποία εξαιρείται της υπαγωγής στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. 8. Απόδοση ως δασικής, έκτασης που αφορά τεχνητή δασική φυτεία, η οποία εξαιρείται της υπαγωγής στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. 9. Παράλειψη απεικόνισης πράξεων της διοίκησης (παραχωρητήρια κλπ) πριν από την κύρωση του δασικού χάρτη. 13) Τι συμβαίνει αν απορριφθεί η αίτηση πρόδηλου σφάλματος; Σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης προδήλου από την οικεία Διεύθυνση Δασών της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η αίτηση αυτή μετατρέπεται σε αντίρρηση και εξετάζεται από την αρμόδια ΕΠΕΑ. Εάν κριθεί ότι πρόκειται περί προδήλου σφάλματος, το καταβληθέν τέλος επιστρέφεται. 14) Ποια είναι η διαδικασία υποβολής αντιρρήσεων; Η υποβολή των αντιρρήσεων είναι δυνατή μόνο ηλεκτρονικά, μέσω της ιστοσελίδας του Κτηματολογίου στην ηλεκτρονική διεύθυνση (https://www.ktimanet.gr/CitizenWebApp/Entrance_Page.aspx) με τη χρήση των κωδικών Taxisnet. 15) Για ποιο λόγο δεν δίνεται δικαίωμα υποβολής εκ νέου αντιρρήσεων σε περιπτώσεις όπου είχε υποβληθεί αντίρρηση η οποία απορρίφθηκε κατά την εξέταση από τις Επιτροπές Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠΕΑ); Με πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει κριθεί ότι κατά την προηγούμενη περίοδο, οι χρόνοι αναρτήσεων αλλά και ο τρόπος δημοσιοποίησης της διαδικασίας των αναρτήσεων και κύρωσης των δασικών χαρτών ήταν επαρκείς, έτσι ώστε οι ιδιώτες να προβούν σε όλες τις νόμιμες ενέργειες. 16) Ποια εναλλακτική δυνατότητα έχουν οι ιδιοκτήτες αν δεν είχαν υποβάλλει ή αν είχε απορριφθεί η αντίρρησή τους; Όσοι είχαν υποβάλλει αντίρρηση μπορούν να προσφύγουν στα διοικητικά δικαστήρια. Εάν δεν έχει κάποιος υποβάλλει αντίρρηση έχει δικαίωμα να προσφύγει κατά της απόφασης μερικής ή ολικής κύρωσης του δασικού χάρτη στο ΣτΕ. 17) Σε ποιες περιπτώσεις υποβάλλονται αντιρρήσεις ατελώς; Υποβάλλονται ατελώς όταν: · εμφανίζονται ως δασικές στη φωτοερµηνεία της παλαιότερης αεροφωτογράφισης, αλλά περιλαμβάνονται σε διανομές (κληροτεµάχια) του εποικισμού και του αναδασμού, οι οποίες δεν απεικονίζονται στους αναρτημένους δασικούς χάρτες. · εμφανίζονται ως χορτολιβαδικές ή βραχώδεις ή πετρώδεις είτε κατά την παλαιότερη είτε κατά την πρόσφατη αεροφωτογράφιση, αλλά περιλαμβάνονται σε περιοχές του εποικισμού και του αναδασμού, οι οποίες δεν απεικονίζονται στους αναρτημένους δασικούς χάρτες. · έχουν κριθεί με τελεσίδικες πράξεις χαρακτηρισμού, που δεν απεικονίζονται στους αναρτημένους δασικούς χάρτες. · περιλαμβάνουν τμήμα που εμπίπτει σε εκκρεμείς αιτήσεις και υποθέσεις στη διαδικασία πράξης χαρακτηρισμού 18) Πώς διαμορφώνονται τα παράβολα; Τα παράβολα για τις αντιρρήσεις διαμορφώνονται ως εξής: .5 ευρώ για έκταση 100 τ.μ .20 ευρώ για έκταση έως 1 στρέμμα. .45 ευρώ για έκταση από 1 έως 5 στρέμματα .90 ευρώ για πάνω από 5 έως 10 στρέμματα. .175 ευρώ για πάνω από 10 έως 20 στρέμματα. .350 ευρώ για πάνω από 20 έως 100 στρέμματα. .700 ευρώ για πάνω από 100 έως 300 στρέμματα. .1650 ευρώ πάνω από 300 στρέμματα. 19) Για τους ΟΤΑ; Η διαδικασία υλοποιείται ατελώς 20) Γίνονται αντιρρήσεις τώρα και στους κυρωμένους δασικούς χάρτες; Όχι , γιατί με πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει κριθεί ότι οι χρόνοι αναρτήσεων αλλά και ο τρόπος δημοσιοποίησης της διαδικασίας των αναρτήσεων και κύρωσης των δασικών χαρτών ήταν επαρκείς, έτσι ώστε οι ιδιώτες να προβούν σε όλες τις νόμιμες ενέργειες. Κατά μέσο όρο το χρονικό διάστημα υποβολής αντιρρήσεων κυμάνθηκε περίπου στους 8 μήνες. 21) Το τέλος της αντίρρησης εξαρτάται από το συνολικό εμβαδόν των εκτάσεων ή είναι αυτοτελές; Για κάθε αυτοτελή έκταση της οποίας αμφισβητείται ο χαρακτήρας που έχει αποδοθεί στο δασικό χάρτη, πρέπει να υποβληθεί ξεχωριστή αντίρρηση. Εάν για παράδειγμα, έχετε δυο διαφορετικά αγροτεμάχια και αμφισβητείτε και στα δυο τον χαρακτηρισμό τους, πρέπει να υποβάλλετε δυο αντιρρήσεις. 22) Πάνω στους δασικούς χάρτες υπάρχουν διάφοροι κωδικοί. Τι συμβολίζουν; ΑΑ-ΠΑ ( μη διεπόμενες από τις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας). ΠΔ (Τελεσίδικες Πράξεις Χαρακτηρισμού διεπόμενες από τις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας). .ΔΔ (Ανέκαθεν Δασικές Εκτάσεις). ΔΑ (Εκχερσώσεις). ΑΔ (Δασωμένοι Αγροί). ΧΧ-ΧΑ-ΠΧ (χορτολιβαδικές εκτάσεις). ΧΧ (Ανέκαθεν Χορτολιβαδικές Εκτάσεις). ΧΑ (Χορτολιβαδικές Εκτάσεις στις Α/Φ του 1945. Άλλης Μορφή Κάλυψης στις Α/Φ 2007-2009). ΑΧ (Άλλης Μορφή Κάλυψης στις Α/Φ του 1945. Χορτολιβαδικές στις Α/Φ 2007-2009). ΑΝ (Εκτάσεις που έχουν κηρυχθεί αναδασωτέες λόγω εκχέρσωσης ή εξαιτίας πυρκαγιών). 23) Για ποιους από τους προαναφερόμενους κωδικούς μπορεί κάποιος να υποβάλλει αντίρρηση; Οι αντιρρήσεις αφορούν αποκλειστικά και μόνο στην αμφισβήτηση του χαρακτήρα ή της μορφής των εμφανιζόμενων στον δασικό χάρτη εκτάσεων (ΔΔ, ΔΑ, ΑΔ, ΧΧ, ΧΑ, ΑΧ) ή της ορθής απεικόνισης (περιπτώσεις ΠΑ και ΠΔ), εφαρμογής και ισχύος των πράξεων της Διοίκησης και της σύννομης αλλαγής χρήσης αυτών. Στην περίπτωση ΑΑ δεν απαιτείται διότι οι εκτάσεις αυτές δεν διέπονται από τις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. 24) Τι ισχύει για τις οικοδομικές άδειες και επενδύσεις; Έως τώρα για οποιαδήποτε οικοδομική δραστηριότητα ο πολίτης έπρεπε να υποβάλλει αίτηση για έκδοση πράξης χαρακτηρισμού και η αναμονή ήταν από τρία έως πέντε έτη. Σήμερα, με τον αναρτημένο δασικό χάρτη, αρκεί η βεβαίωση του μηχανικού πως το απλό απόσπασμα του δασικού χάρτη φέρει τον χαρακτηρισμό «ΑΑ», το οποίο κατατίθεται στην υπηρεσία δόμησης του οικείου δήμου και εκδίδεται η οικοδομική άδεια. Το ίδιο ισχύει και για οποιαδήποτε άλλη επένδυση. 25) Γιατί λαμβάνεται υπόψη η αεροφωτογράφιση του 1945 και όχι νεότερες; Η αεροφωτογράφιση του 1945 αποτελεί το πρώτο πλήρες γεωχωρικό σύνολο για όλη τη χώρα. Το βασικό εργαλείο για να αποτυπωθεί η κάλυψη σε παρελθοντικό χρόνο. Με την εφαρμογή του δασικού νόμου (ν.998/1979), όπως ισχύει, οι Δασικές Υπηρεσίες διαχρονικά χρησιμοποιούν τις Α/Φ του 19455 ως ιστορική βάση για την έκδοση πράξεων χαρακτηρισμού συνεκτιμώντας, τη μορφή που είχε μια έκταση τότε, με το χαρακτήρα που διαθέτει αυτή σε ποιο πρόσφατο χρόνο. 26) Εξετάζεται κατά τη διαδικασία της κύρωσης του δασικού χάρτη το ιδιοκτησιακό καθεστώς των εκτάσεων; Ο δασικός χάρτης αποτυπώνει τον χαρακτήρα μιας έκτασης και όχι το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Ωστόσο, όπως θα δείτε στην απάντηση της επόμενης ερώτησης υπάρχει μια έμμεση σχέση με το ιδιοκτησιακό καθεστώς. 27) Σχετίζεται ο δασικός χάρτης με το Κτηματολόγιο; Οι δασικοί χάρτες εξετάζουν τον χαρακτήρα της έκτασης. Στις περιοχές όπου εφαρμόζεται το τεκμήριο της κυριότητας του Δημοσίου, οι εκτάσεις που υπόκεινται στη δασική νομοθεσία θεωρούνται δασικές. Έμμεσα, λοιπόν, όπως προαναφέρθηκε, οι δασικοί χάρτες εξετάζουν και το ιδιοκτησιακό καθεστώς και συνεπώς συνδέονται με το Κτηματολόγιο. 28) Για ποιες περιοχές της χώρας δεν ισχύει το τεκμήριο κυριότητας υπέρ του Δημοσίου και το βάρος της απόδειξης της ιδιοκτησίας το έχουν εξίσου οι πολίτες και το Δημόσιο; Οι περιοχές όπου δεν ισχύει το τεκμήριο κυριότητας υπέρ του Δημοσίου είναι η Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, οι Κυκλάδες, η Μάνη και το Βόρειο Αιγαίο (Λέσβος, Σάμος, Χίος). 29) Οι εκτάσεις που καλύπτονται από φρύγανα και ασπάλαθους χαρακτηρίζονται δασικές; Όχι, με βάση την γνωμοδότηση του Τεχνικού Συμβουλίου Δασών (ΤΣΔ) του υπουργείου Περιβάλλοντος. 30) Πιο συγκεκριμένα; Οι εκτάσεις που στο παρελθόν ήταν αγροτικού χαρακτήρα και λόγω της εγκατάλειψης αναπτύχτηκε ασπάλαθος και φρυγανώδης βλάστηση δεν χαρακτηρίζονται πλέον δασικές; 31)Τι ισχύει για τις βοσκήσιμες εκτάσεις; Οι εκτάσεις που χρησιμοποιήθηκαν για βοσκή και καλύπτονται διαχρονικά μόνο από φρυγανική βλάστηση και ασπάλαθο δεν χαρακτηρίζονται πλέον δασικές, αλλά χορτολιβαδικές. 32) Είναι οριστική η απόφαση; Ναι 33) Ποιες περιοχές ευνοούνται άμεσα από την απόφαση αυτή; Κρήτη, Δωδεκάνησα, Κυκλάδες, Μάνη και Βόρειο Αιγαίο όπου επιλύονται σημαντικές αστοχίες που αφορούν στον χαρακτηρισμό των εκτάσεων. 34) Τι προβλέπεται πλέον για τους δασωμένους αγρούς; Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να προσκομίσουν (προκειμένου να τους αποδοθούν οι εκτάσεις) τεκμήριο κυριότητας. 35) Τι σημαίνει αυτό; Να αποδειχτεί, για παράδειγμα, μέσω αεροφωτογραφίας, πως πριν εγκαταλειφτούν, υπήρχαν μέσα στις εκτάσεις ελιές ή άλλα δένδρα, πεζούλια ( για να φανεί πως καλλιεργούνταν κα), και γενικά ανθρωπογενείς δραστηριότητες οι οποίες να καταδεικνύουν γεωργική καλλιέργεια. 36) Κάτι πιο συγκεκριμένο; Το Δημόσιο, όπως προαναφέρθηκε, δεν προβάλλει δικαιώματα κυριότητας σε εκτάσεις που εμφανίζονται στις αεροφωτογραφίες του 1945 ή εφόσον αυτές δεν είναι ευκρινείς, του 1960, με αγροτική μορφή που δασώθηκαν μεταγενέστερα. 37) Κι αυτό ανεξάρτητα από τη μορφή που απέκτησαν αργότερα; Ναι, εκτός αν το Δημόσιο έχει τίτλους ιδιοκτησίας. 38) Τι χρήσεις επιτρέπονται αν σήμερα το αγροτεμάχιο είναι δάσος Εάν το αγροτεμάχιο ήταν αγροτικής μορφής στο παρελθόν αλλά σήμερα είναι δάσος, και έως 30 στρέμματα, επιτρέπεται μόνο η χρήση του για γεωργική και δενδροκομική εκμετάλλευση. 39) Εάν σήμερα το αγροτεμάχιο είναι δασική έκταση; Στην περίπτωση που σήμερα θεωρείται δασική έκταση, αλλά στο παρελθόν με βάση τις αεροφωτογραφίες του 1945 ή του 1960 ήταν αγροτική έκταση, δεν υπάγεται πλέον στη δασική νομοθεσία, και επιτρέπονται όλες οι χρήσεις. 40) Πώς γίνεται η διάκριση μεταξύ δασικής έκτασης και δάσους; Η διάκριση γίνεται από την Επιτροπή Δασολογίου της Περιφερειακής Ενότητας. 41) Τι χαρτιά πρέπει να προσκομιστούν; Ο ενδιαφερόμενος, προκειμένου να αιτηθεί την απομάκρυνση της δασικής βλάστησης, συνυποβάλλει με την αίτησή του είτε συμβολαιογραφικούς τίτλους, είτε δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε9) είτε ένορκες βεβαιώσεις, είτε οποιοδήποτε άλλο στοιχείο από το οποίο να πιθανολογείται ο νομικός δεσμός του με το ακίνητο. 42) Κι αν δεν υπάρχουν τίτλοι; Τότε, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να χρησιμοποιήσει, όπως επισημαίνουν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οποιοδήποτε θεσμικά προβλεπόμενο αποδεικτικό στοιχείο από το οποίο πιθανολογείται ο νομικός δεσμός με το ακίνητο. 43) Τι προβλέπεται για εκτάσεις μεγαλύτερες των 5 στρεμμάτων; Για εκτάσεις πάνω από 5 στρέμματα, προκειμένου να χορηγηθεί άδεια, θα πρέπει να διαπιστωθεί, με βάση σχετική οικονομοτεχνική μελέτη, ότι οι εδαφολογικές και οικολογικές συνθήκες συνηγορούν υπέρ αυτού του τρόπου εκμετάλλευσης. Επιπλέον, η έκτασης μετά το πέρας της γεωργικής εκμετάλλευσης μπορεί να ανακτήσει τη δασική βλάστηση με φυσική αναγέννηση Ακόμη: να μην έχει χαρακτηριστεί προστατευόμενο δάσος, να μην είναι εκτός της Περιφέρειας Αττικής, η κλίση του εδάφους να είναι μικρότερη από 25% και το βάθος εδάφους κατάλληλο για γεωργική καλλιέργεια, αλλά και να μην υφίσταται κίνδυνος διάβρωσης του εδάφους. 44) Πότε επιτρέπεται η αλλαγή της χρήσης; Η αλλαγή της χρήσης επιτρέπεται, κατόπιν άδειας που χορηγείται από τον προϊστάμενο της Επιθεώρησης Εφαρμογής Δασικής Πολιτικής στον οποίο υπάγεται η αρμόδια Δασική Υπηρεσία μετά από εισήγηση του οικείου δασάρχη ή του Διευθυντή Δασών, εάν δεν υφίσταται δασαρχείο στον νομό. 45) Ποιες διοικητικές πράξεις ανακαλούνται; Διοικητικές πράξεις που εκδόθηκαν κατ’ εφαρμογή της δασικής νομοθεσίας για την προστασία των προαναφερομένων εκτάσεων ανακαλούνται ακόμη κι αν τελεσιδίκησαν δικαστικά. 46) Για πόσες εκτάσεις μιλάμε; Οι εκτάσεις που έχουν χαρακτηριστεί ως δασωμένοι αγροί σε ολόκληρη τη χώρα υπολογίζονται σε 6,9 εκατομμύρια στρέμματα. 47) Τι πρέπει να υποβάλουν οι ενδιαφερόμενοι όταν υπάρχει κτίσμα με νόμιμη οικοδομική άδεια σε έκταση που φαίνεται δασική; Πρέπει να υποβάλλουν: ► Αντίγραφο της οικοδομικής άδειας. ► Βεβαίωση της οικείας Υπηρεσίας Δόμησης ή υπεύθυνη δήλωση μηχανικού ότι η υπόψη άδεια δεν έχει ανακληθεί ή ακυρωθεί. ► Βεβαίωση της οικείας Υπηρεσίας Δόμησης ή υπεύθυνη δήλωση μηχανικού για τα όρια αρτιότητας που ίσχυαν κατά το χρόνο έκδοσης της εν λόγω οικοδομικής άδειας, βάσει του τοπογραφικού διαγράμματος που τη συνοδεύει. ► Αποτύπωση της απαιτούμενης επιφάνειας για την εφαρμογή της συγκεκριμένης οικοδομικής άδειας από ιδιώτη μηχανικό σε εξαρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα και βεβαίωση επ’ αυτού για τα όρια αρτιότητας κατά το χρόνο έκδοσής της. 48) Τι πρέπει να προσκομίσουν οι αγρότες; Οι αγρότες πρέπει να προσκομίσουν: 1) Αποφάσεις των Επιτροπών Απαλλοτριώσεων για το σύνολο των εκτάσεων (παραχωρηθέντα κληροτεµάχια, εξαιρεθείσες υπέρ ιδιοκτητών εκτάσεις, ιδιοκτησίες που εξαιρέθηκαν υπέρ ιδιοκτητών και κοινόχρηστες εκτάσεις), που απέδωσαν αγροτική, γεωργική, κτηνοτροφική ή µικτή χρήση. 2) Παραχωρητήρια αγροτικών κλήρων. 3) Αποφάσεις κύρωσης διανοµών και αναδασµών, µε διακριτό αριθµό τεµαχίου και χρήση γεωργική, κτηνοτροφική ή µικτή. 4) Αποφάσεις του υπουργού Γεωργίας ή Νοµάρχη, µε τις οποίες χορηγήθηκαν άδειες για κατάτµηση – αγοραπωλησία αγροτικών γαιών µε αγροτική, γεωργική, µικτή χρήση. 5) Αποφάσεις του υπουργού Γεωργίας περί παραχώρησης γαιών. 6) Άδειες του υπουργού Γεωργίας για συµφωνίες εκούσιας µεταβίβασης καλλιεργήσιµων εκτάσεων προς ακτήµονες καλλιεργητές. 7) Αποφάσεις Επιτροπών Απαλλοτριώσεων περί παραχώρησης αγροτικών δηµοσίων κτηµάτων. Αποφάσεις διάθεσης εξαγορασθέντων από το ∆ηµόσιο κτηµάτων. 9) Αµπελουργικό και Ελαιουργικό Μητρώο, όπου περιλαµβάνονται εκτάσεις µε πράξεις της ∆ιοίκησης . 49) Τι θα γίνει με τις εκκρεμείς αντιρρήσεις; Α) Αντιρρήσεις, η εξέταση των οποίων εκκρεμεί, για εκτάσεις οι οποίες, μετά την κατά τα ανωτέρω αναμόρφωση των δασικών χαρτών, δεν περιλαμβάνονται πλέον στους δασικούς χάρτες ως δασικές εν γένει εκτάσεις, δεν θα εξεταστούν από τις ΕΠΕΑ, κατόπιν ενημέρωσης του ενδιαφερομένου από τις οικείες Διευθύνσεις Δασών. Β) Οι υπόλοιπες αντιρρήσεις που εκκρεμούν θα εξεταστούν κανονικά από τις νέες Επιτροπές , ενώ οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να προσθέσουν νέους ισχυρισμούς σύμφωνα με την πρόσφατη νομοθεσία. 50) Τι γίνεται με τις οικιστικές πυκνώσεις; Σους νέους αναμορφωμένους χάρτες συμπεριλαμβάνονται και οι περιοχές με τα αυθαίρετα κτίσματα το δικαίωμα των αντιρρήσεων ή και των πρόδηλων και δίνεται το δικαίωμα να καταθέσουν αντιρρήσεις οι πολίτες . Η πολιτεία στη συνέχεια θα επεξεργαστεί τα διαθέσιμα στοιχεία και θα καθορίζει την τελική περιβαλλοντική διαχείριση των περιοχών αυτών με έκδοση Προεδρικού Διατάγματος. 51) Τι ισχύει για μεταβιβάσεις-αγοραπωλησίες σε χαρακτηρισμένες εκτάσεις ως δασικές; Κατά τη μεταβατική περίοδο της ανάρτησης των δασικών χαρτών είναι δυνατές οι μεταβιβάσεις των ιδιοκτησιών, αν αυτές δεν είναι δασικού χαρακτήρα. Εφόσον η έκταση χαρακτηρίζεται λανθασμένα ως δασική, για να γίνει η μεταβίβαση πρέπει πρώτα να περατωθεί η διαδικασία των αντιρρήσεων. 52) Τι θα γίνει με τα δασικά αυθαίρετα; -Ο νέος νόμος για τα δασικά αυθαίρετα προβλέπει: ► Ανάρτηση των δασικών χαρτών από τις οικείες Διευθύνσεις Δασών της χώρας ► Δυνατότητα υποβολής αντίρρησης ή πρόδηλου σφάλματος ► Υποβολή αίτησης από τους ιδιοκτήτες με παράβολο αξίας 250 ευρώ στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της «Ελληνικό Κτηματολόγιο» ► Καταγραφή των αυθαιρέτων εντός δασικών εκτάσεων και χρόνου μεταβολής της δασικής έκτασης. ► Έλεγχος των οικιστικών πυκνώσεων . ► Έλεγχος των αυθαιρέτων αν κτίστηκαν σε προστατευόμενες περιοχές ► Αναστολή της κατεδάφισης των κτιρίων και των συνοδών κατασκευών εντός των οριστικών ιωδών περιγραμμάτων που έχουν ανεγερθεί μέχρι την 28-72011 ► Δυνατότητα «τακτοποίησης» των δασικών αυθαιρέτων που βρίσκονται εντός του ΟΡΙΣΤΙΚΟΥ ΙΩΔΟΥΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑΤΟΣ, με υπαγωγή στον σχετικό νόμο. ► Ανάκληση των πράξεων κατεδάφισης και λοιπών διοικητικών μέτρων που έχουν επιβληθεί στα «τακτοποιημένα» αυθαίρετα. ► Αναστολή σε εκκρεμείς ποινικές διώξεις για τα αυθαίρετα που θα υπαχθούν στον νέο νόμο και οριστική παύση διώξεων με την εξόφληση του προβλεπόμενου προστίμου στο νομοσχέδιο. ► Δημιουργία δασικού ισοζυγίου, για την αποκατάσταση του δασικού οικοσυστήματος. 53) Ποιος εξετάζει την αντίρρηση; Οι Επιτροπές Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠΕΑ) εξετάζουν τα αιτήματα και αποτελούνται από δικηγόρο (ως πρόεδρο), μηχανικό από τον ιδιωτικό τομέα και δασολόγο από το Δημόσιο. 54) Τι γίνεται με τις εκπρόθεσμες αιτήσεις προδήλου σφάλματος ; Για τις περιπτώσεις που υπάγονται στις νέες διατάξεις για την αναμόρφωση του δασικού χάρτη ( νόμιμη οικοδομική άδεια , αγροτικές εκτάσεις με πράξεις τις διοίκησης) οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να υποβάλουν αίτημα για την διόρθωση- αναμόρφωση του δασικού χάρτη. 55) Τι γίνεται με τα πρόδηλα που έγιναν δεκτά από την διεύθυνση δασών και επικυρώθηκαν ( έγιναν δεκτά ) από την επιτροπή αντιρρήσεων; Τα αιτήματα που έγιναν δεκτά από τις επιτροπές αντιρρήσεων , θα σταλούν στη διεύθυνση δασών και θα συμπεριληφθούν στο νέο αναμορφωμένο χάρτη και επομένως θα αποχαρακτηριστούν οριστικά . 56) Τι συμβαίνει με τις επιδοτούμενες από τον ΟΠΕΚΕΠΕ εκτάσεις; Με την ανάρτηση των δασικών χαρτών δεν αλλάζει το καθεστώς των αγροτικών επιδοτήσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, οι οποίες και θα συνεχίσουν να καταβάλλονται στους νόμιμους δικαιούχους τους. 57) Tι είναι τελικά ο δασικός χάρτης; Ο δασικός χάρτης προσδιορίζει και οριοθετεί τις εκτάσεις δασικού ή χορτολιβαδικού χαρακτήρα, οι οποίες προστατεύονται από τις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. 58) Πού βρισκόμαστε σήμερα στον σχεδιασμό για τις εκχερσωμένες εκτάσεις; Οι τροποποιήσεις των διατάξεων περί εκχερσωμένων εκτάσεων που κρίθηκαν αντισυνταγματικές από την Ολομέλεια του ΣτΕ (απόφαση 710/2020) βρίσκονται υπό επεξεργασία. Κι αυτή τη στιγμή, συντάσσεται ειδική μελέτη από το ΥΠΕΝ, για τη στοιχειοθέτηση και υποστήριξη των νέων ρυθμίσεων που θα προταθούν. 59) Τι είναι οι εκχερσωμένες εκτάσεις; Είναι εκτάσεις που καλλιεργούνται χωρίς να διαθέτουν τίτλους ή διοικητικές πράξεις νόμιμης αλλαγής χρήσης ( π.χ. παραχώρησης). 60) Τι προβλέπει ο σχεδιασμός; Ο σχεδιασμός προβλέπει την απόδοση της έκτασης μόνο για αγροτική χρήση με δυο προϋποθέσεις: 1ον) την καταβολή χρηματικού αντιτίμου –το οποίο ακόμη δεν έχει προσδιοριστεί και 2ον) την ύπαρξη τεκμηρίου κυριότητας πριν το 2000 ( για παράδειγμα γονική παροχή, αποδοχή κληρονομιάς κα). ———————– ΠΗΓΗ: Υπουργείο Περιβάλλοντος/ Γραμματή Μπακλατσή, τοπογράφος-πολεοδόμος μηχανικός View full είδηση

Ένα από τα μεγαλύτερα φωτοβολταϊκά σε όλη την Ευρώπη εγκαινίασε σήμερα ο πρωθυπουργός στην Κοζάνη. Το πάρκο των ΕΛΠΕ καλύπτει μια έκταση 4.500 στρεμμάτων, αποτελείται από περίπου 500.000 πάνελς και αν αυτά τοποθετηθούν το ένα δίπλα στο άλλο, καλύπτουν μια διαδρομή χιλίων χιλιομέτρων, όση η απόσταση Καλαμάτα Αλεξανδρούπολη. Το φωτοβολταϊκό πάρκο στην Κοζάνη είναι η μεγαλύτερη εν λειτουργία μονάδα ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Ελλάδα, το μεγαλύτερο φωτοβολταϊκό πάρκο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και μία από τις μεγαλύτερες φωτοβολταϊκές μονάδες στην Ευρώπη, καθώς η εγκατεστημένη ισχύς της ανέρχεται στα 204,3 μεγαβάτ Η μονάδα έχει τη δυνατότητα να παράγει 350 γιγαβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας ανά έτος, ποσότητα που ισοδυναμεί με τις ανάγκες 75.000 νοικοκυριών, ενώ οι ετήσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της χώρας μας θα μειωθούν κατά 300.000 τόνους διοξειδίου του άνθρακα, συμβάλλοντας στον στρατηγικό στόχο του πράσινου μετασχηματισμού της οικονομίας. Η επένδυση για την υλοποίηση του έργου ανήλθε σε 130 εκατομμύρια ευρώ. Το έργο ανακοινώθηκε τον Μάρτιο του 2020 και, παρά τις αντιξοότητες που προκάλεσε η πανδημία, ολοκληρώθηκε σε μόλις δύο χρόνια. Το συγκρότημα αποτελείται από 18 επιμέρους πάρκα, εσωτερικό οδικό δίκτυο μήκους 4,5 χιλιομέτρων, έναν υποσταθμό υψηλής τάσης και 13,3 χλμ. γραμμών μεταφοράς ισχύος υψηλής τάσης. Για την κατασκευή του δημιουργήθηκαν 350 θέσεις εργασίας, ενώ για τη λειτουργία του πάρκου θα απορροφηθούν δεκάδες εργαζόμενοι από την τοπική κοινότητα. Παράλληλα, εκτιμάται ότι το έργο θα συνεισφέρει στην τοπική κοινωνία 500.000 ευρώ ετησίως σε όμορους Δήμους και οικιακούς καταναλωτές. Περίπου το 1/3 της συνολικής έκτασης των 4.400 στρεμμάτων στην οποία αναπτύχθηκε το πάρκο της Κοζάνης θα επιστραφεί στον τοπικό πρωτογενή τομέα ώστε να αξιοποιηθεί για κτηνοτροφία. Η κατασκευή του πάρκου, το οποίο είναι το μεγαλύτερο στην Ευρώπη με φωτοβολταϊκά πλαίσια διπλής όψεως (bifacial modules) και διαθέτει τελευταίας γενιάς σύστημα αυτοματισμών παρακολούθησης και ελέγχου της παραγωγής (Energy Management System), ολοκληρώθηκε εντός του χρονοδιαγράμματος, παρά τις δυσκολίες που προκλήθηκαν από την πανδημία. Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ κ. Ανδρέας Σιάμισιης, καλωσορίζοντας σήμερα τον Πρωθυπουργό, ο οποίος παρευρέθηκε στην τελετή εγκαινίων του έργου τόνισε μεταξύ άλλων ότι «στον Όμιλο ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ, με άξονα το στρατηγικό σχέδιο “Όραμα 2025” υλοποιούμε ένα από τα μεγαλύτερα επενδυτικά προγράμματα στην Ελλάδα, στοχεύοντας σε δραστική μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος κατά 50% μέχρι το 2030, ώστε να συμβάλουμε ουσιαστικά και στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης». O Γενικός Διευθυντής Στρατηγικού Σχεδιασμού και Νέων Δραστηριοτήτων του Ομίλου ΕΛΠΕ κ. Γιώργος Αλεξόπουλος, σημείωσε, «σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα τα ΕΛΠΕ απέκτησαν εγκατεστημένη ισχύ 300 MW από ΑΠΕ και έχουν θέσει ως μεσοπρόθεσμο στόχο το 1GW μέχρι το τέλος του 2026 και την ανάπτυξη ενός διαφοροποιημένου, ισχυρού χαρτοφυλακίου έργων, άνω των 2 GW σε λειτουργία έως το 2030». View full είδηση

Tην εξαγορά των τριών οικοπέδων στις περιοχές Σπατών, Κορωπίου και Μαρκοπούλου, για τη δημιουργία του Συγκροτήματος Data Centers και Τεχνολογικής Υποστήριξης Επιχειρήσεων, επιβεβαίωσε ο Θεοδόσης Μιχαλόπουλος, CEO της Microsoft Ελλάδας, Κύπρου και Μάλτας, μιλώντας στο 7ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. Ο επικεφαλής της Microsoft στην Ελλάδα εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη θετική γνωμοδότηση της Enterprise Greece σημειώνοντας ότι η ανάπτυξη των τριών Data Centers αποτελεί μια κρίσιμη υποδομή για τη Microsoft, το ελληνικό επιχειρείν, αλλά και το σύνολο της ελληνικής οικονομίας. Υπενθυμίζεται οτι το Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής Εταιρείας Επενδύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου (Enterprise Greece), στη συνεδρίαση της 1ης Απριλίου 2022, γνωμοδότησε θετικά προς τη Δ.Ε.Σ.Ε. για την υπαγωγή του Επενδυτικού Σχεδίου «Investment in Data Centres in Greece» της Microsoft Operations 4733 Hellas Single Member S.A. στο Νόμο «Επιτάχυνσης και διαφάνειας υλοποίησης Στρατηγικών Επενδύσεων» Το συνολικό ύψος της επένδυσης υπερβαίνει το όριο των 100 εκατομμυρίων δολαρίων (75εκ. Ευρώ) που θέτει το νομικό πλαίσιο των στρατηγικών επενδύσεων ενώ θα δημιουργηθούν 300 νέες θέσεις εργασίας σε ορίζοντα δεκαετίας. Η Microsoft σχεδιάζει να καλύψει το 100% της ηλεκτρικής της ενέργειας με αγορές ενέργειας μηδενικού άνθρακα, να προβεί στη ψύξη των συστημάτων με αέρα αντί νερού και να προβεί στην ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση του 90% των μηχανημάτων και εξαρτημάτων που αντικαθίστανται. "Πόλος έλξης" οι επενδυτές σε Data Center Η χώρα μας έχει μπει εδώ και καιρό στο "στόχαστρο" των τεχνολογικών κολοσσών με σημαντικές επενδύσεις να βρίσκονται στα... σκαριά από ομίλους (εκτός της Microsoft) όπως η Lamda Hellix, που εκτιμάται ότι θα φτάσει στα €300-€400 εκατ. αλλά και πολλές μικρότερες επενδύσεις έως €10 εκατ. από ομίλους όπως οι ΤΙ Sparkle, Hellas Sat, Cloudrock και Lancom. Υπενθυμίζεται ότι και η Amazon Web Services (AWS) έχει συμπεριλάβει την Ελλάδα στο "γκρουπ" δημιουργίας υποδομών "τοπικών ζωνών” (Local Zones) εκτός των ΗΠΑ, μαζί με άλλες 20 τοποθεσίες στην Ευρώπη. View full είδηση

Η σχεδίαση του πρώτου αυτόνομου εναέριου οχήματος (drone), που υλοποιείται με τη σύμπραξη της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ), του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, εισέρχεται σε τελικό στάδιο. Όπως ανακοινώθηκε από την ΕΑΒ, χθες Παρασκευή 1η Απριλίου, διοργανώθηκε ημερίδα από το γραφείο συνεργατών του υπουργού Οικονομικών σε θέματα Έρευνας και Καινοτομίας, την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου παρουσιάστηκαν νέες πτυχές του καινοτόμου προγράμματος «Αρχύτας», το οποίο θα αναβαθμίσει την άμυνα και την ασφάλεια της χώρας. Το θέμα της ημερίδας ήταν «Συνεργασία της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας με Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα: Αναγκαίος όρος για ισχυρή Ελλάδα» και πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στη Λαμία. Το πρώτο VTOL UAV αναμένεται να πετάξει στον ελληνικό ουρανό σε περίπου δύο χρόνια, προστίθεται στην ανακοίνωση. Τονίζεται, δε, ότι το drone θα ενισχύσει την επιτήρηση των χερσαίων και θαλασσίων συνόρων, ενώ θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σκοπούς πολιτικής προστασίας και για πολλές άλλες εμπορικές χρήσεις. Πρόκειται για ένα αερόχημα που θα μπορεί να επιτύχει την κάθετη απο/προσγείωση με συστήματα που δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί στον χώρο των drones. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από το υπουργείο Οικονομικών. Ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας υπογράμμισε στην ομιλία του στην ημερίδα ότι «η προσπάθεια συνεχίζεται και διευρύνεται, ώστε η πατρίδα μας να μπει στον διεθνή στίβο ως πιστοποιημένος σχεδιαστής και παραγωγός προϊόντων υψηλής και καινοτόμου τεχνολογίας». «Είναι σαφές», συνέχισε, «ότι αυτή η πορεία θα αποφέρει πολλαπλά οφέλη στους εμπλεκόμενους φορείς, στην ελληνική οικονομία και συνολικά στη χώρα». Από την πλευρά του, ο υπουργός Ανάπτυξης Άδωνις Γεωργιάδης επισήμανε: «H ΕΑΒ μπορεί να πρωταγωνιστεί στον κρίσιμο τομέα της υψηλής τεχνολογίας, κάτι που απ′ ό,τι φαίνεται θα αποτελέσει το μέλλον του τρόπου της άμυνας των χωρών». Ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΑΒ Δημήτρης Παπακώστας ανέφερε ότι «η ΕΑΒ εφαρμόζει μια εξωστρεφή εμπορική πολιτική ανταγωνιζόμενη επάξια στο διεθνές περιβάλλον και έχει αναδειχθεί σε σημαντικό εξαγωγικό φορέα, συμβάλλοντας στην εισροή συναλλάγματος και στην ενίσχυση του ΑΕΠ». Στην ημερίδα, μεταξύ άλλων, έδωσαν το «παρών» οι πρυτάνεις των τριών ακαδημαϊκών ιδρυμάτων (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης) που συμμετέχουν στην έρευνα του προγράμματος «Αρχύτας». Παραβρέθηκαν, επίσης, ο πρόεδρος της ΕΑΒ Ι. Κούτρας, ο αντιπρόεδρος της εταιρείας Μ. Κορωναίος και κορυφαίοι πανεπιστημιακοί. Μετά την ολοκλήρωση της ημερίδας, η ΕΑΒ υπέγραψε Μνημόνια Συνεργασίας με τα πανεπιστήμια Θεσσαλίας, Θεσσαλονίκης και Θράκης αλλά και με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Πατρών. Στόχος είναι η διεύρυνση της συνεργασίας τους για μία σειρά από προϊόντα υψηλής τεχνογνωσίας που θα ενισχύσουν την άμυνα, την ασφάλεια αλλά και την οικονομία της χώρας. View full είδηση

Ο 111 West 57, ο πιο λεπτός ουρανοξύστης του κόσμου, είναι πλέον πραγματικότητα. Το εντυπωσιακό κτήριο βρίσκεται στο Billionaires Row, διαθέτει 84 ορόφους με επιβλητική θέα στο Central Park και τη Νέα Υόρκη, και η κατασκευή του μόλις ολοκληρώθηκε. Ο λεπτότερος ορανοξύστης στον κόσμο με το όνομα «111 West 57», βρίσκεται στην Billionaires Row και υψώνεται πλέον ολοκληρωμένος στο skyline της αμερικανικής μητρόπολης. Το πολυτελές ακίνητο, γνωστό και ως Steinway Tower, διαθέτει 84 ορόφους και σχεδιάστηκε από την SHoP Architects της Νέας Υόρκης. Διαβάστε ακόμα: Rupert Murdoch - Πουλάει δύο διαμερίσματα στην κορυφή ουρανοξύστη στη Νέα Υόρκη για 78 εκατ. δολάρια Ο πύργος ανακοινώθηκε το 2013 και τον επόμενο χρόνο οι εργασίες είχαν ήδη αρχίσει. Το έργο, όπως το οραματίστηκαν οι αρχιτέκτονές του, θα είχε μια λεπτή αναλογία ύψους-πλάτους μόλις 24:1. Πέρα από τον τίτλο του πιο λεπτού ουρανοξύστη στον κόσμο, το έργο είναι επίσης επί του παρόντος το δεύτερο ψηλότερο κτίριο στο δυτικό ημισφαίριο. Το 2018 έφτασε σε ύψος 300 μέτρων, ενώ σήμερα στέκεται περήφανα στα 435 μέτρα. Στην κορυφή του ακινήτου βρίσκεται φυσικά και το «φιλέτο»: ένα τριώροφο ρετιρέ που προσφέρει εκπληκτική θέα στο Central Park, στον ορίζοντα της Νέας Υόρκης και όχι μόνο. Το κερασάκι στην τούρτα; Οι κάτοικοι έχουν πρόσβαση σε έναν πολυτελή χώρο που περιλαμβάνει πισίνα 25 μέτρων, κοινόχρηστο υπαίθριο χώρο και θυρωρείο. Όσο φουτουριστικός κι αν φαίνεται ο πύργος στη μέση της παλιάς Δυτικής 57ης Οδού, το έργο είναι στην πραγματικότητα μια μείξη παρελθόντος και μέλλοντος. Οι κάτοχοι JDS Development Group και Property Markets Group ανέπτυξαν τόσο τον ουρανοξύστη όσο και το παρακείμενο Steinway Hall, ένα εμβληματικό κτίριο του 1925 που κάποτε στέγαζε τα γραφεία των κορυφαίων κατασκευαστών πιάνου Steinway & Sons καθώς και μια διάσημη αίθουσα συναυλιών που αποτελούσε ταυτόχρονα και πολιτιστικό κέντρο. Το 2014, η JDS ξεκίνησε τη μετατροπή των εσωτερικών χώρων του ιστορικού κτηρίου και τη δημιουργία πολυτελών κατοικιών που ταιριάζουν με τον πύργο της «διπλανής πόρτας». Ο πύργος φιλοξενεί μία κατοικία ανά όροφο. Ο 84ώροφος ουρανοξύστης και το Steinway Hall διαθέτουν συνολικά 60 διαμερίσματα σχεδιασμένα από το Studio Sofield. Μεταξύ αυτών είναι το Residence 70, το οποίο αγόρασε ένας μη Αμερικανός ενδιαφερόμενος, ο οποίος μάλιστα είχε δει το διαμέρισμα μόνο εικονικά και υπέγραψε για αυτό 30 ημέρες αργότερα. Εν τω μεταξύ, το Triplex Park Loggia Penthouse 72 του πύργου -αυτή τη στιγμή η πιο ακριβή μονάδα στο κτίριο- πωλείται στην εντυπωσιακή τιμή των 66 εκατ. δολαρίων. Για όσους αναζητούν κάτι λίγο πιο... προσγειωμένο, το ρετιρέ στο Steinway Hall μπορεί να είναι μια κατάλληλη εναλλακτική λύση. Το duplex 490 τετραγωνικών μέτρων προσφέρει θέα στο Central Park μέσω των δύο ορόφων του, καθώς και τρία υπνοδωμάτια, τέσσερα μπάνια, κουζίνα με πανέμορφους πάγκους χαλαζίτη Cristallo Gold και δάπεδα από μασίφ ξύλο βελανιδιάς. Η κατοικία. διαθέτει ακόμη ένα υπέροχο δωμάτιο με θολωτές οροφές ύψους 8 μέτρων και τοξωτές γυάλινες πόρτες που ανοίγουν στη βεράντα. Σε όποιο κτίριο κι αν εστιάσει κανείς, το κοινό έργο είναι υπέροχο θέαμα που σίγουρα θα τραβήξει τα βλέμματα για τα επόμενα χρόνια. Άλλωστε το πορτφόλιο των σχεδιαστών SHOP Architects, που δραστηριοποιούνται στο χώρο από το 1996, διαθέτει αρκετά αξιοσημείωτα έργα στη Νέα Υόρκη, συμπεριλαμβανομένων των Barclays Center, Uber HQ, το γενικό σχέδιο ανακαίνισης του αεροδρομίου LaGuardia και τον Brooklyn Tower, έναν άλλο ουρανοξύστη που επιβλέπει αφ' υψηλού τους γείτονές του. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον 111 West 57, μπορείτε να επισκεφτείτε τον ιστότοπο του κτηρίου. View full είδηση

Η Ελλάδα έλαβε σήμερα, Παρασκευή 8 Απριλίου 2022, την πρώτη πληρωμή από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ύψους 3,6 δισ. ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολόγησε θετικά το σχετικό αίτημα, που απέστειλε ο αρμόδιος για την υλοποίηση του Ελληνικού Προγράμματος, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, μετά από την εκπλήρωση των προβλεπόμενων 15 οροσήμων. Από τα 15 ορόσημα τα 10 αφορούσαν μεταρρυθμίσεις κανονιστικού χαρακτήρα που υλοποιήθηκαν υπό το συντονισμό της Γενικής Γραμματείας της Κυβέρνησης που υπάγεται στον Υπουργό Επικρατείας, κ. Άκη Σκέρτσο. Την υλοποίηση των οροσήμων παρακολουθεί η Ειδική Υπηρεσία του Ταμείου Ανάκαμψης, υπό τον Διοικητή της, κ. Νίκο Μαντζούφα, ενώ για τα ειδικότερα ορόσημα, που αφορούν κανονιστικές μεταρρυθμίσεις την ευθύνη έχει η Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης, υπό τον κ. Θανάση Κοντογεώργη. Από τα 3,6 δισ. ευρώ, 1,72 δισ. ευρώ αφορούν στο σκέλος της μη επιστρεπτέας στήριξης του Ταμείου Ανάκαμψης (δηλαδή σε επιδοτήσεις) και 1,84 δισ. ευρώ, αντίστοιχα, στο σκέλος των δανείων. Πριν από την Ελλάδα, μόλις δύο χώρες από τις 27 της ΕΕ έχουν λάβει την πρώτη δόση πληρωμής από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Για τη σημερινή εκταμίευση, ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Στη δύσκολη σημερινή εποχή, είναι μια αισιόδοξη είδηση ότι η χώρα μας πρωτοπορεί στην εφαρμογή του Εθνικού της Σχεδίου Ανάκαμψης “Ελλάδα 2.0” και αυτό αναγνωρίζεται από την Ευρώπη, που εκταμίευσε, σήμερα, 3,6 δισ. ευρώ προς τον ελληνικό προϋπολογισμό. Είναι ευτυχής συγκυρία ότι, την ίδια μέρα, βγαίνουν οι προσκλήσεις, ύψους 510 εκατ. ευρώ, του “Ελλάδα 2.0”, για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αγροτοδιατροφικού τομέα και τα συλλογικά αγροτικά σχήματα, γιατί φαίνεται, έμπρακτα, πως το Εθνικό μας Σχέδιο Ανάκαμψης ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας». Στο πλαίσιο του ελληνικού Σχεδίου υπάρχουν προγράμματα, που έχουν, ήδη, ολοκληρωθεί, όπως η «Ψηφιακή Μέριμνα Ι», που αφορά στην αγορά, μέσω voucher, τεχνολογικού εξοπλισμού, με δικαιούχους πάνω από 500.000 μαθητές. Άλλα προγράμματα και έργα έχουν, ήδη, ξεκινήσει να υλοποιούνται, όπως το «Εξοικονομώ» για τα νοικοκυριά, το οποίο στον παρόντα κύκλο αναμένεται να ενισχύσει, για επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας, 100.000 νοικοκυριά, η ανακατασκευή του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης και η Γραμμή Μεταφοράς του ΚΥΤ Κουμουνδούρου, που επιταχύνει την είσοδο φθηνών Ανανεώσιμων Πηγών στο ενεργειακό μας μίγμα, το «Ψηφιακή Μέριμνα ΙΙ», που αφορά στην αγορά τεχνολογικού εξοπλισμού για εκπαιδευτικούς και μαθητές πυρόπληκτων περιοχών, με 170.000 ωφελούμενους, ο αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδος και η ίδρυση Εθνικού Κέντρου Διαχείρισης Κινδύνων Καταστροφών. Επιπλέον, σήμερα, δημοσιεύονται πέντε προσκλήσεις, για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα: «Πράσινος αγρο-τουρισμός», «Καινοτομία και πράσινη μετάβαση στη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων», «Εκσυγχρονισμός του Πρωτογενούς Τομέα», «Γενετική Βελτίωση ζώων» και «Αναδιάρθρωση καλλιεργειών». Παράλληλα, ξεκινάει η υλοποίηση σειράς έργων, που έχουν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης, όπως: 1. Η Ηλεκτρική διασύνδεση Κυκλάδων (Δ’ φάση), για την οποία ολοκληρώνονται οι διαγωνιστικές διαδικασίες. 2. Τα τοπικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια, όπου έχει ολοκληρωθεί ο πρώτος κύκλος διακηρύξεων. 3. Η προστασία των δασών, με την έναρξη καθαρισμού των δασών και τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών (πρόγραμμα Anti-Nero), μέσω προσκλήσεων από τα τοπικά δασαρχεία. 4. Η Ψηφιοποίηση αρχείου υποθηκοφυλακείων για το Εθνικό Κτηματολόγιο, για την οποία έχει ολοκληρωθεί η διαγωνιστική διαδικασία. 5. Οι Στρατηγικές αστικές αναπλάσεις, όπου στο πλαίσιο της πρόσκλησης ολοκληρώνεται η υποβολή των προτάσεων από τους Δήμους. 6. Οι Μονάδες επεξεργασίας λυμάτων, με τη σχετική πρόσκληση να είναι ενεργή (έως 30.4.2022), για την υποβολή προτάσεων από τους Δήμους. 7. Μεγάλα ψηφιακά έργα, που εκσυγχρονίζουν το Δημόσιο Τομέα, όπως το GOV_ERP - Σύζευξις ΙΙ και η Διαλειτουργικότητα, για τα οποία οι διαγωνιστικές διαδικασίες είναι σε προχωρημένο στάδιο. 8. Η ψηφιοποίηση των αρχείων του e-ΕΦΚΑ, η οποία αφορά στο ιστορικό των ασφαλισμένων και θα συνεισφέρει στην ταχύτερη απονομή των συντάξεων (βρίσκεται σε στάδιο διακήρυξης). 9. Τα Ερευνητικά Κέντρα, για τα οποία έχει εκδοθεί η πρόσκληση για την αναβάθμιση των δομών τους. Το Ταμείο Ανάκαμψης, χρηματοδοτεί, επίσης, πληθώρα προγραμμάτων και δράσεων, που απευθύνονται σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα έχουν ενεργοποιηθεί οι εξής δράσεις: 1. Προσωπικός Βοηθός ΑμΕΑ: Έχει εκδοθεί η πρόσκληση και από 14.4.2022 ξεκινούν οι αιτήσεις των ΑμΕΑ για την επιλογή προσωπικού βοηθού. 2. Προγράμματα κατάρτισης νέας γενιάς για 80.000 ανέργους: Έχουν δρομολογηθεί και, ήδη, εκδόθηκε η πρόσκληση προς τους παρόχους κατάρτισης για την εγγραφή τους στο σχετικό μητρώο. 3. Η μεταρρύθμιση του συστήματος clawback και ο συμψηφισμός του με ερευνητικές και επενδυτικές δαπάνες: Έχει εκδοθεί η πρόσκληση προς τις δικαιούχους επιχειρήσεις. Στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα αναμένεται να εκδοθούν προσκλήσεις για: Προγράμματα επιδοτούμενης απασχόλησης ανέργων άνω των 45 ετών Αναβάθμιση του παραγωγικού εξοπλισμού και των υποδομών των μικρών και μεσαίων μεταποιητικών επιχειρήσεων (Έξυπνη μεταποίηση) Δημιουργία - αναβάθμιση - εξυγίανση βιομηχανικών πάρκων Ψηφιακή αναβάθμιση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων Το «Εξοικονομώ» των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων Αντικατάσταση των ταξί με ηλεκτροκίνητα (πράσινα ταξί) Το «Φορτίζω παντού», που αφορά στη δημιουργία χιλιάδων, σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων στη χώρα Το μεγάλο πρόγραμμα πρόληψης, με πρώτη δράση αυτή για τον καρκίνο του μαστού Συνολικά, στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχουν ενταχθεί περισσότερα από 170 έργα, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 8,5 δισ. ευρώ. Ταυτόχρονα, εκφράζεται υψηλό ενδιαφέρον από επιχειρήσεις για το δανειοδοτικό σκέλος του «Ελλάδα 2.0» (η πρώτη επένδυση ύψους 10 εκατ. ευρώ ανακοινώθηκε πριν λίγες μέρες και αφορά στην ελληνική μεταλλευτική βιομηχανία «Ελληνικοί Λευκόλιθοι»), στο οποίο συμμετέχουν εννέα πιστωτικά ιδρύματα (έξι εγχώρια, η ΕΑΤΕ και δύο διεθνή). Τα ορόσημα που εκπληρώθηκαν ήταν: Ανακαίνιση κατοικιών (έναρξη πρώτου γύρου) Σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων (έναρξη ισχύος του νομικού πλαισίου) Ενεργειακή φτώχεια (έγκριση σχεδίου δράσης) Διαγωνισμός για την κατασκευή 13 Περιφερειακών Κέντρων Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας Έναρξη ισχύος της νομοθεσίας για τη διαχείριση των αποβλήτων Έναρξη ισχύος εργασιακού νόμου Έναρξη ισχύος νομοθεσίας για την οργανωτική μεταρρύθμιση του ΟΑΕΔ Έναρξη ισχύος νομοθεσίας για το clawback Πρόγραμμα κωδικοποίησης φορολογικής νομοθεσίας Νέα Δικαστικά Κτίρια (επιλέξιμα κτίρια) Νομοσχέδιο για την ενθάρρυνση της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων Επιχειρησιακές συμφωνίες με διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα Δημοσίευση της πρόσκλησης υποβολής προσφορών για εμπορικές τράπεζες Έναρξη ισχύος της νόμιμης εντολής της ΕΔΕΛ και δημιουργία του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου Κατάρτιση χάρτη πορείας για τη μεταρρύθμιση των σιδηροδρόμων Η πορεία του Ελλάδα 2.0 μέχρι σήμερα Το «Ελλάδα 2.0» ήταν το δεύτερο Εθνικό Σχέδιο που κατατέθηκε (27.4.2021) στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το τρίτο που έλαβε τη θετική της αξιολόγηση (17.6.2021) και την έγκριση του ECOFIN (13.7.2021). Η προχρηματοδότηση, που εκταμιεύθηκε στις 9.8.2021, αντιστοιχεί στο 13% (3,96 δισ. ευρώ) των χρημάτων που αναλογούν στην Ελλάδα από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η Ελλάδα ήταν μεταξύ των πρώτων που υπέγραψαν (21.12.2021) με την Επιτροπή τις απαραίτητες Επιχειρησιακές Ρυθμίσεις και η τρίτη (μετά την Ισπανία και τη Γαλλία) που κατέθεσε (29.12.2021) το πρώτο αίτημα πληρωμής, τηρώντας το προβλεπόμενο -στις Επιχειρησιακές Ρυθμίσεις- χρονοδιάγραμμα. Στις 28.2.2022 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τη θετική, προκαταρκτική αξιολόγησή της, επί του πρώτου αιτήματος πληρωμής της Ελλάδας. Εκεί, αποτυπωνόταν η επιτυχής ολοκλήρωση από τη χώρα μας όλων των απαιτούμενων οροσήμων. Η εκταμίευση της πρώτης δόσης, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», έγινε, σήμερα, 8 Απριλίου 2022. Το δεύτερο αίτημα πληρωμής προγραμματίζεται να υποβληθεί μέσα στο καλοκαίρι, και η εκταμίευσή αναμένεται εντός του 2022. View full είδηση

Τον Απρίλιο του 2022, ο ΝΟΚ (Νέος Οικοδομικός Κανονισμός) [i] κλείνει δέκα χρόνια ισχύος. Έχει ήδη τροποποιηθεί με αρκετές αναθεωρήσεις και έχει πλαισιωθεί από έναν τεράστιο όγκο συναφών νόμων. Θεσμοθετήθηκε στην εποχή της κρίσης, και στα πρώτα χρόνια δεν ήταν εμφανές το αποτύπωμά του στο περιβάλλον, καθώς τα κτίρια που κατασκευάζονταν ήταν λιγοστά. Σιγά σιγά όμως αρχίζουν να εμφανίζονται νεοανεγειρόμενα κτίρια, που σχεδιάστηκαν ακολουθώντας τις διατάξεις του. Στο παρόν κείμενο επιχειρείται μια αποτίμηση των χαρακτηριστικών του ΝΟΚ, εστιάζοντας σε δύο κομβικά ζητήματα: Στην αντίφαση ανάμεσα στην πρόθεση για εξοικονόμηση ενέργειας και την υποβάθμιση του οικιστικού περιβάλλοντος, και στην ασάφεια και διαρκή μεταβολή και περιπτωσιολογία πολλών από τις διατάξεις του. Η εξοικονόμηση ενέργειας ως πρόσχημα για την υποβάθμιση του οικιστικού περιβάλλοντος Ο ΝΟΚ χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις ανάμεσα σε σαφώς διατυπωμένες προθέσεις και στην εφαρμογή τους. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, ο νόμος ενσωματώνει «περιβαλλοντικά κριτήρια και πράσινες παραμέτρους» στη δόμηση, με στόχο τον περιορισμό των ρύπων και την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια. Έχει δηλαδή μια οικολογική κατεύθυνση που μεριμνά για το περιβάλλον. Στόχος του είναι να δώσει “κίνητρα” για την κατασκευή κτιρίων που εξοικονομούν ενέργεια και ενσωματώνουν βιοκλιματικά στοιχεία στον σχεδιασμό τους. Είναι όμως τα πράγματα όντως έτσι; Πράγματι, μπορεί να θεωρηθεί οικολογικό και φιλικό στο περιβάλλον ένα κτίριο που περιορίζει την ενεργειακή κατανάλωση και συνεπώς τα αίτια που συμβάλλουν στην Κλιματική Αλλαγή. Η έννοια του “περιβάλλοντος”, όμως, δεν είναι μόνο αφαιρετικά «πλανητική», αλλά συνδέεται με κάτι πολύ πιο εύληπτο και χειροπιαστό: το άμεσο “περιβάλλον”, τον χώρο γύρω από το κτίριο, τον χώρο ανάμεσα στα κτίρια, τον αέρα, τον ήλιο, τον θόρυβο και την επιβάρυνση των ζωών όσων ζουν κοντά σε αυτό. Με άλλα λόγια, ένα κτίριο σέβεται το περιβάλλον του όχι μόνο όταν ενσωματώνει καινοτόμες τεχνολογίες που περιορίζουν την κατανάλωση ενέργειας, αλλά όταν δεν συνιστά βάρος στον περίγυρό του με συνέπειες που θα παρουσιαστούν στη συνέχεια. Αυτές οι παράμετροι, όχι απλώς αγνοούνται από τον ΝΟΚ, αλλά και υποβαθμίζονται. Χαρακτηριστικό του ΝΟΚ είναι πως δίνει «κίνητρα» για τον περιορισμό τής κατανάλωσης ενέργειας μέσω «μπόνους» που αυξάνουν την επιτρεπόμενη δόμηση, χωρίς να αυξάνονται οι αντίστοιχοι συντελεστές δόμησης μιας περιοχής (που θεωρούνται ήδη μεγάλοι) [ii]. Πιο συγκεκριμένα: Ως κίνητρο για την κατασκευή κτιρίων ελάχιστης ενεργειακής κατανάλωσης, ο επιτρεπόμενος συντελεστής δόμησης επαυξάνεται κατά 5 ή και 10% (Άρθρο 25.1). Ως κίνητρο για τη δημιουργία φυτεμένων δωμάτων, δίνεται η δυνατότητα να χτιστούν επιπλέον 35μ2 στο δώμα (Άρθρο 18 και 19.2) και να αυξηθεί το επιτρεπόμενο ύψος. Ως κίνητρο για τη βελτίωση της θερμομονωτικής ικανότητας, στην πραγματοποιούμενη δόμηση δεν συνυπολογίζεται η μόνωση, τυχόν θερμομονωτικοί τοίχοι, επενδύσεις της μόνωσης κλπ (Άρθρο 11.6.ιθ), αυξάνοντας τη δομήσιμη επιφάνεια κατά ένα μικρό αλλά όχι αμελητέο ποσοστό. Εκτός από τα αμιγώς ενεργειακά ζητήματα, υπάρχουν και κάποιες επιπλέον αυξήσεις: Ως κίνητρο για την «περιβαλλοντική αναβάθμιση και βελτίωση της ποιότητας ζωής σε πυκνοδομημένες περιοχές», υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις ενεργοποιείται το άρθρο 10, το οποίο επαυξάνει την επιτρεπόμενη δόμηση σε ποσοστό κυμαινόμενο από 10 έως 25% κατά περίπτωση [iii] . Για παράδειγμα, μείωση της κάλυψης κατά ένα ποσοστό συνεπάγεται αύξηση της δόμησης κατά το αντίστοιχο ποσοστό. Επισημαίνεται πως τα δύο μεγέθη δεν είναι ισότιμα, διότι η κάλυψη εξ ορισμού (ως ποσοστό) είναι μικρότερη του 1, ενώ συνήθως ο συντελεστής δόμησης είναι μεγαλύτερος του 1. Σε ένα οικόπεδο 100τμ, αν η κάλυψη μειωθεί κατά 10% και από 60 γίνει 54%, η διαφορά αντιστοιχεί σε 6μ2. Αν ο συντελεστής δόμησης είναι 3, η αντίστοιχη αύξηση αντιστοιχεί σε 30μ2 (100x3x10%). Στην προσμετρούμενη δόμηση δεν συμπεριλαμβάνονται τα κλιμακοστάσια (Άρθρο 11.6.δ). Η πραγματοποιούμενη δόμηση επαυξάνεται επιπλέον μέσω έμμεσων προσθηκών, όπως πατάρια ή σοφίτες (Άρθρο 11.6.ιδ & ιε). Η αύξηση μπορεί να φτάσει μέχρι και το 25% επί του συντελεστή δόμησης. Ειδικά μάλιστα στις περιπτώσεις των παταριών, δεν αυξάνεται μόνο η επιφάνεια αλλά και ο όγκος του κτιρίου, αφού για κάθε τετραγωνικό παταριού προϋποτίθεται κενός διώροφος χώρος ίσος. Τέλος, είναι δυνατή η κατασκευή έρκερ (κλειστών εξωστών) που δεν προσμετρώνται στην πραγματοποιούμενη δόμηση (Άρθρο 11.6.ιστ και 16.5). Όλα τα παραπάνω συνιστούν κάποιες από τις νόμιμες αυξήσεις της επιτρεπόμενης δόμησης, που μπορεί να φτάσει σε αρκετά μεγαλύτερο ποσοστό της αρχικής, αν προστεθούν κι άλλες ακόμα επιφάνειες που δεν προσμετρώνται (νόμιμα ή νομότυπα) στην πραγματοποιούμενη δόμηση. Οι αυξήσεις του συντελεστή δόμησης συνεπάγονται αύξηση των επιτρεπόμενων υψών. Για παράδειγμα, αν ο ΣΔ μιας περιοχής είναι 1,2, το επιτρεπόμενο ύψος είναι 17.25 μέτρα. Αν ο συντελεστής αυξηθεί, το επιτρεπόμενο ύψος μεγαλώνει στα 19.50μ. (Άρθρο 15). Ένα αφαιρετικό παράδειγμα Για να γίνουν κατανοητά τα παραπάνω, κρίνεται σκόπιμο να παρουσιαστεί ένα αφαιρετικό παράδειγμα ενός αστικού οικοπέδου, που δεν απέχει ωστόσο από την πραγματικότητα. Σημειώνεται εκ των προτέρων πως ακολουθούν κάποιοι υπολογισμοί που θα μπορούσαν και να παραλειφθούν. Επειδή, όμως, το κείμενο απευθύνεται και σε ανθρώπους που δεν έχουν εξοικείωση με τέτοιους υπολογισμούς, κρίθηκε σκόπιμο να καταγραφούν αναλυτικά, αφού άλλωστε μπορεί να τους παρακολουθήσει κι ένα παιδί πέμπτης δημοτικού. Έστω οικόπεδο 500 μ2, με Συντελεστή Δόμησης 1.2 και Επιτρεπόμενη Κάλυψη 40%. Τα επιτρεπόμενα μεγέθη είναι: Επιτρεπόμενη κάλυψη= Ε x 40% = 500 x 0.4 = 200 μ2 Επιτρεπόμενη δόμηση= Ε x ΣΔ = 500 x 1.2 = 600 μ2 Μέγιστο Ύψος= 17.25μ Αν σε αυτά προστεθούν οι αυξήσεις του ΝΟΚ λόγω «περιβαλλοντικών κινήτρων» καθώς και τα υπόλοιπα μπόνους, τότε τα μεγέθη αλλάζουν. Σε ένα μετριοπαθές σενάριο που η επιτρεπόμενη δόμηση αυξάνει κατά 5% (λόγω ελάχιστης κατανάλωσης ενέργειας) και επιπλέον κατά 7.5% (από ενεργοποίηση του άρθρου 10 για περιβαλλοντική αναβάθμιση), ο ΣΔ γίνεται: ΣΔ= 1.2 + 1.2 x 5% +1.2 x 7.5% = 1.35 [iv] Συνεπώς: Επιτρεπόμενη δόμηση= Ε x 1.35 = 500 x 1.35 = 675 μ2 Επιτρεπόμενη κάλυψη= Ε x (40%-7.5x40%) = 500 x 37% = 185 μ2 Επιτρεπόμενο ύψος= 19,50μ. που μπορεί να αυξηθεί επιπλέον κατά ένα ή και δύο μέτρα, λόγω φυτεμένου δώματος ή άλλων λόγων (βλ. Άρθρο 15.8). Άρα επιτρεπόμενο ύψος = 21,50μ. Η Πραγματοποιούμενη δόμηση όμως δεν εξαντλείται στα 675 μ2. αν προστεθούν και τα υπόλοιπα «μπόνους». Ας κάνουμε μια απλή άσκηση συγκρίνοντας τη δόμηση που «βγάζουν» οι δύο περιπτώσεις, προ ΝΟΚ και μετά ΝΟΚ, με ίδια επιφάνεια κάλυψης 180 μ2. Στην πρώτη περίπτωση (προ ΝΟΚ) μπορούν να χτιστούν τρεις όροφοι των 180 μ2 και ένας όροφος των 60 μ2, στα οποία συμπεριλαμβάνεται το κλιμακοστάσιο που περίπου είναι 20 μ2. Μπορούμε να συμπεράνουμε πως τα δεδομένα αυτά «βγάζουν» δύο διαμερίσματα των 80 μ2 σε κάθε όροφο. Συνολικά Δ= 3(80x2+20) + 60 = 600 μ2 που κατανέμονται σε τρεις έως τέσσερις ορόφους. Με την κατάλληλη διαφοροποίηση ο αριθμός των ορόφων μπορεί να αυξηθεί, αφήνοντας μεγαλύτερο ποσοστό του οικοπέδου ακάλυπτο. Επισημαίνεται, όμως, πως επειδή πριν τον ΝΟΚ το κλιμακοστάσιο συμπεριλαμβανόταν στη δόμηση, αποφεύγονταν επιπλέον όροφοι. Στη δεύτερη περίπτωση (μετά ΝΟΚ) η δόμηση αυξάνεται. Πάλι μπορούν να «βγουν» δύο διαμερίσματα των 80 μ2 ανά όροφο. Η δόμηση σε κάθε όροφο όμως είναι 160 μ2, αφού δεν συμπεριλαμβάνεται το κλιμακοστάσιο. Αν χωροθετηθούν δυο ογδοντάρια διαμερίσματα στους δύο πρώτους ορόφους, μένει ακόμα μπόλικη δόμηση. Στον από πάνω όροφο μπορούν να μπουν δυο μεζονέτες, με πατάρι (που δεν προσμετράται) 50 μ2, επιπλέον των 80 μ2 του κάτω ορόφου. Μένει, ωστόσο, αρκετή δόμηση. Μπορεί να μπει μια ακόμα μεζονέτα στον από πάνω όροφο και άλλα δύο διαμερίσματα, λίγο μικρότερα, ας πούμε 60 και 55 μ2. Μάλιστα, το τελευταίο μπορεί να μετατραπεί σε μεζονέτα, αν φυτευτεί το δώμα και προστεθούν στην επιφάνειά του άλλα 35 μ2. Η σύγκριση φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα. Στην πρώτη περίπτωση, η πραγματοποιούμενη δόμηση είναι 600 μ2 ενώ στην άλλη αυξάνεται αισθητά. Στα 675 μ2 του συντελεστή προστίθενται μπόνους 185 μ2, και το σύνολο των προς πώληση διαμερισμάτων φτάνει στα 860 μ2. Στη συνολική δόμηση δεν έχουν προστεθεί το κλιμακοστάσιο (140μ2), ή άλλες μικρές και μεγάλες προσαυξήσεις, όπως τα έρκερ και η μόνωση. Αν προστεθούν κι αυτά, η δόμηση ξεπερνάει τα 1000 μ2, δηλαδή αυξάνεται κατά 66%. Αν και η αύξηση της δόμησης είναι ήδη αισθητή, δεν είναι όμως μόνο αυτή που αυξάνεται. Κάποια από τα υπόλοιπα μπόνους επιβαρύνουν επιπλέον τον όγκο του κτιρίου, που είναι και το πιο σημαντικό μέγεθος, αφού αυτό είναι που γίνεται αντιληπτό. Στην πρώτη περίπτωση (προ ΝΟΚ), ο όγκος του κτιρίου θα ήταν το γινόμενο της επιφάνειας με ένα ύψος ας πούμε τρία μέτρα [v], δηλαδή 600x3= 1800 μ3 . Στη δεύτερη περίπτωση όμως, στον όγκο προσμετρούνται και οι κενοί διώροφοι χώροι των παταριών. Ο όγκος κάθε μεζονέτας προκύπτει ως το γινόμενο της υποκείμενης επιφανείας όχι επί τρία αλλά επί έξι μέτρα ύψος. Αν σε αυτά προσθέσουμε και τον όγκο του κλιμακοστασίου, το τελικό αποτέλεσμα είναι 3270 μ3. 1. Αριστερά: Δόμηση προ ΝΟΚ. Δεξιά: Δόμηση μετά ΝΟΚ. Ο Όγκος αυξάνεται κατά 81%. Συγκρίνοντας τον όγκο προ ΝΟΚ και μετά ΝΟΚ ((3270/1800=1,81), συνειδητοποιούμε πως αυξάνεται κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 80% και το ύψος του κτιρίου έχει σχεδόν διπλασιαστεί. Αν χρησιμοποιούσαμε επιπλέον διατάξεις του άρθρου 10, η αύξηση θα έφτανε το 100%! Ακόμα και με τους παράνομους ημιυπαίθριους του ΓΟΚ, δεν είχε εμφανιστεί ποτέ ξανά τέτοια αύξηση. Στη χειρότερη περίπτωση η μεγέθυνση δεν ξεπερνούσε το 40% της επιτρεπόμενης, ενώ σύντομα (όταν έγινε κατανοητό το κόλπο) περιορίστηκε στο 20%. Αξίζει εδώ να επισημανθεί πως τα μόνα πολεοδομικά μεγέθη που ως τώρα δεν έχουν αλλοιωθεί από τον ΝΟΚ, είναι ο επιτρεπόμενος όγκος και το Ιδεατό Στερεό. Ειδικά στα οικόπεδα των κεντρικών αστικών συνοικιών με τους στενούς δρόμους, όλες οι παραπάνω αυξήσεις «χτυπάνε» στο Ιδεατό Στερεό και δεν μπορούν να εξαντληθούν. Αυτό που φτάνει να εξαντληθεί είναι ο όγκος. Πρόκειται για ένα μέγεθος που στα παλιά διαγράμματα κάλυψης (προ ΝΟΚ) σπάνια εξαντλείτο. Ο νόμος ορίζει ως επιτρεπόμενο όγκο το γινόμενο του ΣΔ x 5, δηλαδή μπορούσε κάθε χώρος να έχει ύψος 5μ, κάτι που κανένας προφανώς δεν έφτιαχνε. Με τα νέα μπόνους, όμως, ο όγκος μπορεί να γεμίσει με δόμηση. Στην περίπτωση του δικού μας οικοπέδου θα ήταν 675x5= 3375 κμ. Αν συνυπολογίσουμε τα έρκερ κι άλλα μπόνους ή νομότυπες αυξήσεις της επιτρεπόμενης δόμησης (που για εύλογους λόγους παραλείπεται εδώ να αναφερθούν), ακόμα κι αυτός εξαντλείται. Ήδη ακούγεται πως συζητείται να αυξηθεί ο συντελεστής όγκου από το 5 στο 5.5... Η αύξηση του όγκου, αν και οριζόντια, δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε περιοχή. Στις περιοχές με υψηλό συντελεστή, η αύξηση γίνεται κυρίως ως προς το ύψος. Καθώς το κλιμακοστάσιο δεν προσμετράται, οι οικοδομές ψηλώνουν όσο τους το επιτρέπει το ιδεατό στερεό. Στα μικρά οικόπεδα, που το κλιμακοστάσιο καταλαμβάνει μεγάλο ποσοστό της δόμησης, η αύξηση σε σχέση με τα γύρω είναι εμφανής. Σε προαστιακές περιοχές, αντίθετα, ο όγκος μπορεί να εξαντληθεί. Επειδή συνήθως τα ύψη είναι χαμηλά, οι οικοδομές, για να μεγιστοποιήσουν την επιτρεπόμενη δόμηση, εξαντλούν την κάλυψη. Το ίδιο ισχύει και για την εκτός σχεδίου δόμηση. Αν και στόχος των τελευταίων τροποποιήσεων (με τον 4759/20) ήταν ο περιορισμός της, με μείωση των συντελεστών δόμησης από 0,2 σε 0,18, η έμμεση αύξηση που έχει ήδη θεσμοθετηθεί με τον ΝΟΚ αντιφάσκει με την πρόθεση του νομοθέτη. Συνέπειες στο περιβάλλον Θα μπορούσαν να αναλυθούν αρκετά παραδείγματα που απεικονίζουν αντίστοιχες περιπτώσεις αστικών, προαστιακών ή άλλου είδους οικοπέδων. Ας αφήσουμε όμως τα «ανώτερα μαθηματικά». Μια ματιά στα δύο παραδείγματα του διαγράμματος αρκεί για να γίνει κατανοητή η διαφορά και να συλλάβει ο αναγνώστης το μέγεθος (στην κυριολεξία) του προβλήματος. Το πιο σημαντικό είναι να αναλυθούν οι συνέπειες αυτής της μεγέθυνσης. Η πρώτη είναι μάλλον εμφανής. Αύξηση του όγκου κατά 80% ή και περισσότερο συνεπάγεται υποβάθμιση των γύρω κτιρίων, του χώρου ανάμεσά τους καθώς και του παρακείμενου δημόσιου χώρου. Σε μια αστική συνοικία, για παράδειγμα, οι διπλανές πολυκατοικίες (για μικρότερα κτίσματα δεν χρειάζεται να γίνει καν αναφορά) ουσιαστικά χάνουν την αξία τους. Τα οικόπεδα που βρίσκονται νότια, αλλά και τμήμα τους που βρίσκεται ανατολικά και δυτικά του νέου κτίσματος, στερούνται τον άμεσο ηλιασμό. Εκτός από την ίδια την απώλεια φωτός στα διαμερίσματα (που συνεπάγεται αύξηση της κατανάλωσης ρεύματος), επιπλέον στερούνται τη δυνατότητα εγκατάστασης ηλιακού θερμοσίφωνα ή φωτοβολταϊκών πανέλων στο δώμα, ενώ το ίδιο το δώμα χάνει την όποια αξία χρήσης θα μπορούσε ποτέ να αποκτήσει. Για να περιοριστεί η κατανάλωση ενέργειας στο νέο κτίριο, αυξάνεται στα διπλανά του. Αξίζει να τονιστεί πως, για να είναι επαρκής ο ηλιασμός των γειτονικών κτιρίων, αύξηση του ύψους προϋποθέτει πολλαπλάσια απόσταση ανάμεσά τους (ίση με √3 x ύψος αν θεωρήσουμε, για λόγους ευκολίας, πως η γωνία πρόσπτωσης του ήλιου τους χειμερινούς μήνες είναι 30 μοίρες). Δημιουργούνται ακόμα και τυπικά προβλήματα. Τι συμβαίνει στην περίπτωση που μια κατοικία έχει μια συγκεκριμένη ενεργειακή κλάση και η γειτνίαση με το νέο κτίριο την υποβαθμίζει; Ισχύει το ενεργειακό πιστοποιητικό; Τι συμβαίνει όταν έχει δοθεί επιδότηση από το πρόγραμμα «εξοικονομώ» για ηλιακό θερμοσίφωνα που πλέον δεν βλέπει τον ήλιο; Το ίδιο ισχύει και για τη θέα. Ένας ιδιοκτήτης που επένδυσε στο παρελθόν επιπλέον χρήματα για να έχει το προνόμιο της θέας, ουσιαστικά το χάνει. Δεν τίθεται εδώ ζήτημα ισονομίας ή δικαιοσύνης, αφού κι εκείνος κάποτε υπερτερούσε των γειτόνων του, αλλά ένα αξιακό ζήτημα που διαβάλλει τους ίδιους τους όρους του παιχνιδιού. Η σταθερότητα των πολεοδομικών μεγεθών δίνει τη δυνατότητα σε κάποιον να οραματιστεί και να «επενδύσει» (οικονομικά αλλά και συναισθηματικά) στο μέλλον. Αν τα μεγέθη αυτά αυξάνονται κατά βούληση, τότε είναι αδύνατον να γνωρίζεις τι πρόκειται να συμβεί στην κατοικία σου. Κάποιος που κατοικεί στον Άλιμο ή στο Χαλάνδρι (και έχει πληρώσει τα αντίστοιχα χρήματα για να κατοικεί εκεί), δεν μπορεί να αντικρίζει μια μέρα μπροστά του μια πολυκατοικία από τα Πατήσια, και ο κάτοικος των Πατησίων δεν μπορεί να κατοικεί ξαφνικά στο κέντρο της Αθήνας. Ας θυμηθούμε πως οι έμμεσες αυτές αλλαγές στους όρους δόμησης πραγματοποιούνται στις ίδιες συνοικίες, με τα ίδια πλάτη δρόμων και τα ίδια μεγέθη οικοπέδων. Το πρόβλημα δεν εστιάζεται στο ύψος ή στον όγκο, ούτε καν στη δόμηση καθεαυτή. Μπορούν υπό προϋποθέσεις να φτιαχτούν αξιόλογα ψηλά και ογκώδη κτίρια, και η συζήτηση για το θέμα έχει ξεκινήσει τουλάχιστον από τo 1896 με τη δημοσίευση του «The tall office building artistically considered” του Λούις Σάλιβαν [vi]. Ωστόσο, συνήθως τα ψηλά κτίρια δεν φτιάχνονται σε στενούς δρόμους και οικόπεδα με αποστάσεις Δ και δ ανάμεσά τους. Στις υπάρχουσες συνθήκες των ελληνικών πόλεων και οικισμών, ο όρος «περιβαλλοντική αναβάθμιση» ακούγεται τραγικά οξύμωρος και εξευτελιστικά προσποιητός, αγνοώντας ακόμα και στοιχειώδη δικαιώματα που αφορούν την κατοίκηση. 2 Σύγκριση ανάμεσα σε τρεις γενιές: Πολυκατοικίες του '70, πολυκατοικίες με ΓΟΚ και με ΝΟΚ. Ανάμεσα στις παλιές τετραώροφες ή πενταώροφες πολυκατοικίες, ξεπροβάλλει δεξιά μια επταώροφη πολυκατοικία του ΓΟΚ. Κι αυτή, όμως, μοιάζει μικρή μπροστά στους 11 ορόφους του ΝΟΚ... Μια ακόμα συνέπεια σχετίζεται με την αύξηση της πυκνότητας κατοίκησης. Κι αυτή δεν είναι απαραίτητα αρνητική. Ωστόσο δεν γίνεται με την απαραίτητη υποδομή. Αύξηση του πληθυσμού μιας περιοχής συνεπάγεται αυξημένες ανάγκες σε υποδομές, κτίρια πρόνοιας, εκπαίδευσης, δημοσίων χώρων ή χώρων πρασίνου. Έχουν γίνει άραγε μελέτες για το αν οι υπάρχουσες υποδομές μπορούν να αντεπεξέλθουν στις υπάρχουσες πυκνότητες, πόσο μάλλον στις επαυξημένες; Πού θα χωροθετηθούν οι νέες υποδομες; Ας δούμε ένα πιο απτό παράδειγμα: Αν το πρώτο από τα παραδείγματα του διαγράμματος βγάζει 6-7 διαμερίσματα, το δεύτερο βγάζει 9 και μάλιστα πιο μεγάλα. Οι απαιτήσεις σε θέσεις στάθμευσης αυξάνονται. Στα ήδη μικρά οικόπεδα των ελληνικών πόλεων, πρακτικά είναι αδύνατο να χωρέσουν έστω και οι ελάχιστα απαιτούμενες θέσεις στάθμευσης, πόσο μάλλον οι πραγματικά αναγκαίες. Συνήθως εξαγοράζονται (υποτίθεται πως η πολιτεία μεριμνά να φτιαχτούν αντίστοιχες θέσεις στη γύρω περιοχή –κάτι που ποτέ δεν γίνεται) και άρα γεμίζουν οι γύρω δρόμοι με επιπλέον αυτοκίνητα. Για να χωρέσουν, το υπόγειο επεκτείνεται σε όλη την έκταση του οικοπέδου, ενώ από πάνω μπαίνει η φύτευση των 40εκ. Κάποια από τα όμβρια, όμως, είναι απαραίτητο να απορρέουν σε χώμα και να καταλήγουν στη γη. Αντίστοιχα ζητήματα προκύπτουν σχετικά με τον θόρυβο ή το καυσαέριο. Μια σημαντική συνέπεια έχει να κάνει με την ανανέωση καθεαυτή. Το άρθρο 10 προβλέπει αύξηση του συντελεστή λόγω «απόσυρσης κτιρίου». Ο νομοθέτης αξιολογεί, απριόρι, το «παλιό» ως υποδεέστερο που οφείλει να αντικατασταθεί από το «νέο», σα να επρόκειτο για αυτοκίνητα. Θύματα αυτής της λογικής δεν πέφτουν μόνο ερειπιώδη κτίσματα (τα διατηρητέα ευτυχώς εξαιρούνται), αλλά και αξιόλογα μεσοπολεμικά ή μεταπολεμικά κτίρια. Μάλιστα δεν πρόκειται μόνο για μονώροφα μικρά σπιτάκια, αλλά και για διώροφα ή τριώροφα που δίνονται αντιπαροχή από τον ιδιοκτήτη τους, και τα οποία με μια ενεργειακή αναβάθμιση θα μπορούσαν εύκολα να εκσυγχρονιστούν. Ας μην ξεχνάμε πως η ίδια η διαδικασία κατεδάφισης και εκ νέου ανέγερσης είναι εξαιρετικά ενεργοβόρα, και δεν είναι βέβαιο πως η εξοικονομούμενη ενέργεια πρόκειται να την αποσβέσει εύκολα. Η «απόσυρση κτιρίου» δίνει τη δυνατότητα και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη ριζική ανανέωση του κτιριακού αποθέματος και άρα και του χαρακτήρα των αντίστοιχων περιοχών. Συνεπώς, οι συνέπειες που επισημαίνονται εδώ δεν πρόκειται να εμφανιστούν στο απώτερο μέλλον αλλά σε έναν σχετικά άμεσο χρονικό ορίζοντα. Η τελευταία συνέπεια αφορά την ποιότητα των ίδιων των νέων κτισμάτων ως προς το ενεργειακό τους αποτύπωμα. Για παράδειγμα, ο υποχρεωτικός κενός διώροφος χώρος που δημιουργούν τα πατάρια, πρέπει να θερμανθεί με περισσότερη ενέργεια. Αν και το χωρικό αποτέλεσμα τέτοιων χώρων μπορεί να είναι εντυπωσιακό, δεν παύουν να είναι πιο ενεργοβόροι, σε αντίθεση με την πρόθεση του νομοθέτη για περιορισμό της κατανάλωσης. Όλες αυτές οι συνέπειες επιδρούν όχι μόνο στην ποιότητα του περιβάλλοντος, αλλά μακροχρόνια και στην οικονομική αξία μιας οικοδομής. Αν πέφτει η τιμή του τετραγωνικού μιας περιοχής ή μιας γειτονιάς, αυτό υποβαθμίζει και τα νεοανεγειρόμενα κτίρια, πόσο μάλλον όσα πρόκειται να ανεγερθούν. Πιθανόν το πρόβλημα να μην είναι σήμερα εμφανές. Η ύπαρξη ενός ή δύο νέων κτισμάτων σε μια γειτονιά ή οικοδομικό τετράγωνο δεν μοιάζει ιδιαίτερα ανησυχητική (αν και ήδη επιβαρύνει). Η προβολή, ωστόσο, στο μέλλον μιας γενικευμένης εκδοχής τους, ίσως θα έπρεπε να μας ανησυχεί. Ο «αέρας» που καταναλώνεται για αυτή τη μεγέθυνση δεν είναι απεριόριστος. Το γεγονός πως οι συνθήκες κατοίκησης σήμερα είναι ακόμα (οριακά) ανεκτές, δεν σημαίνει πως η επιπλέον αύξηση του όγκου θα είναι ανώδυνη. Αν οι πόλεις τής αντιπαροχής των περασμένων δεκαετιών χαρακτηρίζονται ακόμα από μια μεσογειακή ζωντάνια, δεν την οφείλουν απαραίτητα στη συγκεκριμένη μέθοδο ανοικοδόμησης, και αν οι πενταώροφες πολυκατοικίες τής δεκαετίας του '60 διατηρούν κάποια στοιχεία ανθρώπινης κλίμακας, οι οκταώροφοι και δεκαώροφοι απόγονοί τους δεν είναι καθόλου βέβαιο πως διαθέτουν έστω και κάποιες από τις (ήδη αμφισβητούμενες) ποιότητες των προγόνων τους. Οι παραπάνω επισημάνσεις δεν αποκλείουν, βέβαια, τη δυνατότητα πραγματοποίησης καλής αρχιτεκτονικής, ακόμα και με αυτούς τους όρους. Ήδη εμφανίζονται, δημοσιεύονται και εκθειάζονται τα πρώτα αρχιτεκτονικά δείγματα του ΝΟΚ, με νέες μορφές και υλικά. Όσο αξιόλογα κι αν είναι, όμως, αρκετά από αυτά, ίσως δεν πρέπει να παραβλέπουμε τον άυλο πλούτο σχέσεων ανάμεσα στους όγκους και συνεπώς και στους ανθρώπους, που συνιστά μια εξίσου σημαντική πτυχή της αρχιτεκτονικής. Το οικιστικό σύνολο ξεπερνά το μεμονωμένο παράδειγμα. Ο λαβύρινθος της νομοθεσίας ως σπατάλη ανθρώπινων και φυσικών πόρων Όσα παρουσιάζονται εδώ δεν είναι άγνωστα. Ωστόσο, η εφαρμογή τους στην πράξη κρύβει δυσκολίες και ασάφειες. Τα τελευταία δέκα χρόνια δημοσιεύτηκαν εκατοντάδες σελίδες νομοθεσίας για τον τρόπο έκδοσης αδειών, τα αυθαίρετα, την ενεργειακή απόδοση…, περιπλέκοντας ακόμα περισσότερο τον λαβύρινθο. Το χειρότερο είναι πως η νομοθεσία αυτή αλλάζει κάθε χρόνο, καθιστώντας τον επαγγελματία συνεχώς ανεπαρκή απέναντι στο έργο και τον εργοδότη του. Θυμίζει λίγο μια κατηγορία video games, τα “adventure games", στα οποία ο παίχτης κινείται σε έναν λαβύρινθο, όπου, για να μπορέσει να προχωρήσει, πρέπει να βρει ένα κλειδί ή κάποιο άλλο κρυμμένο εργαλείο. Κάτι αντίστοιχο είναι και ο ΝΟΚ: μια μάταιη προσπάθεια κατανόησης ενός διαρκώς μεταβαλλόμενου παιχνιδιού, στο οποίο εμφανίζονται νέα «παραθυράκια» και μεταβάλλονται τα προηγούμενα... Δεν είναι τυχαίο που η κωδικοποίηση της νομοθεσίας ουδέποτε γίνεται από το κράτος αλλά από ιδιώτες. Πρέπει να υπάρχουν πάντα μυστικά για να υπάρχει και το κατάλληλο ιερατείο που τα αποκαλύπτει. Τα παραπάνω εντείνονται όταν στην παρούσα συγκυρία οι υποστελεχωμένες Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ) αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τους ενδιαφερόμενους. Ατέλειωτες καθυστερήσεις μηνών για έναν απλό προέλεγχο δημιουργούν επιπλέον προβλήματα στους μελετητές, προκαλώντας τεράστια σπατάλη πνευματικής, ψυχικής αλλά και φυσικής ενέργειας… Θα ήταν λάθος, προφανώς, να διαγράψει κάθε πτυχή του ΝΟΚ ως αρνητική. Υπάρχουν ευεργετικές και χρήσιμες διατάξεις που δίνουν δυνατότητες στον μελετητή (όπως τα έρκερ, για παράδειγμα), και σαφώς μπορούν να αναγνωριστούν βελτιώσεις σε σχέση με προηγούμενες νομοθεσίες. Ωστόσο, δεν μπορεί να μην επισημανθεί πως η λογική που διέπει τον ΝΟΚ (και σε αυτό δεν διαφέρει από όλους τους προηγούμενους νόμους) είναι μια περιπτωσιολογία που προσπαθεί να προδιαγράψει τα πάντα, στο όνομα της προστασίας από πιθανές παρερμηνείες. Αυτό οι αγγλοσάξονες θα το περιέγραφαν ως "penny wise - pound-foolish” ή «ακριβός στα πίτουρα -φτηνός στο αλεύρι», όπως θα λέγαμε εμείς. Αφού έχει αυξηθεί η δόμηση υπέρμετρα, μετά εφευρίσκονται διατάξεις για να μην μπορεί κάποιος να «κλέψει». Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αλλαγή του ύψους στις σοφίτες. Στον αρχικό ΝΟΚ το μέσο ελεύθερο ύψος δεν μπορούσε να ξεπερνάει τα 2.20μ. (11.6.ιε), ώστε να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κύριος χώρος. Στην τροποποίηση του 4759/20, ο περιορισμός αυτός αφαιρέθηκε (χωρίς να αναφερθεί), ενώ στην τροποποίηση του 4821/21 διευκρινίστηκε (στο άρθρο 2.81) πως δεν υπάρχει πλέον περιορισμός ύψους. Όλος αυτός ο περιπτωσιολογικός λαβύρινθος αναδεικνύει μια λανθάνουσα νοοτροπία, που από τη μία μεγιστοποιεί τη δόμηση και από την άλλη την «ενοχοποιεί» δυνητικά. Χαρακτηριστική πτυχή αυτής της νοοτροπίας είναι οι κατά τόπους αρχαιολογικές υπηρεσίες ή εφορίες αρχαιοτήτων, που καθ’ υπέρβαση των αρμοδιοτήτων τους προσπαθούν να «σώσουν» τους τόπους (όχι μόνο τους αρχαιολογικούς) από την ανοικοδόμηση, με τα γνωστά τραγελαφικά αποτελέσματα [vii]. Αντί επιλόγου… κάποιες προτάσεις Ο κόσμος αρχίζει να αναρωτιέται «τι είναι αυτά τα τέρατα» που ξεφυτρώνουν σιγά σιγά, υποθέτοντας πως είναι παράνομα ή αυθαίρετα. Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό στο κοινό, πως δεν πρόκειται για «αυθαίρετα» αλλά για νόμιμα ή έστω νομότυπα κτίσματα. Δεν πρόκειται για απλή κερδοσκοπία ή για μεμονωμένες πρακτικές. Οι αρχιτέκτονες υποχρεωνόμαστε να εφαρμόσουμε τις διατάξεις του νόμου. Όσο κι αν κάποιοι αναρωτιόμαστε αν το νόμιμο είναι και ηθικό, οι επιλογές είναι περιορισμένες. Αδιαμφισβήτητα, η πρόσφατη ανοικοδόμηση δημιουργεί μια αίσθηση ανάπτυξης και ευημερίας. Η δυνατότητα επιπλέον δόμησης έδωσε ώθηση στην οικοδομική δραστηριότητα. Οι εταιρείες και οι ιδιώτες άρχισαν πάλι να δραστηριοποιούνται, δίνοντας δουλειά σε χιλιάδες μηχανικούς και οικοδόμους, γεγονός που δεν πρέπει να υποτιμάται. Μήπως όμως χρειάζεται να υπολογίζουμε και το τίμημα αυτής της ανάπτυξης; Είναι βέβαιο πως δεν υπάρχει εναλλακτική; Είναι σημαντικό να ξεφύγουμε από μια οπτική που εστιάζει στο μεμονωμένο κτίριο, και να δούμε το σύνολο. Εννοείται πως κάθε κτίσμα, κάθε κατοικία, κάθε πολυκατοικία, κάθε κτίριο γραφείων κρύβει μέσα του μια τεράστια ποσότητα κόπου και προσπάθειας, αποτελώντας την επιστέγαση ενός ονείρου ή μιας επένδυσης στο μέλλον. Όποιος εμπλέκεται στη διαδικασία της ανοικοδόμησης, γνωρίζει καλά το μετερίζι τούτης της εμπλοκής. Καθένας έχει τα δίκια του: Ο ιδιοκτήτης έχει ανάγκη για ένα ή δύο ακόμα δωμάτια, ο κατασκευαστής πασχίζει να εξασφαλίσει λίγα ακόμα τετραγωνικά για να βελτιώσει το κέρδος του κι ο αρχιτέκτονας ψάχνει να βρει λίγο χώρο ακόμα για να χωρέσει καλύτερα όσα του ζητάνε. Όλα αυτά είναι κατανοητά. Το κείμενο τούτο δεν γράφεται με διάθεση κριτικής απέναντι στη δουλειά και τον κόπο κανενός. Επιδιώκει ωστόσο να επισημάνει τις μακροχρόνιες συνέπειες της όλης διαδικασίας. Οι νόμοι γι’ αυτό υπάρχουν άλλωστε. Για να ρυθμίζουν αυτό που εσύ κι εγώ δεν μπορούμε να δούμε, πόσο μάλλον να προβλέψουμε. Ο συγκεκριμένος νόμος δεν είναι βέβαιο πως έχει κοιτάξει το μέλλον σε ικανοποιητικό βαθμό. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα παραπάνω, οι πνευματικοί άνθρωποι, οι Σύλλογοι, τα Πολυτεχνεία ή και συναφείς ελεγκτικοί θεσμοί δεν είναι δυνατόν να σωπαίνουν και να παραμένουν αδρανείς για τόσο κομβικά ζητήματα. Οι φορείς που σχετίζονται με την αρχιτεκτονική χρειάζεται να αναλάβουν πρωτοβουλίες για την αλλαγή της κατεύθυνσης σε θεσμικό επίπεδο. Είναι σημαντικό να επισημανθούν οι περιβαλλοντικές αλλά και οι κοινωνικές συνέπειες του ΝΟΚ και να διαμορφωθεί ένα διαφορετικό πλαίσιο για τη δόμηση. Παρακάτω γίνεται μια προσπάθεια να σκιαγραφηθούν κάποιες εναλλακτικές κατευθύνσεις, χωρίς να ιεραρχούνται ως προς τη βαρύτητα ή την εφικτότητα εφαρμογής τους: Τα περιβαλλοντικά «κίνητρα» για την εξοικονόμηση ενέργειας δεν είναι απαραίτητο να σχετίζονται με την αύξηση της δόμησης. Τα πολεοδομικά μεγέθη υπάρχουν για να θεσπίζουν τους όρους της συνύπαρξης των κτιρίων και συνεπώς των ανθρώπων που ζουν μέσα σε αυτά. Δεν μπορεί να λειτουργούν ως «μπόνους» για άλλους σκοπούς. Είναι σαν τα όρια ταχύτητας που ισχύουν για όλους, καθώς διασφαλίζουν την ασφάλεια όσων κινούνται στους δρόμους. Δεν διανοείται κανείς να δώσει «έξτρα μπόνους ταχύτητας» σε όσους διαθέτουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα, για παράδειγμα. Τα όρια ταχύτητας είναι σταθερά όσο οι δρόμοι παραμένουν ίδιοι. Το ίδιο ισχύει και για τα κτίρια. Αντίθετα, τα κίνητρα μπορούν να είναι άλλης υφής. Το βασικό είναι πως δεν είναι απαραίτητο να στοχεύουν στον κατασκευαστή αλλά στον κάτοικο ή στον χρήστη. Θα μπορούσαν να δίνονται, για παράδειγμα, επιδοτήσεις για την αγορά ενεργειακά αυτόνομων κατοικιών, όπως δίνονται για την ενεργειακή αναβάθμιση. Και στα αυτοκίνητα άλλωστε το ίδιο γίνεται. Επιδοτείται η αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου ή άλλου οχήματος και όχι ο κατασκευαστής του. Αυτή η πρακτική ευνοεί τόσο τον αγοραστή όσο και τον κατασκευαστή που λαμβάνει έμμεσα μέρος της επιδότησης. Ένα σημαντικό κίνητρο αποτελεί η κωδικοποίηση της νομοθεσίας και ο περιορισμός των απίστευτων καθυστερήσεων που συνεχίζουν να δυσχεραίνουν τους μελετητές, τους κατασκευαστές και τους ιδιώτες, λειτουργώντας ως τροχοπέδη. Η σαφής κωδικοποίηση από έναν δημόσιο φορέα όλων των νόμων και διατάξεων και η συνεχής ανανέωσή της, σε συνδυασμό με σεμινάρια και ένα δίκτυο από γραφεία ενημέρωσης (help desk), είναι απαραίτητο να λειτουργήσει άμεσα. Η ίδια η νομοθεσία χρειάζεται να αλλάξει ειδικά ως προς επίμαχες και δυσμενείς για το περιβάλλον διατάξεις, όπως το άρθρο 10, τα κλιμακοστάσια και τα πατάρια. Ευχής έργον θα ήταν η απλοποίησή της σε πιο απλά και εύληπτα μεγέθη. Παλαιότερες επιτροπές του ΣΑΔΑΣ πρότειναν ως κυρίαρχο μέγεθος τον όγκο, που πράγματι μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ευεργετικές συνέπειες, αρκεί να περιοριστεί σε όρια που δεν επιβαρύνουν το άμεσο περιβάλλον (σίγουρα όχι 5xΣΔ). Εξυπακούεται πως κάθε αλλαγή στη νομοθεσία πρέπει να περνάει μέσα από το φίλτρο συλλόγων ή άλλων φορέων, ώστε να προκύπτει η απαραίτητη συναίνεση για την εφαρμογή της. Η πολιτεία μπορεί να παίξει πιο ενεργό ρόλο στη βιοκλιματική αναβάθμιση των κτιρίων και του δημόσιου χώρου. Είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα «Επιμελητήριο Αρχιτεκτονικού και Αστικού Περιβάλλοντος» που θα μελετά, θα ενημερώνει και θα προτείνει λύσεις για τα συγκεκριμένα ζητήματα. Στις αρμοδιότητες ενός τέτοιου επιμελητηρίου μπορεί να είναι και η ανέγερση πρότυπων κτιρίων που να λειτουργούν ως ένα διαρκές πεδίο έρευνας, μετρήσεων και πειραματισμών, με απώτερο στόχο να αποτελέσουν πρότυπο για την υπόλοιπη αγορά κατοικίας. Το ίδιο ισχύει και για τα υπάρχοντα κτίρια. Τόσο με επιδοτήσεις (όπως το πρόγραμμα «εξοικονομώ») όσο και με πιο άμεσες ενέργειες, η πολιτεία μπορεί να συμβάλει στην αξιοποίησή τους. Σε περιπτώσεις που οι ιδιοκτήτες αδυνατούν να επενδύσουν στο ακίνητό τους, θα μπορούσε να υπάρξει μια αναβάθμιση με δημόσια χρήματα. Μια τέτοια αναβάθμιση μπορεί να αποβεί κερδοφόρα για την πολιτεία (με τη μορφή προσόδου), για τον ιδιοκτήτη (σε βάθος χρόνου) αλλά και για τον κατασκευαστικό κλάδο που θα δραστηριοποιηθεί. Το ίδιο το ακίνητο θα είναι πλέον κατοικήσιμο, ενώ η πόλη ή ο οικισμός μπορεί να επωφεληθεί από το ζωντάνεμά του. Ίσως χρειάζεται κάποια στιγμή να επανεξετάσουμε το μοντέλο παραγωγής κατοικίας συνολικά. Η σημερινή παραγωγή που βασίζεται στην εκ των προτέρων κατασκευή και πώληση κατοικιών ή άλλων χώρων, πιθανόν να μπορούσε να αντικατασταθεί από μοντέλα που βασίζονται περισσότερο στη ζήτηση είτε ατομικά είτε συλλογικά. Το επιπλέον κέρδος (για τον κατασκευαστή) ή κόστος (για τον κάτοικο) που βασίζεται στο ρίσκο της μελλοντικής πώλησης, θα μπορούσε να περιοριστεί με αυτόν τον τρόπο και τα επιπλέον χρήματα να επενδυθούν για την ενίσχυση των βιοκλιματικών χαρακτηριστικών των κτιρίων. Ο ρόλος της πολιτείας, πάλι θα μπορούσε να είναι ευεργετικός, εξασφαλίζοντας ποιότητα και σταθερότητα που μπορεί να βοηθήσει τόσο τον κάτοικο όσο και τον κατασκευαστή. Όλες σχεδόν οι εναλλακτικές προτάσεις που σκιαγραφούνται εδώ προϋποθέτουν την άμεση ή έμμεση ενεργοποίηση και συμμετοχή της πολιτείας. Ίσως να μην είναι τυχαίο το γεγονός. Ούτως ή άλλως, η πρόσφατη ανοικοδόμηση δεν οφείλεται αποκλειστικά στην ελεύθερη αγορά αλλά μάλλον στο κράτος που πήρε την πρωτοβουλία να διανείμει προς αξιοποίηση το δημόσιο αγαθό που λέγεται «αέρας» (αν αυτό δεν ισχύει, τότε ας καταργηθούν οι αυξήσεις του συντελεστή κι ας πορευτεί η αγορά μόνη της). Η ενεργειακή αναβάθμιση δεν αποτελεί μόνο ατομική υποχρέωση. Συνδέεται με την ανάγκη των ανθρώπων να μοιράζονται από κοινού τον χώρο, το μέλλον και τις ζωές τους. Συνεπώς, συλλογικές δράσεις και πρωτοβουλίες προς τέτοιες κατευθύνσεις μάλλον πρέπει να θεωρούνται δεδομένες. Κλείνοντας, επισημαίνεται πως όσα καταγράφηκαν εδώ, με κανέναν τρόπο δεν καλύπτουν πλήρως όλες τις πτυχές του ζητήματος. Πιθανόν να υπάρχουν πολλοί ακόμα συνάδελφοι και συναδέλφισσες που έχουν εμπειρία από αντίστοιχα ζητήματα. Ας θεωρηθεί το κείμενο ως προσπάθεια έναρξης μιας συζήτησης. Μήπως, έστω, πρέπει να οργανωθεί από κάποιον φορέα μια ημερίδα με αφορμή τα δέκα χρόνια του ΝΟΚ, ώστε να γίνει μια πιο συλλογική αποτίμησή του; Αλλιώς να του ευχηθούμε να τα εκατοστήσει… [i] Νόμος 4067/2012. Δημοσιεύτηκε στις 9/4/2012. [ii] Αμφιβολίες για αυτά τα «κίνητρα» είχαν ήδη διατυπωθεί πριν την έναρξη εφαρμογής του ΝΟΚ. Για παράδειγμα, ο συνάδελφος Γιώργος Ανδρεαδάκης τα είχε εκφράσει με εύγλωττο τρόπο σε ένα «θεατρικό σκετς» κατά τη διάρκεια ημερίδας του ΣΑΔΑΣ στις 28/3/2012. https://youtu.be/Qls0ZTOnRGg [iii] Συνυπολογίζεται σε αυτό το ποσοστό και ο συντελεστής Β, όπως ορίζεται στο άρθρο 2, και άρα η αύξηση κυμαίνεται από 5 έως 25%. [iv] To ποσοστό μπορεί να είναι και 1,3545. Οι «ειδικοί» διαφωνούν αν οι αυξήσεις προστίθενται ή πολλαπλασιάζονται μεταξύ τους. Για λόγους συντομίας δεν αναλύονται περαιτέρω οι αυξήσεις του άρθρου 10. [v] Επιλέγεται αυτό το ύψος για λόγους ευκολίας στους υπολογισμούς, αν και είναι λίγο χαμηλό. To ίδιο ισχύει και για μερικές ακόμα απλοποιήσεις που γίνονται για τον ίδιο λόγο χωρίς να αλλάζουν δραστικά τα μεγέθη. [vi] Sullivan, Luis, “The tall office building artistically considered”, στο Lippincott’s magazine, Vol. 339, March 1896, σελ. 403-409. [vii] H πρόσφατη ανακοίνωση του ΣΑΔΑΣ, με τίτλο «Αρχιτεκτονική και Αρχαιολογία. Οι συμπληγάδες μιας όψιμης αντιπαλότητας με θύμα την αρχιτεκτονική κληρονομιά», είναι χαρακτηριστική. https://www.sadas-pea.gr/archi... View full είδηση